Η κάλπη “μικραίνει” και η ακρίβεια θεριεύει – Επισκόπηση Τύπου 08/04

Η βιτρίνα της σταθερότητας ραγίζει. Και αυτό δεν είναι πια μια αντιπολιτευτική υπερβολή, ούτε μια δημοσιογραφική ευκολία της εποχής. Είναι το κοινό νήμα που διατρέχει, με διαφορετικές λέξεις και διαφορετικές σκοπιές, σχεδόν ολόκληρο το φάσμα του Τύπου. Από τα πιο θεσμικά έντυπα μέχρι τα πιο επιθετικά, από τις οικονομικές εφημερίδες μέχρι τα καθαρά πολιτικά και παραπολιτικά φύλλα, το μήνυμα της ημέρας είναι σαφές: η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει μια απλή φθορά, αλλά μια συσσώρευση ρωγμών.

Από τα περισσότερα δημοσιεύματα δεν προκύπτει απλώς ότι η κυβέρνηση πιέζεται από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Προκύπτει κάτι βαρύτερο: ότι το Μαξίμου δεν δίνει πια μάχη μόνο με την αντιπολίτευση, αλλά με τη φθορά του ίδιου του μηχανισμού που έστησε. Το «σκάνδαλο είναι το σύστημα», γράφουν Τα Νέα, και για πρώτη φορά αυτή η φράση δεν ακούγεται ως αντιπολιτευτική υπερβολή, αλλά ως ψυχρή περιγραφή μιας κατάστασης.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν τραυματίζει την κυβέρνηση μόνο επειδή ανοίγει νέες δικογραφίες. Την τραυματίζει επειδή ακουμπά τον πιο ευαίσθητο πυρήνα της: τη σχέση εξουσίας, κομματικού ελέγχου και ατιμωρησίας. Όταν βουλευτές της Ν.Δ. εμφανίζονται «στα πρόθυρα εκρήξεως» και όταν ακόμη και φιλικότερα προς την κυβέρνηση έντυπα μιλούν για βαρύ κλίμα, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι πολιτικό, εσωκομματικό και υπαρξιακό.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η παγίδα της πρότασης για νέο ασυμβίβαστο. Παρουσιάζεται ως θεσμική κάθαρση, αλλά διαβάζεται ως ελιγμός αποσυμπίεσης. Σαν να λέει η κυβέρνηση: «μην κοιτάτε το περιεχόμενο της δικογραφίας, κοιτάξτε την επόμενη μεταρρύθμιση». Μόνο που η κοινωνία έχει αρχίσει να κουράζεται από τις μεταρρυθμίσεις-κουρτίνα. Όταν επί μήνες συσσωρεύονται ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, Τέμπη και μια γενική αίσθηση συγκάλυψης, η λέξη «σταθερότητα» δεν ακούγεται πια ως εγγύηση. Ακούγεται ως απαίτηση σιωπής. Το Ποντίκι σωστά διαβάζει ότι το Μαξίμου δίνει «μάχη ενάντια στον χρόνο». Δεν είναι μάχη για την αλήθεια. Είναι μάχη να μη χαθεί ο έλεγχος του ρυθμού.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, επιστρέφουν και οι υποκλοπές στον Άρειο Πάγο, με αναφορές ακόμη και σε διερεύνηση για κατασκοπεία. Αυτό είναι το πραγματικό δηλητήριο για την κυβέρνηση: όχι ότι ανοίγει ένα ακόμη μέτωπο, αλλά ότι συνδέονται μεταξύ τους όλα τα προηγούμενα. Η κοινή εντύπωση γίνεται μία: ένα κράτος που παρακολουθεί, καλύπτει, μεταθέτει και ύστερα υπόσχεται ξανά «θεσμική αποκατάσταση».

Στο φόντο, ο πόλεμος Ιράν – Ορμούζ και το ενεργειακό σοκ αφαιρούν από την κυβέρνηση και το τελευταίο προνόμιο: να αλλάζει ατζέντα εύκολα. Η διεθνής κρίση δεν θα λειτουργήσει ως αντιπερισπασμός. Θα λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής φόβου, ακρίβειας και πολιτικής κόπωσης.

