Δεν ψηφίζουμε ιδέες, ψηφίζουμε προστάτες – Online Παραπολιτικές στήλες 29/04

Υπάρχει κάτι βαθύτερα άρρωστο στον τρόπο που η ελληνική πολιτική σκηνή αντιλαμβάνεται τη λέξη «κρίση». Όχι η κρίση ως γεγονός, αυτή τη βιώνουμε καθημερινά. Αλλά η κρίση ως έλλειψη αυτογνωσίας. Σαν να κοιτάς σε καθρέφτη και να βλέπεις μόνο αυτό που θέλεις να δεις.

Οι βουλευτές τρώνε burrata σε εστιατόρια του Ψυχικού και νομίζουν ότι κάνουν πολιτική. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης μαζεύει «όχι» σαν συλλέκτης και αποκαλείται «ροκ σταρ», τίτλος που στη χώρα μας πάντα σήμαινε: λαμπρός, κενός, παροδικός. Ο επικρατέστερος υπουργός του κυβερνητικού επιτελείου αντιμετωπίζει τους εκλεγμένους συναδέλφους του σαν εκτελεστικό μηχανισμό που μπορεί να ενεργοποιείς και να απενεργοποιείς κατά βούληση.

Αλλά ο καθένας τους, αν τον ρωτήσεις, θα σου πει ότι υπηρετεί «το λαό».

Αυτή η λέξη, ο λαός, έχει γίνει στην Ελλάδα το καλύτερο άλλοθι της πολιτικής τάξης. Επικαλείται αυτόν που δεν παρευρίσκεται για να νομιμοποιήσει αποφάσεις που ελήφθησαν πριν καν ανοίξει η συνεδρίαση. Είναι το ιερό κείμενο που δεν το διαβάζει κανείς αλλά όλοι ορκίζονται σε αυτό.

Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι οι πολιτικοί. Είναι η κοινωνική σύμβαση που τους γέννησε: μια ψυχολογία επιβίωσης που έμαθε να θεωρεί το κράτος εχθρό και τον «δικό μας» άνθρωπο σωτήρα. Δεν ψηφίζουμε ιδέες. Ψηφίζουμε προστάτες. Και μετά απορούμε που το σύστημα μοιάζει με φυλή παρά με δημοκρατία.

Η θεσμική ρητορεία, «επιτελικό κράτος», «ανθεκτικότητα», «μεταρρύθμιση», είναι η γλώσσα που μιλά για αλλαγή χωρίς να αλλάζει τίποτα. Διότι αλλαγή χωρίς αυτοκριτική δεν είναι αλλαγή. Είναι ανανέωση προσώπων με το ίδιο αρχέτυπο.

Η Ελλάδα έχει ανάγκη από κάτι που δύσκολα παράγει: πολιτικούς που θα μιλάνε στους πολίτες σαν ενήλικες. Που θα λένε «δεν ξέρω» όταν δεν ξέρουν. Που θα αποδέχονται ότι η εξουσία φθείρει όχι μόνο τον χαρακτήρα αλλά και την αντίληψη της πραγματικότητας.

Μέχρι τότε, θα συνεχίζουμε να έχουμε «ροκ σταρ» χωρίς μουσική, «επιτελεία» χωρίς στρατηγική, και βουλευτές που ανακαλύπτουν τη φωνή τους μεταξύ ορεκτικού και κυρίως πιάτου.

Η δημοκρατία δεν χρειάζεται λυτρωτές. Χρειάζεται ανθρώπους που δεν πιστεύουν ότι είναι λυτρωτές.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Οι τρεις στήλες Βηματοδότης, Dark Room, Big Mouth, δεν περιγράφουν απλώς «κουτσομπολιό εξουσίας». Περιγράφουν την ίδια πολιτική μέρα από τρεις διαφορετικές σκοπιές: το Μαξίμου πιέζεται από μέσα, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να θεσμοποιήσει την πίεση μέσω υποκλοπών, και οι στήλες λειτουργούν ως κανάλια διαμόρφωσης κλίματος πριν από τις επόμενες εσωκομματικές και κοινοβουλευτικές κινήσεις.

