Game Changer: Η σοβαρότητα και κυβερνητική επάρκεια Βενιζέλου – Άποψη 19/04 Βενιζέλου

Υπάρχουν ειδήσεις που γεννιούνται το πρωί, κάνουν τον κύκλο τους στα πολιτικά γραφεία και το βράδυ πεθαίνουν σαν κακογραμμένο παραπολιτικό. Και υπάρχουν άλλες που, ακόμη κι αν δεν επιβεβαιωθούν ποτέ, αφήνουν πίσω τους πολιτικό αποτύπωμα. Η πρόσφατη νέα εκτίμηση ή διαρροή (θα το μάθουμε στην πορεία) ότι ο Ευάγγελος Βενιζέλος μπορεί να βρεθεί στην πρώτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Δεν έχει σημασία μόνο αν θα συμβεί. Έχει μεγαλύτερη σημασία ότι συζητήθηκε σοβαρά, ότι δεν διαψεύστηκε με βιασύνη και ότι έβαλε ξανά στο τραπέζι ένα όνομα που μέχρι πριν λίγους μήνες παρουσιαζόταν ως εκτός ενεργού κομματικής τροχιάς. Στις 14 Απριλίου καταγράφηκε παραπολιτικά ότι οι σχετικές ζυμώσεις υπάρχουν, χωρίς επιβεβαίωση ούτε από την πλευρά Ανδρουλάκη ούτε από το περιβάλλον Βενιζέλου, παρότι τον Οκτώβριο του 2025 ο ίδιος ο Βενιζέλος δήλωνε κατηγορηματικά πως “Δεν θα αποδεχθώ μείωση της δυνατότητάς μου να παρεμβαίνω” ως απάντηση στις εικασίες που κυκλοφορούν και τότε σχετικά με την πιθανή ανάληψη της ηγεσίας του ψηφοδελτίου Επικρατείας από το ΠΑΣΟΚ.

Αυτό ακριβώς κάνει το παιχνίδι πιο ενδιαφέρον. Γιατί εδώ δεν έχουμε μια απλή φήμη επιστροφής. Έχουμε μια μεταβολή πολιτικής χρησιμότητας. Ο Βενιζέλος δεν επανέρχεται επειδή τον κάλεσε η νοσταλγία του παλιού ΠΑΣΟΚ. Επανέρχεται ως πιθανότητα επειδή το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται βάρος. Όχι θόρυβο, βάρος. Χρειάζεται θεσμική πυκνότητα, κοινοβουλευτική αυτοπεποίθηση, αίσθηση κράτους. Χρειάζεται κάποιον που να μπορεί να σηκώσει στην πλάτη του όχι την εσωκομματική νομιμοποίηση του Ανδρουλάκη, αλλά τη δημόσια αίσθηση ότι το κόμμα δεν είναι απλώς μια εύλογη διαμαρτυρία απέναντι στη ΝΔ, μπορεί να γίνει φορέας εξουσίας. Κι εκεί ο Βενιζέλος παραμένει, είτε αρέσει είτε όχι, κεφάλαιο. Δεν είναι απλώς πρώην αρχηγός. Είναι πολιτικός που εξακολουθεί να παράγει μέτρο σύγκρισης.

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ στα τέλη Μαρτίου έδειξε ότι αυτή η σχέση έχει ήδη περάσει από τη σφαίρα της φημολογίας στη σφαίρα της πολιτικής λειτουργίας. Ο Βενιζέλος ανέβηκε στο βήμα, συνεχάρη τον Ανδρουλάκη για τη «στιβαρή ομιλία» του και μίλησε με τρόπο που δεν θύμιζε συνταξιούχο της Ιστορίας, αλλά ενεργό επιτηρητή στρατηγικής. Είπε ότι το ΠΑΣΟΚ οφείλει να μετουσιώσει τον θεσμικό του ρόλο σε πολιτική και προγραμματική πρόταση για όλη τη χώρα, έθεσε ως εκλογικό στόχο τη νίκη, ζήτησε να απευθυνθεί ευθέως και στους ψηφοφόρους της ΝΔ και στους ψηφοφόρους των πολλών εκδοχών του ΣΥΡΙΖΑ, και ξεκαθάρισε ότι η πολιτική και προγραμματική αυτονομία του κόμματος πρέπει να συνοδεύεται από «ενότητα, σοβαρότητα, βαρύτητα προσώπων και θέσεων». Αμέσως μετά, κωδικοποίησε τις προτεραιότητες: αναστήλωση των θεσμών, αποκατάσταση των κρατικών λειτουργιών, κοινωνική συνοχή, αναπτυξιακή συστράτευση και εθνική στρατηγική ασφάλειας. Παράλληλα, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ είχε ήδη επιχειρήσει να σηκώσει το θεσμικό θερμόμετρο, προσκαλώντας ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά σε θεματικό διάλογο για «Σύνταγμα και Θεσμούς» στο πλαίσιο του συνεδρίου.

