Το αυτογκόλ Μητσοτάκη με θεσμική συσκευασία – Online Παραπολιτικές στήλες 08/04

Διαβάζοντας τις τρεις στήλες Dark Room, το Big Mouth και τον Βηματοδότη της Μεγάλης Τετάρτης μπορείς να διακρύνεις τρεις διαφορετικούς θαμώνες του ίδιου μαγαζιού: ο ένας ψιθυρίζει στα υπουργικά γραφεία, ο άλλος κρατά το λογιστικό βιβλίο της φθοράς και ο τρίτος πετάει σπίρτα σε αποθήκη με βενζίνη. Και οι τρεις πάντως πατάνε πάνω στο ίδιο υπόστρωμα: ΟΠΕΚΕΠΕ, ασυμβίβαστο, θεσμική πίεση, εσωτερική νευρικότητα στη ΝΔ και σενάρια διαχείρισης ισχύος.

Υπάρχουν λοιπόν μέρες που τα παραπολιτικά δεν λειτουργούν ως στήλες, αλλά ως καρδιογράφημα συστήματος. Και η σημερινή είναι μία από αυτές. Αν βάλει κανείς δίπλα – δίπλα τις τρεις στήλες, δεν διαβάζει τρία διαφορετικά κείμενα, διαβάζει τρεις εκδοχές της ίδιας ανησυχίας. Η κυβέρνηση δεν έχει πέσει, αλλά έχει πάψει να μοιάζει άτρωτη. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η συζήτηση για το ασυμβίβαστο και η εσωτερική αναταραχή στη ΝΔ έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου κάθε διαρροή μοιάζει με προειδοποιητική βολή. Το Dark Room μιλά για «γαλάζια αναταραχή» στην Κοινοβουλευτική Ομάδα και για απόπειρα αλλαγής ατζέντας μέσω των μέτρων για τα social media ανηλίκων, ο Βηματοδότης θυμίζει τις 38 παραιτήσεις, διαγραφές και αποπομπές επί Μητσοτάκη, ενώ το Big Mouth ανεβάζει το θερμόμετρο με σενάρια πρόωρης κάλπης και μεταβατικών λύσεων.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: δεν πρόκειται πια για μεμονωμένο επικοινωνιακό θόρυβο. Πρόκειται για συσσωρευμένη πολιτική φθορά που αναζητεί αφήγηση διαχείρισης. Όταν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζητά άρση ασυλίας 11 ενεργών βουλευτών στο πλαίσιο της έρευνας για τις αγροτικές επιδοτήσεις, η υπόθεση παύει να είναι εσωτερικό πονοκέφαλο του Μαξίμου και γίνεται κανονική κρίση αξιοπιστίας. Γι’ αυτό και βλέπεις τις στήλες να κάνουν δύο πράγματα ταυτόχρονα: από τη μία να καθησυχάζουν ότι «υπάρχει ακόμη έλεγχος», από την άλλη να καταγράφουν ότι η πολιτική ζημιά είναι ήδη εδώ. Ουσιαστικά, το παρασκήνιο λέει αυτό που η επίσημη γραμμή δεν μπορεί να πει καθαρά: ότι η φθορά έχει περάσει από το επίπεδο της εικόνας στο επίπεδο της δομής.

Εκεί ακριβώς κολλά και η συζήτηση περί «θεσμικών» λύσεων. Το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή εμφανίζεται ως μεταρρυθμιστικό χαρτί, αλλά στην πραγματικότητα ακούγεται σαν πολιτικ;o καπνογόνo. Το Dark Room σχεδόν το λέει ωμά, σημειώνοντας ότι έτσι όπως ετέθη ούτε σε πραγματική θεσμική αρχιτεκτονική παραπέμπει ούτε χωρίς συνταγματικές μεταβολές στέκει σοβαρά. Και ο Βηματοδότης δείχνει ότι η αντιπολίτευση προσπαθεί ήδη να ιδιοποιηθεί το ίδιο λεξιλόγιο, με ΠΑΣΟΚ και Τσίπρα να ανταγωνίζονται στο ποιος θα καρφώσει πιο εύστοχα τον πρωθυπουργό. Δηλαδή; Ότι η κυβέρνηση άνοιξε κουβέντα για να αποσυμπιέσει και κατέληξε να προσφέρει φρέσκο υλικό στους αντιπάλους της. Πολιτικά, αυτό λέγεται αυτογκόλ με θεσμική συσκευασία.

