Αντιμέτωπη με νέα ήττα στη Βουλή η… αντιπολίτευση – Επισκόπηση Τύπου 16/04

Αν η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, τότε η σημερινή Ελλάδα είναι το εργαστήρι του αδιανόητου. Σήμερα στη Βουλή, οι προβολείς δεν θα πέσουν απλώς στις γραβάτες των πολιτικών αρχηγών, αλλά στις «μαύρες τρύπες» ενός συστήματος που μοιάζει να καταπίνει τη θεσμική του αξιοπρέπεια. Η προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για το Κράτος Δικαίου δεν είναι μια απλή κοινοβουλευτική διαδικασία, είναι η «μητέρα των μαχών» σε ένα πεδίο γεμάτο νάρκες.

Η κυβέρνηση δεν καταρρέει, αλλά φθείρεται σε πολλαπλά επίπεδα ταυτόχρονα: θεσμικά, ηθικά, κοινωνικά, επικοινωνιακά. Και αυτό είναι πιο επικίνδυνο από μια απλή κοινοβουλευτική ήττα, γιατί διαβρώνει το βασικό κεφάλαιο κάθε εξουσίας: την αίσθηση ότι, παρά τα λάθη, κρατά ακόμη το τιμόνι. Το πρόβλημα για το Μαξίμου δεν είναι μόνο όσα του καταλογίζει η αντιπολίτευση. Είναι ότι όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της κοινής γνώμης μοιάζει έτοιμο να πιστέψει τα χειρότερα, ακόμη κι όταν αυτά δεν έχουν πλήρως αποδειχθεί. Εκεί αρχίζει η πραγματική πολιτική ζημιά.

Το κράτος δικαίου, οι υποκλοπές, οι ευρωπαϊκές αιχμές, οι σκιές γύρω από διοικητικές και πολιτικές συμπεριφορές δεν λειτουργούν πια ως μεμονωμένα επεισόδια. Συσσωρεύονται. Γίνονται υπόστρωμα δυσπιστίας. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιπαραθέσει μεταρρυθμίσεις, γεωπολιτική σοβαρότητα, ενεργειακές πρωτοβουλίες και οικονομικούς δείκτες. Δεν είναι αμελητέο οπλοστάσιο. Η υπογραφή για τη γεώτρηση στο Ιόνιο, η συζήτηση για την ενεργειακή επάρκεια, η προσπάθεια διατήρησης εικόνας ευρωπαϊκής αξιοπιστίας, όλα αυτά είναι υλικά ισχύος. Αλλά δεν αρκούν όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι η καθημερινότητά του ακριβαίνει και το πολιτικό σύστημα του μιλά σαν να μην καταλαβαίνει τι πληρώνει στο ράφι, στο ενοίκιο, στο καύσιμο.

Κι εδώ αρχίζει η υποκρισία της αντιπολίτευσης. Γιατί ναι, βρίσκει πεδίο. Ναι, έχει υλικό. Ναι, η κυβέρνηση της προσφέρει στόχους. Αλλά άλλο η καταγγελία και άλλο η εναλλακτική πρόταση εξουσίας. Το ΠΑΣΟΚ πιέζει, αλλά ακόμη δεν πείθει ότι μπορεί να μετατρέψει τη θεσμική ένσταση σε κυβερνητικό σχέδιο. Ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει να ψάχνει τα κομμάτια του εαυτού του, ενώ γύρω από τον Τσίπρα διακρίνεται περισσότερο η αγωνία της επαναφοράς παρά η καθαρότητα μιας νέας πρότασης. Οι μικρότεροι σχηματισμοί βιάζονται γιατί ξέρουν πως σε περιόδους παρατεταμένης αστάθειας ευνοούνται μόνο ως φωνή διαμαρτυρίας, όχι ως λύση. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική φθορά του Μητσοτάκη δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτική νίκη κάποιου άλλου.

