Το ασυμβίβαστο ως πλυντήριο του ΟΠΕΚΕΠΕ – Επισκόπηση Τύπου 07/07

Αν η ελληνική πολιτική σκηνή ήταν θεατρική παράσταση, η σημερινή αυλαία θα μας έβρισκε θεατές σε ένα έργο που ισορροπεί ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία και τη σύγχρονη επιθεώρηση. Με τα πρωτοσέλιδα να αχνίζουν ακόμα από το μελάνι των αποκαλύψεων, το συμπέρασμα είναι ένα: στην Ελλάδα, το μόνο πράγμα που αναπτύσσεται ταχύτερα από τον πληθωρισμό είναι η εφευρετικότητα των παρελκυστικών τακτικών και η τέχνη του πολιτικού αντιπερισπασμού.

Η χθεσινή πολιτική εικόνα είχε κάτι βαθιά αποκαλυπτικό: η κυβέρνηση δεν προσπάθησε να απαντήσει πρώτα στην ουσία του σκανδάλου, αλλά να αλλάξει το κάδρο του. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έριξε στο τραπέζι το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή ως μεγάλη θεσμική τομή, με ισχύ όμως μετά το 2027. Αυτό από μόνο του προδίδει το πρόβλημα. Οταν μια πρόταση βαφτίζεται «λύση» αλλά μετατίθεται για το μέλλον, στην πραγματικότητα λειτουργεί ως πολιτικό αντισηπτικό του παρόντος. Και ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι υπόθεση που καθαρίζει με επικοινωνιακό Dettol.

Το πιο ενδιαφέρον δεν είναι καν η ίδια η πρόταση, αλλά η αμηχανία που την περιβάλλει. Εφημερίδες με διαφορετική αφετηρία διαβάζουν το ίδιο πράγμα με άλλη γλώσσα αλλά με κοινό πυρήνα: ότι το Μαξίμου επιχειρεί μετατόπιση. Αλλού εμφανίζεται ως «θεσμική αντεπίθεση», αλλού ως «ασυμβίβαστο με αστερίσκους», αλλού ως «φουρτούνα» που έφερε το ασυμβίβαστο, και αλλού ως ωμή πολιτική εξαπάτηση. Η πολυφωνία των τίτλων δεν κρύβει την κοινή αίσθηση: το σύστημα πιέζεται και ψάχνει νέο αφήγημα πριν σταθεροποιηθεί η ζημιά στη συνείδηση των ψηφοφόρων.

Εδώ είναι και το πολιτικό ζουμί. Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν τραυματίζει απλώς μια κυβέρνηση. Τραυματίζει το ηθικό επιχείρημα της διακυβέρνησής της. Γιατί αν το μοντέλο εξουσίας σου στηρίχθηκε στην υπόσχεση του «επιτελικού», και τελικά η δημόσια συζήτηση ξαναγυρίζει σε ρουσφέτι, πελατειακή γεωγραφία, επιλαχόντες και διαχείριση ζημιάς, τότε δεν έχεις απλώς επικοινωνιακή κρίση. Εχεις κρίση νομιμοποίησης. Και όταν ο πρωθυπουργός εμφανίζεται να λέει σήμερα τα αντίθετα από όσα έλεγε λίγους μήνες πριν για το ίδιο θέμα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι θέμα αξιοπιστίας.

Την ίδια στιγμή, η οικονομία δεν δίνει κανένα περιθώριο για θεατρικές υπεκφυγές. Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί ότι ο πόλεμος στον Περσικό επηρεάζει ήδη τις εκτιμήσεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό, ζητώντας στοχευμένα μέτρα και πολιτική σταθερότητα. Με απλά λόγια: η χώρα μπαίνει σε ζώνη διεθνούς πίεσης και το τελευταίο που χρειάζεται είναι ένα εσωτερικό σύστημα εξουσίας που μυρίζει αυτοπροστασία. Σε τέτοιες συνθήκες, το πρόβλημα δεν είναι απλώς ποιος θα κρατά τη βουλευτική έδρα. Το πρόβλημα είναι ποιος κρατά ακόμη το πολιτικό κέντρο βάρους της εμπιστοσύνης.

