Από την Αυριανή στο AI παρακρατος των fake εικόνων – 12/05

Το δημοσίευμα για τον Άδωνι Γεωργιάδη δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο τοξικότητας. Είναι η ψηφιακή συνέχεια μιας παλιάς ελληνικής παθολογίας: της χρήσης fake «εικόνας-όπλου» για ηθική εξόντωση. Από τον αυριανισμό της δεκαετίας του ’80 μέχρι το Photoshop, τα social media και πλέον το AI, η τεχνική μένει ίδια: παίρνεις ένα πρόσωπο, το συνδέεις με ντροπή, σεξ, προδοσία, σκάνδαλο ή έγκλημα, και μετά αφήνεις το πλήθος να κάνει τη δουλειά της διαπόμπευσης.

Η σημερινή αφορμή: Άδωνις Γεωργιάδης

Στην υπόθεση Γεωργιάδη υπάρχουν δύο επίπεδα.

• Πρώτον, ο ίδιος κατήγγειλε ότι πήραν εξώφυλλο σερβικού περιοδικού του 2024, πρόσθεσαν ψηφιακά αλλοιωμένο σήμα ελληνικής εφημερίδας και το διακίνησαν ως δήθεν ελληνικό υλικό εναντίον του ίδιου και της οικογένειάς του.
• Δεύτερον, είχε προηγηθεί άλλη φωτογραφία που κυκλοφόρησε στα social media, όπου άνδρας που του μοιάζει εμφανίζεται σε προσωπική στιγμή με γυναίκα, ο Γεωργιάδης δήλωσε ότι δεν είναι ο ίδιος και ότι πιθανότατα πρόκειται για προϊόν AI.

Αυτό είναι το νέο στάδιο: δεν χρειάζεται πια ούτε πιεστήριο ούτε οργανωμένη εφημερίδα. Αρκεί μια εικόνα, ένα ψευδο-τεκμήριο, ένας λογαριασμός στο Χ, λίγα σχόλια μίσους και η σπίθα γίνεται πολιτικός εμπρησμός.

Από τον αυριανισμό στο AI

Η «Αυριανή» έγινε ιστορικός όρος επειδή συνέδεσε την πολιτική αντιπαράθεση με τη λαϊκή διαπόμπευση. Η LiFO σημειώνει ότι η εφημερίδα και ο «αυριανισμός» έγιναν λήμμα, αντικείμενο ερευνών και όρος πολιτικο-δημοσιογραφικής πολεμικής, ακριβώς επειδή εξέφρασαν μια επιθετική αντι-ελίτ λαϊκότητα της Μεταπολίτευσης.

Η κλασική υπόθεση-μήτρα είναι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Τον Μάιο του 1985, πριν από τις εκλογές, η «Αυριανή» δημοσίευσε φωτογραφία του ανάμεσα σε Γερμανούς στρατιώτες, με τίτλους που τον παρουσίαζαν ως συνεργάτη των ναζί. Το Newsbeast γράφει ότι η εφημερίδα πούλησε πάνω από 230.000 φύλλα και ότι το πολιτικό σκηνικό «πήρε φωτιά», ενώ καταγράφεται ο παραπλανητικός τίτλος «Όργανο των Ναζί ο Κώστας Μητσοτάκης».

Εδώ φαίνεται η πρώτη μεγάλη μετάλλαξη: η φωτογραφία δεν χρειάζεται πάντα να είναι πλήρως κατασκευασμένη. Αρκεί να είναι αποκομμένη, παραπλανητικά πλαισιωμένη ή φορτισμένη με τίτλο που αλλάζει το νόημά της. Ο αυριανισμός δεν ήταν μόνο fake photo. Ήταν fake context.