1. Ο άξονας ΝΔ: δεν είναι «αντάρτικο», είναι προειδοποίηση προς Μαξίμου

Το πιο βαρύ θέμα είναι η ανοιχτή επιστολή των πέντε βουλευτών της ΝΔ για το επιτελικό κράτος.

Το Dark Room το διαβάζει σκωπτικά: οι βουλευτές «τα έχουν» με τον Μητσοτάκη επειδή αισθάνονται παραγκωνισμένοι, ενώ η «παρέα του Lolita’s» εμφανίζεται ως χαλαρός αλλά υπαρκτός κόμβος συνεννόησης βουλευτών που θέλουν να δείξουν ότι μπορούν να κάνουν θόρυβο.

Το Big Mouth πάει πιο βαθιά και πιο επιθετικά: δίνει απευθείας λόγο στον Κατσανιώτη, ο οποίος απαντά στον Σκέρτσο ότι στη ΝΔ «δεν υπάρχουν εσωτερικοί εχθροί», και παρουσιάζει την ενόχληση των βουλευτών ως πρόβλημα «ηθικής και πολιτικής ασυλίας» του υπουργού Επικρατείας.

Πηγή πληροφόρησης: βουλευτές ΝΔ, κοινοβουλευτικοί συνομιλητές, άνθρωποι που ξέρουν τα εσωτερικά της παράταξης.
Ατζέντα: να σταλεί σήμα στο Μαξίμου ότι η ΚΟ δεν είναι διακοσμητικό σώμα.
Ποιον επηρεάζει: προσωπικά τον Μητσοτάκη και επιχειρησιακά τον Σκέρτσο. Ο Σκέρτσος είναι ο εύκολος στόχος, αλλά το μήνυμα πάει στο κέντρο διακυβέρνησης.

2. Το πραγματικό θέμα πίσω από τον Σκέρτσο

Ο Σκέρτσος δεν εμφανίζεται μόνο ως υπουργός. Εμφανίζεται ως σύμβολο του μοντέλου Μαξίμου. Το Big Mouth υποστηρίζει ότι οι βουλευτές ενοχλούνται επειδή θεωρούν πως ο υπουργός δεν πληρώνει πολιτικό κόστος, ακόμη κι όταν υπάρχουν λάθη.

Η στήλη προσθέτει και δεύτερο μέτωπο, τις «σημαδούρες» για σκάφη αναψυχής, μιλώντας για ενστάσεις περί αδιαφάνειας, χαμηλού τιμήματος και απώλειας εσόδων για το Δημόσιο.

Εδώ η ατζέντα είναι πονηρή: δεν χτυπά μόνο την πολιτική λειτουργία του Σκέρτσου, αλλά και την τεχνοκρατική του εικόνα. Δηλαδή: δεν είναι απλώς «δεν ακούει τους βουλευτές», αλλά «παράγει και λάθος ή ευάλωτες ρυθμίσεις».

3. ΠΑΣΟΚ: θεσμική αντεπίθεση, αλλά με εσωτερική αστάθεια

Ο Βηματοδότης στήνει το ΠΑΣΟΚ ως χώρο που ξαναμαζεύει παλιές δυνάμεις. Η επανεμφάνιση του Νίκου Αθανασάκη στην Κεντρική Επιτροπή παρουσιάζεται σχεδόν ως πολιτικό σήμα ότι «η παλιά φρουρά επιστρέφει».

Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ ποντάρει στην Εξεταστική για τις υποκλοπές. Η στήλη γράφει ότι «βγαίνουν» οι αριθμοί, καθώς απαιτούνται 120 θετικές ψήφοι και υπάρχει στήριξη από προοδευτικά κόμματα, Ελληνική Λύση και ανεξάρτητους. Η ίδια αριθμητική επιβεβαιώνεται και από ξεχωριστό ρεπορτάζ της Καθημερινής.

