“Πολεμική Οικονομία” και εσωτερική σαπίλα – Επισκόπηση Τύπου 21/03

Βρισκόμαστε πλέον σε εκείνο το σημείο της ιστορικής καμπύλης όπου το «παράλογο» δεν αποτελεί είδηση, αλλά την καθημερινή μας πολεμική κανονικότητα. Αν ξεφυλλίσει κανείς τον Τύπο της 21ης Μαρτίου 2026, θα διαπιστώσει πως η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα σε κρίση, είναι ένα πειραματικό εργαστήριο αντοχών, όπου η γεωπολιτική στρατηγική συναντά την απόγνωση του σούπερ μάρκετ.

Το στίγμα της ημέρας είναι σαφές: Πολεμική Οικονομία. Ενώ οι τίτλοι των εφημερίδων «χορεύουν» στον ρυθμό μιας πιθανής πυρηνικής πανδημίας στο Ιράν και των απειλών του Τραμπ για την τύχη του ΝΑΤΟ, ο μέσος Έλληνας προσπαθεί να λύσει μια εξίσωση που δεν βγαίνει: πώς η τιμή της βενζίνης στα 2 ευρώ και η ακρίβεια που «καίει» το Πάσχα, μετατρέπονται σε κυβερνητική «επιτυχία» μέσω κάποιων πενιχρών pass. Η «ευελιξία» που επαγγέλλεται το Μαξίμου μοιάζει περισσότερο με ακροβασία πάνω σε τεντωμένο σχοινί, την ώρα που το φάντασμα των πρόωρων εκλογών πλανάται πάνω από την Αθήνα.

Στο παραπολιτικό παρασκήνιο, το σκηνικό θυμίζει βυζαντινή ίντριγκα. Στη Χαριλάου Τρικούπη παίζουν μια παρτίδα σκάκι με κλειστά χαρτιά, περιμένοντας τη φθορά του αντιπάλου, ενώ στην Αριστερά οι παραιτήσεις και οι «επιστροφές» προσώπων όπως ο Σακελλαρίδης, προμηνύουν μια ανασύνθεση που ίσως έρχεται πολύ αργά για να ανακόψει την κοινωνική οργή.

Τι μας διαφεύγει όμως μέσα στον θόρυβο των πρωτοσέλιδων; Μας διαφεύγει η ουσία: ότι η χώρα διολισθαίνει σε μια κατάσταση όπου τα εθνικά θέματα, από την Κύπρο έως το Αιγαίο, χρησιμοποιούνται ως «κουρτίνα» για να κρυφτεί η εγχώρια θεσμική αποσάθρωση. Η δίκη για τα Τέμπη που ξεκινά, δεν είναι απλώς μια δικαστική διαδικασία, είναι το τελευταίο οχυρό αξιοπιστίας ενός συστήματος που δείχνει να έχει εξαντλήσει τα καύσιμά του, κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Αυτό που προμηνύεται δεν είναι μια απλή πολιτική αλλαγή, αλλά μια βαθιά δομική σύγκρουση. Όταν ο «κατώτατος μισθός» γίνεται το τυρί στη φάκα της επιβίωσης και τα γεωπολιτικά ρίσκα γίνονται η μόνιμη επωδός της εξουσίας, τότε η κοινωνική έκρηξη δεν είναι πλέον σενάριο, αλλά μαθηματική βεβαιότητα. Η Ελλάδα της 21ης Μαρτίου είναι μια χώρα που περιμένει το «θαύμα» της Ανάστασης, έχοντας όμως ήδη υπογράψει το συμβόλαιο της Μεγάλης Παρασκευής. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα και οι εφημερίδες, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, το «φωνάζουν» ανάμεσα στις γραμμές: η σταθερότητα είναι μια οφθαλμαπάτη που διαλύεται στο πρώτο φως της επόμενης κρίσης.

Συνδυαστική Αξιολόγηση Εφημερίδων & Θεματικών

Μέσα από την συνδυαστική ανάγνωση των αποκομμάτων της 21ης Μαρτίου προκύπτει ότι η μέρα γράφεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά το υπόγειο πολιτικό ρεύμα στην Ελλάδα δεν είναι ο πόλεμος, είναι η μάχη για το ποιος θα καρπωθεί τη “διαχείριση της κρίσης” και ποιος θα επαναφέρει στο προσκήνιο τα θαμμένα εσωτερικά μέτωπα. Αυτό φαίνεται από το πώς σχεδόν όλες οι εφημερίδες, από την POLITICAL και τον Τύπο Θεσσαλονίκης μέχρι το Καρφί, την Εφ.Συν., τον Ριζοσπάστη και το Πριν, δένουν τρία πράγματα: πόλεμο, ακρίβεια, εσωτερική πολιτική σταθερότητα ή αποσταθεροποίηση.