Πολιτικοί που τεκμηριωμένα υπέστησαν τέτοιες επιθέσεις

Κωνσταντίνος Μητσοτάκης – Νέα Δημοκρατία. Η υπόθεση της φωτογραφίας με τους Γερμανούς στρατιώτες αποτελεί το αρχέτυπο της ελληνικής πολιτικής δολοφονίας χαρακτήρα μέσω εικόνας. Είτε ως παραπλανητική χρήση είτε ως φωτογραφική κατασκευή στη δημόσια μνήμη, λειτούργησε ως μηχανισμός ταύτισης του αντιπάλου με εθνική προδοσία.

Χαρίλαος Φλωράκης – ΚΚΕ / Αριστερά. Δεν έχουμε εδώ μία συγκεκριμένη AI-style κατασκευασμένη φωτογραφία, αλλά έχουμε την αυριανική μέθοδο σπίλωσης. Η ΕΦΣΥΝ καταγράφει ότι η «Αυριανή» εμφάνιζε ηγέτες της Αριστεράς, όπως τον Φλωράκη, να ζουν δήθεν κρυφή πολυτελή ζωή με βίλες, κότερα, εργοστάσια και θωρακισμένη Mercedes, σε αντίθεση με την πραγματικότητα.

Αλέξης Τσίπρας – ΣΥΡΙΖΑ. Υπέστη πολλές επιθέσεις με ψευδείς ή επεξεργασμένες εικόνες: φωτογραφία με δύο γυμνά κορίτσια, ψεύτικη εικόνα με ανάποδα κιάλια, ψηφιακά επεξεργασμένη φωτογραφία που τον εμφάνιζε με τον Δημήτρη Λιγνάδη και, πιο πρόσφατα, παραποιημένη εικόνα με δήθεν βιβλίο του σε βιτρίνα βιβλιοπωλείου.

Κυριάκος Μητσοτάκης – Νέα Δημοκρατία. Έχει στοχοποιηθεί με επεξεργασμένες ή παραπλανητικές φωτογραφίες, μεταξύ των οποίων η εικόνα που τον εμφάνιζε δήθεν με τον Δημήτρη Λιγνάδη και η φωτογραφία με τον Βαγγέλη Βουγιουκλάκη που παραποιήθηκε ώστε να φαίνεται ότι ποζάρει με επιχειρηματία κατηγορούμενο για απάτες. Τα Ellinika Hoaxes κατέταξαν την πρώτη ως ψηφιακά επεξεργασμένη εικόνα, ενώ η iefimerida και το Πρώτο Θέμα κατέγραψαν την υπόθεση της παραποιημένης φωτογραφίας του 2025.

Ραλλία Χρηστίδου – ΣΥΡΙΖΑ. Το 2020, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ έστειλε εξώδικο σε δημοσιογράφο που δημοσίευσε παραποιημένη φωτογραφία της, η οποία την εμφάνιζε δήθεν στο βήμα της Βουλής με βαθύ ντεκολτέ, συνοδευόμενη από χυδαίο σεξιστικό σχόλιο. Είναι κλασική περίπτωση έμφυλης πολιτικής διαπόμπευσης μέσω μοντάζ.

Όλγα – Άρτεμις Πολίτη – Νέα Δημοκρατία / Αυτοδιοίκηση. Η αντιδήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης κατήγγειλε εκβιασμό με fake «ροζ» φωτογραφίες από Photoshop. Το Star ανέφερε ότι το πρόσωπό της τοποθετήθηκε σε γυμνές φωτογραφίες και ότι η ίδια δήλωσε «σοκαρισμένη και αηδιασμένη». Εδώ η πολιτική επίθεση γίνεται καθαρά σεξουαλική βία μέσω εικόνας.

Νίκος Ανδρουλάκης – ΠΑΣΟΚ. Η υπόθεσή του δεν είναι ακριβώς ψηφιακή αλλοίωση, αλλά παραπλανητικό framing. Κυκλοφόρησε παλιά φωτογραφία του από φοιτητικό γλέντι, με όπλο που το ΠΑΣΟΚ διευκρίνισε ότι ήταν ψεύτικο και αποκριάτικο. Η ζημιά όμως στη δημόσια εντύπωση λειτουργεί με τον ίδιο μηχανισμό: παλιά εικόνα, νέα συγκυρία, τοξική ερμηνεία.

