Η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν “ψηφίζεται” με 151 βουλευτές – Επισκόπηση Τύπου 05/05

Το πολιτικό σκηνικό δεν κινείται πια από την άνεση μιας κυβέρνησης που ορίζει μόνη της την ατζέντα. Κινείται με τον νευρικό ρυθμό ενός συστήματος που καταλαβαίνει ότι τα μέτωπα δεν είναι απλώς πολλά, και αρχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους. ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, εσωκομματική δυσφορία, ΠΑΣΟΚ σε θεσμική επίθεση, Τσίπρας που επιστρέφει ως φάντασμα του 2015, Μέση Ανατολή, Ορμούζ, ακρίβεια, στέγη. Όλα αυτά δεν είναι ξεχωριστές ειδήσεις. Είναι κομμάτια της ίδιας εικόνας: η σταθερότητα δοκιμάζεται από την υποψία.

Το Μαξίμου έχει ακόμη τα μακροοικονομικά νούμερα και τις δημοσκοπήσεις με το μέρος του. Έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θεσμική υπεροχή, εμπειρία διαχείρισης και έναν αντίπαλο χώρο που δεν έχει πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει. Αυτό είναι το δυνατό του χαρτί. Αλλά η εξουσία δεν χάνει πάντα όταν πέφτει κάτω από το 30%. Χάνει πρώτα όταν η κοινωνία αρχίζει να πιστεύει ότι δεν της λέει όλη την αλήθεια.

Η κυβερνητική γραμμή είναι απλή: «Δεν υπάρχουν στοιχεία, δεν θα κάνουμε τη χώρα απέραντο δικαστήριο». Θεσμικά, μπορεί να σταθεί. Πολιτικά, όμως, είναι μισή απάντηση. Γιατί ο πολίτης δεν ζητά μόνο ποινικές αποδείξεις. Ζητά αίσθηση καθαρών κανόνων. Και όταν η κυβέρνηση εμφανίζεται να υψώνει διαδικαστικά τείχη, ακόμη και αν έχει νομικά επιχειρήματα, παράγει πολιτικό θόρυβο. Στην πολιτική, η εντύπωση δεν είναι διακοσμητικό. Είναι υλικό εξουσίας.

Η αντιπολίτευση, από την άλλη, παίζει το χαρτί της θεσμικής πίεσης. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να γίνει ο εισαγγελέας της δημοκρατικής κανονικότητας. Σωστή φιλοδοξία, αλλά επικίνδυνη όταν το ίδιο κουβαλά εσωτερικές ρωγμές. Η παραίτηση Καστανίδη δεν είναι απλώς προσωπική πράξη. Είναι υπενθύμιση ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν έχει ακόμη λύσει το πρόβλημα της ιστορικής της ταυτότητας. Θέλει να είναι νέο ΠΑΣΟΚ, αλλά οι σκιές του παλιού ΠΑΣΟΚ εμφανίζονται κάθε φορά που πάει να σηκώσει κεφάλι.

Και πάνω από όλα, επιστρέφει το 2015. Όχι ως ιστορία, αλλά ως εργαλείο αποτροπής. Ο Τσίπρας δεν μπορεί να ζητήσει πολιτικό μέλλον χωρίς να περάσει από το ταμείο του παρελθόντος. Η άρνηση συμμετοχής στο ντοκιμαντέρ δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι ένδειξη αμηχανίας απέναντι στην ιστορική πραγματικότητα.

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι ποιος θα κερδίσει την επόμενη κοινοβουλευτική μάχη. Είναι αν η χώρα θα συνεχίσει να κυβερνάται με τη λογική της διαχείρισης κρίσεων ή αν θα ξαναβρεί σχέδιο. Γιατί οι κοινωνίες δεν θυμώνουν μόνο όταν φτωχαίνουν. Θυμώνουν όταν αισθάνονται ότι τους ζητούν υπομονή χωρίς ειλικρίνεια.