Η αλήθεια είναι πιο σκληρή και πιο απλή: ο μόνος αντίπαλος που μπορεί να τραυματίσει σοβαρά την κυβέρνηση σήμερα δεν είναι η αντιπολίτευση. Είναι η μετάδοση της διεθνούς κρίσης στην ελληνική τσέπη. Αν το Ορμούζ, η ενέργεια, οι μεταφορές και ο πληθωρισμός ξανασφίξουν τη ζωή της μεσαίας τάξης, τότε η πολιτική συζήτηση θα φύγει από τα τηλεπαράθυρα και θα εγκατασταθεί στο τραπέζι της κουζίνας. Και εκεί δεν σώζει ούτε η επικοινωνία, ούτε η τεχνοκρατία, ούτε τα συνθήματα περί σταθερότητας. Εκεί μετρά μόνο αν ο πολίτης νιώθει ότι τον κυβερνά μια εξουσία που ξέρει, θέλει και μπορεί. Σήμερα, αυτό ακριβώς είναι που δοκιμάζεται.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

1. Χαρτογράφηση της ημέρας

1.1 Η Βουλή και το κράτος δικαίου είναι ο κεντρικός άξονας

Εδώ στήνεται η μεγάλη πολιτική σκηνή της ημέρας. Η POLITICAL μιλά για «Μητσοτάκη σε θέση μάχης», βλέποντας μια εφ’ όλης της ύλης απάντηση της κυβέρνησης στην αντιπολίτευση. Η Απογευματινή κινείται στην ίδια γραμμή, παρουσιάζοντας τη συζήτηση ως μάχη μεταρρυθμίσεων απέναντι στην «ανθρωποφαγία». Το Μανιφέστο πάει ακόμη πιο επιθετικά και παρουσιάζει το σκηνικό σχεδόν σαν προβλέψιμη παράσταση τοξικότητας από την «ακραία αντιπολίτευση».

Απέναντι, Τα Νέα, Εφημερίδα των Συντακτών και Kontra News χτίζουν το αντίστροφο κάδρο. Τα Νέα επιμένουν ότι το κράτος δικαίου «δοκιμάζεται καθημερινά». Η Εφ.Συν. περιγράφει τον πρωθυπουργό «με την πλάτη στον τοίχο». Η Kontra μιλά ανοιχτά για αίτημα παραίτησης της κυβέρνησης και προσφυγής σε εκλογές. Εδώ δεν έχουμε απλή διαφωνία ύφους. Έχουμε πλήρη διάσπαση πραγματικότητας: για τη μία πλευρά η Βουλή είναι πεδίο απαντήσεων, για την άλλη πεδίο απολογίας.

Το κρίσιμο είναι ότι η ίδια η θεματολογία του «κράτους δικαίου» λειτουργεί ως πλατφόρμα πάνω στην οποία κουμπώνουν όλα τα υπόλοιπα: υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, ΜΜΕ, θεσμοί, ευρωπαϊκές παρατηρήσεις, διορισμοί, κυβερνητική αλαζονεία. Δεν είναι μεμονωμένο θέμα. Είναι ο επιχείρημα ομπρέλα της αντιπολίτευσης για να ενώσει διάσπαρτες εστίες φθοράς.

1.2. Η υπόθεση Μυλωνάκη αλλάζει το συναισθηματικό κλίμα

Η κατάρρευση του Γιώργου Μυλωνάκη λειτουργεί σαν ισχυρό ανθρώπινο σοκ που τέμνει σχεδόν όλο τον Τύπο. Καθημερινή, Απογευματινή, Εθνικός Κήρυξ, Ελεύθερος Τύπος και POLITICAL το χειρίζονται με όρους αγωνίας, συμπαράστασης και πολιτικού αιφνιδιασμού. Αυτό, αντικειμενικά, αποσυμπιέζει για λίγες ώρες την ωμή κομματική σύγκρουση και επαναφέρει έναν ελάχιστο πυρήνα ανθρωπιάς στο κάδρο.

Όμως η άλλη όψη είναι πιο σκοτεινή και πολιτικά αποκαλυπτική. Η Ελεύθερη Ώρα και το Μακελειό μετατρέπουν ακαριαία το ιατρικό περιστατικό σε όχημα συνωμοσιολογίας: εμβόλια, μασόνοι, μυστικά κυκλώματα, υπόγειοι εχθροί. Αυτό δεν είναι περιθωριακή φαιδρότητα μόνο. Είναι δείκτης του πόσο εύκολα η κοινωνική δυσπιστία μετατρέπεται σε παρανοϊκή πολιτική αφήγηση όταν λείπει εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

1.3. Η γεώτρηση στο Ιόνιο είναι η «θετική» εθνική είδηση

Σχεδόν όλο το φιλοκυβερνητικό, οικονομικό και κεντροδεξιό μπλοκ επενδύει στην υπογραφή για το Block 2 στο ΒΔ Ιόνιο. Ελεύθερος Τύπος, POLITICAL, Ναυτεμπορική, Ο Λόγος, Τύπος Θεσσαλονίκης και Kontra σε πιο ουδέτερο ενεργειακό ύφος, αναδεικνύουν τη γεώτρηση ως επιστροφή της χώρας σε ενεργειακή αυτοπεποίθηση μετά από δεκαετίες. Το μήνυμα είναι καθαρό: η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιτάξει αναπτυξιακή και γεωστρατηγική προοπτική απέναντι στην εσωτερική φθορά.

