Game Changer: Η σοβαρότητα και κυβερνητική επάρκεια Βενιζέλου – Άποψη 19/04

Υπάρχουν πολιτικές παρουσίες που μετρούν μόνο όταν καταλαμβάνουν αξιώματα. Και υπάρχουν και άλλες που επηρεάζουν το σκηνικό πριν καν αποκτήσουν τυπικό ρόλο, μόνο και μόνο επειδή μεταβάλλουν την αίσθηση ισχύος, σοβαρότητας και κατεύθυνσης ενός κόμματος. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Η σημασία του για το ΠΑΣΟΚ σήμερα δεν βρίσκεται σε κάποιο οργανωτικό ή κοινοβουλευτικό σενάριο, αλλά στο γεγονός ότι επανέρχεται στο πολιτικό κάδρο ως παράγοντας βαρύτητας.

Αυτό είναι το κρίσιμο. Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται απλώς περισσότερο θόρυβο. Χρειάζεται περισσότερο βάρος. Χρειάζεται θεσμική πυκνότητα, αίσθηση κράτους, μεγαλύτερη πολιτική αυτοπεποίθηση. Χρειάζεται πρόσωπα και παρεμβάσεις που να πείθουν ότι δεν αποτελεί μόνο έναν εύλογο χώρο διαμαρτυρίας απέναντι στη φθορά της κυβέρνησης, αλλά έναν εν δυνάμει φορέα εξουσίας. Και ο Βενιζέλος, είτε συμφωνεί κανείς μαζί του είτε όχι, εξακολουθεί να εκπέμπει ακριβώς αυτό: θεσμική μνήμη, γνώση εξουσίας, εθνική και διεθνή εμπειρία, βάθος επιχειρήματος.

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ στα τέλη Μαρτίου κατέδειξε πως αυτή η σχέση δεν είναι θεωρητική. Ο Βενιζέλος δεν εμφανίστηκε ως τιμητικό πρόσωπο του παρελθόντος ούτε ως μια ευγενική φιγούρα της ιστορίας του κόμματος. Μίλησε πολιτικά, με στόχο και κατεύθυνση. Συνεχάρη τον Νίκο Ανδρουλάκη για τη στιβαρότητα της ομιλίας του, αλλά δεν έμεινε στην ευγένεια. Ζήτησε το ΠΑΣΟΚ να μετατρέψει τον θεσμικό του ρόλο σε ολοκληρωμένη πολιτική και προγραμματική πρόταση για τη χώρα. Έθεσε ως εκλογικό στόχο τη νίκη. Μίλησε για άνοιγμα σε ψηφοφόρους της ΝΔ αλλά και στους διασκορπισμένους χώρους της πρώην και νυν αριστερής αντιπολίτευσης. Και κυρίως έδωσε το πλαίσιο: ενότητα, σοβαρότητα, βαρύτητα προσώπων και θέσεων, αναστήλωση των θεσμών, αποκατάσταση της λειτουργίας του κράτους, κοινωνική συνοχή και εθνική στρατηγική.

Εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό power game. Ο Ανδρουλάκης δεν έχει ανάγκη τον Βενιζέλο για να νομιμοποιηθεί εσωκομματικά. Δεν του λείπει η ηγεσία. Του λείπει το πρόσθετο ειδικό βάρος που μετατρέπει ένα κόμμα από «καλό δεύτερο» σε πιθανό κυβερνητικό παίκτη. Του λείπει η αίσθηση ότι πίσω από την αντιπολιτευτική γραμμή υπάρχει βάθος κράτους, γνώση των ορίων και των μηχανισμών, πολιτική αντοχή. Από την άλλη πλευρά, και ο Βενιζέλος έχει λόγο να παραμένει παρών. Όχι για να ανακυκλώσει τη βιογραφία του, αλλά για να επιβεβαιώσει ότι εξακολουθεί να έχει επιρροή στη διαμόρφωση στρατηγικής, συσχετισμών και πολιτικού μέτρου.

Αυτό ακριβώς είναι που μπορεί να αλλάξει το πολιτικό σκηνικό στην πορεία προς τις εκλογές, είτε στηθούν το φθινόπωρο είτε στις αρχές του 2027. Αν η Νέα Δημοκρατία πάει στην κάλπη φθαρμένη αλλά παραμείνει η μόνη δύναμη που αποπνέει κυβερνητική επάρκεια, τότε η φθορά της θα είναι διαχειρίσιμη. Αν όμως το ΠΑΣΟΚ αρχίσει να αποσπά από τη ΝΔ το μονοπώλιο της σοβαρότητας, της θεσμικής επάρκειας και της εικόνας καταλληλότητας, τότε οι συσχετισμοί μετακινούνται. Και μετακινούνται όχι απαραίτητα με θόρυβο, αλλά με αλλαγή αντίληψης.

Για ένα τμήμα του κεντρώου, αστικού και επιφυλακτικού εκλογικού σώματος, ο Βενιζέλος δεν λειτουργεί ως σύμβολο επιστροφής στο παρελθόν, αλλά ως εγγύηση ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ξαναμιλήσει τη γλώσσα της ευθύνης και της εξουσίας. Δεν προσφέρει απλώς δημοσιότητα. Προσφέρει κάτι πιο σπάνιο: νομιμοποίηση καταλληλότητας.

Βεβαίως, αυτό δεν αρκεί από μόνο του. Το βάρος είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν το ΠΑΣΟΚ αξιοποιήσει αυτή τη θεσμική βαρύτητα χωρίς να τη μετατρέψει σε καθαρό κυβερνητικό σχέδιο, τότε θα μοιάζει με κόμμα που ξαναφόρεσε το κοστούμι της εξουσίας χωρίς να έχει αποφασίσει αν θέλει πραγματικά να κυβερνήσει. Αν όμως καταφέρει να μετατρέψει αυτό το νέο ειδικό βάρος σε καθαρή στρατηγική, τότε δεν θα μιλάμε απλώς για ενίσχυση μιας εικόνας. Θα μιλάμε για επαναφορά ενός πολιτικού κριτηρίου που έλειπε από την αντιπολίτευση: του κριτηρίου της βαρύτητας.

Και στην πολιτική, όταν αλλάζει το μέτρο με το οποίο σε ζυγίζουν, έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει και το αποτέλεσμα.