1. Το κεντρικό θέμα της ημέρας: πόλεμος έξω, ακρίβεια μέσα

Η βασική γραμμή της ημέρας είναι ότι ο πόλεμος δεν αντιμετωπίζεται ως μακρινό γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά ως μηχανισμός μετάδοσης πολιτικού και οικονομικού κόστους στην ελληνική κοινωνία. Η POLITICAL μιλά για «κέρδη για την κυβέρνηση από τη διαχείριση της κρίσης» και συνδέει τη στάση της κυβέρνησης με άνοδο της ΝΔ. Ο Τύπος Θεσσαλονίκης ζητά «ευρωπαϊκά όπλα» κατά της ακρίβειας. Τα Παραπολιτικά μιλούν για νέο κύμα μέτρων και χαμήλωμα του πήχη για το πακέτο της ΔΕΘ. Το Καρφί επιμένει ότι ο πόλεμος ξαναγράφει την ατζέντα αλλά δεν σβήνει τα εσωτερικά αδιέξοδα.

Εδώ είναι το πρώτο κρίσιμο συμπέρασμα: ο πόλεμος λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής φόβου, αλλά και ως πολιτικό τεστ αξιοπιστίας. Οι φιλοκυβερνητικές ή κεντροδεξιές εφημερίδες τον παρουσιάζουν ως πεδίο που ευνοεί τη σταθερότητα και άρα το Μαξίμου. Οι αντιπολιτευτικές τον διαβάζουν ως βολικό πέπλο για να κρυφτούν ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, κοινωνική πίεση και φθορά θεσμών.

2. Η κυβερνητική ανάγνωση: “σε κρίση χρειάζεται σταθερότητα”

Στο κυβερνητικό ή φιλικά διακείμενο στρατόπεδο η γραμμή είναι πολύ καθαρή. Η POLITICAL, μέρος των Παραπολιτικών, ο Τύπος Θεσσαλονίκης, η Βραδυνή, ο Ελεύθερος Τύπος και σε άλλο ύφος τα ΝΕΑ/Καθημερινή, εκπέμπουν ότι σε συνθήκες πολέμου, ενεργειακής αβεβαιότητας και απειλής γενικευμένης αποσταθεροποίησης, η κυβέρνηση εμφανίζεται ως ο μόνος διαχειριστής με “κρατική επάρκεια”. Το πλαίσιο είναι: ευρωπαϊκή ευελιξία, έκτακτα μέτρα, δημοσιονομική προσοχή, όχι πανικός, όχι ακρότητες.

Αυτό δεν είναι ουδέτερο. Είναι πολιτική γραμμή με τρία κίνητρα:

• Πρώτον, να μετατοπιστεί η συζήτηση από τα σκάνδαλα στη διεθνή ανασφάλεια.
• Δεύτερον, να ενισχυθεί το δίπολο “σταθερότητα ή χάος”.
• Τρίτον, να νομιμοποιηθεί πιο περιορισμένο κοινωνικό πακέτο στη ΔΕΘ λόγω “πολεμικής οικονομίας”.

Με απλά λόγια: το Μαξίμου προσπαθεί να μετατρέψει την κρίση σε δημοσκοπικό ασανσέρ. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα το πετύχει σε βάθος χρόνου, αλλά σήμερα αυτή είναι η επιδίωξη.

3. Η αντιπολιτευτική ανάγνωση: “ο πόλεμος δεν σβήνει τις εσωτερικές αμαρτίες”

Στο απέναντι μπλοκ, Καρφί, Εφ.Συν., Πριν, Η Εποχή, Δρόμος της Αριστεράς, Ριζοσπάστης και τμήμα της Αποψης/Kontra, το βασικό επιχείρημα είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί αλλαγή ατζέντας. Το Καρφί το λέει σχεδόν ωμά: τα σκάνδαλα πνίγουν το επιτελικό κράτος και οι κάλπες προβάλλουν ως διέξοδος πρόληψης της φθοράς από υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ. Το Πριν γράφει ότι η κυβέρνηση δεν ξεμπερδεύει με υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Εποχή βλέπει τις υποκλοπές σαν υπόθεση τύπου “Νονού”. Η Εφ.Συν. επιμένει σε επιτελικό κράτος σε κρίση και σε νέο φόβο για ΟΠΕΚΕΠΕ Νο2.

