Είναι το μοντέλο εξουσίας… stupid – Online Παραπολιτικές στήλες 30/04

Η πολιτική φθορά δεν εμφανίζεται πάντα με θόρυβο. Καμιά φορά ξεκινά από μια ατάκα σε διάδρομο, από ένα ειρωνικό σχόλιο, από έναν βουλευτή που σηκώνει το χέρι όχι για να καταψηφίσει, αλλά για να υπενθυμίσει ότι υπάρχει. Σε αυτό το σκηνικό παρατηρούμε μια παράδοξη συμβίωση: από τη μία, ένας μεταρρυθμιστικός ορθολογισμός που πασχίζει να μετρήσει τα πάντα με δείκτες αποτελεσματικότητας και, από την άλλη, μια βαθιά, σχεδόν αταβιστική αντίσταση που πηγάζει από την ανθρωπογεωγραφία της «παλαιάς» πολιτικής. Το ζήτημα δεν είναι ο Σκέρτσος, ο Ταχιάος ή ο Γιόγιακας. Το ζήτημα είναι ότι ένα κομμάτι της Κοινοβουλευτικής Ομάδας αισθάνεται πως καλείται να απολογηθεί στην περιφέρεια για αποφάσεις στις οποίες δεν συμμετέχει.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι τεχνικό, είναι υπαρξιακό και πολιτισμικό. Η σύγκρουση μεταξύ των «τεχνοκρατών του επιτελείου» και των «βουλευτών της περιφέρειας» δεν αφορά μόνο τη νομή της εξουσίας, αλλά τη νοηματοδότηση της ίδιας της αντιπροσώπευσης. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε απλή διαχείριση ροών και κονδυλίων, χάνει τη σύνδεσή της με το θυμικό και τις αξίες μιας κοινωνίας που, παρά τον εκσυγχρονισμό της, εξακολουθεί να αναζητά το «πρόσωπο» πίσω από την απόφαση.

Είναι σφάλμα να πιστεύουμε ότι οι θεσμοί αυτοματοποιούνται. Οι θεσμοί είναι οι άνθρωποι και οι συνήθειές τους. Η πρόσφατη κινητικότητα στους διαδρόμους της εξουσίας, με τα «γκρουπ στο WhatsApp» και τις εσωκομματικές αιχμές, αποκαλύπτει ότι το μεταρρυθμιστικό momentum προσκρούει στην έλλειψη μιας βαθύτερης παιδείας του ανήκειν. Ο εκσυγχρονισμός στην Ελλάδα μοιάζει συχνά με ένα κοστούμι που ράφτηκε σε ξένο εργαστήριο, όσο κομψό κι αν δείχνει, στενεύει στις κινήσεις της καθημερινής πολιτικής πρακτικής.

Η κυβέρνηση καλείται τώρα να λύσει έναν γρίφο που δεν επιδέχεται λογιστική απάντηση. Η «δεξιά στροφή» που πολλοί προκρίνουν δεν είναι απλώς μια στρατηγική επιλογή επιβίωσης, αλλά μια αναγκαστική επιστροφή στο έδαφος της ταυτότητας. Χωρίς μια στέρεη μεταφυσική της πολιτικής, μιας σύνδεσης δηλαδή του ατομικού συμφέροντος με το συλλογικό πεπρωμένο, κάθε μεταρρύθμιση θα φαντάζει ως ξένο σώμα.

Το ζήτημα, εν τέλει, είναι αν μπορούμε να παράγουμε δημόσιο βίο που να μην εξαντλείται στην καταγγελία ή στην ψηφιακή διαχείριση. Η ωριμότητα ενός κράτους κρίνεται από την ικανότητά του να ενσωματώνει τις παραδόσεις του στην εξέλιξη, χωρίς να τις ισοπεδώνει. Όσο η απόσταση μεταξύ της κορυφής του Μαξίμου και της βάσης των ψηφοφόρων μεγαλώνει, τόσο ο κίνδυνος μιας βίαιης αποκατάστασης της ισορροπίας θα παραμονεύει στις κάλπες. Η πολιτική οφείλει να ξαναβρεί τη γλώσσα της αλήθειας, μακριά από τον ξύλινο λόγο των στατιστικών και την κενή ρητορική των εντυπώσεων.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Κεντρικό συμπέρασμα: οι τρεις στήλες δεν γράφουν απλώς για τον Σκέρτσο ή για πέντε δυσαρεστημένους βουλευτές. Γράφουν για την πρώτη σοβαρή δοκιμή εσωτερικής πειθαρχίας της ΝΔ στο τελείωμα της δεύτερης κυβερνητικής φάσης. Οι στήλες που εξετάζουμε ανήκουν στον βασικό χάρτη παραπολιτικής παρακολούθησης: Βηματοδότης, Dark Room, Big Mouth.

1. Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Big Mouth / Powergame
Η στήλη στήνει πλήρες πολιτικό κάδρο. Από τη μία εμφανίζει τον Μητσοτάκη να προετοιμάζει τη συνεδρίαση της Κ.Ο. και να φοβάται περισσότερο το Συνέδριο της ΝΔ, όπου μπορεί να εκφραστεί πιο ανεξέλεγκτα η εσωκομματική δυσφορία. Από την άλλη, παρουσιάζει τους βουλευτές ως ομάδα που έχει οργανώσει ακόμη και WhatsApp group με το ειρωνικό όνομα «επιτελικό κράτος», δείχνοντας ότι η κριτική έχει περάσει από την ατομική γκρίνια στη μικρο-οργάνωση πίεσης.

Η ίδια στήλη ανοίγει δεύτερο μέτωπο: υποκλοπές, Ανδρουλάκης, εξεταστική, πιθανές μηνύσεις Λαζόπουλου/Σαμαρά και νομικά όρια της διαδικασίας. Η γραμμή είναι καθαρή: να εμφανιστεί το ΠΑΣΟΚ ότι επενδύει πολιτικά στο Πρωτοδικείο και στην εξεταστική, αλλά με αβέβαιο αποτέλεσμα και πιθανό θεσμικό φιάσκο, ιδίως αν κρίσιμοι μάρτυρες δεν καταθέσουν.

Βηματοδότης / Το Βήμα
Εδώ η λέξη-κλειδί είναι «ψυχολογικό χάσμα». Η σύγκρουση Γιόγιακα–Ταχιάου παρουσιάζεται ως απόδειξη ότι οι βουλευτές αισθάνονται υποτιμημένοι από εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς. Το «έπαθε Σκέρτσο» δεν είναι ατάκα, είναι πολιτικό σήμα. Σημαίνει: όποιος μη εκλεγμένος υπουργός μιλά αφ’ υψηλού στους βουλευτές γίνεται στόχος.

Ο Βηματοδότης πάει το θέμα πιο θεσμικά: δείχνει ότι η επόμενη Κ.Ο. της ΝΔ στις 7 Μαΐου μπορεί να γίνει «ρινγκ» βουλευτών εναντίον εξωκοινοβουλευτικών υπουργών. Παράλληλα, προβάλλει τον Βασίλη Οικονόμου ως «θεματοφύλακα» της κυβερνητικής γραμμής, δηλαδή ως παράδειγμα βουλευτή που λέει: δεν μπορείς να στηρίζεις επί χρόνια το επιτελικό κράτος και ξαφνικά να το καταγγέλλεις.

Dark Room / Newmoney
Το Dark Room γράφει πιο κυνικά και πιο διαχειριστικά. Μιλά για «ενέσεις Καλμαλίν» στην Κ.Ο., δηλαδή για προσπάθεια ηρεμίας από το Μαξίμου, αλλά αναγνωρίζει ότι στο πρωινό κυβερνητικό κέντρο ακούστηκε πως δεν είναι όλα αβάσιμα στην κριτική των βουλευτών. Αυτό είναι σημαντικό: δεν απαξιώνει πλήρως τη διαμαρτυρία, την εντάσσει όμως σε πρόβλημα ελέγχου ατζέντας.

Η πιο εύστοχη έννοια της στήλης είναι οι «απελευθερωμένοι Γιόγιακες»: βουλευτές που είτε δεν έχουν πολλά να χάσουν είτε θέλουν να ακουστούν στο τοπικό τους ακροατήριο. Το Dark Room λέει ωμά ότι όσο οι παρεμβάσεις τους παίζουν στα media, τόσο θα μιλούν, με πρώτους στόχους τους εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς.

2. Τα κοινά σημεία

Το πρώτο κοινό σημείο είναι ότι και οι τρεις στήλες μετατρέπουν τον Σκέρτσο από πρόσωπο σε σύμβολο. Δεν μιλούν μόνο για τον ίδιο, μιλούν για το μοντέλο διακυβέρνησης όπου το Μαξίμου, οι τεχνοκράτες και οι εξωκοινοβουλευτικοί παράγουν πολιτική, ενώ οι βουλευτές καλούνται να σηκώσουν το κόστος στις περιφέρειές τους.