Η κυβέρνηση μπορεί ακόμη να ανακτήσει πρωτοβουλία. Αλλά πρέπει να καταλάβει κάτι απλό: η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν ψηφίζεται με 151 βουλευτές. Κερδίζεται στο φως.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

Η ημέρα έχει ένα καθαρό πολιτικό κέντρο: η κυβέρνηση προσπαθεί να κλείσει θεσμικά μέτωπα πριν αυτά μετατραπούν σε πολιτική χιονοστιβάδα. ΟΠΕΚΕΠΕ και υποκλοπές λειτουργούν ως δίδυμη πίεση πάνω στο Μαξίμου. Από τη μία, η κυβερνητική γραμμή λέει «δεν υπάρχουν στοιχεία» και «η αντιπολίτευση δικαστικοποιεί την πολιτική». Από την άλλη, αρκετές εφημερίδες διαβάζουν την άρνηση Προανακριτικής / Εξεταστικής ως προσπάθεια αποφυγής πολιτικού κόστους. Τα Νέα μιλούν για «διπλό όχι» του Μαξίμου, η Ναυτεμπορική για αναζήτηση «διεξόδου», η Δημοκρατία για «fast track κουκούλωμα», ενώ ο Ελεύθερος Τύπος υιοθετεί την κυβερνητική γραμμή περί έλλειψης ενδείξεων και απόπειρας της αντιπολίτευσης να κάνει τη χώρα «απέραντο δικαστήριο».

Το βαθύτερο πολιτικό πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση μπορεί να έχει διαδικαστικά επιχειρήματα, αλλά κινδυνεύει να χάσει τη μάχη της εντύπωσης. Όταν λες «δεν υπάρχει θέμα», αλλά ταυτόχρονα συζητάς διαδικαστικούς φραγμούς, η κοινωνία ακούει: «κάτι δεν θέλουν να ανοιχτεί». Αυτό είναι το επικοινωνιακό δηλητήριο της ημέρας.

1. ΟΠΕΚΕΠΕ και υποκλοπές: το θεσμικό μέτωπο

Το πρώτο μεγάλο θέμα είναι η σύγκρουση κυβέρνησης – αντιπολίτευσης για τις κοινοβουλευτικές επιτροπές. Το ΠΑΣΟΚ ζητά Εξεταστική για τις υποκλοπές και τον ρόλο της ΕΥΠ, ενώ ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά κινούνται και για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Καθημερινή καταγράφει την πρόταση με ψυχρό θεσμικό τόνο. Η Εστία μιλά για «διπλό μέτωπο» κυβέρνησης με ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Η Απογευματινή βλέπει ότι «πέφτουν βροχή οι επιτροπές».

Συναίσθημα κοινής γνώμης: καχυποψία, κόπωση, αλλά και μια υπόγεια αγανάκτηση. Ο πολίτης δεν διαβάζει νομικές αποχρώσεις, διαβάζει αν κάποιος αποδέχεται έλεγχο ή όχι.

Πολιτικό βάρος: μεγάλο. Όχι γιατί οι επιτροπές οδηγούν πάντα σε αποκαλύψεις, αλλά γιατί γίνονται εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης. Η κυβέρνηση θέλει να εμφανιστεί σοβαρή και θεσμική. Η αντιπολίτευση θέλει να εμφανίσει το Μαξίμου ως φοβικό και κλειστό σύστημα εξουσίας.

2. Το Μαξίμου και η διαχείριση των «γαλάζιων»

Το δεύτερο επίπεδο είναι εσωκομματικό. Η Απογευματινή μιλά για «μασάζ» σε βουλευτές και γρίφο Καραμανλή. Ο Ελεύθερος Τύπος γράφει ότι ο πρωθυπουργός είναι διατεθειμένος να ακούσει τους βουλευτές, αλλά θα ξεκαθαρίσει ξανά ότι άλλο η δουλειά του υπουργού και άλλο του βουλευτή. Η Kontra News, από την άλλη, βλέπει εκλογικό συναγερμό και διαρροές για κάλπες στις 27 Σεπτεμβρίου ως εργαλείο συσπείρωσης.

