Το σύστημα διαλέγει Μητσοτάκη και καίει την ανύπαρκτη εναλλακτική – Online παραπολιτικές στήλες 18/03

Κάθε πρωί, την ώρα που ο μέσος πολίτης παλεύει με την τιμή του φρέσκου γάλακτος, η «αφρόκρεμα» της Αθήνας βυθίζεται στις ψηφιακές στήλες των παραπολιτικών. Δεν είναι απλή ανάγνωση, είναι ιεροτελεστία. Είναι το «Dark Room», ο «Βηματοδότης» και το «Big Mouth», η Αγία Τριάδα του παρασκηνίου που μας σερβίρει, με το απαραίτητο γαρνίρισμα ειρωνείας, το τι πραγματικά μαγειρεύεται στα υπόγεια της εξουσίας.

Ας μη γελιόμαστε. Αυτές οι στήλες δεν γράφονται για να ενημερώσουν τον λαό, αλλά για να στείλουν μηνύματα «συστημένα» μεταξύ των ενοίκων του Μαξίμου, των Βρυξελλών και των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Είναι ένας κωδικοποιημένος διάλογος όπου οι λέξεις έχουν άλλο βάρος. Όταν ο «Βηματοδότης» μιλάει για την «αισιοδοξία του Μαξίμου» εν μέσω γερμανικών «καρφιών», δεν περιγράφει την πραγματικότητα, προσπαθεί να τη δημιουργήσει. Είναι το γνωστό “fake it until you make it”, μεταφρασμένο στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Στο «Dark Room», πάλι, η ατζέντα είναι πιο… χειροπιαστή. Εκεί, η πολιτική συναντά το real estate και τα deals της Euroxx ή της Optima. Το μήνυμα είναι σαφές: Η χώρα είναι ένα απέραντο εργοτάξιο και μια ανοιχτή αγορά, όπου τα «τζάκια» (βλ. Βαρβιτσιώτη) βρίσκουν πάντα τον τρόπο να ζεσταίνονται. Η σκωπτική διάθεση λειτουργεί ως «αλεξικέραυνο». Σου πετάνε το deal ανάμεσα σε ένα αστείο για τον «νέο γαμπρό του ΠΑΣΟΚ» και μια σπόντα για τις Βρυξέλλες, ώστε αν κάτι στραβώσει, να μπορούν να πουν: «Έλα βρε αδερφέ, μια φήμη ήταν».

Όσο για το «Big Mouth», εκεί το παιχνίδι χοντραίνει. Η σκανδαλολογία και οι αναφορές στις επισκέψεις της Καρυστιανού στον Σαμαρά δεν είναι τυχαίες. Είναι ο τρόπος του συστήματος να μετράει τις αντοχές του «εσωτερικού εχθρού» και να προειδοποιεί για τις «νέες φάμπρικες» στον ΟΣΕ ή τα επόμενα χτυπήματα των ισχυρών παικτών, όπως ο Έξαρχου.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν; Τους 5.000 ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Θέλουν να προκαλέσουν νευρικότητα στον αντίπαλο, να ανεβάσουν μετοχές, να κάψουν υποψηφιότητες ή να στρώσουν το χαλί για νέες νομοθετικές ρυθμίσεις. Ο αναγνώστης παραμένει ο «χρήσιμος ηθοποιός» σε ένα θέατρο σκιών, όπου οι σκιές είναι πιο αληθινές από το φως.

Σε μια χώρα που ζει από το «παρασκήνιο του παρασκηνίου», η ενημέρωση έχει γίνει ένα υβρίδιο κουτσομπολιού και χρηματιστηριακού δελτίου. Και όπως θα έλεγε και ένας παλιός φίλος: Στην Ελλάδα, αν θέλεις να μάθεις την αλήθεια, μην κοιτάς την είδηση. Κοίτα ποιος την έγραψε και, κυρίως, ποιον ήθελε να «πονέσει». Τα υπόλοιπα είναι για να έχουμε να λέμε στον καφέ μας.

