Το παζάρι των «σωτήρων» και η άνεση του Μαξίμου – Επισκόπηση Τύπου 02/06

Στην Ελλάδα έχουμε μια μοναδική συνήθεια: δεν αλλάζουμε το πολιτικό σκηνικό, απλώς αλλάζουμε τη βιτρίνα στο ίδιο παλιό μαγαζί. Και μετά, απορούμε γιατί μυρίζει μούχλα. Τις τελευταίες μέρες, η εμφάνιση της «ΕΛΑΣ» του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζεται περίπου σαν πολιτικός σεισμός, σαν μια ολοκαίνουργια αρχή. Ωραία τα μεγάλα λόγια, μόνο που στην πολιτική οι νέες αρχές κρίνονται από τα υλικά τους. Και εδώ, τα υλικά είναι παραπάνω από γνώριμα: πρώην υπουργοί, πρώην βουλευτές, πρώην απογοητευμένοι, πρώην οργισμένοι… γενικώς, άνθρωποι με πολύ «πρώην» στην πλάτη τους. Το μόνο που μένει εντελώς θολό είναι το «επόμενο».

Ο Τσίπρας, βέβαια, ξέρει να διαβάζει το timing. Και αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα τεράστιο κενό. Ο ΣΥΡΙΖΑ φυλλορροεί, η Νέα Αριστερά θυμίζει επιτροπή που αυτοδιαλύεται με το σαβουάρ βιβρ, και το ΠΑΣΟΚ ακόμα προσπαθεί να αποφασίσει αν θέλει να κυβερνήσει ή αν του αρκεί ο ρόλος του σοβαρού σχολιαστή της κυβερνητικής φθοράς. Σε ένα τέτοιο τοπίο, ο πρώην πρωθυπουργός δεν χρειάζεται καν να πείσει. Του αρκεί απλώς να εμφανιστεί. Η πολιτική αγορά, βλέπετε, λειτουργεί όπως κάθε αγορά: υπάρχουν στιγμές που πουλάς «προσδοκία» πριν καν βγάλεις το προϊόν στο ράφι.

Το πιο ενδιαφέρον θύμα αυτής της ιστορίας είναι το ΠΑΣΟΚ. Ο Χάρης Δούκας άνοιξε την κουβέντα για συνεργασία με τον Τσίπρα, και ξαφνικά στη Χαριλάου Τρικούπη θυμήθηκαν ότι η «πολιτική αυτονομία» είναι ωραία λέξη, αρκεί να συνοδεύεται και από τα ανάλογα ποσοστά. Ο Ανδρουλάκης προφανώς και έχει δίκιο να φοβάται ότι μια πρόωρη αγκαλιά με την ΕΛΑΣ θα μετατρέψει το ΠΑΣΟΚ σε απλό συμπλήρωμα. Έχει άδικο, όμως, αν νομίζει ότι μπορεί να απαντήσει σε αυτή τη νέα σκακιέρα μόνο με εσωκομματική πειθαρχία και ηθικοπλαστικά κηρύγματα.

Και στο Μαξίμου; Εκεί προφανώς χαμογελούν, αλλά ίσως το κάνουν με μεγαλύτερη άνεση απ’ όση δικαιούνται. Η ΝΔ προηγείται επειδή οι αντίπαλοί της τρώγονται μεταξύ τους. Αυτό είναι ένα τεράστιο τακτικό πλεονέκτημα, αλλά δεν αποτελεί κυβερνητική αρετή. Η ακρίβεια γονατίζει τα νοικοκυριά, η μεσαία τάξη (“η ιδιοκτησία”) ζορίζεται με τα νέα τέλη, οι απευθείας αναθέσεις επιστρέφουν σαν επίμονο φάντασμα, τα εθνικά θέματα πιέζουν, και ο κόσμος στην καθημερινότητά του δεν νιώθει ότι κερδίζει κάτι από την ευημερία των αριθμών.