Η ουσία είναι πιο σκληρή από τα ίδια τα παραπολιτικά. Όταν οι στήλες αρχίζουν να μιλούν ταυτόχρονα για ανασχηματισμούς, λίστες φθοράς, γεωπολιτικές αστοχίες και σενάρια διαδοχής, το πρόβλημα δεν είναι η φημολογία. Το πρόβλημα είναι ότι το σύστημα εξουσίας μυρίζει αδυναμία και αρχίζει να προεξοφλεί την επόμενη μέρα. Κι αυτό είναι το πιο επικίνδυνο στάδιο για κάθε κυβέρνηση: όχι όταν της επιτίθεται μόνο η αντιπολίτευση, αλλά όταν οι δικοί της ψιθυρίζουν πως ο λογαριασμός έρχεται. Και στην πολιτική, όταν οι ψίθυροι πληθαίνουν, συνήθως δεν αργεί η ώρα που γίνονται γραμμές, στρατόπεδα και τελικά αποφάσεις.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

1. Τι κάνει το Dark Room του newmoney

Το Dark Room δεν γράφει απλώς παραπολιτικά. Κάνει damage control με κοστούμι αγοράς. Ξεκινά από τις δικογραφίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, αμφισβητεί εμμέσως τη βαρύτητά τους για Χατζηβασιλείου και Αθανασίου, μετά περνά στη «γαλάζια» αναταραχή από τις άρσεις ασυλίας και τη φιλολογία περί ασυμβίβαστου, και σπεύδει να βάλει τον Δένδια στο κάδρο του «θεσμικού» που δεν παίζει αντάρτικο. Στη συνέχεια αλλάζει πίστα: ενέργεια, social media ανηλίκων, Alpha Trust, Fourlis, Quest, Euronext. Αυτό δεν είναι ασύνδετο υλικό. Είναι μήνυμα προς δύο κοινά: «η κυβέρνηση έχει πρόβλημα, αλλά το σύστημα συνεχίζει να δουλεύει» και «μην τρελαίνεστε, το Μαξίμου ακόμα ελέγχει το board».

Η πιο αποκαλυπτική φράση της στήλης είναι ότι ο Μητσοτάκης θέλει να αλλάξει τη συζήτηση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ με τον «ψηφιακό κόφτη» για τα social media των κάτω των 15. Αυτό είναι η καρδιά του κειμένου: όχι η πληροφορία, αλλά η χρήση της πληροφορίας. Το μέτρο πράγματι συζητείται δημόσια εδώ και εβδομάδες, άρα η στήλη δεν το βγάζει από το καπέλο· το επανατοποθετεί ως εργαλείο πολιτικής μετατόπισης.

2. Τι κάνει ο Βηματοδότης

Ο Βηματοδότης είναι πιο κομψός, αλλά το μαχαίρι μπαίνει βαθιά. Δεν φωνάζει «κρίση». Στήνει αρχείο φθοράς. Με την αναφορά στις 38 παραιτήσεις, διαγραφές και αποπομπές στελεχών της ΝΔ επί Μητσοτάκη, δεν κάνει απλώς αντιπολιτευτικό κουτσομπολιό, φτιάχνει έναν κατάλογο ιστορικής συσσώρευσης. Δηλαδή λέει στον αναγνώστη: «μην το βλέπεις ως μεμονωμένο επεισόδιο, δες το ως καθεστώς επανάληψης». Μετά μεταφέρει το βλέμμα στο ΥΠΕΞ και στη λάθος εκτίμηση για τη διάρκεια της κρίσης στον Κόλπο, για να δείξει ότι η υποτίμηση της πραγματικότητας δεν είναι μόνο εσωτερική αλλά και γεωπολιτική. Και τέλος, με το επεισόδιο ΠΑΣΟΚ-Τσίπρα, δείχνει ότι η αντιπολίτευση ψάχνει κοινό λεξιλόγιο στην επίθεση περί «ασυμβίβαστου».

