Η χώρα θωρακίζεται έξω και ραγίζει μέσα – Επισκόπηση Τύπου 29/05

Τα πρωτοσέλιδα την τελευταία Παρασκευή του Μαΐου μοιάζουν σαν να μιλούν για δύο διαφορετικές Ελλάδες. Στη μία, η χώρα μεγαλώνει τον ρόλο της, μπαίνει σε ενεργειακά παιχνίδια, προσελκύει μεγάλους παίκτες, παίρνει εύσημα από διεθνείς οργανισμούς και στέλνει μηνύματα αποφασιστικότητας στα εθνικά θέματα. Στην άλλη, ο πολίτης μετράει τα χρήματα στο σούπερ μάρκετ, ανησυχεί για το δάνειο, βλέπει καθυστερήσεις στις πληρωμές, ακούει για θεσμικές σκιές και νιώθει ότι το κράτος λειτουργεί γρήγορα μόνο όταν θέλει να τον ελέγξει.

Αυτή είναι η ουσία της ημέρας. Μια Ελλάδα που εξωτερικά δείχνει πιο δυνατή, αλλά εσωτερικά δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι είναι πιο δίκαιη.

Η κυβέρνηση έχει ακόμα εύρωστο κυβερνητικό αφήγημα. Η είσοδος της Chevron στο Ιόνιο, η εικόνα οικονομικής αντοχής, η αμυντική θωράκιση στο Αιγαίο, η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη στο Δημόσιο, όλα αυτά δείχνουν μια χώρα που προσπαθεί να μη μείνει θεατής. Και αυτό δεν είναι λίγο. Σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια, η σταθερότητα έχει αξία. Το πρόβλημα είναι ότι η σταθερότητα δεν τρώγεται, δεν πληρώνει το ενοίκιο, δεν μειώνει από μόνη της την αγωνία του μικρομεσαίου, του αγρότη, του συνταξιούχου, της οικογένειας που ζορίζεται κάθε μήνα.

Εκεί πατάει και η επιστροφή Τσίπρα. Όχι επειδή έφερε ξαφνικά μια μεγάλη ιδέα. Αλλά επειδή βρίσκει χώρο μέσα στην κούραση των άλλων. Το νέο κόμμα του αναστατώνει την Κεντροαριστερά, στριμώχνει το ΠΑΣΟΚ, διαλύει ό,τι έχει απομείνει από την παλιά βεβαιότητα του ΣΥΡΙΖΑ και δίνει στα μέσα ενημέρωσης το αγαπημένο τους παιχνίδι: ποιος θα είναι δεύτερος. Μόνο που η πολιτική δεν είναι καλλιστεία δεύτερης θέσης. Είναι απάντηση στο ερώτημα ποιος μπορεί να κυβερνήσει καλύτερα, καθαρότερα και πιο αποτελεσματικά.

Το ΠΑΣΟΚ δείχνει νευρικό. Και όταν ένα κόμμα ξοδεύει περισσότερη ενέργεια για να αμφισβητήσει τις δημοσκοπήσεις παρά για να εξηγήσει γιατί πρέπει να το εμπιστευτεί η κοινωνία, κάτι δεν πάει καλά. Μπορεί να έχει δίκιο για παιχνίδια επιρροής. Αλλά ο κόσμος δεν ψηφίζει αυτόν που παραπονιέται καλύτερα. Ψηφίζει αυτόν που του δίνει προοπτική.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι ο Τσίπρας, το ΠΑΣΟΚ ή η ΝΔ. Είναι ότι μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στη μεγάλη εικόνα και την καθημερινή ζωή. Η χώρα μπορεί να θωρακίζεται γεωπολιτικά, αλλά ο πολίτης νιώθει εκτεθειμένος κοινωνικά. Μπορεί να μιλάμε για επενδύσεις, αλλά πολλοί βλέπουν μόνο λογαριασμούς. Μπορεί να έχουμε ψηφιακό κράτος, αλλά ακόμη ψάχνουμε εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

Η ημέρα έχει τρεις καθαρές γραμμές:

• Τσίπρας/ΕΛΑΣ και αναδιάταξη Κεντροαριστεράς,
• γεωπολιτική-ενεργειακή θωράκιση,
• θεσμική δυσπιστία με ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΥΠ, Κοβέσι, servicers.

Το πολιτικό σύστημα δεν κινείται σε κανονική αντιπαράθεση κυβέρνησης-αντιπολίτευσης, κινείται σε φάση ανασύνθεσης αφηφγήματος. Η κυβέρνηση προσπαθεί να πει «η χώρα αντέχει, επενδύει, θωρακίζεται». Η αντιπολίτευση απαντά «οι θεσμοί σαπίζουν, η ακρίβεια πιέζει, η κοινωνία δεν πιστεύει». Τα αποκόμματα καλύπτουν ακριβώς αυτό το δίπολο.