Η δική μας ανάγνωση είναι καθαρή: το ασυμβίβαστο δεν είναι άχρηστη συζήτηση, αλλά σήμερα χρησιμοποιείται ως καπνογόνο. Και τα καπνογόνα έχουν ένα όριο, θολώνουν το γήπεδο για λίγο, δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα. Αν το Μαξίμου πιστεύει ότι με συνταγματική φασαρία θα ξεχαστεί το πολιτικό περιεχόμενο του ΟΠΕΚΕΠΕ, κάνει λάθος. Γιατί όταν η κοινωνία αρχίζει να πιστεύει ότι το «βαθύ κράτος» δεν είναι αντίπαλος της εξουσίας αλλά εργαλείο της, τότε δεν ανοίγει απλώς ένας κύκλος φθοράς. Ανοίγει λογαριασμός. Και κάποια στιγμή αυτός πληρώνεται.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

Βήμα 1: Τι μπαίνει στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης

Η πρώτη μεγάλη θεματική είναι η απόπειρα του πρωθυπουργού να μεταφέρει τη συζήτηση από το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ στη θεσμική αρχιτεκτονική. Εδώ έχουμε τρεις διακριτές δημοσιογραφικές σχολές.

• Η πρώτη, των πιο συστημικών ή κεντροδεξιών τίτλων, βλέπει το ασυμβίβαστο ως εργαλείο πολιτικής αντεπίθεσης. Η Καθημερινή γράφει για «στοίχημα του ασυμβίβαστου» και περιγράφει ευθέως την πρόθεση του Μαξίμου να αλλάξει το βαρύ κλίμα. Η Ναυτεμπορική μιλά για «ασυμβίβαστο αλλά με αστερίσκους», δηλαδή αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της κίνησης αλλά δεν κρύβει ότι πρόκειται και για άσκηση damage control. Η Απογευματινή πηγαίνει ακόμη πιο μακριά: βαφτίζει την εξαγγελία «νέα αφετηρία» και την παρουσιάζει ως καθαρή διάκριση εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.
• Η δεύτερη σχολή, των σκληρά αντιπολιτευόμενων τίτλων, αντιμετωπίζει την πρωτοβουλία ως μηχανισμό διαφυγής. Τα Νέα μιλούν για «μαύρες τρύπες ενός διαγγέλματος» και «θεσμική ελαφρότητα». Η Εφημερίδα των Συντακτών δεν στέκεται στη λεπτομέρεια της πρότασης αλλά στο πολιτικό της ήθος: «Καληνύχτα σας, κύριε Μητσοτάκη». Η Δημοκρατία το σπρώχνει στο άκρο, με τον πρωθυπουργό να εμφανίζεται ως «αρχιτέκτονας του βαθέος κράτους». Η Kontra News και η One Voice λειτουργούν ακόμη πιο επιθετικά: «πανικός», «συγκάλυψη», «νέες δικογραφίες», «βυθίζει ΝΔ και κυβέρνηση».
• Η τρίτη σχολή, η ακροδεξιά ή υπερπατριωτική, δεν αρκείται στη φθορά της κυβέρνηση, θέλει συνολική απονομιμοποίηση του πολιτικού κέντρου. Η Εστία προειδοποιεί ότι η μείωση βουλευτών και το ασυμβίβαστο μπορεί να οδηγήσουν σε «κουτσή δεδηλωμένη 125 εδρών». Το Μανιφέστο απαντά από την αντίθετη πλευρά, όχι υπέρ της κυβέρνησης ακριβώς, αλλά υπέρ μιας δεξιάς αντεπίθεσης απέναντι στην «τοξική αντιπολίτευση» και το «τροπάριο της Κοβέσι». Η Ελεύθερη Ώρα πιάνει το ίδιο νήμα με πιο συνωμοσιολογικό και αντισυστημικό λεξιλόγιο.

Το ασυμβίβαστο δεν έγινε αντιληπτό ως ουδέτερη θεσμική συζήτηση. Έγινε αντιληπτό ως πολιτικός αντιπερισπασμός ή, στην καλύτερη για το Μαξίμου εκδοχή, ως ύστατη προσπάθεια να ανακτήσει την πρωτοβουλία.

