Κυβερνητική φθορά με αντιπολίτευση τον “Κανένα” – Επισκόπηση Τύπου 24/03

Η πολιτική σκηνή της χώρας θυμίζει πλέον εκείνα τα παλιά, σκονισμένα ρολόγια που, ενώ δείχνουν σταματημένα, ξαφνικά αρχίζουν να χτυπούν δαιμονισμένα, προκαλώντας περισσότερο θόρυβο παρά ουσία. Η χθεσινή εικόνα από τη δίκη για τα Τέμπη δεν ήταν απλώς μια κακή αρχή. Ήταν ένα πολιτικό γεγονός. Όχι γιατί ανέδειξε κάτι καινούργιο, αλλά γιατί επιβεβαίωσε αυτό που η κοινωνία ήδη πιστεύει: ότι το κράτος δεν λειτουργεί όταν πρέπει.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει με το γνώριμο τρίπτυχο: σταθερότητα, διεθνείς κρίσεις, οικονομική στήριξη. Το πακέτο των 300 εκατομμυρίων είναι μια τέτοια απόπειρα. Λειτουργεί επικοινωνιακά, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα. Είναι ένα «μπάλωμα» σε μια περίοδο που η ακρίβεια δεν είναι συγκυριακή αλλά δομική. Και κυρίως, δεν αγγίζει το βασικό: την αίσθηση αδικίας.

Από την άλλη, η αντιπολίτευση μοιάζει να επενδύει σχεδόν αποκλειστικά στη φθορά της κυβέρνησης. Περιμένει να ωριμάσει η δυσαρέσκεια, χωρίς να πείθει ότι έχει έτοιμη μια εναλλακτική. Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: η κυβέρνηση φθείρεται, αλλά δεν απειλείται άμεσα. Και αυτό δεν είναι ένδειξη ισχύος της, αλλά αδυναμίας του συστήματος συνολικά.

Στο φόντο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως επιταχυντής. Όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά. Δίνει στην κυβέρνηση ένα επιχείρημα: «μην ταράζετε τα νερά». Και ταυτόχρονα ενισχύει το άγχος της κοινωνίας. Σε τέτοιες συνθήκες, η πολιτική συνήθως δεν αλλάζει κατεύθυνση. Σκληραίνει.

Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο που δεν συζητείται αρκετά. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς σε μια περίοδο κρίσεων. Βρίσκεται σε μια περίοδο κόπωσης. Η κοινωνία δεν εξοργίζεται όπως παλιά. Αποστασιοποιείται. Και αυτό είναι πιο επικίνδυνο. Γιατί δεν παράγει αντίδραση, παράγει αποχή.

Η πραγματική μάχη, λοιπόν, δεν είναι ούτε για το ποιος θα διαχειριστεί καλύτερα την επόμενη κρίση, ούτε για το ποιος θα δώσει περισσότερα επιδόματα. Είναι για το ποιος θα ξαναδώσει νόημα στη σχέση πολίτη και κράτους. Μέχρι στιγμής, κανείς δεν το κάνει πειστικά.

Και κάπου εκεί, στο κενό ανάμεσα στη φθορά και την αδυναμία, διαμορφώνεται το επόμενο πολιτικό σκηνικό. Όχι με εκρήξεις, αλλά με σιωπές. Και αυτές, συνήθως, είναι που γράφουν την επόμενη σελίδα.

Συνδυαστική Αξιολόγηση Εφημερίδων & Θεματικών

1. Το στίγμα της ημέρας

Η βαρύτερη πολιτική εικόνα της ημέρας δεν είναι ένα μεμονωμένο πρωτοσέλιδο αλλά η συνάρθρωση τριών θεμάτων: Τέμπη, πόλεμος Ιράν – Ισραήλ – ΗΠΑ και κυβερνητικό πακέτο μέτρων 300 εκατ. ευρώ. Η δίκη των Τεμπών ξεκινά με όρους διοικητικού φιάσκου, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παράγει πολιτικό και οικονομικό άγχος, ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί να επανακτήσει έλεγχο με ένα πακέτο έκτακτης ανακούφισης και με ισχυρή έμφαση στην άμυνα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι σχεδόν όλο το φάσμα του Τύπου, από τα κεντροδεξιά μέχρι τα αντισυστημικά και τα αντιπολιτευτικά φύλλα, δεν διαφωνεί στο τι είναι η είδηση. Διαφωνεί όμως ριζικά στο τι σημαίνει. Για τα κυβερνητικά ή φιλικά προς το Μαξίμου φύλλα, η έμφαση πέφτει στην κρατική ετοιμότητα, στην ψυχραιμία και στην εθνική συνοχή. Για τα επιθετικά αντιπολιτευτικά φύλλα, η ίδια μέρα είναι απόδειξη διάλυσης, αναξιοπιστίας και ηθικής ανεπάρκειας της εξουσίας.

Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό κλειδί της ημέρας: η πραγματικότητα δεν αμφισβητείται ως γεγονός, αμφισβητείται ως ερμηνεία. Και όταν ο Τύπος συγκλίνει στα γεγονότα αλλά πολώνεται στην ερμηνεία, σημαίνει ότι το πολιτικό σύστημα έχει μπει σε καθαρή φάση προ-εκλογικής ψυχολογίας, ακόμη κι αν οι κάλπες δεν είναι άμεσα μπροστά.

2. Θεματική Α – Τέμπη: η δίκη ξεκίνησε, αλλά το κράτος μπήκε πρώτο στο εδώλιο

Εδώ βρίσκεται η πιο φορτισμένη πολιτικά ύλη της ημέρας. Η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών ξεκινά με αναβολή λόγω ακατάλληλων συνθηκών στην αίθουσα. Αυτό δεν διαβάζεται από τις περισσότερες εφημερίδες ως ένα απλό οργανωτικό ατύχημα. Διαβάζεται ως συμβολική συνέχεια της ίδιας κρατικής προχειρότητας που συνοδεύει την υπόθεση από την πρώτη ημέρα.

Η KONTRA NEWS μιλά για «ασέβεια προς τις 57 ψυχές» και εκθέτει τον Φλωρίδη για το μπάχαλο της πρεμιέρας. Η One Voice ανεβάζει τον τόνο ακόμη πιο πάνω, παρουσιάζοντας τα γεγονότα ως πρόκληση από Μητσοτάκη και Φλωρίδη. Η Εφημερίδα των Συντακτών πηγαίνει στο σχήμα του «δεύτερου θανάτου των 57», επενδύοντας σε ηθικοπολιτικό κατηγορητήριο. Το Μακελειό, όπως αναμενόταν, μετατρέπει την είδηση σε ωμή κραυγή ενοχοποίησης. Ακόμη και πιο ήπιες εφημερίδες, όπως ο Τύπος Θεσσαλονίκης και η Καθημερινή, αναγνωρίζουν ότι η ακαταλληλότητα της αίθουσας υπονόμευσε από την πρώτη στιγμή τη δίκη.

Πολιτικά αυτό σημαίνει κάτι κρίσιμο: η κυβέρνηση δεν πιέζεται μόνο για την ουσία της υπόθεσης, αλλά και για το τελετουργικό της απονομής δικαιοσύνης. Και στην πολιτική, το τελετουργικό μετράει όσο και η ουσία. Όταν οι συγγενείς εμφανίζονται να προσβάλλονται συμβολικά, το θέμα ξαναγίνεται άμεσα κυβερνητικό, ακόμη κι αν η κυβέρνηση θέλει να το περιορίσει στη δικαστική σφαίρα.

Εδώ τα κίνητρα των εφημερίδων είναι καθαρά. Η αντιπολιτευτική πλευρά θέλει να κλειδώσει στο συλλογικό υποσυνείδητο ότι το επιτελικό κράτος απέτυχε ξανά. Τα κυβερνητικά ή συγκρατημένα κεντρώα φύλλα προσπαθούν να κρατήσουν την είδηση στην περιοχή του προβλήματος διαχείρισης, όχι της πολιτικής ενοχής. Όμως αυτή η άμυνα είναι φτωχή. Το θέμα δεν είναι μόνο αν βρέθηκε λάθος αίθουσα. Είναι ότι η εξουσία δείχνει να μην έχει καταλάβει πως στα Τέμπη κάθε λεπτομέρεια είναι πλέον κατηγορία.