Συνδυαστικής ανάγνωση

Και οι τρεις στήλες δεν γράφονται απλώς για να ενημερώσουν. Γράφονται για να ορίσουν τι είναι σημαντικό, ποιος είναι «μέσα στο παιχνίδι», ποιος ανεβαίνει, ποιος πιέζεται και ποιο αφήγημα πρέπει να κυκλοφορήσει σήμερα στην πιάτσα. Αυτό είναι το πραγματικό προϊόν τους. Όχι η είδηση. Η ιεράρχηση της είδησης.

1) Τι κάνει το Dark Room του newmoney

Η στήλη του newmoney στήνει ένα μίγμα από γεωπολιτική, ενεργειακή ανησυχία, κυβερνητική προετοιμασία, Βουλή, ΠΑΣΟΚικά μαχαιρώματα και επιχειρηματικές διαδρομές. Ξεκινά με το διεθνές σοκ και την ανησυχία για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και τουρισμό, μετά περνά στα «μέτρα για την κρίση» που, κατά τη στήλη, θα ζητήσει ο Μητσοτάκης στις Βρυξέλλες, με αναφορές σε πακέτα στήριξης και πίεση των χωρών του Νότου προς τον Βορρά. Έπειτα κατεβαίνει στο εσωτερικό: ταξί-Κυρανάκης, ΒΟΑΚ, και μετά μπαίνει με φόρα στα πασοκικά, παρουσιάζοντας τον Χριστοδουλάκη ως επίδοξο διάδοχο και τον Ανδρουλάκη σαν αρχηγό που περιμένει τη στραβή για να τον αμφισβητήσουν οργανωμένα.

Το κόλπο εδώ είναι καθαρό: η στήλη θέλει να δείξει ότι η κυβέρνηση λειτουργεί σαν κέντρο διαχείρισης κρίσεων, ενώ το ΠΑΣΟΚ σαν πολυκατοικία χωρίς διαχειριστή. Το Μαξίμου εμφανίζεται να διαβάζει Ευρώπη, αγορές και ενέργεια, ενώ απέναντι η Χαριλάου Τρικούπη ανακυκλώνει αρχηγικά σενάρια και μικροφιλοδοξίες. Ακόμη και η αναφορά στη δίκη Ασημακοπούλου μπαίνει χαμηλά και χωρίς ηθικό βάρος, σχεδόν ως υποσημείωση, όχι ως κεντρικό τραύμα. Άρα: η στήλη υποβαθμίζει το τοξικό φορτίο για τη ΝΔ και μεγεθύνει τη γελοιότητα του αντιπάλου.

2) Τι κάνει ο Βηματοδότης

Ο Βηματοδότης παίζει λίγο πιο «θεσμικά», αλλά μην τσιμπάμε: η τεχνική είναι πιο κομψή, όχι λιγότερο πολιτική. Βάζει στο κέντρο το μήνυμα ότι οι εσωτερικές έρευνες του κυβερνητικού επιτελείου δείχνουν επιστροφή της ΝΔ κοντά στο 31%, δηλαδή σε επίπεδα προ Τεμπών, και μάλιστα καταγράφει ότι στελέχη βλέπουν ακόμα και προοπτική αυτοδυναμίας αν η κρίση διαχειριστεί σωστά. Παράλληλα, επιμένει ότι ο Μητσοτάκης δεν θα πάει σε πρόωρες εκλογές και θα εξαντλήσει τον κύκλο.

Αμέσως μετά, ανοίγει μέτωπο εξωτερικής πολιτικής: ο Γεραπετρίτης εμφανίζεται να καρφώνει διακριτικά τους Γερμανούς για το SAFE και για τη λογική να μη χρησιμοποιούνται εξοπλισμοί εναντίον συμμάχων, δηλαδή φωτογραφίζει την Τουρκία και τα Eurofighter. Δίπλα μπαίνει και το μεταναστευτικό άγχος του Βερολίνου προς Αθήνα. Με δυο κινήσεις, η στήλη δίνει στη κυβέρνηση προφίλ σκληρού αλλά λογικού διαπραγματευτή απέναντι στην Ευρώπη.