Δημήτρης Κουτσούμπας – ΚΚΕ. Το 2024 εμφανίστηκε ψεύτικο βίντεο/πλαστοπροσωπία που τον παρουσίαζε να προβάλλει δήθεν νομοθετική πρωτοβουλία του ΚΚΕ για επενδύσεις. Εδώ περνάμε από τη φωτογραφία στο deepfake/impersonation πολιτικού αρχηγού.

Στέλιος Πέτσας και Σοφία Βούλτεψη – Νέα Δημοκρατία. Πρόσφατα κυκλοφόρησε επεξεργασμένη φωτογραφία που τους εμφάνιζε δήθεν σε συναυλία των Metallica με μπλουζάκια του συγκροτήματος. Ο Πέτσας τη διέψευσε ως επεξεργασμένη εικόνα. Η περίπτωση μοιάζει πιο σατιρική, αλλά δείχνει πόσο εύκολα η επεξεργασμένη εικόνα περνά από το meme στο «ρεπορτάζ».

Το διεθνές στάδιο: η πολιτική πορνογραφία του AI

Η περίπτωση Τζόρτζια Μελόνι δείχνει πού πάει το πράγμα. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός κατήγγειλε πρόσφατα AI-generated εικόνες που την εμφάνιζαν με εσώρουχα, ενώ είχε ήδη κινηθεί νομικά σε υπόθεση deepfake πορνογραφικού υλικού με το πρόσωπό της. Το Reuters μετέδωσε ότι η Μελόνι προειδοποίησε για τον κίνδυνο των AI deepfakes και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Στις ΗΠΑ, η υπόθεση του ψεύτικου robocall με φωνή Μπάιντεν πριν τις προκριματικές του New Hampshire έδειξε ότι το deepfake δεν είναι πια μόνο εικόνα, γίνεται και φωνή, και άρα εργαλείο εκλογικής αποτροπής. Η FCC επέβαλε πρόστιμο 6 εκατ. δολαρίων στον πολιτικό σύμβουλο που χρησιμοποίησε AI-generated φωνή του Μπάιντεν.

Το δια ταύτα

Το νέο τοξικό όπλο δεν είναι απλώς το ψέμα. Είναι το ψέμα που μοιάζει με ντοκουμέντο. Αυτό είναι πιο επικίνδυνο από τη συκοφαντία του παλιού Τύπου, γιατί ο πολίτης δεν προλαβαίνει να ελέγξει. Το βλέπει, εξοργίζεται, σχολιάζει, μοιράζεται. Η αλήθεια έρχεται αργότερα, όταν η ζημιά έχει γίνει.

Η ελληνική πολιτική ζωή πρέπει να το δει θεσμικά, όχι κομματικά. Όποιος σήμερα χαίρεται επειδή το fake χτυπά τον αντίπαλο, αύριο θα το βρει μπροστά του. Από τον Μητσοτάκη του 1985 μέχρι τον Τσίπρα, τον Γεωργιάδη, τη Χρηστίδου, τον Κουτσούμπα, τον Ανδρουλάκη και τις γυναίκες της αυτοδιοίκησης, το μάθημα είναι ίδιο: η εικόνα έγινε πεδίο βρώμικου πολέμου.

Η πολιτική αντιπαράθεση πρέπει να είναι σκληρή, όχι βρόμικη. Να χτυπά αποφάσεις, συμφέροντα, ψέματα, ανεπάρκειες. Όχι πρόσωπα με κατασκευασμένες φωτογραφίες, σεξουαλική διαπόμπευση και ψηφιακά χαλκεία. Αυτό δεν είναι «χιούμορ», δεν είναι «τρολάρισμα», δεν είναι «πολιτική μάχη». Είναι παρακράτος εικόνας.