Βήμα 2: ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, Κοβέσι – το μπλοκ της θεσμικής φθοράς

Εδώ είναι η καρδιά του προβλήματος για την κυβέρνηση. Τα έντυπα δεν αντιμετωπίζουν πια τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως μεμονωμένη υπόθεση. Τον συνδέουν ανοιχτά με υποκλοπές, Τέμπη, πελατειακές δομές, απευθείας αναθέσεις και μηχανισμούς επιρροής.

Η πιο επιθετική σύνδεση γίνεται στη Δημοκρατία, που ενώνει σε ένα σχήμα Τέμπη, Predator και ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρόκειται για απόπειρα κατασκευής ενιαίου «κατηγορητηρίου χαρακτήρα»: όχι λάθη, αλλά μέθοδος εξουσίας. Η Εφημερίδα των Συντακτών, με πιο πολιτικό και λιγότερο κραυγαλέο τρόπο, κάνει το ίδιο: το ερώτημα «Ποιος πλήρωσε;» για το Predator και η επιμονή στο ότι το ελληνικό Δημόσιο είναι ο πιθανός αγοραστής του συστήματος μετατοπίζουν τη συζήτηση από το σκάνδαλο στην κρατική ευθύνη. Τα Νέα βάζουν το δίλημμα ωμά: «πορτοφόλι ή υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ;». Είναι ίσως η πιο καθαρή διατύπωση του πραγματικού εκλογικού διλήμματος.

Η Kontra News, η One Voice και το Μακελειό δουλεύουν σε μεγαλύτερη ένταση, αλλά όχι χωρίς πολιτική σκοπιμότητα. Θέλουν να εμπεδωθεί η αίσθηση ότι έρχονται κι άλλα. Οι «νέες δικογραφίες» και ο «πανικός» χτίζουν κλίμα προαναγγελίας εξελίξεων. Η One Voice προσθέτει παραπολιτικό βάθος: ανοίγει σενάρια πρόωρων εκλογών, μιλά για εσωτερικές ισορροπίες, αναβαθμίζει το ΠΑΣΟΚ ως αυριανό ρυθμιστή. Εδώ δεν έχουμε απλώς δημοσιογραφία, έχουμε positioning μέσα στο επόμενο power game.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμη και οι πιο ήπιες εφημερίδες δεν βγάζουν λάδι την κυβέρνηση. Η Καθημερινή θέτει το ερώτημα γιατί η δικογραφία άργησε τέσσερα χρόνια. Αυτό δεν είναι αντιπολιτευτικό σύνθημα, είναι θεσμική πίεση. Όταν μπαίνει τέτοιο ερώτημα σε εφημερίδα που προσέχει τον τόνο της, σημαίνει ότι το σύστημα ανησυχεί πραγματικά.

Το πρόβλημα του Μαξίμου δεν είναι μόνο τι έχει συμβεί. Είναι ότι διαφορετικά μιντιακά στρατόπεδα, με διαφορετικά κίνητρα, συγκλίνοντα χτίζουν την εικόνα ενός μοτίβου. Κι όταν η πολιτική φθορά αρχίζει να μοιάζει με μοτίβο, γίνεται πολύ πιο δύσκολο να περιοριστεί.

Βήμα 3: Η οικονομία μπαίνει ως απειλή, όχι ως σωσίβιο

Το δεύτερο πολύ σοβαρό εύρημα είναι ότι η οικονομία δεν εμφανίζεται ως πεδίο κυβερνητικής αυτοπεποίθησης αλλά ως χώρος άμυνας. Η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος περνά σχεδόν παντού, αλλά ο τρόπος χρήσης της αλλάζει ανά τίτλο.

Οι οικονομικοί και σοβαροί κεντρώοι τίτλοι κρατούν το ουσιώδες: χαμηλότερη ανάπτυξη για το 2026, υψηλότερος πληθωρισμός, ανάγκη για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όχι οριζόντιες παροχές, και πάνω απ’ όλα πολιτική σταθερότητα. Καθημερινή, Ναυτεμπορική, Τα Νέα, Απογευματινή, Ο Λόγος και Εστία διαβάζουν την έκθεση ως καμπανάκι. Όχι καταστροφικό, αλλά σαφές.