Αυτό είναι το στίγμα της ημέρας: η εξουσία δείχνει ακόμη ισχυρή, αλλά δεν δείχνει πια συμπαγής. Και στην πολιτική, όταν αρχίζει να τρίζει το εσωτερικό, οι εκλογές δεν έρχονται πρώτα στην κάλπη. Έρχονται πρώτα στο βλέμμα των βουλευτών.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

1. ΟΠΕΚΕΠΕ: από σκάνδαλο σε κρίση εσωτερικής νομιμοποίησης

Τα Νέα μιλούν για βουλευτές της Ν.Δ. «στα πρόθυρα εκρήξεων», η Καθημερινή για «δύσκολη εξίσωση» στην πολιτική διαχείριση της γαλάζιας Κ.Ο., η Απογευματινή για αναβρασμό και φόβους αντάρτικου, η Εφημερίδα των Συντακτών για κυβέρνηση σε αναβρασμό και αντιπολίτευση σε διχασμό. Άρα, η κοινή γραμμή δεν είναι η ενοχή ή η αθωότητα των αναφερόμενων προσώπων, είναι ότι το πρόβλημα έπαψε να είναι μόνο δικαστικό και έγινε πολιτικό, κομματικό και συμβολικό. Η κοινή γνώμη διαβάζει τη λέξη «ΟΠΕΚΕΠΕ» πλέον ως κωδικό για πελατειακό κράτος, ρουσφέτι και διαχείριση κατά περίπτωση. Αυτό παράγει θυμό, κυνισμό και κυρίως την αίσθηση ότι το σύστημα δεν καθαρίζει μόνο του.

2. Το ασυμβίβαστο δεν εμφανίζεται ως μεταρρύθμιση ισχύος αλλά ως ζώνη πυρασφάλειας

Η φιλοκυβερνητική πλευρά επιχειρεί να μεταφέρει το κέντρο βάρους από τις δικογραφίες στη θεσμική συζήτηση. Η Απογευματινή δίνει σαφή γραμμή υπέρ του ασυμβίβαστου, παρουσιάζοντάς το ως θεσμική ενίσχυση της δημοκρατίας. Όμως ακόμη και η ίδια παραδέχεται αιφνιδιασμό, δυσαρέσκεια και δυσκολία πειθάρχησης της Κ.Ο. Εδώ βρίσκεται η ουσία: η πρόταση δεν διαβάζεται ως ώριμη μεταρρύθμιση, αλλά ως απόπειρα αλλαγής ατζέντας και εσωκομματικού εκτονωτή. Με απλά λόγια, το Μαξίμου δεν κινείται από θέση άνεσης, κινείται για να αποτρέψει τη συσσώρευση πολιτικής ζημιάς.

3. Οι υποκλοπές ξαναγυρίζουν και ξανανοίγουν το ερώτημα του κράτους ασφαλείας

Από την Καθημερινή και την Απογευματινή έως τον Ριζοσπάστη, τον Λόγο, τον Ελεύθερο Τύπο και ακόμη πιο κραυγαλέα φύλλα, η κοινή λέξη είναι μία: Άρειος Πάγος, κατασκοπεία, νέες έρευνες, Predator. Αυτό σημαίνει ότι η υπόθεση δεν έκλεισε πολιτικά, ούτε ηθικά. Η θεσμική ανάγνωση λέει ότι η Δικαιοσύνη ξαναπιάνει το νήμα. Η πολιτική ανάγνωση λέει κάτι σκληρότερο: επανέρχεται το ερώτημα για το ποιος ήξερε, ποιος κάλυψε, ποιος έμεινε ανέγγιχτος. Αν ο ΟΠΕΚΕΠΕ φθείρει την κυβέρνηση στη σφαίρα της διαφθοράς, οι υποκλοπές την τραυματίζουν στη σφαίρα της εμπιστοσύνης.

4. Ο πόλεμος Ιράν – Ορμούζ είναι η δεύτερη μεγάλη ατζέντα, επειδή μπαίνει κατευθείαν στην τσέπη

Το Ποντίκι, η Δημοκρατία, η Ναυτεμπορική, ο Λόγος, η Ελεύθερη Ώρα, η Καθημερινή και άλλα φύλλα βλέπουν την ίδια αλυσίδα: απειλές Τραμπ, ενεργειακό σοκ, ακριβότερο πασχαλινό τραπέζι, περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Η διεθνής κρίση δεν καλύπτει απλώς την εσωτερική. Την επιβαρύνει. Η κυβέρνηση έχει έναν προφανή πειρασμό: να επενδύσει στο αφήγημα της σταθερότητας σε μια φλεγόμενη περιοχή. Αλλά αυτό το αφήγημα δουλεύει μόνο αν το εσωτερικό της μέτωπο δεν μοιάζει αποσαθρωμένο. Όταν ο πολίτης διαβάζει μαζί ΟΠΕΚΕΠΕ, Predator, πετρέλαιο και ακρίβεια, δεν νιώθει ασφάλεια. Νιώθει πολυεπίπεδη τρωτότητα.