Στο εσωτερικό, ο Βηματοδότης κάνει δύο δουλειές. Πρώτον, κρατά το μέτωπο ταξί–Κυρανάκη ζωντανό, αλλά με τρόπο που δείχνει συνδικαλιστικό θυμό και όχι δομική πολιτική απειλή. Δεύτερον, στα πασοκικά, πετάει τη βελόνα στο σημείο που πονά: Ανδρουλάκης, Δυτική Αθήνα, σενάρια, νευρικότητα υποψηφίων. Δεν λέει ευθέως «έχουν πρόβλημα ηγεσίας», αλλά το υπονοεί με τον τρόπο του σαλονιού: πιο φίνο, ίδιο δηλητήριο.

3) Τι κάνει το Big Mouth του powergame

Εδώ τα πράγματα είναι πιο χύμα και πιο ωμά. Η στήλη βάζει από την αρχή τίτλο-γραμμή: «η σκανδαλολογία φέρνει κοντά τις κάλπες». Δηλαδή δεν μασάει τα λόγια της. Παίρνει το πακέτο υποκλοπές–ΟΠΕΚΕΠΕ–δισεκατομμύρια και το αναπλαισιώνει όχι ως κρίση λογοδοσίας, αλλά ως κίνδυνο ακυβερνησίας που ίσως δικαιολογήσει αιφνιδιασμό από Μητσοτάκη. Αυτό δεν είναι καταγραφή. Είναι προκατασκευασμένο πολιτικό επιχείρημα νομιμοποίησης μιας πρόωρης προσφυγής.

Μετά ρίχνει το παραπολιτικό μπουρλότο: Καρυστιανού σε ανοικτή γραμμή με Σαμαρά, με υπαινιγμούς για συγκλίσεις σε πιο «ψεκασμένα» μοτίβα. Εδώ η στόχευση είναι διπλή. Από τη μία, απονομιμοποιεί ό,τι κινείται εκτός του κυβερνητικού κάδρου ως ανορθολογικό. Από την άλλη, συνδέει ετερόκλητα πρόσωπα ώστε να φτιάξει έναν βολικό αντίπαλο-καρικατούρα. Παράλληλα, λιβανίζει τη διεθνή απήχηση της συνέντευξης Μητσοτάκη στο Bloomberg ως σήμα διεθνούς βάρους.

Το powergame είναι το πιο ξεκάθαρο από τα τρία: δεν προσποιείται τον παρατηρητή. Κάνει πολιτική φροντίδα κλίματος. Και όταν γράφει για «λογιστή της Συγγρού» και «στόματα που ανοίγουν για τη ΔΥΠΑ», στέλνει και άλλο μήνυμα: ξέρουμε, ακούμε, κρατάμε υλικό, άρα κάποιοι πρέπει να μείνουν φρόνιμοι. Κλασική στήλη επιρροής, όχι απλής κουβέντας καφενείου.

4) Τα κοινά σημεία των τριών

Εδώ είναι το ζουμί.

Και οι τρεις στήλες συγκλίνουν σε τέσσερις βασικούς άξονες:

Πρώτον, ο Μητσοτάκης παρουσιάζεται ως ο μόνος παίκτης που βλέπει “μεγάλη εικόνα”. Άλλος μέσω Βρυξελλών και ενέργειας, άλλος μέσω δημοσκοπικής αντοχής, άλλος μέσω Bloomberg και διεθνούς βάρους. Το μήνυμα είναι ένα: «μπορεί να έχει φθορά, αλλά στο ταμπλό παραμένει ο μόνος κανονικός χειριστής».

Δεύτερον, το ΠΑΣΟΚ προβάλλεται ως πεδίο μικρομηχανικής, όχι εξουσίας. Στο newmoney με Χριστοδουλάκη, Κουκουλόπουλο και ξέρες, στο ΒΗΜΑ με σενάρια περιφερειών και εσωτερική γκρίνια,στο powergame με την εμμονή στο “μοντέλο Σάντσεθ” και την εσωτερική ασυνεννοησία. Το υποσυνείδητο μήνυμα προς το κοινό είναι: «μην ψάχνετε εναλλακτική εδώ, είναι ακόμα σε φάση φοιτητικής παράταξης».

Τρίτον, η τοξική ατζέντα των σκανδάλων δεν εξαφανίζεται, αλλά αναπλαισιώνεται. Δεν λένε “δεν υπάρχει θέμα”. Λένε ουσιαστικά “υπάρχει θέμα, αλλά μεγαλύτερο θέμα είναι να μη διαλυθεί η χώρα”. Αυτή είναι η μεγάλη επικοινωνιακή πιρουέτα.