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη διαφορά με άλλες περιόδους. Η κυβέρνηση δεν έχει απέναντί της μόνο το εσωτερικό σκάνδαλο, έχει απέναντί της και μια εξωτερική ενεργειακή απειλή που μπορεί να ακυρώσει το επιχείρημα της οικονομικής κανονικότητας. Το πακέτο των 700 εκατ. για τη βιομηχανία αναπαράγεται ως άμεση απάντηση, αλλά ούτε αυτό περνά αδιαμφισβήτητο. Η Political μιλά για «ενεργειακή ανάσα», αλλά δίπλα φιλοξενεί τη φράση «too little, too late». Η Εστία το λέει ευθέως «πτωχό πακέτο». Ο Τύπος Θεσσαλονίκης το παρουσιάζει μάλλον ουδέτερα και ωφελιμιστικά.

Αυτό είναι πολιτικά κρίσιμο. Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κρατήσει και οι τιμές μείνουν ψηλά, η κυβέρνηση χάνει το βασικό της όπλο: ότι, παρά τα πάντα, η οικονομία στέκεται. Τα Νέα καταγράφουν ήδη ότι το ερώτημα «πορτοφόλι ή θεσμοί» δεν έχει καθόλου εύκολη απάντηση για τη ΝΔ. Κι αυτό είναι σωστό. Αν η ακρίβεια φουντώσει, οι θεσμικές υποθέσεις θα πάψουν να είναι «πολυτέλεια ελίτ» και θα δέσουν με την καθημερινότητα.

Η οικονομία δεν εξουδετερώνει την πολιτική κρίση. Μπορεί να τη νομιμοποιήσει κοινωνικά.

Βήμα 4: Πόλεμος στη Μέση Ανατολή – το εξωτερικό γεγονός που εισβάλλει στην εσωτερική πολιτική

Σχεδόν όλα τα φύλλα έχουν πρώτο ή δεύτερο βάρος τον πόλεμο Ιράν – Ισραήλ, το τελεσίγραφο Τραμπ και το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ. Αλλά κι εδώ οι οπτικές είναι αποκαλυπτικές.

Οι πιο διεθνοπολιτικές και οικονομικές εφημερίδες, Καθημερινή, Ναυτεμπορική, Τα Νέα, δουλεύουν το θέμα με όρους αγοράς, ενέργειας, ναυσιπλοΐας και αποθεμάτων. Οι τίτλοι τους είναι ψυχροί, σχεδόν τεχνοκρατικοί: traders σε αναμονή, κίνδυνος σοκ στις τιμές, πλοία, LNG carriers, στάση επενδυτών, φέτα και εμπορικός πόλεμος. Αυτό δεν είναι απολιτικό. Είναι βαθιά πολιτικό, γιατί δείχνει τι φοβάται το επιχειρηματικό κέντρο: όχι μόνο τον πύραυλο, αλλά το ντόμινο.

Ο Λόγος και ο Τύπος Θεσσαλονίκης μεταφράζουν το ίδιο θέμα σε γλώσσα ευρύτερης ενημέρωσης: «ακατάπαυστη αιμορραγία», «υπάρχει επάρκεια ενέργειας για την ώρα», «ΗΠΑ και Ιράν απορρίπτουν την εκεχειρία». Θέλουν να κρατήσουν την αγωνία ψηλά χωρίς να χάσουν το νήμα της καθημερινότητας.

Η Εφημερίδα των Συντακτών και ο Ριζοσπάστης προσθέτουν την πιο αιχμηρή πολιτική διάσταση: τι σημαίνει η ελληνική συμμετοχή, πόσο παρούσα είναι η Ελλάδα, με ποια επιρροή, και πού οδηγεί η ελληνική εμπλοκή μέσω Patriot και περιφερειακών δεσμεύσεων. Εδώ υπάρχει καθαρό αντιπολεμικό και αντιιμπεριαλιστικό υπόστρωμα. Η ΕφΣυν θέτει ζήτημα επιρροής και βάρους. Ο Ριζοσπάστης θέτει ζήτημα συνενοχής και κινδύνου για τον λαό.