Εδώ κρύβεται το πραγματικό power game. Ο Ανδρουλάκης δεν χρειάζεται τον Βενιζέλο για να ελέγξει το κόμμα του. Τον χρειάζεται για να αλλάξει την κλίμακα με την οποία μετριέται το κόμμα του. Να φύγει το ΠΑΣΟΚ από την κατηγορία του «καλού δευτέρου» και να μπει ξανά στην κατηγορία του εν δυνάμει κυβερνητικού παίκτη. Να πάψει να μοιάζει με πολιτικό ακροατήριο της δυσαρέσκειας και να αρχίσει να μοιάζει με φορέα τάξης, θεσμικής ανόρθωσης και εθνικής επάρκειας. Από την άλλη, και ο Βενιζέλος έχει λόγο να επιτρέψει αυτή τη συζήτηση. Όχι για να ανακυκλώσει το παρελθόν του, αλλά για να δείξει ότι ο ρόλος του δεν εξαντλείται σε διαλέξεις, παρεμβάσεις και μεταπολιτικές αναλύσεις. Ότι μπορεί ακόμη να επηρεάζει συσχετισμούς και να μετατοπίζει στρατηγικές. Είναι μια σχέση αμοιβαίας αξιοποίησης: ένας κερδίζει πολιτικό βάρος, ο άλλος ξαναμπαίνει με ουσιαστικό ρόλο στο παιχνίδι.

Γι’ αυτό αλλάζει το σκηνικό προς τις εκλογές, είτε αυτές στηθούν το φθινόπωρο είτε στις αρχές του 2027. Γιατί αν η ΝΔ εισέλθει στην τελική ευθεία με φθορά, αλλά παραμείνει το μόνο κόμμα που εκπέμπει κρατική επάρκεια, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι θριαμβευτικό αλλά θα είναι διαχειρίσιμο για τον Μητσοτάκη. Αν όμως το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να αποσπάσει από τη ΝΔ το μονοπώλιο της σοβαρότητας, τότε το παιχνίδι ανοίγει. Και ο Βενιζέλος, ακριβώς επειδή συμβολίζει για ένα τμήμα του κεντρώου και αστικού ακροατηρίου γνώση κράτους, διεθνή εμπειρία, θεσμική μνήμη και κοινοβουλευτική ισχύ, μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα προς ψηφοφόρους που δεν πείθονται από την αντιδεξιά ρητορεία, αλλά πείθονται από την αίσθηση επάρκειας. Εκεί είναι το κρίσιμο. Δεν φέρνει απλώς ψήφους. Φέρνει νομιμοποίηση καταλληλότητας.

Το ρίσκο, βέβαια, είναι εξίσου μεγάλο. Γιατί το βάρος είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν το ΠΑΣΟΚ δανειστεί τη βαρύτητα του Βενιζέλου αλλά δεν την μετατρέψει σε σαφές κυβερνητικό σχέδιο, τότε θα μοιάζει με κόμμα που φόρεσε ξανά κοστούμι εξουσίας χωρίς να έχει αποφασίσει αν θέλει πράγματι να κυβερνήσει. Και τότε η διαρροή για το Επικρατείας θα μείνει μια ενδιαφέρουσα παρένθεση. Αν όμως η ηγεσία του κόμματος αξιοποιήσει αυτό το σήμα σωστά, τότε δεν θα μιλάμε για μια επιστροφή προσώπου. Θα μιλάμε για την επιστροφή ενός πολιτικού κριτηρίου που έλειπε από την αντιπολίτευση: του κριτηρίου της βαρύτητας. Και στην πολιτική, όταν αλλάζει το μέτρο με το οποίο σε ζυγίζουν, έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει και το αποτέλεσμα.