Εδώ υπάρχει όμως και η παγίδα. Όσο το Ιόνιο προβάλλεται ως «στοίχημα δισεκατομμυρίων» ή ως ιστορική ευκαιρία, τόσο ενισχύεται η ανάγκη για αποδείξεις, χρονοδιάγραμμα και πραγματικό αποτέλεσμα. Αν η γεώτρηση μείνει μόνο σε υπογραφή και αφήγημα, μπορεί αργότερα να γυρίσει μπούμερανγκ ως ακόμη μία υπόσχεση υπερμεγέθους συμβολισμού.

1.4. Ορμούζ, πόλεμος και ακρίβεια: το πραγματικό υπόγειο άγχος

Τα σοβαρότερα φύλλα δεν χάνουν το βασικό νήμα: ο μεγάλος κίνδυνος για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο ο θεσμικός θόρυβος, αλλά η οικονομική μετάδοση του γεωπολιτικού σοκ. Τα Νέα, Ναυτεμπορική, Καθημερινή, Εστία και η οικονομική ύλη της POLITICAL βλέπουν το Ορμούζ, το πετρέλαιο, τον πληθωρισμό και την ενεργειακή αβεβαιότητα ως εν δυνάμει επόμενο κύμα κοινωνικής πίεσης.

Εδώ βρίσκεται και η πιο σκληρή αλήθεια της ημέρας: οι υποκλοπές τραβούν τη θεσμική προσοχή, αλλά η ακρίβεια γράφει ψήφους. Αν ο πόλεμος περάσει στην αντλία, στο ράφι και στο ενοίκιο, τότε η κυβερνητική ρητορική περί σταθερότητας θα δοκιμαστεί στην πιο εχθρική πίστα: στην προσωπική οικονομία του ψηφοφόρου.

1.5. ΟΠΕΚΕΠΕ, Κοβέσι, Στουρνάρας: το σύστημα ελέγχου απέναντι στο σύστημα εξουσίας

One Voice, Kontra, Εφ.Συν., Δημοκρατία και σε ηπιότερη εκδοχή Τα Νέα επενδύουν έντονα στη θεσμική φθορά μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ, ευρωπαϊκής εισαγγελίας και τρίτης θητείας Στουρνάρα. Η One Voice μιλά για 270 εκατ. ευρώ που «ψάχνει η Κοβέσι», ενώ η Δημοκρατία παρουσιάζει την ανανέωση Στουρνάρα ως επιβράβευση για υπηρεσίες προς τον Μητσοτάκη. Πρόκειται για μια επίθεση στο «σύστημα του συστήματος»: όχι απλώς κυβέρνηση, αλλά πλέγμα κράτους, εποπτείας, τραπεζών, θεσμών και αλληλοκαλύψεων.

Από την άλλη, τα φιλικότερα προς την κυβέρνηση ή οικονομικά φύλλα αντιμετωπίζουν τη νέα θητεία Στουρνάρα ως ένδειξη θεσμικής συνέχειας, δημοσιονομικής σταθερότητας και διεθνούς αξιοπιστίας. Άρα και εδώ υπάρχει διπλό κάδρο: για τους μεν είναι θωράκιση της οικονομίας, για τους δε ανακύκλωση προσώπων του ίδιου μηχανισμού.

1.6 Η Λέσβος και ο αφθώδης πυρετός είναι η πιο υποτιμημένη πολιτική βόμβα

Η υπόθεση της Λέσβου δεν έχει ακόμη το βάρος που θα έπρεπε στον κεντρικό πολιτικό διάλογο. Κι όμως, Εφ.Συν., One Voice, Δημοκρατία και POLITICAL καταγράφουν διοικητικές αστοχίες, επεισόδια, οικονομικό κόστος και κίνδυνο διάχυσης της κρίσης. Αν αυτό το θέμα επιμείνει, μπορεί να εξελιχθεί σε εμβληματικό case study για το πώς το επιτελικό κράτος διαχειρίζεται, ή δεν διαχειρίζεται, μια περιφερειακή υγειονομική και παραγωγική κρίση.