Στην άλλη άκρη, STAR Press και κάποιες λαϊκότερες εφημερίδες εθνικοποιούν το θέμα: οι ελληνικοί Patriot ως απόδειξη αναβάθμισης της χώρας, η αποτρεπτική ισχύς ως πηγή κύρους, η γεωπολιτική σαν πεδίο αυτοεπιβεβαίωσης.

Ο πόλεμος λειτουργεί διπλά. Ως εξωτερικό γεγονός πιέζει οικονομικά την κυβέρνηση. Ως συμβολικό γεγονός της δίνει πρόσκαιρα την ευκαιρία να ξαναφορέσει το κοστούμι της «σοβαρής διαχείρισης». Το ποια από τις δύο όψεις θα κυριαρχήσει, θα κριθεί από τις τιμές και τη διάρκεια της κρίσης.

Βήμα 5: Πολιτισμικός πόλεμος, θρησκευτικός συντηρητισμός και ιδεολογική κινητοποίηση

Εδώ εμφανίζεται μια άλλη Ελλάδα του Τύπου: η Ελλάδα της ταυτότητας, της θρησκείας και του πολιτισμικού άγχους. Η Εστία με την ιστορία για τους άθεους και τον «Φανερό Δείπνο» ανεβάζει καθαρά το θρησκευτικό θερμόμετρο. Το Μανιφέστο μιλά για «άνοδο του χριστιανισμού ως πολιτισμική αντίδραση». Η Απογευματινή δίνει χώρο στην Ορθοδοξία ως media product. Η Ελεύθερη Ώρα κινείται στο γνωστό σύμπαν πατριωτικού μεταφυσικού ακτιβισμού.

Αυτό δεν είναι απλώς γραφικό. Είναι πολιτικά χρηστικό. Όταν το κεντρικό δεξιό αφήγημα δυσκολεύεται να κρατήσει ηγεμονία με όρους «επιτελικού κράτους», η περιφερειακή και ιδεολογική δεξιά επιστρέφει στο οικείο της πεδίο: πίστη, έθνος, παράδοση, απειλή από εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς. Είναι τρόπος να διατηρηθεί η συναισθηματική συσπείρωση όταν η τεχνοκρατική υπεροχή ξεφτίζει.

Βήμα 6: Η Θεσσαλονίκη, η Κύπρος, η ομογένεια – η χαμηλότερη ένταση της περιφέρειας

Ο Τύπος Θεσσαλονίκης, τα τοπικά κομμάτια των μεγάλων φύλλων και ο Εθνικός Κήρυκας Νέας Υόρκης δείχνουν κάτι ενδιαφέρον: έξω από το αθηναϊκό θερμοκήπιο, η πολιτική τάση παραμένει πιο θεσμική και πιο εθνικοκεντρική. Η τιμητική αναγόρευση Χριστοδουλίδη, οι σχέσεις Ελλάδας – Κύπρου, η ομογένεια, η παρέλαση της Βοστώνης, οι περιφερειακές δράσεις, όλα αυτά δεν ακυρώνουν τη σκανδαλολογία, αλλά τη χαμηλώνουν. Δηλαδή: στην περιφέρεια και στην ομογένεια, το πολιτικό σύστημα δεν εμφανίζεται μόνο ως πεδίο αποσύνθεσης. Εμφανίζεται ακόμη και ως φορέας συνέχειας.

Αυτό έχει σημασία εκλογικά. Όσο η Αθήνα διαβάζει κρίση, τόσο η περιφέρεια μπορεί να συνεχίσει να διαβάζει κανονικότητα, έργο και εθνική συνοχή. Η μάχη αυτών των δύο προσλήψεων δεν έχει λήξει.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανά εφημερίδα