1. Το μέτωπο Τσίπρα αλλάζει την ψυχολογία, όχι ακόμη τους συσχετισμούς

Η ίδρυση της ΕΛΑΣ από τον Αλέξη Τσίπρα δεν αντιμετωπίζεται ως απλή κομματική είδηση. Αντιμετωπίζεται ως εργαλείο ανακατάταξης. Το POLITICAL το λέει ωμά: «Η ΕΛΑΣ ανακατεύει την τράπουλα» και ο Τσίπρας φέρνει τριγμούς στην Κεντροαριστερά. Τα Νέα δίνουν οργανωτικό και συμβολικό βάρος στις 300 υπογραφές στον Άρειο Πάγο, ενώ η Καθημερινή φωτίζει την οργισμένη αντίδραση Ανδρουλάκη κατά των δημοσκοπήσεων που εμφανίζουν το ΠΑΣΟΚ πίσω από την ΕΛΑΣ.

Η ψυχολογία της κοινής γνώμης εδώ είναι περιέργεια, δυσπιστία και θυμός. Ο Τσίπρας δεν επιστρέφει σε κενό. Επιστρέφει πάνω σε κόπωση του ΠΑΣΟΚ, αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ και ανάγκη μέρους του εκλογικού σώματος για «δεύτερη ευκαιρία» σε κάτι που μοιάζει νέο αλλά είναι φορτωμένο με παλαιές μνήμες. Το ΠΑΣΟΚ κάνει λάθος αν μείνει μόνο στη γραμμή «μας χειραγωγούν οι δημοσκοπήσεις». Αυτό μυρίζει άμυνα. Χρειάζεται πολιτική πρόταση, όχι γκρίνια μεθοδολογίας.

2. ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΥΠ: το θεσμικό υπόγειο βράζει

Στο θεσμικό πεδίο έχουμε δύο αντίθετες αναγνώσεις. Η Εφημερίδα των Συντακτών παρουσιάζει την επίσκεψη της Επιτροπής CONT ως «πλυντήριο» για κυβέρνηση και ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ το Μανιφέστο σηκώνει την έκθεση Τυχεροπούλου ως «ταφόπλακα» στη σκευωρία και ως έκθεση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αυτή δεν είναι απλή διαφωνία ρεπορτάζ. Είναι σύγκρουση για το ποιος ορίζει το σκάνδαλο: η αντιπολίτευση ως συγκάλυψη ή η κυβερνητική πλευρά ως ποινικοποίηση της ΝΔ.

Η ΕΥΠ προσθέτει άλλο φορτίο. Η Εφ.Συν. μιλά για «μητσοτακική ΕΥΠ», με μετατάξεις και «μπετονάρισμα» της υπηρεσίας, ενώ άλλα μέσα καταγράφουν τη σύγκρουση στη Βουλή πιο θεσμικά. Το μήνυμα προς τον αναγνώστη είναι βαρύ: «οι θεσμοί δεν λειτουργούν ουδέτερα». Αυτό είναι δηλητήριο μακράς διάρκειας. Δεν ρίχνει μόνο κυβερνήσεις, φθείρει τη δυνατότητα του κράτους να πείθει.

3. Γεωπολιτική και Chevron: η κυβέρνηση παίζει το ισχυρό της χαρτί

Η είσοδος της Chevron στο Block 10 δεν είναι απλώς οικονομική είδηση. Είναι γεωπολιτικό σήμα. Η Καθημερινή τη διαβάζει ως στροφή αμερικανικών πετρελαϊκών σε ώριμα και χαμηλότερου ρίσκου οικόπεδα στο Ιόνιο. Ο Ελεύθερος Τύπος το παρουσιάζει ως επιβεβαίωση ότι η Ελλάδα μπαίνει στον πυρήνα μεγάλων ενεργειακών συμφωνιών.

Παράλληλα, τα ελληνοτουρκικά ανεβαίνουν. Το μήνυμα Γεραπετρίτη ότι η Αθήνα δεν θα δεχθεί αναθεωρητικές κινήσεις από την Τουρκία συνδυάζεται με την ανησυχία για τη «Γαλάζια Πατρίδα», την Κύπρο και τα νέα δεδομένα σε Ουκρανία-Μέση Ανατολή. Εδώ η κυβέρνηση έχει πεδίο υπεροχής: ασφάλεια, εθνική άμυνα, ενέργεια. Όμως υπάρχει παγίδα. Αν η ατζέντα γίνει υπερβολικά γεωπολιτική, αλλά ο πολίτης ζει ακρίβεια, κόκκινα δάνεια και καθυστερήσεις πληρωμών, η αφήγηση «ισχυρή Ελλάδα» θα κουμπώνει μόνο με ένα κομμάτι της κοινωνίας.

4. Οικονομία: τα εύσημα του ΔΝΤ δεν ακυρώνουν την κοινωνική πίεση

Τα οικονομικά έντυπα και τα φιλοκυβερνητικά μέσα κρατούν τα εύσημα του ΔΝΤ: ανθεκτικές τράπεζες, δημοσιονομική αξιοπιστία, ανάπτυξη, σταθερότητα. Η Γενική Δημοπρασιών δίνει καθαρό μήνυμα ισχυρής οικονομίας παρά τη Μέση Ανατολή. Αλλά η Δημοκρατία τραβά το θέμα στους servicers και στα κόκκινα δάνεια, εκεί όπου ο πολίτης νιώθει την ασυμμετρία ισχύος.