Αυτή η πλευρά έχει επίσης σαφή κίνητρα:

• Να απονομιμοποιήσει το κυβερνητικό επιχείρημα περί σταθερότητας.
• Να συνδέσει την ακρίβεια με ανεπάρκεια και όχι μόνο με διεθνή κρίση.
• Να κρατήσει ανοιχτό το ηθικοπολιτικό μέτωπο υποκλοπών-ΟΠΕΚΕΠΕ-Τεμπών.

Εδώ υπάρχει όμως και μια αδυναμία: πολλή καταγγελία, λιγότερη πειστική εναλλακτική εξουσίας. Αυτό φαίνεται ειδικά στον τρόπο που αρκετά έντυπα της κεντροαριστεράς και αριστεράς περιγράφουν την κυβερνητική φθορά, χωρίς να πείθουν ότι υπάρχει ήδη έτοιμος διάδοχος συσχετισμός.

4. Το ΠΑΣΟΚ είναι παρόν παντού, αλλά όχι κυρίαρχο πουθενά

Η πιο ενδιαφέρουσα εσωτερική πολιτική θεματική είναι το συνέδριο και η κατεύθυνση του ΠΑΣΟΚ. Στα φιλοπασοκικά ή κεντροαριστερά έντυπα υπάρχει προσπάθεια να δοθεί αίσθηση κινητοποίησης, ενότητας και νέας αφετηρίας. Το Καρφί μιλά για πλήθος, πάθος και αισιοδοξία. Στα Παραπολιτικά εμφανίζεται η αυτόνομη πορεία ως στρατηγική επιλογή. Την ίδια ώρα όμως η Δημοκρατία και άλλα έντυπα πιέζουν το κόμμα από άλλη πλευρά, υπονοώντας ότι η “θεσμική αντιπολίτευση” του κοστίζει και ότι μένει πολιτικά ακούνητο.

Αυτό είναι το ζουμί: το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζεται ως ο βασικός υποψήφιος δεύτερος πόλος, αλλά όχι ακόμη ως πειστικός εναλλακτικός πόλος εξουσίας.

Άρα το συνέδριο έχει υπαρξιακή σημασία: όχι για να βγάλει χειροκρότημα, αλλά για να απαντήσει αν θα είναι κόμμα διαμαρτυρίας, κόμμα αναμονής ή κόμμα εξουσίας.

5. Η ριζοσπαστική αριστερά και η εξωκοινοβουλευτική ανάγνωση: “η Ελλάδα μπλέκει όλο και πιο βαθιά”

Ριζοσπάστης, Πριν, Δρόμος της Αριστεράς, Λαϊκός Δρόμος και Η Εποχή σχεδόν συμφωνούν σε ένα κεντρικό πράγμα: ότι η Ελλάδα μπαίνει βαθύτερα στην πολεμική εμπλοκή και ότι το πολιτικό σύστημα προσαρμόζεται σε λογική πολεμικής οικονομίας. Ο Ριζοσπάστης μιλά για το νήμα των ανταγωνισμών στην ενέργεια που γίνεται φιτίλι επέκτασης του πολέμου και για καμία θυσία για τα κέρδη τους. Ο Δρόμος μιλά για “στραγγαλισμό της ειρήνης”. Το Πριν βάζει ευθέως στο κάδρο Patriot, αμερικανοϊσραηλινή γραμμή και αντικαπιταλιστική/αντιπολεμική απάντηση. Ο Λαϊκός Δρόμος καταγγέλλει κυβερνητική προπαγάνδα για την ακρίβεια.

Πολιτικά, αυτό το μπλοκ δεν παίζει για κυβερνησιμότητα. Παίζει για δύο άλλα πράγματα:

• Να συγκροτήσει κοινωνικό και κινηματικό θυμό.
• Να εμποδίσει τη “φυσικοποίηση” της εμπλοκής της Ελλάδας στον πόλεμο.

Δεν είναι αμελητέο. Σε περιβάλλον πίεσης τιμών και στρατιωτικής εμπλοκής, αυτή η γλώσσα μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη απήχηση από ό,τι δείχνουν τα σημερινά ποσοστά.

6. Το δεξιότερο και ακροδεξιό τόξο: εθνικιστική φόρτιση, θεσμικός πανικός, πολιτισμικός πόλεμος

Εστία, Ελεύθερη Ώρα, τμήμα της Δημοκρατίας και βέβαια το Μακελειό, επενδύουν σε άλλο μείγμα:
πατριωτική απειλή, πολιτισμική σύγκρουση, θρησκευτική/ηθική φόρτιση, καταγγελία της Ευρώπης, και συχνά υπερβολή ή συνωμοσιολογική δραματοποίηση. Η Εστία σκληραίνει σε εθνικά και κοινωνικά ζητήματα, η Ελεύθερη Ώρα παίζει ανοιχτά με αποκαλυπτικό, ψεκασμένο και εθνικοθρησκευτικό σύμπαν, ενώ το Μακελειό παραμένει στο γνωστό μείγμα ακρότητας, χυδαιότητας και πανικού.