Το δεύτερο κοινό σημείο είναι ότι η Κ.Ο. και το Συνέδριο της ΝΔ παρουσιάζονται ως πεδία εκτόνωσης ή κλιμάκωσης. Το Powergame βλέπει μεγαλύτερο κίνδυνο στο Συνέδριο, το Βήμα βλέπει «ρινγκ» στην Κ.Ο., το Newmoney θεωρεί ότι το Συνέδριο είναι δυσκολότερη πίστα επειδή εκεί τα μεσαία στελέχη και οι βουλευτές θα έχουν κοινό.

Το τρίτο κοινό σημείο είναι η προσπάθεια επαναπλαισίωσης της αντιπολίτευσης. Οι υποκλοπές παρουσιάζονται όχι μόνο ως θεσμικό θέμα, αλλά και ως πολιτική επένδυση Ανδρουλάκη. Η στήλη του Powergame ειδικά επιχειρεί να μετακινήσει τη συζήτηση από το «τι έγινε στις υποκλοπές» στο «πόσο αποδίδει πολιτικά η στρατηγική Ανδρουλάκη».

3. Πηγές ενημέρωσης που φαίνονται πίσω από τα κείμενα

Η πρώτη δεξαμενή είναι καθαρά Μαξίμου: πρωινός καφές, προγραμματισμός πρωθυπουργού, εκτιμήσεις για Κ.Ο., υπουργικό και συνέδριο. Η δεύτερη είναι κοινοβουλευτική: διάδρομοι Βουλής, βουλευτές, γκρίνιες, WhatsApp groups, τοπικά αιτήματα. Η τρίτη είναι νομική/θεσμική: ειδικά στο Powergame, όπου η στήλη επικαλείται δικηγορικές εκτιμήσεις για το τι μπορεί να συμβεί στην εξεταστική και με τους εμπλεκόμενους στις υποκλοπές.

4. Η ατζέντα πίσω από κάθε στήλη

• Το Big Mouth λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης και αποδόμησης. Πιέζει τους γαλάζιους βουλευτές να μην ξεφύγουν, αποδομεί τον Ανδρουλάκη ως υπερβολικό, ειρωνεύεται την αντιπολίτευση και στέλνει σήμα ότι το Μαξίμου ακόμη ελέγχει το παιχνίδι.
• Ο Βηματοδότης παίζει πιο κοινοβουλευτικά. Δίνει χώρο στην ενόχληση των βουλευτών και δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό αλλά ψυχολογικό και θεσμικό: οι εκλεγμένοι αισθάνονται ότι λογοδοτούν χωρίς να συνδιαμορφώνουν.
• Το Dark Room βλέπει το θέμα σαν risk management. Λέει: το πρόβλημα υπάρχει, η κυβέρνηση το ξέρει, αλλά αν δεν το ελέγξει, θα χάσει την ατζέντα από τα πραγματικά θέματα — οικονομία, επενδύσεις, Ταμείο Ανάκαμψης, Κατάρ, αδειοδοτήσεις ραδιοφώνων.

5. Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

• Πρώτος στόχος είναι το Μαξίμου: να καταλάβει ότι η γκρίνια δεν είναι μόνο προσωπική πικρία, αλλά πολιτικό σύμπτωμα.
• Δεύτερος στόχος είναι οι βουλευτές της ΝΔ: άλλοι καλούνται να μαζευτούν, άλλοι ενθαρρύνονται να εκφραστούν με μέτρο.
• Τρίτος στόχος είναι το κεντρώο ακροατήριο, στο οποίο επιχειρείται να εμφανιστεί ο Ανδρουλάκης ως θεσμικά οξύς αλλά πολιτικά ριψοκίνδυνος.
• Τέταρτος στόχος είναι οι επιχειρηματικοί και μιντιακοί κύκλοι, που θέλουν σταθερότητα, όχι εσωκομματικό βραχυκύκλωμα.

Η ουσία; Οι στήλες γράφονται για να προλάβουν την εξέλιξη, όχι απλώς για να την περιγράψουν. Το μήνυμα προς τη ΝΔ είναι brutal: ή θα ξαναβρεί λειτουργικό δίαυλο ανάμεσα σε Μαξίμου, υπουργούς και βουλευτές ή το «επιτελικό κράτος» από brand αποτελεσματικότητας θα γίνει εσωκομματικό σύνθημα φθοράς.