Ένα απέραντο, κακόγουστο reality show – Online Παραπολιτικές στήλες 19/03

Σήμερα, η πολιτική στην Ελλάδα δεν παίζεται στα έδρανα, αλλά στους διαδρόμους όπου ψιθυρίζονται τα «εκλογικά σενάρια» και στις οθόνες που μετατρέπουν το Κοινοβούλιο σε ένα απέραντο, κακόγουστο reality show.

Οι συγκρούσεις δεν παράγουν πολιτική, παράγουν στιγμιότυπα. Ταυτόχρονα, οι υποθέσεις: υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων, δεν κλείνουν. Σέρνονται. Και αυτό είναι πιο επικίνδυνο από μια έκρηξη: διαβρώνει αργά, σταθερά, χωρίς κορύφωση που να επιτρέπει πολιτική εκτόνωση.

Το Μαξίμου φλερτάρει με τον «εκλογικό πειρασμό», όχι από ισχύ αλλά από ανάγκη ελέγχου του timing. Όμως το timing δεν είναι πια αποκλειστικά δικό του. Είναι ευρωπαϊκό, θεσμικό, δημοσιονομικό. Και εκεί τα περιθώρια είναι στενά.

Στην απέναντι όχθη, το ΠΑΣΟΚ δείχνει να μην μπορεί να μετατρέψει τη φθορά της κυβέρνησης σε δυναμική εξουσίας. Εσωτερικά νεύρα, χαμηλή ένταση στο ακροατήριο, ασαφές αφήγημα. Αντί για εναλλακτική, μοιάζει με ενδιάμεσο σταθμό.

Το πραγματικό παιχνίδι, όμως, δεν παίζεται στις κάμερες. Παίζεται στις διαρροές, στις στήλες, στα «μισόλογα» που χτίζουν κλίμα. Εκεί που η πολιτική δεν ανακοινώνεται, υπονοείται.

Και το υπονοούμενο της περιόδου είναι σαφές: το σύστημα δεν αντέχει παρατεταμένη φθορά χωρίς ανανέωση εντολής. Το ερώτημα δεν είναι αν θα στηθούν κάλπες. Είναι ποιος θα τις επιβάλει τελικά: η πολιτική βούληση ή η συσσωρευμένη φθορά.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Το Newmoney / Dark Room στήνει την ημέρα γύρω από τον Μητσοτάκη ως παίκτη που δέχεται εισηγήσεις για εκλογικό αιφνιδιασμό, μέσα σε περιβάλλον διεθνούς κρίσης, πίεσης στη Βουλή και επικείμενης τοξικότητας από υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ και Τέμπη. Παράλληλα, βάζει στο ίδιο πακέτο ειδικά χωροταξικά, ενεργειακή ανησυχία, το επεισόδιο με τα κρακεράκια και το κλείσιμο του πολιτικού κύκλου Κωνσταντινόπουλου. Με απλά λόγια: δίνει την εικόνα μιας κυβέρνησης που προσπαθεί να κρατήσει το τιμόνι ενώ γύρω της αρχίζουν να τρίζουν όλα.

Ο ΒΗΜΑτοδότης πιάνει το ίδιο νήμα, αλλά το πάει πιο θεατρικά: η Βουλή εμφανίζεται ως «καθημερινό reality show», με επεισόδια τύπου Γεωργιάδης-Κωνσταντοπούλου, Κυρανάκης-Λυμπερόπουλος, και με φόντο νέα επεισόδια στις υποκλοπές. Η ίδια η στήλη μάλιστα δηλώνει ότι δεν κάνει «ερευνητική» δημοσιογραφία αλλά σχολιασμό και μεταφορά όσων λέγονται πίσω από κλειστές πόρτες. Αυτό είναι σχεδόν αυτοπεριγραφή του είδους: όχι ντοκουμέντο, αλλά πολιτικό κλίμα.

Το Powergame / Big Mouth είναι πιο ωμό και πιο εργαλειακό. Βάζει μπροστά τη δεύτερη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, κατονομάζει ως πηγή το ρεπορτάζ του Βασίλη Λαμπρόπουλου στα ΝΕΑ, μεταφέρει πληροφορίες για εμπλεκόμενους βουλευτές, ανοίγει μέτωπο στο ΠΑΣΟΚ με Ανδρουλάκη-Δούκα και μετά περνά στο πιο βαρύ κομμάτι: ΔΥΠΑ, τηλεκατάρτιση, ευρωπαϊκός έλεγχος και πιθανό δημοσιονομικό κόστος για το Ταμείο Ανάκαμψης. Εκεί η στήλη ξεφεύγει από το κουτσομπολιό και ακουμπά κράτος, λεφτά και πιθανή ζημιά πολλών δισ. ευρώ.