Η χώρα μπαίνει σιγά-σιγά σε προεκλογικό κλίμα χωρίς να έχει πάρει μια καθαρή απάντηση στο πιο βασικό ερώτημα: ποιος μπορεί να κυβερνήσει καλύτερα την επόμενη, δύσκολη μέρα;

• Όχι ποιος θα βγει δεύτερος.
• Όχι ποιος θα γίνει ο υποδοχέας των αγανακτισμένων.
• Όχι ποιος θα βαφτίσει την ανακύκλωση προσώπων «ανανέωση».

Το πολιτικό σύστημα μοιάζει να τρέχει προς τις κάλπες κρατώντας παλιά τεφτέρια και καινούργια λογότυπα. Αυτό όμως, όσο κι αν πουλάει στα πρωτοσέλιδα, δεν είναι αλλαγή. Είναι απλώς η μετακόμιση του ίδιου προβλήματος σε άλλο γραφείο.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

Εδώ είναι η «ανθρώπινη» εκδοχή του κειμένου. Η δομή, οι ενότητες και η ροή των επιχειρημάτων παραμένουν ακριβώς οι ίδιες, αλλά το ύφος γίνεται πιο άμεσο, ζωντανό και απαλλαγμένο από την κλασική, στεγνή δημοσιογραφική ξύλινη γλώσσα.

Η ημέρα έχει ένα πολύ ξεκάθαρο πολιτικό νεύρο: η κυβέρνηση δεν πιέζεται τόσο από μια ενιαία αντιπολίτευση, όσο ωφελείται από το γεγονός ότι οι αντίπαλοί της είναι κομμάτια και θρύψαλα. Η εμφάνιση της «ΕΛΑΣ» του Αλέξη Τσίπρα λειτουργεί σαν ισχυρός μετασεισμός στον χώρο ανάμεσα σε ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και ΠΑΣΟΚ. Ταυτόχρονα, όμως, αρκεί μια ματιά στις εφημερίδες για να δει κανείς ότι το Μαξίμου έχει ανοιχτά, ζόρικα μέτωπα: από τον τοπικό ΕΝΦΙΑ και το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, μέχρι τις υποθέσεις των αναθέσεων, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το μπάχαλο με τις κάμερες στους δρόμους, την ακρίβεια, την ενέργεια και τα εθνικά θέματα.

Το μεγάλο πολιτικό παράδοξο είναι αυτό: η ΝΔ παραμένει δημοσκοπικά κυρίαρχη, αλλά δεν είναι καθόλου πολιτικά άτρωτη. Η αντιπολίτευση βρίσκεται σε φάση γενικής αναδιάταξης, αλλά ακόμα δεν έχει να παρουσιάσει μια πειστική πρόταση διακυβέρνησης. Αυτό δίνει χρόνο στο Μαξίμου, αλλά σε καμία περίπτωση δεν το γλιτώνει από τη φθορά.

1. Τσίπρας – ΕΛΑΣ: ο καταλύτης της αναδιάταξης

Τα Νέα καταγράφουν αυτό που όλοι περίμεναν: την ανεξαρτητοποίηση στελεχών της Νέας Αριστεράς με τελικό προορισμό την ΕΛΑΣ, «φωτογραφίζοντας» ονόματα όπως ο Χαρίτσης, η Αχτσιόγλου, ο Ηλιόπουλος, ο Τζανακόπουλος και ο Ζεϊμπέκ. Το ρεπορτάζ δεν δείχνει απλώς κάποιες μεταγραφές, αλλά μια οργανωμένη μετακόμιση από ένα πολιτικά «καμένο» κόμμα στο νέο όχημα του Τσίπρα.

Το καύσιμο πίσω από αυτή την κίνηση είναι οι ίδιες οι δημοσκοπήσεις: η ΝΔ εμφανίζεται στο 30,5%, η ΕΛΑΣ κάνει μπάσιμο κατευθείαν στο 15,5%, η Καρυστιανού ακολουθεί με ένα εντυπωσιακό 12,6% και το ΠΑΣΟΚ μένει πίσω στο 10,5%, την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά ουσιαστικά εξαϋλώνονται.