Η πραγματική ανάγνωση: το Μαξίμου δεν φοβάται μόνο την αντιπολίτευση. Φοβάται και την εικόνα ότι η Κοινοβουλευτική Ομάδα αρχίζει να βράζει. Η συνεδρίαση της Κ.Ο. και το συνέδριο της ΝΔ λειτουργούν ως τεστ εσωτερικής πειθαρχίας.

3. ΠΑΣΟΚ: θεσμική επίθεση, εσωτερική πληγή

Η παραίτηση Καστανίδη έπεσε πάνω στη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να σηκώσει θεσμική ατζέντα. Αυτό είναι πρόβλημα. Η Καθημερινή καταγράφει την παραίτηση «από το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη». Το Μανιφέστο τη μετατρέπει σε πολιτικό όπλο κατά Ανδρουλάκη, με πρωτοσέλιδο που μιλά για βαριές κατηγορίες. Τα Νέα τη διαβάζουν ως αποχώρηση που είχε προαναγγελθεί.

Εδώ το Μαξίμου βρίσκει οξυγόνο. Όσο το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να εμφανιστεί ως θεσμικός εισαγγελέας της κυβέρνησης, η ΝΔ θα απαντά: «κοιτάξτε πρώτα το σπίτι σας». Το πρόβλημα Ανδρουλάκη δεν είναι μόνο η παραίτηση. Είναι ότι η παραίτηση επιβεβαιώνει την αίσθηση ενός κόμματος που ακόμη παλεύει με τα φαντάσματά του.

4. Τσίπρας, ΣΚΑΪ και 2015: η μνήμη επιστρέφει ως όπλο

Ο Αλέξης Τσίπρας επανέρχεται στο κάδρο μέσω της άρνησής του να συμμετάσχει στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ για το 2015. Ο Ελεύθερος Τύπος τον χτυπά ευθέως, αμφισβητώντας το επιχείρημά του για την «Τελευταία Μπλόφα». Το Μανιφέστο συνδέει το θέμα με τη Συμφωνία των Πρεσπών και το «Σκοπιανό». Η Ελεύθερη Ώρα το φορτίζει με τη δική της ατζέντα περί Προσωπικού Αριθμού και «ψηφιακής σκλαβιάς».

Το μήνυμα είναι brutal: αν ο Τσίπρας επιχειρήσει comeback, το 2015 θα του το πετάνε κάθε μέρα στο τραπέζι. Όχι ως ιστορική περίοδο, αλλά ως πολιτικό κατηγορητήριο.

5. Γεωπολιτική: Ορμούζ, Γερμανία, Τουρκία

Η εξωτερική πολιτική έχει τρία επίπεδα.

• Πρώτον, η Ελλάδα εμφανίζεται να διεκδικεί ενεργό ρόλο στις συζητήσεις για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
• Δεύτερον, η ελληνογερμανική ατζέντα φέρνει ξανά στο τραπέζι την Τουρκία και τα γερμανικά εξοπλιστικά.
• Τρίτον, η κρίση στη Μέση Ανατολή περνά αμέσως στην οικονομία μέσω ενέργειας, ναυτιλίας και πληθωρισμού.

Ο Ριζοσπάστης διαφοροποιείται πλήρως: βλέπει τον «ενεργό ρόλο» της Ελλάδας ως εμπλοκή σε ιμπεριαλιστικό πόλεμο και ως εξυπηρέτηση εφοπλιστικών συμφερόντων. Αυτό είναι το καθαρότερο ιδεολογικό σήμα της ημέρας από την Αριστερά.