Τέταρτον, υπάρχει μόνιμη τροφοδοσία της πιάτσας με ημι-κλειστές πληροφορίες. «Ελληνική πηγή στις Βρυξέλλες», «ασφαλείς πληροφορίες», «αξιόπιστη πηγή», «συνεργάτης μου έκανε τηλεφωνήματα», «μου μετέφεραν». Αυτό σημαίνει ότι οι στήλες τρέφονται από ένα μίγμα κυβερνητικών, κομματικών, επιχειρηματικών και δημοσιογραφικών δικτύων. Δεν είναι ντοκουμέντο, είναι διαχείριση πρόσβασης.

5) Ποιες φαίνεται να είναι οι πηγές ενημέρωσης

Εδώ θέλει προσοχή: αυτά είναι δημοσιογραφικά συμπεράσματα, όχι αποδείξεις.

Το newmoney δείχνει να πατά σε κυβερνητικές και ευρωπαϊκές επαφές, αλλά και σε καλό δίκτυο αγοράς-υποδομών-ΠΑΣΟΚ. Το ΒΗΜΑ έχει πιο έντονη οσμή από θεσμικές πηγές, κοινοβουλευτικούς διαδρόμους και “συστημική” πληροφόρηση με πρόσβαση σε έρευνες, διπλωματία και κόμματα. Το powergame δείχνει να τρέχει πάνω σε σκληρό πυρήνα εξουσιαστικής πληροφόρησης, με διαρροές που δεν στοχεύουν μόνο στην ενημέρωση αλλά και στη διαμόρφωση φόβου, προσδοκίας ή πειθαρχίας.

6) Γιατί γράφονται έτσι

Γιατί οι παραπολιτικές στήλες δεν υπηρετούν μόνο αναγνώστες. Υπηρετούν και ακροατήρια ισχύος.

Γράφονται:

• για να ακούσει το Μαξίμου ότι «η γραμμή περνάει»,
• για να ακούσει η αγορά ότι «η σταθερότητα ακόμα πουλάει»,
• για να ακούσει το ΠΑΣΟΚ ότι «δεν πείθει ως διάδοχη λύση»,
• για να ακούσουν οι ενδοκυβερνητικοί και οι επιχειρηματίες ότι «τα ραντάρ είναι ανοιχτά».

Με απλά ελληνικά: είναι και ενημέρωση, και καμπανάκι, και μασάζ, και μικρή προειδοποίηση, όλα σε μία συσκευασία.

7) Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

Ο βασικός στόχος δεν είναι ο μέσος αναγνώστης που χαζεύει στο κινητό του. Είναι τέσσερις άλλοι:

1. Το πολιτικο-διοικητικό σύστημα.
Βουλευτές, υπουργοί, συνεργάτες, κομματικά στελέχη. Να καταλάβουν ποια γραμμή θεωρείται «σοβαρή» και ποια «ξεφεύγει».

2. Το οικονομικό ακροατήριο.
Επενδυτές, στελέχη αγοράς, τραπεζίτες, επιχειρηματίες. Να εμπεδωθεί ότι, παρά τη φασαρία, υπάρχει ακόμα ένας κεντρικός διαχειριστής του παιχνιδιού.

3. Το ενδιάμεσο κοινό επιρροής.
Δημοσιογράφοι, λομπίστες, σύμβουλοι, opinion brokers. Αυτοί αναπαράγουν μετά το πνεύμα της στήλης σε πάνελ, πηγαδάκια, off the record συνομιλίες.

4. Το αντιπολιτευόμενο αλλά αμφίθυμο κέντρο.
Εκείνον που γκρινιάζει με τη ΝΔ, αλλά δεν βλέπει αξιόπιστο αντικαταστάτη. Οι στήλες του λένε: «ναι, έχει λάθη και βρομιές το πράγμα, αλλά οι άλλοι είναι χειρότεροι ή ασόβαροι».

Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό τους έργο: όχι να κάνουν τον Μητσοτάκη αγαπητό, αλλά να κάνουν την εναλλακτική να μοιάζει ανεπαρκής. Κι αυτό, μπρο, είναι πολύ πιο αποτελεσματικό.