• Το κλίμα στην κοινωνία: Υπάρχει περιέργεια, διάχυτη κούραση από τα παλιά κόμματα, αλλά και πολλή δυσπιστία. Ο Τσίπρας παίρνει προφανώς έναν αέρα επιστροφής, αλλά κουβαλάει και τις αναμνήσεις της δικής του διακυβέρνησης. Δεν έρχεται ως το «νέο, άφθαρτο πρόσωπο». Είναι ένας παλιός παίκτης που απλώς έβαλε καινούργιο κοστούμι.
• Η επόμενη μέρα: Μέσα στις επόμενες μέρες, το θέμα δεν θα είναι ποιος άλλος θα πάει μαζί του, αλλά αν η ΕΛΑΣ μπορεί να παρουσιάσει ένα σοβαρό πρόγραμμα για την ακρίβεια, τις τράπεζες, την ενέργεια, τους μικρομεσαίους και τους θεσμούς. Χωρίς αυτό, το 15,5% είναι απλώς ένας προσωρινός θόρυβος και όχι προοπτική εξουσίας.

2. ΠΑΣΟΚ: η Χαριλάου Τρικούπη σε βέρτιγκο

Η κίνηση του Χάρη Δούκα να ανοίξει παράθυρο συνεργασίας με την ΕΛΑΣ άνοιξε μια μεγάλη πληγή στο ΠΑΣΟΚ. Ο Ελεύθερος Τύπος μιλάει καθαρά για «χάος στο ΠΑΣΟΚ» και για μια πρόταση συμπόρευσης με τον Τσίπρα σε μια ενδεχόμενη δεύτερη Κυριακή, με ανοιχτό ακόμα και το ποιος θα κάνει κουμάντο στο νέο σχήμα.

Η One Voice βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο: ως μια μεγάλη ευκαιρία για μια προοδευτική συμμαχία που «στριμώχνει» τον Ανδρουλάκη. Από την άλλη, το Μανιφέστο το μεταφράζει ως μια καθαρή εσωκομματική υπονόμευση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ.

Η ουσία είναι μία: το ΠΑΣΟΚ δεν έχει απαντήσει ακόμα στο μεγάλο υπαρξιακό του ερώτημα. Θέλει να είναι μια αυτόνομη εναλλακτική πρόταση εξουσίας ή απλώς ένα κομμάτι ενός γενικότερου «αντιδεξιού μετώπου»; Αν πει «όχι» σε όλα, θα φανεί φοβικό. Αν ανοίξει τη συζήτηση, είναι σαν να παραδέχεται ότι μόνο του δεν μπορεί να τα καταφέρει. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έρχεται ένα άγριο εσωκομματικό επεισόδιο. Ο Ανδρουλάκης πρέπει να επιβάλει τη γραμμή του τώρα, αλλιώς την ατζέντα θα του την επιβάλουν ο Δούκας, η Διαμαντοπούλου, οι δημοσκοπήσεις και ο ίδιος ο Τσίπρας.

3. Κυβέρνηση: δημοσκοπική αντοχή, δεξιές ρωγμές

Η Εστία βάζει στο στόχαστρο τον Θοδωρή Λιβάνιο για τον νέο τοπικό ΕΝΦΙΑ και το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, τονίζοντας ότι φορτώνεται άλλη μια επιβάρυνση στην ιδιοκτησία, πράγμα που φέρνει γκρίνια σε βουλευτές, στελέχη και ανθρώπους της αυτοδιοίκησης.