3. Θεματική Β – Πόλεμος με το Ιράν: η γεωπολιτική αγωνία επέστρεψε ως εσωτερική πολιτική

Το δεύτερο μεγάλο πλέγμα θεμάτων αφορά τον πόλεμο και κυρίως το ξαφνικό πενθήμερο παράθυρο που ανακοίνωσε ο Τραμπ. Η Καθημερινή μιλά για αναζήτηση διεξόδου, αλλά ταυτόχρονα κρατά το βλέμμα στο Ισραήλ ως απρόβλεπτο παράγοντα που μπορεί να τινάξει στον αέρα κάθε εκεχειρία. Η Ναυτεμπορική βλέπει «παράθυρο διπλωματίας» αλλά με φόντο ασφυξία στα Στενά του Ορμούζ και ταχεία προσαρμογή των αγορών. Τα Νέα και η Εφημερίδα των Συντακτών κρατούν εμφανώς πιο δύσπιστη στάση απέναντι στην αμερικανική στροφή, παρουσιάζοντάς την ως αναγκαστική υπαναχώρηση και όχι ως συνεκτική στρατηγική.

Από την άλλη πλευρά, πιο λαϊκά ή δεξιά φύλλα επενδύουν είτε σε αποκαλυπτικό καταστροφολογικό τόνο είτε σε πολιτισμικό – θρησκευτικό σχήμα ερμηνείας. Η Ελεύθερη Ωρα συνδέει γεωπολιτική, θρησκεία και διεθνές δίκαιο με σχεδόν εσχατολογική φόρτιση. Το Μακελειό και συγγενή φύλλα σηκώνουν το θερμόμετρο της απειλής, με έμφαση στην πείνα, στην ενεργειακή ασφυξία και στον ολικό κίνδυνο.

Η ουσία για την ελληνική πολιτική είναι αλλού: ο πόλεμος χρησιμοποιείται εσωτερικά ως μηχανισμός αναστολής. Δηλαδή η κυβέρνηση τον αξιοποιεί για να μεταφέρει το κέντρο βάρους από τις θεσμικές φθορές στην ανάγκη σταθερότητας. Και ένα τμήμα του Τύπου το υπηρετεί ανοιχτά. Το δίλημμα που διαμορφώνεται είναι σχεδόν κλασικό: με τέτοιο διεθνές περιβάλλον, θέλετε πολιτική αστάθεια; Αυτό είναι το υπόγειο μήνυμα.

4. Θεματική Γ – Τα μέτρα των 300 εκατ. ευρώ: ανακούφιση ή πολιτική ασπιρίνη;

Σχεδόν παντού το κυβερνητικό πακέτο μέτρων προβάλλεται δυνατά: fuel pass, στήριξη diesel κίνησης, παρέμβαση στα ακτοπλοϊκά και ενίσχυση για λιπάσματα ή αγρότες. Τα φιλικά προς την κυβέρνηση φύλλα: Ελεύθερος Τύπος, Το Μανιφέστο, Political, Ο Λόγος, Ηχώ των Δημοπρασιών, σε σημαντικό βαθμό και η Απογευματινή, το σερβίρουν ως οργανωμένη «πρώτη γραμμή άμυνας» απέναντι στην ενεργειακή κρίση. Το λεξιλόγιο είναι στρατιωτικό: ασπίδα, ανάχωμα, όπλα, εφεδρείες.

Η αντιπολιτευτική αποτίμηση είναι τελείως διαφορετική. Η One Voice συμπυκνώνει το επιχείρημα με τον πιο καθαρό τρόπο: «300 εκατ. στον λαό, 5 δισ. για εξοπλισμούς». Η Δημοκρατία μιλά για fuel pass – ασπιρίνες. Εδώ το μήνυμα είναι ότι η κυβέρνηση μοιράζει ψίχουλα στην κοινωνία και δισεκατομμύρια στον αμυντικό σχεδιασμό, άρα κάνει πολιτική ιεράρχηση υπέρ του κράτους ασφαλείας και όχι υπέρ της κοινωνικής συνοχής.

Η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση αλλά γέρνει υπέρ της κριτικής. Ναι, η κυβέρνηση έπρεπε να απαντήσει γρήγορα στις τιμές. Όμως τα μέτρα είναι βραχυπρόθεσμα, διετούς διάρκειας δεν είναι, ούτε μεταβάλλουν την αρχιτεκτονική της ακρίβειας. Είναι πυροσβεστική πολιτική, όχι διαρθρωτική πολιτική. Και ακριβώς γι’ αυτό αποδίδουν επικοινωνιακά μόνο εφόσον η κρίση αποκλιμακωθεί γρήγορα. Αν κρατήσει, θα απογυμνωθούν.