Όμως το Big Mouth παρεμβαίνει αποδομητικά: γράφει ότι ο Ανδρουλάκης εισέπραξε πολλά «όχι» πριν καταλήξει στον νέο γραμματέα, παρουσιάζοντας τον Βαρδακαστάνη όχι ως πρώτη επιλογή, αλλά ως λύση ανάγκης.

Πηγή πληροφόρησης: κομματικά στελέχη ΠΑΣΟΚ, οργανωτικοί μηχανισμοί, δημοσιογραφικά πηγαδάκια.
Ατζέντα: ο Βηματοδότης δίνει θεσμικό βάρος στο ΠΑΣΟΚ· το Big Mouth το αποδομεί ως οργανωτικά ασταθές.
Ποιον επηρεάζει: ψηφοφόρους Κέντρου και εσωκομματικό ΠΑΣΟΚ. Το μήνυμα είναι: «ναι, ο Ανδρουλάκης σηκώνει θεσμικό θέμα, αλλά έχει και εσωτερικά όρια».

4. Υποκλοπές: δύο αντιτιθέμενα frames

Εδώ έχουμε την πιο καθαρή σύγκρουση ατζέντας.

Ο Βηματοδότης προβάλλει το δικηγορικό μέτωπο: οι πρόεδροι των Δικηγορικών Συλλόγων μιλούν για θεσμική ανησυχία, Κράτος Δικαίου και έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών στη Δικαιοσύνη. Αυτό πατά πάνω στην απόφαση του Αρείου Πάγου να μην ανασύρει την υπόθεση από το αρχείο.

Το Big Mouth, αντίθετα, επιχειρεί να σπάσει το αφήγημα: λέει ότι όσοι χειρίζονται επικοινωνιακά τις υποκλοπές κάνουν «σαλαμοποίηση μέσω διαρροών» και δίνουν προτεραιότητα στο αφήγημα προς τα ΜΜΕ, όχι στην ουσία της υπόθεσης.

Άρα έχουμε δύο αναγνώσεις:
η μία λέει «θεσμικό κενό και ανάγκη έρευνας».
η άλλη λέει «επικοινωνιακή εργαλειοποίηση της υπόθεσης».

Το target audience είναι διαφορετικό: ο Βηματοδότης μιλά στους θεσμικούς και κεντρώους αναγνώστες, το Big Mouth μιλά στο αντι-ΠΑΣΟΚ, φιλοκυβερνητικό ή αντιδιαπλοκής ακροατήριο.

5. Γεωπολιτική και επιχειρήσεις: η παράλληλη αφήγηση σταθερότητας

Ο Βηματοδότης βάζει Λιβύη, Τασούλα–Φιντάν και ενεργειακή διπλωματία, δείχνοντας ότι η κυβέρνηση, παρά τα εσωτερικά, κινείται σε σοβαρά διεθνή πεδία. Το Big Mouth ενισχύει αυτό το counter-frame με τον Κάθετο Διάδρομο, μιλώντας για πιθανό οικονομικό και γεωστρατηγικό επίτευγμα.

Το μήνυμα είναι: μην κοιτάτε μόνο τη φασαρία, υπάρχει και κράτος που δουλεύει. Αυτό είναι κλασική τεχνική εξισορρόπησης πολιτικής φθοράς.

Το δια ταύτα

Οι στήλες σήμερα λειτουργούν σαν τρία μικρά υπουργεία ψυχολογικών επιχειρήσεων. Ο Βηματοδότης δίνει θεσμικό βάθος στο ΠΑΣΟΚ και στις υποκλοπές. Το Dark Room ειρωνεύεται τους γαλάζιους βουλευτές, αλλά προειδοποιεί ότι η γκρίνια έχει συνέχεια. Το Big Mouth χτυπά ταυτόχρονα ΠΑΣΟΚ και Σκέρτσο, αφήνοντας όμως τον Μητσοτάκη στο επίκεντρο του πραγματικού προβλήματος: αν η ΚΟ της ΝΔ αισθανθεί ότι δεν ακούγεται, το επιτελικό κράτος από πλεονέκτημα γίνεται πολιτικό βαρίδι.