Η Καθημερινή φωτίζει την ακρίβεια από την πλευρά της αγοράς τροφίμων και τον πόλεμο ιδιωτικής ετικέτας στα σούπερ μάρκετ. Αυτό είναι πραγματική πολιτική, όχι απλή οικονομία. Το καλάθι του νοικοκυριού είναι η κάλπη της καθημερινότητας. Αν ο πολίτης ακούει «ανθεκτική οικονομία» αλλά αγοράζει με άγχος, τότε η μακροοικονομική επιτυχία δεν γίνεται πολιτική εμπιστοσύνη.

5. Αγροτικό και Αυτοδιοίκηση: το κράτος δοκιμάζεται στην πράξη

Η Ύπαιθρος είναι ίσως το πιο υποτιμημένο πολιτικό σήμα της ημέρας. Εξάμηνη στάση πληρωμών στις επενδυτικές δράσεις, προβλήματα στα πληροφοριακά συστήματα, καθυστερήσεις σε Eco Schemes και Συνδεδεμένες, αγροτικά συλλαλητήρια στις 2 Ιουνίου. Αυτό δεν είναι «κλαδικό». Είναι προειδοποίηση. Όταν ο αγρότης χάνει ρευστότητα και εμπιστοσύνη στο σύστημα πληρωμών, δεν γράφει άρθρα, βγάζει τρακτέρ.

Ο Τύπος Θεσσαλονίκης δείχνει την άλλη πλευρά της κρατικής ικανότητας: περιβαλλοντική βόμβα στη Θέρμη επί τέσσερα χρόνια, καθυστερήσεις στα σύνορα, ανάγκη αστυνόμευσης στη Χαλκιδική, αλλά και βραβεύσεις για ψηφιακές υπηρεσίες. Δηλαδή έχουμε κράτος δύο ταχυτήτων: ψηφιακό στις βιτρίνες, αργό και διάτρητο στο πεδίο.

Αποτίμηση ανά μπλοκ εφημερίδων

• Τα φιλοκυβερνητικά μέσα, όπως Ελεύθερος Τύπος, Απογευματινή, Μανιφέστο, επιχειρούν να κρατήσουν τη γραμμή: οικονομική αντοχή, εθνική ασφάλεια, αποδόμηση Τσίπρα, άμυνα απέναντι σε Κοβέσι/ΟΠΕΚΕΠΕ.
• Τα κεντρώα-θεσμικά, όπως Καθημερινή, Τα Νέα, Ναυτεμπορική, κοιτούν πιο ψύχραιμα τη μεγάλη εικόνα: ελληνοτουρκικά, ΕΥΠ, αγορές, ενέργεια, δημοσκοπήσεις, ακρίβεια.
• Τα αντιπολιτευτικά, όπως Εφ.Συν., Kontra, OneVoice, χτίζουν αφήγημα φθοράς: θεσμοί, διαπλοκή, οικονομική πίεση, δημοσκοπικά παιχνίδια.
• Τα δεξιά αντισυστημικά, όπως Δημοκρατία, Ελεύθερη Ώρα, Μακελειό, πιέζουν από δεξιά με τρίπτυχο εθνικά-μετανάστευση-τραπεζική αδικία.
• Τα οικονομικά, όπως Deal News, Μέτοχος, Ναυτεμπορική, δεν κοιτούν τόσο την κάλπη όσο το ρίσκο: επενδυτική εμπιστοσύνη, χρέος, γεωπολιτικές αναταράξεις, κεφάλαια.

Τι μας διαφεύγει

Το βασικό που διαφεύγει είναι ότι η μάχη δεν είναι «ΝΔ εναντίον Τσίπρα» ή «ΠΑΣΟΚ εναντίον ΕΛΑΣ». Η πραγματική μάχη είναι αν η κοινωνία θα πιστέψει ότι υπάρχει λειτουργικό κράτος, δίκαιη οικονομία και αξιόπιστη εναλλακτική. Αυτή τη στιγμή κανείς δεν έχει κλειδώσει και τα τρία.

Τι προμηνύεται

Έρχεται τρίμηνο πολιτικής υψηλής θερμοκρασίας. Η κυβέρνηση θα παίξει επενδύσεις, εθνικά, AI στο Δημόσιο, εγκαίνια και σταθερότητα. Η αντιπολίτευση θα πιέσει σε ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΥΠ, ακρίβεια, αγροτικές πληρωμές και δημοσκοπική χειραγώγηση. Ο Τσίπρας θα πρέπει γρήγορα να δείξει πολιτικό περιεχόμενο, αλλιώς θα μείνει φούσκα νοσταλγίας. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να σταματήσει να ακούγεται σαν θιγμένος παίκτης και να ξαναγίνει πρόταση εξουσίας. Η ΝΔ δεν πέφτει από έναν αντίπαλο, φθείρεται από πολλά μικρά ρήγματα μαζί.