5. Τα εθνικά επιστρέφουν υπόγεια: όχι ακόμη ως κύρια γραμμή, αλλά ως στρατηγικός υπόκωφος θόρυβος

Τα Νέα αναδεικνύουν την τουρκική αντι-NAVTEX νότια της Ρόδου με φόντο τη γαλλική άσκηση και το «Σαρλ ντε Γκωλ». Παράλληλα, σε άλλα φύλλα αναδύεται ο υπαινιγμός ότι η Τουρκία μπορεί να εξελιχθεί σε πιο δύσκολο πονοκέφαλο ακόμη και από το Ιράν, ακριβώς επειδή είναι ο ασταθής σύμμαχος του συστήματος. Το ζήτημα δεν κυριαρχεί σήμερα στα πρωτοσέλιδα όσο ο ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά πολιτικά έχει σημασία: προσφέρει στην κυβέρνηση γλώσσα γεωπολιτικής ευθύνης, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος κάθε εσωτερικής αβεβαιότητας.

6. Συγκριτική ανάγνωση ανά εκδοτικό μπλοκ

• Τα Νέα και η Καθημερινή κινούνται στο πεδίο της τεκμηρίωσης και της πολιτικής αποτύπωσης: καταγράφουν το πρόβλημα χωρίς να καταφεύγουν σε κραυγή, άρα είναι οι πιο χρήσιμοι δείκτες μετατόπισης του κεντρώου κλίματος.
• Η Απογευματινή, το Μανιφέστο και σε μικρότερο βαθμό ο Ελεύθερος Τύπος δουλεύουν αμυντικά για το κυβερνητικό στρατόπεδο: αναγνώριση πίεσης, αλλά μετατόπιση σε θεσμικότητα, νομικισμό, υποκρισία της αντιπολίτευσης και ανάγκη σταθερότητας.
• Η Εφημερίδα των Συντακτών, Το Ποντίκι, η One Voice, η Kontra και ο Ριζοσπάστης συγκλίνουν στην ένταση της επίθεσης, αλλά όχι από την ίδια αφετηρία: η ΕφΣυν βλέπει κρίση και αδυναμία της αντιπολίτευσης να κεφαλαιοποιήσει, ο Ριζοσπάστης τη δένει με το κράτος στην υπηρεσία του κεφαλαίου, η Kontra και το One Voice επενδύουν στην οργή και στη λέξη «συγκάλυψη».
• Η Δημοκρατία επιτίθεται από δεξιά, με γλώσσα προδοσίας, κωλοτούμπας και εθνικής έκπτωσης. Η Political παίζει τον ρόλο του insider δεξιού αισθητήρα: διαβάζει τη γκρίνια στη Ν.Δ. και την ταυτόχρονη λειτουργία μικρομηχανισμών ισχύος.
• Η Εστία, η Ορθόδοξη Αλήθεια, η Ελεύθερη Ώρα και μέρος του Μακελειού μεταφέρουν τη συζήτηση στην ταυτότητα, στη θρησκεία ή στην αποκάλυψη, δεν παράγουν αξιόπιστο ρεπορτάζ, αλλά επηρεάζουν το θυμικό της συντηρητικής περιφέρειας.
• Ο Τύπος Θεσσαλονίκης και ο Λόγος τοπικοποιούν τη μεγάλη κρίση σε μορφή χρηστικής πολιτικής ενημέρωσης.
• Ο Εθνικός Κήρυξ Νέας Υόρκης μένει σχεδόν πλήρως στον άξονα ομογένεια – Εκκλησία.

7. Τι μας διαφεύγει και τι προμηνύεται

Αυτό που εύκολα διαφεύγει είναι ότι η κυβερνητική φθορά δεν παράγει αυτόματα πειστική εναλλακτική. Η ίδια η ΕφΣυν καταγράφει αντιπολίτευση σε διχασμό. Άρα το πρόβλημα του Μαξίμου είναι σοβαρό, αλλά δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε συγκροτημένη απειλή εξουσίας. Αυτό που προμηνύεται, όμως, είναι καθαρό: μετά το Πάσχα θα ξανανοίξουν με μεγαλύτερη ένταση και ο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι υποκλοπές. Αν στο μεταξύ παραταθεί η πίεση στο Ορμούζ και περάσει στην αγορά καυσίμων και τροφίμων, τότε το δίλημμα «σταθερότητα ή περιπέτεια» θα χάσει μέρος της δύναμής του, γιατί η κοινωνία θα αρχίσει να βλέπει την περιπέτεια ως ήδη παρούσα. Το συνέδριο της Ν.Δ. τον Μάιο μοιάζει από τώρα λιγότερο με γιορτή και περισσότερο με άσκηση εσωτερικής συγκράτησης.