• POLITICAL: Κρατά ισορροπία ανάμεσα στο ρεπορτάζ πίεσης και στη θεσμική διέξοδο. Δεν αθωώνει την κυβέρνηση, καταγράφει δημοσκοπικό κόστος και γαλάζιες μουρμούρες. Όμως δεν γκρεμίζει το αφήγημα του ασυμβίβαστου. Προσπαθεί να το εμφανίσει ως δυνητική δομική αλλαγή, όχι μόνο ως τακτικό ελιγμό.
• ΕΣΤΙΑ: Δουλεύει με εθνικοσυντηρητικό και καχύποπτο θεσμικό πρίσμα. Χτυπά την κυβέρνηση για τους χειρισμούς, αλλά από τα δεξιά της. Το κεντρικό της άγχος δεν είναι η διαφάνεια με φιλελεύθερους όρους, είναι η αποδυνάμωση του κοινοβουλευτισμού, η σύγκρουση με την Κοβέσι και η πολιτισμική αποχριστιανοποίηση.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Ηπιότερα φιλοκυβερνητικός ή πάντως διαχειριστικός. Βλέπει το ασυμβίβαστο ως σοβαρή πρόταση περιορισμού των ρουσφετιών. Ενδιαφέρεται περισσότερο για τη λειτουργική διάσταση των εξελίξεων παρά για ηθικό αφορισμό.
• ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: Το πρωτοσέλιδο αποτυπώνει καθαρή αντικαπιταλιστική επιθετικότητα: «σκάνδαλα και εγκλήματα παντού, καιρός να τους αποτελειώσουμε». Δεν συνομιλεί με τη θεσμική λεπτομέρεια του ασυμβίβαστου. Βλέπει συνολική καθεστωτική σήψη και ζητά ανατρεπτική απάντηση.
• ΗΧΩ ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ: Ελάχιστα παραπολιτική, καθαρά οικονομική ματιά. Το βάρος στη στέγαση και στο πακέτο των 300 εκατ. για τη βιομηχανία δείχνει ότι διαβάζει την ημέρα με όρους κόστους και κοινωνικής πίεσης, όχι κομματικού δράματος.
• Ο ΛΟΓΟΣ: Συνδυάζει ενημερωτικό ύφος με κυβερνητική παρατήρηση. Δεν αμφισβητεί τη σοβαρότητα της κρίσης, αλλά κρατά ανοιχτό τον χώρο της διαχείρισης: συσκέψεις στο Μαξίμου, επάρκεια ενέργειας, έλεγχοι στην αγορά. Θέλει να αποτυπώσει πρόβλημα χωρίς να βυθίσει το καράβι.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Αναμειγνύει αποκαλύψεις, συνωμοσιολογία, θρησκευτικό φορτίο και δεξιό λαϊκισμό. Χτυπά τον Μητσοτάκη, αλλά ταυτόχρονα επενδύει πολιτικά στην άνοδο σχημάτων τύπου Βελόπουλου. Η πρόθεσή της δεν είναι κάθαρση, είναι αναδιάταξη του δεξιού ακροατηρίου.
• ONE VOICE: Καθαρή πολιτικο-παρασκηνιακή εφημερίδα επιρροής. Χτίζει αφήγημα αποσύνθεσης του Μαξίμου, ανοίγει εσωτερικά power games, φλερτάρει με σενάρια διαδοχής και μεταβατικών συσχετισμών. Το βλέμμα της είναι στραμμένο περισσότερο στην επόμενη μέρα του συστήματος παρά στο ίδιο το σκάνδαλο.
• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: Συνεπής, μονοσήμαντος και ιδεολογικά καθαρός. Δεν αναλώνεται στο ποιος διαχειρίστηκε καλύτερα ένα σκάνδαλο. Εντάσσει τα πάντα στο τρίγωνο κράτος, κεφάλαιο, πόλεμος. Γι’ αυτό και ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει μικρότερη βαρύτητα από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την ταξική αντεπίθεση.
• STAR PRESS: Δανείζεται πολιτικές ειδήσεις αλλά τις απλοποιεί. Στο ασυμβίβαστο και στους Patriot αναπαράγει περισσότερο τη γραμμή κύρους και κρατικής ισχύος παρά μια βαθιά πολιτική ανάλυση. Παίζει ρόλο ενίσχυσης της «καθημερινής» κυβερνητικής αφήγησης στο μαζικό κοινό.