Με λίγα λόγια, ο Βηματοδότης δεν προσπαθεί να σώσει ούτε να ανατινάξει. Προσπαθεί να καταγράψει ότι το κεφάλαιο «ηθικό πλεονέκτημα της διαχείρισης» έχει αρχίσει να τρώει σφαλιάρες από παντού. Αυτό απευθύνεται κυρίως στο κεντρώο και θεσμικό κοινό: σε όσους δεν θέλουν φανατισμό, αλλά θέλουν να καταλάβουν αν το κυβερνητικό μοντέλο μπαίνει σε φάση κόπωσης.

3. Τι κάνει το Big Mouth του powergame

Εδώ αλλάζει το παιχνίδι. Το Big Mouth δεν γράφει για να περιγράψει, γράφει για να πιέσει. Η στήλη συνδέει πρόωρες εκλογές, υποκλοπές, τον Ντίλιαν, υποτιθέμενα σενάρια «οικουμενικής» με Στουρνάρα ή Βενιζέλο, και προαναγγέλλει μέχρι και τρίτη δικογραφία ΟΠΕΚΕΠΕ με νέα ονόματα. Αυτό είναι υλικό υψηλής αναφλεξιμότητας. Η γλώσσα «κλειδιά της πρόωρης κάλπης», «κίνημα εκβιαστών», «περίεργοι ιδιώτες» δείχνει ότι ο στόχος δεν είναι η ενημέρωση της μάζας αλλά η νευρική διέγερση των παικτών του συστήματος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι αέρας. Η πραγματική βάση υπάρχει: η EPPO ανακοίνωσε στις 1 Απριλίου ότι ζήτησε άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών στην έρευνα για τις αγροτικές επιδοτήσεις, ενώ δημοσκόπηση της Alco στις 6 Απριλίου κατέγραψε φθορά της ΝΔ και διαφορά 11,8 μονάδων από το ΠΑΣΟΚ. Άρα η στήλη δεν εφευρίσκει την πίεση, υπερδραματοποιεί τον πιθανό πολιτικό της λογαριασμό.

4. Κοινά σημεία και κοινή ατζέντα

Κοινός παρονομαστής και των τριών είναι ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργεί ως πυρήνας απονομιμοποίησης. Από εκεί ξετυλίγονται όλα: εσωκομματική νευρικότητα, θεσμικές ακροβασίες, αντιπολιτευτική σύγκλιση, σενάρια αποσταθεροποίησης και ανάγκη αλλαγής ατζέντας. Το ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή εμφανίζεται και στις τρεις γραμμές όχι ως ώριμη μεταρρύθμιση, αλλά ως εργαλείο πολιτικής τακτικής ή ως αφορμή νέας σύγχυσης.

Οι πηγές που «μυρίζουν» πίσω από τα κείμενα είναι επίσης καθαρές. Το Dark Room πατά σε κοινοβουλευτικές, κυβερνητικές και πηγές της αγοράς. Ο Βηματοδότης σε κομματικές συνομιλίες, διπλωματικό ρεπορτάζ και δημόσιες δηλώσεις. Το Big Mouth σε δικαστικό παρασκήνιο, media rivalry και διαρροές ισχύος. Δηλαδή: Μαξίμου, Κ.Ο. ΝΔ, Χαριλάου Τρικούπη, δικαστικοί κύκλοι, επιχειρηματικά γραφεία, τραπεζικό και ενεργειακό λόμπι.

5. Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

Το Dark Room θέλει να επηρεάσει το κυβερνητικό και επιχειρηματικό κοινό που φοβάται αναταράξεις αλλά δεν θέλει κατάρρευση. Ο Βηματοδότης θέλει να διαμορφώσει την κρίση του θεσμικού κέντρου: «κάτι χαλάει, και το χαλασμένο δεν είναι συγκυριακό». Το Big Mouth θέλει να επηρεάσει τους παίκτες που κινούνται πριν από τα φώτα: παράγοντες, εκδότες, λόμπι, συμβούλους, όσους ζουν από τα σενάρια διαδοχής και μεταβατικών λύσεων