Ο “κανένας” σε κυβέρνηση συνεργασίας με τον Μητσοτάκη; – Δημοσκοπήσεις 08/04

Η πολιτική ανθεκτικότητα του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν φαίνεται μόνο στα ποσοστά των δημοσκοπήσεων. Φαίνεται και στη σιωπή εκείνων που θα ήθελαν να μιλήσουν πιο δυνατά. Η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ είχε προαναγγελθεί σχεδόν ως εσωκομματική έκρηξη. Τελικά εξελίχθηκε σε μια μακρά, εξάωρη διαδικασία ελεγχόμενης γκρίνιας, όπου οι βουλευτές είπαν αρκετά για να καταγραφεί η δυσφορία τους, αλλά όχι τόσα ώστε να απειληθεί το κέντρο εξουσίας. Η ΚΟ πειθαναγκάστηκε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, σε ρόλο κομπάρσου: παρούσα στη σκηνή, χρήσιμη για το πλάνο, αλλά όχι ικανή να αλλάξει την υπόθεση του έργου.

Αυτό είναι το πρώτο στοιχείο της ηγεμονίας Μητσοτάκη. Όχι η απουσία παραπόνων, αλλά η αδυναμία τους να μετατραπούν σε πολιτική αμφισβήτηση. Υπήρξαν αιχμές για υπουργούς που «δεν ιδρώνουν τη φανέλα», για εξωκοινοβουλευτικούς, για το επιτελικό κράτος, για τεχνοκρατικές λογικές που μοιάζουν να αντικαθιστούν την πολιτική εντολή. Όμως κανείς δεν διέβη τον Ρουβίκωνα. Κανείς δεν θέλησε να εμφανιστεί ως αντάρτης λίγο πριν από την εκλογική μάχη. Ο φόβος της αυτοχειρίας αποδείχθηκε ισχυρότερος από την ανάγκη εκτόνωσης.

Το δεύτερο στοιχείο έρχεται από τις δημοσκοπήσεις. Η Pulse δίνει στη ΝΔ 29,5% και στο ΠΑΣΟΚ 14%, ενώ η MRB μετρά τη ΝΔ στο 28,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 14,5%. Δηλαδή η κυβέρνηση εξακολουθεί να κινείται περίπου στο διπλάσιο του δεύτερου κόμματος. Ο Μητσοτάκης παραμένει πρώτος στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός με 23,1%, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται στο 8%. Αυτό δεν είναι απλώς προβάδισμα. Είναι ένδειξη ότι, παρά τη φθορά, ο πρωθυπουργός συνεχίζει να παίζει σε γήπεδο όπου οι αντίπαλοί του δεν έχουν βρει ακόμη τρόπο να τον στριμώξουν.

Εδώ όμως αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον. Αν η κυβέρνηση φθειρόταν απέναντι σε ένα συγκροτημένο αντιπολιτευτικό μέτωπο, η ανάγνωση θα ήταν απλή: η κοινωνία φεύγει από τη ΝΔ και πηγαίνει κάπου αλλού. Δεν συμβαίνει αυτό. Το ΠΑΣΟΚ μένει σχεδόν ακίνητο. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ανασυγκροτείται. Τα κόμματα διαμαρτυρίας πιέζουν, αλλά δεν συνθέτουν εναλλακτική εξουσίας. Αυτό που αυξάνεται είναι η γκρίζα ζώνη: οι αναποφάσιστοι, το «άλλο κόμμα», ο «άλλος», ο «κανένας». Στη MRB η αδιευκρίνιστη ψήφος φτάνει στο 22%, σχεδόν δίπλα στην πρόθεση ψήφου της ΝΔ, που είναι 22,5%, ενώ το «άλλο κόμμα» ανεβαίνει στο 7,4%.

Αυτό είναι που διαφεύγει από την επιφανειακή ανάγνωση. Η κοινωνία δεν έχει αποφασίσει να αντικαταστήσει τον Μητσοτάκη. Έχει όμως αρχίσει να μην του δίνει λευκή επιταγή. Δεν παράγεται αντιπολιτευτικό κύμα. Παράγεται πολιτική εκκρεμότητα. Ο πολίτης δεν λέει ακόμη «φεύγω». Λέει «περιμένω». Και αυτή η αναμονή είναι πιο επικίνδυνη από την ανοιχτή σύγκρουση, γιατί δεν οργανώνεται εύκολα, δεν μετριέται πλήρως και μπορεί να μετακινηθεί απότομα όταν βρει όχημα.

Η δυνητική ψήφος σε ένα κόμμα Τσίπρα, με 9% «σίγουρα» στην Pulse και 11,1% στη MRB, όπως και η καταγραφή της Μαρίας Καρυστιανού, δείχνουν ότι αναζητούνται νέοι συμβολικοί φορείς δυσαρέσκειας. Όχι απαραίτητα κυβερνητικές λύσεις. Περισσότερο δοχεία θυμού, μνήμης, νοσταλγίας ή τιμωρίας.

Άρα το πολιτικό status της κυβέρνησης είναι αντιφατικό: ισχυρή, αλλά κουρασμένη, πρώτη, αλλά λιγότερο πειστική, κυρίαρχη, αλλά όχι πια αδιαμφισβήτητη στο πεδίο της κοινωνικής προσδοκίας. Ο Μητσοτάκης κρατά την παράταξη, επειδή κανείς μέσα στη ΝΔ δεν έχει συμφέρον να τον αποδυναμώσει. Κρατά και το κέντρο του πολιτικού συστήματος, επειδή κανείς απέναντί του δεν έχει ακόμη πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει.

Τι να περιμένουμε; Περισσότερη πειθαρχία στο εσωτερικό της ΝΔ, περισσότερη προσπάθεια επανασυσπείρωσης, περισσότερες κινήσεις προς την καθημερινότητα και την οικονομική ανακούφιση. Αλλά και περισσότερη νευρικότητα. Διότι η ηγεμονία Μητσοτάκη δεν καταρρέει. Αλλά περνά από τη φάση της πολιτικής άνεσης στη φάση της υποχρεωτικής επιβεβαίωσης. Και εκεί, το πρόβλημα δεν είναι να είσαι πρώτος. Είναι να μη μοιάζεις πρώτος από έλλειψη αντιπάλου.