• ESPRESSO: Ουσιαστικά εκτός της πολιτικής γραμμής της ημέρας. Το φύλλο κινείται σε lifestyle, crime και πρόσωπα. Πολιτική επιρροή μηδενική για το συγκεκριμένο corpus.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Καθαρή λογική απονομιμοποίησης του πρωθυπουργού με ύβρη, υπερβολή και εθνολαϊκή οργή. Δεν αναζητά τεκμηρίωση αλλά σοκ. Παρ’ όλα αυτά, λειτουργεί ως βαρόμετρο ενός ακραία θυμωμένου, αντισυστημικού δεξιού ή αντι-Μητσοτακικού υποστρώματος.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Σκληρή, οργανωμένη και πολιτικά στοχευμένη επίθεση. Δεν καταγγέλλει απλώς λάθη, αποδίδει στον Μητσοτάκη συγκροτημένο ρόλο στην παραγωγή και κάλυψη ενός καθεστώτος. Είναι ίσως ο πιο μεθοδικός δεξιός αντιμητσοτακικός πόλος της ημέρας.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Το πιο καθαρά υποστηρικτικό φύλλο της κυβερνητικής αντεπίθεσης. Ντύνει το ασυμβίβαστο με γλώσσα μεταρρύθμισης, μετατρέπει το διάγγελμα σε restart και μεταφέρει πίεση στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Εδώ η πρόθεση είναι διαφανής: σταθεροποίηση του κυβερνητικού αφηγήματος.
• KONTRA NEWS: Επιδιώκει να εμπεδώσει αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης. Δημοσκοπήσεις, νέες δικογραφίες, πανικός, πολιτική αλλαγή. Δεν κάνει σύνθετη ανάλυση εξουσίας όπως η One Voice, κάνει μαχητική καμπάνια φθοράς.
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: Υπερασπίζεται τη δεξιά παράταξη από τους εσωτερικούς και εξωτερικούς της εχθρούς, αλλά όχι απαραίτητα άνευ όρων τον πρωθυπουργό. Το κέντρο βάρους του είναι η αντεπίθεση στον «ηθικισμό» της αντιπολίτευσης, στην Κοβέσι και στο ΠΑΣΟΚ. Παίζει ρόλο ιδεολογικού θώρακα.
• ΤΑ ΝΕΑ: Το πιο ενδιαφέρον κεντροαριστερό ή κεντρώο σύστημα προειδοποίησης της ημέρας. Δεν πέφτουν στο ύφος της κραυγής, αλλά επιμένουν ότι το πρωθυπουργικό διάγγελμα έχει κενά, αντιφάσεις και θεσμική ελαφρότητα. Ταυτόχρονα συνδέουν θεσμούς και οικονομία, άρα χτυπούν στο πιο επικίνδυνο σημείο για τη ΝΔ.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Σταθερά αντιπολιτευτική με έμφαση σε κράτος δικαίου, υποκλοπές, διαπλοκή και εξωτερική πολιτική. Το πλεονέκτημά της είναι ότι συνδυάζει πολιτική επίθεση με θεσμικό και ερευνητικό λεξιλόγιο. Δεν φωνάζει όσο άλλοι, αλλά διαβρώνει πιο συστηματικά.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Το πιο χρήσιμο χαρτί για να διαβάσει κανείς τι φοβάται το οικονομικό σύστημα. Θεωρεί το ασυμβίβαστο υπαρκτή είδηση, αλλά βάζει αστερίσκους. Βλέπει την οικονομία μέσα από επενδύσεις, αγορές, ενέργεια και σταθερότητα. Δεν επενδύει στην ηθική καταστροφή, επενδύει στην ανησυχία.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Κάνει αυτό που κάνουν οι σοβαρές εφημερίδες όταν αρχίζουν να ανησυχούν: δεν ουρλιάζει, αλλά ρωτά σωστά. Γιατί τώρα; Γιατί άργησε η δικογραφία; Πώς θα αντιδράσει η Κ.Ο.; Τι λέει η ΤτΕ για σταθερότητα; Αυτή η εφημερίδα δεν ηγείται της αντιπολίτευσης. Όταν όμως αρχίζει να πιέζει, σημαίνει ότι η πίεση έχει φτάσει στον πυρήνα.
• ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ: Εκτός του αθηναϊκού δράματος, με έμφαση σε Κύπρο, ομογένεια, Εκκλησία και εθνική συνέχεια. Η πολιτική του αξία εδώ είναι έμμεση: δείχνει πώς το εθνικό ακροατήριο εκτός Ελλάδας διαβάζει την επικαιρότητα πολύ λιγότερο μέσα από το πρίσμα του σκανδάλου.