Για την αντιπολίτευση είναι έτοιμο υλικό: ακρίβεια, αγροτική οικονομία, περιφέρεια, ανεπάρκεια συντονισμού. Για την κυβέρνηση είναι επικίνδυνο επειδή δεν είναι θεωρητική υπόθεση θεσμών, αλλά υλικό πρόβλημα με παραγωγούς, γάλα, υγειονομικούς κινδύνους και δυνητική περιβαλλοντική ζημιά.

2. Συνδυαστική αξιολόγηση ανά μπλοκ εφημερίδων

2.1 Το κυβερνητικό/φιλοσταθερό μπλοκ

POLITICAL, Ελεύθερος Τύπος, Απογευματινή, Το Μανιφέστο και τμήμα του Ο Λόγος και του Τύπου Θεσσαλονίκης σπρώχνουν τρεις βασικές ιδέες:

1. η κυβέρνηση απαντά με μεταρρυθμίσεις,
2. η αντιπολίτευση υπερβάλλει και τοξικοποιεί,
3. η χώρα χρειάζεται σοβαρότητα λόγω διεθνών κινδύνων.

Είναι μια γραμμή άμυνας που προσπαθεί να μετατρέψει την ατζέντα από «σκάνδαλα» σε «σταθερότητα έναντι χάους». Το κέρδος αυτής της γραμμής είναι ότι κρατά το κέντρο. Το μειονέκτημά της είναι ότι κινδυνεύει να μοιάσει αποστειρωμένη μπροστά στη λαϊκή εμπειρία. Όταν ο πολίτης ακούει μεταρρυθμίσεις αλλά πληρώνει ακριβότερο ρεύμα, ακριβότερο καύσιμο και ακριβότερο καλάθι, η θεσμική αυτοπεποίθηση δεν αρκεί.

2.2 Το αντιπολιτευτικό/καταγγελτικό μπλοκ

Kontra News, Η Εφημερίδα των Συντακτών, One Voice και σε πιο θεσμική γλώσσα Τα Νέα, συγκλίνουν στο ότι η κυβέρνηση μπαίνει στη συζήτηση απολογούμενη. Η έμφαση είναι σε ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, ευρωπαϊκές παρατηρήσεις, διαπλοκή, κράτος δικαίου, αδυναμία διαχείρισης κρίσεων. Το θετικό για αυτό το μπλοκ είναι ότι πατά σε πραγματικές ρωγμές. Το αρνητικό είναι ότι δεν έχει ακόμα μία κοινή, πειστική γλώσσα εξουσίας. Έχει πολλή καταγγελία, λιγότερη πειστική διακυβερνητική εναλλακτική.

Με απλά λόγια: χτυπούν σωστά σε ορισμένους στόχους, αλλά δεν έχουν ακόμη κλειδώσει το αφήγημα νίκης. Αυτό εξηγεί γιατί η φθορά του Μαξίμου δεν έχει μετατραπεί αυτόματα σε ηγεμονία της αντιπολίτευσης.

2.3 Το αναλυτικό/συστημικό μπλοκ

Καθημερινή και Ναυτεμπορική κοιτούν περισσότερο κάτω από τον αφρό. Μεταναστευτικές ροές, Ορμούζ, αγορές, χρέος, επενδύσεις, ενεργειακή κρίση, γεωτρήσεις, διεθνές περιβάλλον. Αυτό το μπλοκ λέει κάτι που συχνά χάνεται στον κομματικό θόρυβο: το πραγματικό τεστ της κυβέρνησης δεν είναι η φραστική σύγκρουση στη Βουλή αλλά το αν μπορεί να κρατήσει τη χώρα λειτουργική σε περίοδο ταυτόχρονων εξωτερικών πιέσεων.

2.4 Το ιδεολογικό και το περιθωριακό άκρο

Ριζοσπάστης, Ελεύθερη Ώρα, Μακελειό και ένα μέρος της υπερπατριωτικής δεξιάς ή λαϊκιστικής ύλης δεν συζητούν την ίδια μέρα με τους υπόλοιπους. Ο Ριζοσπάστης φέρνει στο κέντρο τη ΓΣΕΕ και τη σύγκρουση με τον εργοδοτικό-κυβερνητικό συνδικαλισμό. Η Ελεύθερη Ώρα και το Μακελειό εκτρέπουν τη συζήτηση σε αντιεμβολιασμό, σκοτεινά κέντρα, μασονίες, εσχατολογία. Αυτό το μπλοκ δεν παράγει κυβερνητική εναλλακτική, αλλά διαβρώνει συστηματικά την εμπιστοσύνη στον ορθολογικό δημόσιο λόγο.