Αυτό το μέτωπο είναι σοβαρό. Όχι τόσο για το μέγεθος των ποσών, αλλά επειδή η ακίνητη περιουσία αγγίζει ένα πολύ ευαίσθητο νεύρο της παραδοσιακής κεντροδεξιάς βάσης. Όταν εφημερίδες όπως η Εστία και η Δημοκρατία αναδεικνύουν τέτοια θέματα, δεν κάνουν απλώς αντιπολίτευση, στέλνουν μήνυμα ότι ένα κομμάτι της δεξιάς βάσης νιώθει πως η κυβέρνηση τη θεωρεί δεδομένη.

Την ίδια ώρα, το Μανιφέστο προσπαθεί να αλλάξει το κλίμα φιλοξενώντας μια συνέντευξη του Παπαστεργίου για το ψηφιακό κράτος (800 διαλειτουργικότητες, AI Act, Kids Wallet, Ενιαίος Κόμβος Ακινήτων). Ωστόσο, η πρόσφατη ακύρωση του διαγωνισμού για τις κάμερες στους δρόμους λόγω δικαστικών προσφυγών θυμίζει το κλασικό ελληνικό πρόβλημα: η κυβέρνηση εξαγγέλλει ψηφιακό εκσυγχρονισμό με ταχύτητα, αλλά στην πράξη κολλάει στις ενστάσεις, τους διαγωνισμούς και τη γραφειοκρατία.

4. Θεσμοί, σκάνδαλα, αναθέσεις

Η Political ανοίγει ξανά τον φάκελο Καχριμάνη και των απευθείας αναθέσεων. Η Δημοκρατία επιτίθεται στην Αγαπηδάκη για μια καμπάνια κατά της παιδικής παχυσαρκίας που κοστίζει 36 ετών εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στον αντίποδα, το Μανιφέστο στηρίζει την κυβερνητική γραμμή για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και της Τυχεροπούλου, στρέφοντας τα βέλη του κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Εδώ το κλίμα βαραίνει επικίνδυνα: το κράτος δικαίου μετατρέπεται σε μια αρένα κομματικού πολέμου. Η μία πλευρά φωνάζει για συγκάλυψη και η άλλη για «δικαστικό ακτιβισμό». Στο τέλος της ημέρας, ο πολίτης δεν μαθαίνει την αλήθεια, εισπράττει μόνο έναν διαρκή θόρυβο. Και αυτός ο θόρυβος διαλύει την όποια εμπιστοσύνη έχει απομείνει.

5. Εξωτερική πολιτική: Αλβανία, Ορμούζ, Τουρκία

Το μέτωπο Ράμα – Αυλώνας – Βορειοηπειρωτών παίζει ψηλά στην επικαιρότητα. Ο Ελεύθερος Τύπος εστιάζει στις περιουσίες των Ελλήνων στην Αλβανία, στις τουριστικές επενδύσεις, στα βίαια επεισόδια και στην αντίδραση του Υπουργείου Εξωτερικών. Η Ναυτεμπορική κρατάει πιο χαμηλούς, θεσμικούς τόνους, αλλά σημειώνει κι αυτή την έντονη ανησυχία της Αθήνας για όσα συμβαίνουν εκεί.

Παράλληλα, η Μέση Ανατολή συνεχίζει να ναρκοθετεί το οικονομικό και γεωπολιτικό τοπίο. Political και Απογευματινή γράφουν για τα στενά του Ορμούζ, το Ιράν, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μιας μεγάλης ανάφλεξης. Μέσα σε όλα, η Δημοκρατία βάζει στο τραπέζι τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τουρκίας μέσω του προγράμματος των υποβρυχίων της.

Το κρίσιμο σημείο που συχνά ξεχνάμε είναι ότι αυτά δεν είναι κάποια μακρινά «διεθνή» νέα. Μεταφράζονται άμεσα σε τιμές καυσίμων, ναυτιλιακά ασφάλιστρα, πληθωρισμό, εξελίξεις στο Κυπριακό και ισορροπίες στο ΝΑΤΟ. Μπορούν, μέσα σε μια νύχτα, να τινάξουν την εσωτερική πολιτική ατζέντα στον αέρα.