5. Θεματική Δ – Άμυνα, “Ασπίδα του Αχιλλέα” και 5 δισ. εξοπλισμών

Δίπλα στα μέτρα ανακούφισης περνά μια δεύτερη μεγάλη κυβερνητική ατζέντα: το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει μεγάλα εξοπλιστικά και ο αντι-drone, αντιπυραυλικός θόλος, η λεγόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα», προβάλλεται ως σύμβολο νέας εποχής. Εδώ τα φιλοκυβερνητικά φύλλα ακολουθούν γραμμή εθνικής αναβάθμισης. Ο άξονας είναι σαφής: η χώρα στηρίζει τα νοικοκυριά αλλά ταυτόχρονα θωρακίζεται.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η αμυντική αφήγηση λειτουργεί πλέον ως πολιτική κόλλα. Συνδέει την ανάγκη σταθερότητας, τον πόλεμο στην περιοχή, την τεχνολογική αναβάθμιση και μια νέα εκδοχή “σοβαρού κράτους”. Για το Μαξίμου, αυτό είναι χρυσό εργαλείο. Μπορεί να συσπειρώσει κεντροδεξιούς, πατριωτικούς και μετριοπαθείς ψηφοφόρους χωρίς να ανοίγει ακόμη πιο σκληρά ιδεολογικά μέτωπα.

Αλλά υπάρχει και ρίσκο. Όσο περισσότερο ο δημόσιος λόγος γεμίζει εξοπλισμούς και θόλους, τόσο ενισχύεται η εντύπωση ότι η κυβέρνηση απαντά στις κοινωνικές αγωνίες με μηχανισμούς ασφάλειας και όχι με ανασύνταξη εισοδήματος. Αν αυτό ριζώσει, τότε το ερώτημα δεν θα είναι αν οι εξοπλισμοί είναι αναγκαίοι. Θα είναι γιατί το κοινωνικό κράτος φαίνεται πάντα πιο αργό από το κράτος άμυνας.

6. Παραπολιτική ζώνη – εκλογές, υποκλοπές, Βουρλιώτης, κεντροαριστερά

Η παραπολιτική ύλη της ημέρας έχει δύο ευδιάκριτες κατευθύνσεις. Η πρώτη είναι τα σενάρια πρόωρων εκλογών. Η Απογευματινή τα επαναφέρει στο πρωτοσέλιδό της, παρότι σημειώνει διαψεύσεις και δίνει στη ΝΔ 31,4% στην εκτίμηση ψήφου. Η Εστία επίσης κρατά ζωντανό το θέμα, έστω για να το διαψεύσει δια της κυβερνητικής απάντησης. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Όταν φιλικά ή μη εχθρικά προς την κυβέρνηση φύλλα ανοίγουν έτσι το θέμα, δεν προεξοφλούν κάλπες, μετρούν διαθέσεις, φοβίες και εναλλακτικές.

Η δεύτερη κατεύθυνση είναι οι υποκλοπές και οι θεσμικές σκιές. Η Καθημερινή καταγράφει πρόταση της εξεταστικής για τις υποκλοπές. Η Εφημερίδα των Συντακτών συνδέει ευθέως ΕΥΠ, Predator και Μητσοτάκη. Η One Voice σηκώνει επιθετικά τον τόνο με το μέτωπο Βουρλιώτη – Παναγόπουλου. Εδώ ο πυρήνας του παραπολιτικού μηνύματος είναι ότι κάτω από τη βιτρίνα της κυβερνητικής ψυχραιμίας παραμένει ανοιχτό ένα βαθύ θεσμικό υπόστρωμα δυσπιστίας.

Σημείωση ουσίας: αυτά τα θέματα δεν παράγουν πάντα άμεσο εκλογικό κόστος, αλλά παράγουν σταδιακά τοξικότητα. Δηλαδή διαβρώνουν το ηθικό πλεονέκτημα της εξουσίας και στερούν από την κυβέρνηση το πλεονέκτημα της αξιοπιστίας, ακόμη κι όταν παραμένει δημοσκοπικά πρώτη.

7. Συνδυαστική αξιολόγηση ανά εφημερίδα

POLITICAL: καθαρή γραμμή κυβερνητικής διαχείρισης και οικονομικοπολιτικού ρεαλισμού. Αναδεικνύει τα 4 «όπλα» κατά της ενεργειακής κρίσης, τα projects άμυνας, την ΕΥΠ και το τεχνολογικό κλείδωμα. Δεν είναι απλή ενημέρωση. Είναι framing αποτελεσματικότητας.

Απογευματινή: πιο σύνθετη. Στηρίζει την κυβερνητική ατζέντα στα μέτρα και στην άμυνα, αλλά ταυτόχρονα ρίχνει στην αγορά το χαρτί των πρόωρων εκλογών και δίνει χώρο σε δεξιότερες ή εσωκομματικές διεργασίες. Παίζει ρόλο βαλβίδας πίεσης του ευρύτερου δεξιού χώρου.