3. Συγκριτική αποτίμηση κινήτρων και προθέσεων

Τα κίνητρα των εφημερίδων σήμερα είναι πιο ευδιάκριτα από ποτέ. Οι φιλοκυβερνητικοί τίτλοι θέλουν να εμποδίσουν τη μετατροπή της θεσμικής φθοράς σε ηθική κατάρρευση της κυβέρνησης. Οι αντιπολιτευόμενοι τίτλοι θέλουν να ενοποιήσουν διάσπαρτες υποθέσεις σε μία μεγάλη εικόνα παρακμής. Οι οικονομικές εφημερίδες θέλουν να επαναφέρουν το debate στον σκληρό πυρήνα: κόστος, αγορές, επενδύσεις, διεθνές ρίσκο. Οι λαϊκιστικοί και περιθωριακοί τίτλοι θέλουν να κεφαλαιοποιήσουν το συναίσθημα της δυσπιστίας και να το μετατρέψουν σε θυμό χωρίς διέξοδο.

Η πιο χρήσιμη πολιτική παρατήρηση είναι η εξής: κανένα μπλοκ δεν έχει ακόμη μονοπώλιο της πειστικότητας. Η κυβέρνηση κρατά τη σοβαρότητα αλλά χάνει σε ηθική φθορά. Η αντιπολίτευση κερδίζει σε καταγγελία αλλά υστερεί σε συνολικό σχέδιο. Το αντισυστημικό άκρο μεγαλώνει επειδή και οι δύο βασικοί πόλοι αφήνουν κενό εμπιστοσύνης.

4. Τι μας διαφεύγει

• Πρώτον, ότι ο πραγματικός ενοποιητής της επόμενης περιόδου δεν θα είναι ούτε η Κοβέσι ούτε μόνο ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα είναι ο σύνδεσμος ανάμεσα στην αίσθηση ατιμωρησίας και στην αίσθηση οικονομικής ασφυξίας. Όταν ο πολίτης καταλήξει να πιστεύει ότι «οι πάνω κάνουν ό,τι θέλουν και εγώ πληρώνω», τότε η φθορά αποκτά εκλογικό βάθος.
• Δεύτερον, ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα ευνοεί βραχυπρόθεσμα τον πρωθυπουργό ως διαχειριστή, όχι όμως απεριόριστα. Αν οι κρίσεις πολλαπλασιαστούν χωρίς ανακούφιση στην καθημερινότητα, το επιχείρημα της σταθερότητας εξαντλείται.
• Τρίτον, ότι η υπόθεση Μυλωνάκη δεν είναι μόνο ένα ανθρώπινο δράμα. Φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη δομή του στενού πρωθυπουργικού πυρήνα και ανοίγει παραπολιτική συζήτηση για ρόλους, ισορροπίες και διαδοχές επιρροής μέσα στο Μαξίμου.

5. Τι προμηνύεται

Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι οι άμεσες κάλπες αλλά μια μακρά προεκλογική φάση υψηλής έντασης. Το Ποντίκι σωστά διαβάζει ότι κανείς από τους βασικούς παίκτες δεν βιάζεται πραγματικά για κάλπες. Αυτό σημαίνει ότι μπαίνουμε σε περίοδο φθοράς διαρκείας και όχι σύντομης εκλογικής έκρηξης.

Θα δούμε πιο επιθετική αντιπολίτευση πάνω σε τρεις ράγες: κράτος δικαίου, διαφθορά, κοινωνικό κόστος. Θα δούμε την κυβέρνηση να απαντά με δύο δικές της ράγες: σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις, συνδυασμένες με εθνικά και ενεργειακά projects. Και θα δούμε το αντισυστημικό περιβάλλον να επιχειρεί να ρουφήξει τη γενικευμένη δυσπιστία.

Η κυβέρνηση σήμερα δεν χάνει από ένα μεμονωμένο σκάνδαλο. Χάνει μόνο αν οι πολλές μικρές και μεσαίες εστίες φθοράς συνδεθούν με το πορτοφόλι. Κι αυτό ακριβώς είναι που αρχίζει να διακρίνεται πίσω από τα πρωτοσέλιδα.

Το δια ταύτα

Η μέρα γράφει: πολιτικό σύστημα σε νευρική υπερφόρτωση, κυβέρνηση σε αμυντική αντοχή, αντιπολίτευση σε καταγγελτική επιθετικότητα, κοινωνία σε αναμονή λογαριασμού. Όχι ανατροπή ακόμη. Αλλά σαφές προανάκρουσμα μιας πιο βίαιης πολιτικής περιόδου.