Συγκριτική αποτίμηση εφημερίδων

• Η Political αντιμετωπίζει την επικαιρότητα σαν ένα καθαρό παιχνίδι ισχύος: παρασκήνιο, συμμαχίες, Μαξίμου, σκάνδαλα και επιχειρηματικά συμφέροντα.
• Η Εστία ασκεί έντονη πίεση από τα δεξιά, εστιάζοντας στην ιδιοκτησία, την Ορθοδοξία, τα εθνικά θέματα και τη δυσφορία για τον εκσυγχρονιστικό χαρακτήρα της κυβέρνησης.
• Η One Voice αναζητά έναν νέο αντιδεξιό πόλο και βλέπει με πολύ θετικό μάτι τη δυναμική που δημιουργεί το δίδυμο Τσίπρα – Δούκα.
• Το Μανιφέστο παίζει καθαρή κυβερνητική άμυνα, προβάλλοντας τη σταθερότητα της ΝΔ απέναντι σε μια τοξική αντιπολίτευση.
• Τα Νέα διατηρούν μια ψύχραιμη, παρασκηνιακή ματιά, χαρτογραφώντας με ακρίβεια τις μετακινήσεις των στελεχών.
• Η Ναυτεμπορική αναλύει την πολιτική αυστηρά μέσα από το πρίσμα της οικονομίας: κόστος, αγορές, ενέργεια και δημόσιο χρέος.
• Το Μακελειό επενδύει σταθερά στην οργή, τις θεωρίες συνωμοσίας και τον ταυτοτικό πανικό.
• Η Εφ.Συν. προσπαθεί να στρέψει τη συζήτηση στο κράτος δικαίου, τη Γάζα, τις υποκλοπές και τα κοινωνικά δικαιώματα.
• Ο Ελεύθερος Τύπος στηρίζει την κυβέρνηση προτάσσοντας μια έντονη κοινωνική και εθνική ατζέντα.
• Η Δημοκρατία πιέζει τον Μητσοτάκη από μια πιο δεξιά, πατριωτική σκοπιά.
• Η Απογευματινή ποντάρει στο αφήγημα της σταθερότητας, της κυβερνητικής σοβαρότητας και της ΝΔ.
• Το Kontra News επιλέγει μια έντονα δραματοποιημένη, αντιμητσοτακική ρητορική.
• Star Press και Espresso βλέπουν την πολιτική μέσα από το φίλτρο του σκανδάλου, του εγκλήματος και της συναισθηματικής έντασης.
• Η Γενική Δημοπρασιών εστιάζει αποκλειστικά στον τεχνοκρατικό, οικονομικό και βιομηχανικό φακό.

Τι προμηνύεται

1. Πρώτον, ένα κύμα αποχωρήσεων από τη Νέα Αριστερά (και ίσως τον ΣΥΡΙΖΑ) με κατεύθυνση την ΕΛΑΣ.
2. Δεύτερον, μια πολύ σκληρή εσωκομματική σύγκρουση στο ΠΑΣΟΚ για την πολιτική γραμμή του κόμματος.
3. Τρίτον, μια κυβερνητική αντεπίθεση με έμφαση στα έργα, το ψηφιακό κράτος, την οικονομική καθημερινότητα και τη σταθερότητα.
4. Τέταρτον, ενίσχυση των πιέσεων στη ΝΔ από τα δεξιά της, ειδικά αν μείνουν ανοιχτά τα θέματα της ιδιοκτησίας, των εθνικών ή του μεταναστευτικού.
5. Πέμπτον, οι επόμενες κάλπες των δημοσκοπήσεων θα δείξουν αν η δυναμική του Τσίπρα και της Καρυστιανού έχει πραγματικό βάθος ή αν πρόκειται απλώς για ένα πρώτο ξέσπασμα θυμού της κοινωνίας.