Το Μανιφέστο και Ελεύθερος Τύπος: ο πιο πειθαρχημένος κορμός στήριξης της κυβέρνησης. Η γλώσσα τους μιλά για άμυνα, ασπίδα, ανάχωμα, υπευθυνότητα. Επιχειρούν να κρατήσουν το πολιτικό σύστημα στη λογική “κρίση – σταθερότητα – Μητσοτάκης”.

Ναυτεμπορική: σκληρά οικονομικό φίλτρο. Δεν ωραιοποιεί, αλλά δεν δραματοποιεί. Βλέπει αγορές, ισοζύγιο, κόκκινα δάνεια, στρατηγικές επενδύσεις, ρίσκα του πολέμου. Είναι χρήσιμη γιατί ξεγυμνώνει τι μετρά πραγματικά για το επιχειρηματικό και θεσμικό κέντρο.

Τα Νέα: προσπαθούν να συνδυάσουν κυβερνητική αναγνωσιμότητα με διακριτή αυτονομία. Κρατούν το γεωπολιτικό βάρος, αποτυπώνουν τη συσπείρωση της ΝΔ, αλλά δίνουν ισχυρό χώρο σε Τέμπη, κεντροαριστερά και κριτικό σχολιασμό. Στέλνουν μήνυμα ότι το κέντρο δεν παραδίδεται αμαχητί στο Μαξίμου.

Καθημερινή: η πιο ψύχραιμη και σύνθετη αποτύπωση. Θέλει θεσμική σοβαρότητα, ανησυχεί για κράτος δικαίου, παρακολουθεί στενά τον διεθνή κίνδυνο, αλλά δεν γλιστρά στην κραυγή. Όταν όμως μια τέτοια εφημερίδα γράφει για “πρεμιέρα με εντάσεις” στη δίκη και για εξεταστική υποκλοπών, το πρόβλημα είναι υπαρκτό και όχι περιθωριακό.

Η Εφημερίδα των Συντακτών: οικοδομεί ηθικό κατηγορητήριο. Συνδέει Τέμπη, EYP-Predator, κοινωνική δυσαρέσκεια και δημοκρατικό έλλειμμα. Κίνητρό της είναι να κρατήσει ενιαίο το αντιδεξιό μπλοκ όχι μόνο με όρους κομματικούς, αλλά θεσμικούς και αξιακούς.

KONTRA NEWS: λαϊκή αντιπολιτευτική πίεση με σαφή πολιτικό στόχο την απονομιμοποίηση της κυβερνητικής επάρκειας. Ο τόνος είναι καταγγελτικός, αλλά όχι τυχαία εστιασμένος: Τέμπη, ακρίβεια, διεθνής κίνδυνος.

ONE VOICE: η πιο επιθετική επιχειρηματολογία κατά της κυβέρνησης μέσα στο οικονομικοπολιτικό φάσμα. Πατάει στα θεσμικά, χτυπά Βουρλιώτη, επαναφέρει Καραμανλή – Σαμαρά, βάζει δίπλα στα 300 εκατ. τα 5 δισ. των εξοπλισμών. Θέλει να κατασκευάσει αφήγημα παρακμής του συστήματος Μητσοτάκη.

Δημοκρατία: εθνικοδεξιά, έντονα αντιμητσοτακική, με σταθερή στόχευση σε Τέμπη, κράτος δικαίου, καύσιμα και γεωπολιτική ανασφάλεια. Παράγει πίεση από τα δεξιά, όχι από το κέντρο.

Εστία: διατηρεί θεσμικό λεξιλόγιο αλλά σαφή ιδεολογική γωνία. Αναδεικνύει πρόωρες εκλογές, Παναγόπουλο, Τέμπη, εξοπλιστικά, Ιερουσαλήμ και ευρωπαϊκή γραφειοκρατία. Θέλει να επηρεάσει το συντηρητικό, ιστορικά φορτισμένο κοινό που ζητά ταυτόχρονα κράτος και έθνος.

Μακελειό και Ελεύθερη Ωρα: χαμηλή αξιοπιστία, υψηλή δηλητηριώδης ένταση. Δεν καθορίζουν κεντρική ατζέντα, αλλά λειτουργούν ως επιταχυντές οργής σε ήδη φορτισμένα ακροατήρια.