Αυτό το κομμάτι δεν διαμορφώνει “κυβερνητική ατζέντα”, αλλά διαμορφώνει ψυχολογία βάσης. Και η ψυχολογία βάσης μετρά, ειδικά αν η ακρίβεια τραβήξει σε μάκρος και τα εθνικά μπλέξουν με κοινωνικό άγχος.

7. Τι μας διαφεύγει

Το πιο υποτιμημένο στοιχείο της ημέρας είναι αυτό: ο πόλεμος δεν ακυρώνει το εσωτερικό πολιτικό κόστος, απλώς το μεταθέτει χρονικά.

Σήμερα το “ράλι γύρω από τη σημαία” μπορεί να ωφελεί τη ΝΔ ή να περιορίζει τη φθορά της. Αλλά αν σε 2-6 εβδομάδες οι τιμές καυσίμων και βασικών αγαθών χτυπήσουν σκληρά, το αφήγημα της σταθερότητας μπορεί να μετατραπεί σε αφήγημα ανεπάρκειας. Αυτό το βλέπεις ήδη υπόγεια και στα φιλοκυβερνητικά φύλλα: όλοι μιλάνε για μέτρα, ευελιξία, εργαλειοθήκη, ΔΕΘ, πακέτα. Δηλαδή ξέρουν ότι έρχεται κοινωνικός λογαριασμός.

Δεύτερο που διαφεύγει: οι υποκλοπές δεν έχουν πεθάνει πολιτικά. Επανέρχονται σε διαφορετικά έντυπα, με διαφορετική ένταση, πράγμα που σημαίνει ότι το θέμα εξακολουθεί να θεωρείται δυνητικά εκρηκτικό.

Τρίτο: το ΠΑΣΟΚ δεν κρίνεται από το αν θα μείνει δεύτερο, αλλά από το αν θα πείσει ότι έχει λόγο ύπαρξης μέσα σε συνθήκες κρίσης. Εκεί είναι η πραγματική δοκιμασία του.

8. Τι προμηνύεται

Πρώτο σενάριο: βραχυπρόθεσμη κυβερνητική ανάσα. Ο πόλεμος, η αίσθηση εξωτερικής απειλής και η ανάγκη άμεσης διαχείρισης δίνουν χρόνο στην κυβέρνηση.

Δεύτερο σενάριο: ταχεία επιστροφή της εσωτερικής σαπίλας. Αν υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, δίκη Τεμπών και ακρίβεια συμπέσουν χρονικά, το “παράθυρο σταθερότητας” κλείνει απότομα.

Τρίτο σενάριο: αναδιάταξη αντιπολίτευσης χωρίς άμεσο νικητή. Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να κρατήσει θέση, αλλά όχι να απογειωθεί. Η Αριστερά μπορεί να ξαναβρεί κινηματική ένταση χωρίς εκλογική μετάφραση. Η δεξιά πολυκατοικία δεξιότερα της ΝΔ μπορεί να ξαναζεσταθεί.

Συγκριτική αποτίμηση κινήτρων και προθέσεων

• Τα κυβερνητικά/κεντροδεξιά φύλλα θέλουν να εμπεδώσουν ότι η κρίση απαιτεί Μητσοτάκη.
• Τα κεντροαριστερά/αντιπολιτευτικά θέλουν να δείξουν ότι η κρίση δεν ξεπλένει την κυβέρνηση.
  Η ριζοσπαστική αριστερά θέλει να φωνάξει ότι η χώρα σέρνεται σε πολεμική εμπλοκή και κοινωνική θυσία.
• Η εθνικιστική-ακροδεξιά ζώνη θέλει να μετατρέψει την κρίση σε πολιτισμικό και πατριωτικό πανικό.

Το στίγμα της ημέρας

Στίγμα ημέρας: Η πολιτική ατζέντα στρατιωτικοποιείται, η οικονομική ατζέντα πιέζει, και η κομματική ατζέντα μπαίνει σε φάση αναμονής υπό ένταση. Δεν έχουμε αναστολή της πολιτικής σύγκρουσης. Έχουμε αλλαγή πεδίου μάχης.

Με μία φράση: σήμερα δεν νικά όποιος φωνάζει πιο πολύ, νικά όποιος πείθει ότι μπορεί να κρατήσει τη χώρα όρθια χωρίς να την βουλιάξει οικονομικά και θεσμικά.