Συγκριτική αποτίμηση κινήτρων, προθέσεων και πολιτικών

Οι φιλοκυβερνητικοί ή διαχειριστικοί τίτλοι έχουν κοινό κίνητρο: να μετατρέψουν το σκάνδαλο σε αφετηρία μεταρρύθμισης και να αποσυνδέσουν τον πρωθυπουργό από τον πυρήνα της ευθύνης. Οι πιο σοβαροί εξ αυτών δεν λένε «δεν υπάρχει πρόβλημα». Λένε «υπάρχει πρόβλημα, αλλά ο Μητσοτάκης μπορεί ακόμη να το διορθώσει».

Οι αντιπολιτευόμενοι κεντρώοι και αριστεροί τίτλοι έχουν άλλο κίνητρο: να δείξουν ότι το ζήτημα δεν είναι η παθογένεια αλλά ο σημερινός φορέας της. Επιμένουν στο μοτίβο, στην υποκρισία και στην αλληλουχία σκανδάλων. Η πρόθεσή τους είναι να σπάσει η πρωθυπουργική εικόνα του μεταρρυθμιστή και να αντικατασταθεί από την εικόνα του διαχειριστή ενός καθεστώτος.

Οι σκληρά δεξιοί, εθνολαϊκοί ή υπερσυντηρητικοί τίτλοι δεν ενδιαφέρονται τόσο για φιλελεύθερη θεσμική λογοδοσία. Θέλουν να αποσπάσουν δεξιό ακροατήριο από τη ΝΔ και να το επανιδεολογικοποιήσουν σε πιο επιθετική, πιο ταυτοτική και πιο αντισυστημική κατεύθυνση.

Οι οικονομικές εφημερίδες έχουν το πιο καθαρό ένστικτο ισχύος: σταθερότητα, ενέργεια, πληθωρισμός, χρηματοδότηση, αξιοπιστία. Δεν ψάχνουν ένοχο για να τον τιμωρήσουν. Ψάχνουν αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να κρατήσει όρθια την αγορά.

Τι μας διαφεύγει

• Το πρώτο που διαφεύγει είναι ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να αλλάξει όχι μόνο την ατζέντα αλλά και το πεδίο της αξιολόγησης: από τη διαφθορά στην αρχιτεκτονική του συστήματος. Αν της πετύχει, θα συζητάμε για γαλλικά μοντέλα και όχι για πολιτικές ευθύνες.
• Το δεύτερο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται σε αρκετά φύλλα ως δυνητικός ρυθμιστής, αλλά όχι ακόμη ως αυτονόητος νικητής. Το σύστημα το κοιτάζει, δεν το έχει εμπιστευθεί.
• Το τρίτο είναι ότι η γεωπολιτική κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως μεγάλος απορροφητήρας. Αν η Μέση Ανατολή ξεφύγει κι άλλο, το εσωτερικό σκάνδαλο δεν θα σβήσει, θα μπει όμως μέσα σε μεγαλύτερο φόβο και θα αλλάξει ιεράρχηση.

Τι προμηνύεται

• Πρώτον, νέα κλιμάκωση της αντιπαράθεσης γύρω από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις δικογραφίες.
• Δεύτερον, εντονότερη προσπάθεια του Μαξίμου να εμφανιστεί ως δύναμη κάθαρσης μέσα από αλλαγές στο πολιτικό σύστημα.
• Τρίτον, περισσότερο άγχος στην αγορά και περισσότερες κυβερνητικές συσκέψεις αν ο πόλεμος διατηρήσει ψηλά το πετρέλαιο.
• Τέταρτον, διαρροές και εσωτερικά παιχνίδια διαδοχής ή post-Mitsotakis εποχή στον δεξιό και κεντρώο χώρο, ακόμη κι αν όλοι δημοσίως τα διαψεύδουν.