8. Τι μας διαφεύγει

• Πρώτον, ότι η μάχη δεν δίνεται μόνο για την πρώτη ψήφο αλλά για τη δεύτερη ανάγνωση των γεγονότων. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μετατρέψει κάθε κρίση σε επιχείρημα υπέρ της σταθερότητας. Η αντιπολίτευση επιδιώκει να μετατρέψει κάθε αστοχία σε απόδειξη ηθικής εξάντλησης. Αυτό είναι πόλεμος ερμηνείας, όχι μόνο γεγονότων.
• Δεύτερον, ότι τα Τέμπη έχουν αλλάξει οριστικά το μέτρο με το οποίο κρίνεται η εξουσία. Παλαιότερα ένα τέτοιο οργανωτικό φιάσκο σε δίκη θα ήταν βαριά εικόνα μίας ημέρας. Σήμερα μετατρέπεται αμέσως σε μεγάλο πολιτικό σύμβολο.
• Τρίτον, ότι η γεωπολιτική κρίση πιθανόν να δώσει δημοσκοπική ανάσα στη ΝΔ βραχυπρόθεσμα, αλλά δεν λύνει το εσωτερικό πρόβλημα νομιμοποίησης. Το κρύβει πίσω από ένα πέπλο “εθνικής ανάγκης”.
• Τέταρτον, ότι το δεξιό οικοσύστημα του Τύπου δεν είναι πλέον ομοιογενές. Υπάρχει ο πυρήνας στήριξης, υπάρχει η δεξιά θεσμική δυσφορία και υπάρχει η ανοιχτά αντιμητσοτακική δεξιά. Αυτό έχει σημασία για το πού θα πάνε οι διαρροές αν η πίεση μεγαλώσει.

9. Τι προμηνύεται

Προμηνύεται σκληρότερη πολιτική συμπίεση του Μαξίμου σε δύο επίπεδα: θεσμικό και κοινωνικό. Στο θεσμικό, οι υποκλοπές και τα Τέμπη δεν κλείνουν. Στο κοινωνικό, η ακρίβεια μπορεί να ξαναγίνει κυρίαρχη μέσα σε λίγες ημέρες, αν οι αγορές ενέργειας αναστραφούν.

Προμηνύεται επίσης ότι οι εκλογικές συζητήσεις θα πολλαπλασιαστούν ακόμη και χωρίς προσφυγή στις κάλπες. Όχι γιατί υπάρχει απόφαση, αλλά γιατί το ίδιο το πολιτικό σύστημα μπαίνει σε κατάσταση προεκλογικής νεύρωσης.

Τέλος, προμηνύεται ότι η αντιπολίτευση θα συνεχίσει να επενδύει όχι τόσο σε προγραμματική αντεπίθεση όσο σε ηθικοπολιτική φθορά της κυβέρνησης. Αυτό έχει όριο. Αν δεν συνδεθεί με πειστική εναλλακτική, καταγράφει οργή χωρίς να χτίζει πλειοψηφία. Όμως αρκεί για να κρατά την κυβέρνηση μόνιμα σε άμυνα.

10. Το δια ταύτα

Το πολιτικό κλίμα της ημέρας είναι κλίμα εύθραυστης σταθερότητας. Η κυβέρνηση δείχνει ακόμη κυρίαρχη στο επίπεδο της κεντρικής διαχείρισης και του μηχανισμού, αλλά όχι ηγεμονική στο επίπεδο της κοινωνικής αποδοχής. Η αντιπολίτευση δεν έχει επιβληθεί ως εναλλακτική εξουσία, αλλά κερδίζει πόντους κάθε φορά που το κράτος εκτίθεται και τους σπαταλά κάθε φορά που πέφτει φως στο εσωκομματικό τσίρκο των κομμάτων.

Με απλά λόγια: σήμερα δεν βλέπουμε ακόμη ανατροπή συσχετισμών. Βλέπουμε όμως κάτι που είναι πολιτικά πιο ύπουλο για το Μαξίμου, συσσώρευση φθοράς με πολλαπλές πηγές. Και αν ο πόλεμος δεν κλείσει γρήγορα, αν η ακρίβεια επιστρέψει πιο βίαιη και αν τα Τέμπη μείνουν ανοιχτή πληγή, τότε η γραμμή “μόνο εμείς μπορούμε να κρατήσουμε τη χώρα όρθια” θα αρχίσει να ακούγεται λιγότερο σαν βεβαιότητα και περισσότερο σαν άμυνα.