6. Οικονομία: το πολιτικό ρίσκο μεταφέρεται στο πορτοφόλι

Η οικονομική θεματολογία είναι εξίσου πολιτική. Ο Πιερρακάκης προβάλλεται ως ευρωπαϊκός παίκτης που λέει ότι η Ευρώπη θα απαντήσει στους δασμούς Τραμπ, αλλά με πρώτη επιλογή τον διάλογο. Ο Ελεύθερος Τύπος και η Απογευματινή αναδεικνύουν τα «στοχευμένα και προσωρινά» μέτρα. Η Εφημερίδα των Συντακτών το διαβάζει ως παραδοχή στασιμοπληθωρισμού. Η Καθημερινή βάζει στο κάδρο τη φορολόγηση κερδών από κρυπτονομίσματα, ενώ η Απογευματινή αναδεικνύει το στεγαστικό και τη μετακίνηση ζήτησης προς Ανατολική Αττική.

Εδώ είναι το πολιτικό καμπανάκι: η κυβέρνηση μπορεί να μιλά για σταθερότητα, αλλά αν ενέργεια, στέγη και τρόφιμα πιέσουν κι άλλο, ο πολίτης δεν θα συγκρίνει με την Ευρωζώνη. Θα συγκρίνει με το καλάθι του.

Συγκριτική αποτίμηση εφημερίδων

Ο φιλοκυβερνητικός πόλος, δηλαδή Ελεύθερος Τύπος, Μανιφέστο και εν μέρει Απογευματινή, επιχειρεί να κλείσει το θέμα με τρεις λέξεις: σταθερότητα, έλλειψη στοιχείων, τοξική αντιπολίτευση.

Ο θεσμικός / κεντρώος πόλος, Καθημερινή, Τα Νέα, Ναυτεμπορική και Political, βλέπει περισσότερο το πρόβλημα διακυβέρνησης, διεθνούς θέσης και οικονομικού ρίσκου. Τα Νέα είναι πιο αιχμηρά απέναντι στο Μαξίμου, η Καθημερινή πιο ψύχραιμη, η Ναυτεμπορική πιο οικονομικά πραγματιστική.

Ο αντιμητσοτακικός πόλος, Δημοκρατία, One Voice, Kontra News και Εφημερίδα των Συντακτών, χτίζει αφήγημα θεσμικής εκτροπής, συγκάλυψης και πολιτικής φθοράς. Η Δημοκρατία το κάνει από δεξιά, η ΕφΣυν από αριστερά, η One Voice από αντιθεσμική/επιχειρηματική σκοπιά, η Kontra με εκλογικό και παραπολιτικό ένστικτο.

Ο ιδεολογικός πόλος των άκρων έχει ξεκάθαρο στίγμα: ο Ριζοσπάστης βλέπει ταξική και αντιιμπεριαλιστική σύγκρουση, η Ελεύθερη Ώρα κυριαρχική/θρησκευτική απειλή, το Μακελειό και η Star Press φορτίζουν την ημέρα με φόβο, σκάνδαλο, έγκλημα, τεχνητή νοημοσύνη και θρησκευτικό συναίσθημα.

Τι μας διαφεύγει

Μας διαφεύγει η ουσία των φακέλων. Όχι οι τίτλοι. Ποια ακριβώς στοιχεία υπάρχουν για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Πόσο νομικά στέκει το ενδεχόμενο υψηλότερου πήχη για Εξεταστική στις υποκλοπές; Πόσο βαθιά είναι η δυσαρέσκεια στους γαλάζιους βουλευτές; Πόσο τραυματίζει πραγματικά το ΠΑΣΟΚ η υπόθεση Καστανίδη; Και πόσο γρήγορα η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να γίνει ακρίβεια στο σπίτι;

Τι προμηνύεται

Προμηνύεται δύσκολος κοινοβουλευτικός Μάιος. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να κλείσει τα θεσμικά μέτωπα πριν γίνουν ανοιχτή πληγή. Το ΠΑΣΟΚ θα πιέσει, αλλά πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι κόμμα εσωτερικής φθοράς. Η ΝΔ θα πάει σε συνέδριο ως μηχανισμός πειθαρχίας. Η ατζέντα Τσίπρα του 2015 θα επανέλθει πιο επιθετικά. Και η οικονομία θα γίνει ξανά το πραγματικό πεδίο κρίσης: όχι στα πάνελ, αλλά στον λογαριασμό ρεύματος και στο σούπερ μάρκετ.