Μικροπιστώσεις: Τέλος στους μαυραγορίτες και τους τοκογλύφους – Άποψη 30/05

Το θέμα δεν είναι απλώς τραπεζικό, είναι βαθιά κοινωνικό και, κυρίως, πολιτικό. Η συζήτηση που έχει ανοίξει για τον διπλασιασμό του ορίου των μικροπιστώσεων, από τις 25.000 στις 50.000 ευρώ, μπορεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο για χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις, αυτοαπασχολούμενους, αγρότες και επαγγελματίες που σήμερα δεν μπορούν ούτε να περάσουν το κατώφλι μιας συστημικής τράπεζας.

Το πραγματικά κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι οι όροι του παιχνιδιού: το πλαίσιο προβλέπει δάνεια χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις (δηλαδή χωρίς να σου ζητάνε να υποθηκεύσεις το σπίτι σου), ενώ η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα έρχεται να καλύψει άτοκα το 60% του κεφαλαίου για τη γενική επιχειρηματικότητα, ποσοστό που αγγίζει το 75% όταν μιλάμε για γυναικεία επιχειρηματικότητα.

Διαβάζετε StrategyOnline.gr; Κάντε το προτιμώμενη πηγή στη Google

Το πολιτικό ζουμί, όμως, βρίσκεται κρυμμένο στις σκιές της πραγματικής οικονομίας. Ο τοκογλύφος δεν γεννιέται στο σκοτάδι, γεννιέται στο κενό. Εκεί όπου ένας απελπισμένος μικρός επαγγελματίας καίγεται να πληρώσει προμηθευτές, να κρατήσει το προσωπικό του, να αγοράσει εμπορεύματα ή να σώσει μια σεζόν, και εισπράττει από το τραπεζικό σύστημα μια ψυχρή, τυποποιημένη απάντηση: «Λυπούμαστε, δεν πληροίτε τα κριτήρια».

Σε αυτή ακριβώς τη ρωγμή της αγοράς στήνεται η πιο παλιά και βρώμικη παραοικονομία χρήματος. Όταν η νόμιμη πίστωση λείπει, η μαύρη πίστωση αναλαμβάνει δράση. Όταν η τράπεζα ρίχνει πόρτα, ο επαγγελματίας στρέφεται αναγκαστικά στον ακριβό προμηθευτή, στον ιδιώτη δανειστή, στο άτυπο κύκλωμα. Δεν είναι τυχαίο ότι το χρηματοδοτικό κενό στα μικροδάνεια στην Ελλάδα εκτιμάται σήμερα μεταξύ 578 και 750 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Κανείς δεν πάει στον τοκογλύφο από ιδεολογία. Από απόγνωση πηγαίνει. Και η απόγνωση, στην πράξη, αποδεικνύεται πάντα ακριβότερη από οποιοδήποτε τραπεζικό επιτόκιο.

Επομένως, η μάχη για τα μικροδάνεια έως 50.000 ευρώ δεν είναι μια τεχνική, λογιστική διόρθωση. Είναι μια γραμμή κοινωνικής άμυνας. Γιατί στην Ελλάδα της μικρομεσαίας επιχείρησης και του συνοικιακού καταστήματος, η πρόσβαση στο ρευστό δεν είναι πολυτέλεια για επενδύσεις, είναι το οξυγόνο για την επιβίωση. Το «τέλος των τοκογλύφων» και κατ’επέκταση των μαυταγοριτών που συγκέντρωναν με εξαγορές μπιτ-παρά όλες τις επιχειρήσεις, δεν θα έρθει ποτέ με βαρύγδουπα συνθήματα και ηθικές καταγγελίες, αυτά υπάρχουν εδώ και δεκαετίες και δεν τρόμαξαν ποτέ κανέναν. Θα έρθει μόνο αν το κράτος προσφέρει μια θεσμική, γρήγορη και ελεγχόμενη εναλλακτική.

Ας μη γελιόμαστε, όμως. Το μέτρο αυτό θα αποτύχει παταγωδώς αν εγκλωβιστεί σε υπουργικές αποφάσεις, ψηφιακές πλατφόρμες, δελτία Τύπου και πανηγυρικές δηλώσεις. Θα πετύχει μόνο υπό συγκεκριμένες, σκληρές προϋποθέσεις:

• Ταχύτητα: Ο επαγγελματίας πρέπει να παίρνει απάντηση σε λίγες ημέρες, όχι μετά από μήνες γραφειοκρατικού μαρτυρίου.
• Καθαροί όροι: Τα επιτόκια δεν πρέπει να μετατρέψουν τη «μικροπίστωση» σε έναν καμουφλαρισμένο, πανάκριβο δανεισμό.
• Ουσιαστική στήριξη: Πρέπει να υπάρχει συμβουλευτική καθοδήγηση, ώστε αυτά τα χρήματα να γίνουν εργαλείο ανάπτυξης και όχι μια νέα θηλιά στο λαιμό του δανειολήπτη.

Η μαύρη ανάγκη της αγοράς πρέπει να υποκατασταθεί από τη νόμιμη δυνατότητα. Χρειαζόμαστε ένα κράτος που δεν θυμάται τη μικρή επιχειρηματικότητα μόνο στις προεκλογικές του αφίσες, και ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα καταλάβει επιτέλους ότι η ανάπτυξη δεν ξεκινάει πάντα από τα μεγάλα, φανταχτερά deals των εκατομμυρίων. Μερικές φορές, η επανεκκίνηση της οικονομίας ξεκινάει από 10.000 ευρώ, έναν πάγκο εργασίας και έναν άνθρωπο που παλεύει να σταθεί όρθιος.