Τα κοινά σημεία

Κοινός παρονομαστής και των τριών είναι ότι κανείς δεν βλέπει κανονικό πολιτικό χρόνο. Όλοι βλέπουν χρόνο συμπυκνωμένο, νευρικό, προεκλογικό έστω κι αν δεν έχει πατηθεί ακόμα το κουμπί. Το Newmoney μιλά για «εκλογικό πειρασμό» και κακό κοκτέιλ υποθέσεων στη Βουλή. Ο ΒΗΜΑτοδότης μιλά για reality show και υποκλοπές. Το Powergame για ΟΠΕΚΕΠΕ, εσωτερικές απειλές στο ΠΑΣΟΚ και λερωμένη εικόνα διαχείρισης κοινοτικών πόρων.

Δεύτερο κοινό σημείο: όλοι χτυπούν την πολιτική με όρους σκηνικού, όχι μόνο ουσίας. Δηλαδή δεν λένε απλώς «υπάρχει υπόθεση». Λένε «υπάρχει νεύρο, σύγχυση, φαιδρότητα, πίεση, προσωπικό δράμα, εσωκομματική κατήφεια». Αυτό είναι κλασικό παραπολιτικό εργαλείο: αποδυναμώνεις τον παίκτη όχι μόνο πολιτικά αλλά και ψυχολογικά.

Πηγές ενημέρωσης και μηχανισμός διαρροής

Οι στήλες φανερώνουν και το δίκτυό τους.

• Το Newmoney μιλά ανοιχτά για πηγή στο Μαξίμου και για «ευρωπαϊκές πηγές».
• Ο ΒΗΜΑτοδότης λέει καθαρά ότι μεταφέρει πράγματα που συζητούνται πίσω από κλειστές πόρτες και δεν προσποιείται ερευνητικό ρεπορτάζ.
• Το Powergame είναι το πιο διαφανές στο συγκεκριμένο κείμενο: πατάει πάνω σε ρεπορτάζ των ΝΕΩΝ και μετά προσθέτει «δυο, τρία τηλέφωνα».

Άρα, το μοντέλο είναι σαφές: θεσμικές πηγές + κομματικά στόματα + δευτερογενής αξιοποίηση αποκαλύψεων άλλων μέσων + δόση προσωπικής ερμηνείας. Δεν είναι καθαρό ρεπορτάζ, είναι επιρροή μέσω framing.

Ποια ατζέντα υπηρετούν

Εδώ θέλει καθαρή κουβέντα. Η υποκείμενη ατζέντα, κατά τη γνώμη μας, είναι τριπλή:

• Πρώτον, νομιμοποίηση της ιδέας ότι οι εκλογές είναι πλέον “λογική συζήτηση” και όχι σενάριο καφενείου. Αυτό το σπρώχνουν κυρίως Newmoney και ΒΗΜΑτοδότης.
• Δεύτερον, πίεση στο ΠΑΣΟΚ να φανεί είτε πειθαρχημένο είτε διχασμένο. Ο Κωνσταντινόπουλος που αποχωρεί, ο Ανδρουλάκης που αφήνει ανοιχτή διαγραφή Δούκα, το συνέδριο που δεν συγκινεί κανέναν: το μήνυμα είναι «δεν είστε έτοιμοι να γίνετε εναλλακτική».
• Τρίτον, προειδοποίηση προς το κυβερνητικό κέντρο ότι το σοβαρό ρίσκο δεν είναι το κοινοβουλευτικό σόου αλλά τα ευρωπαϊκά και δημοσιονομικά ίχνη των υποθέσεων: ΟΠΕΚΕΠΕ, ΔΥΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο νήμα της ημέρας και το Powergame το τραβά επίτηδες.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

Όχι τον απλό αναγνώστη μόνο. Ο βασικός στόχος είναι τρεις ελίτ-ομάδες:

• το Μαξίμου, για να μετρήσει αν «περπατά» η συζήτηση περί εκλογών και ποια σκάνδαλα αρχίζουν να κοστίζουν περισσότερο,
• το ΠΑΣΟΚ, για να του υπενθυμίζεται κάθε πρωί ότι δεν έχει λύσει ούτε την εσωτερική του αρχιτεκτονική ούτε το πρόβλημα ηγεμονίας στον αντιπολιτευτικό χώρο,
• το οικονομικό-διοικητικό σύστημα γύρω από κοινοτικά κονδύλια, αγροτικές ροές, κατάρτιση και επενδυτικό κλίμα, γιατί εκεί παίζεται αληθινό χρήμα και αληθινός φόβος.

Συμπέρασμα:
Οι τρεις στήλες δεν λένε ακριβώς το ίδιο. Αλλά παίζουν στο ίδιο γήπεδο: παράγουν ψυχολογία προεκλογικής αστάθειας. Το κόλπο είναι παλιό αλλά δουλεύει: λίγο γέλιο, λίγο δηλητήριο, λίγη πληροφορία, λίγη υπερβολή. Και μέσα σε αυτό το μίγμα, ο πραγματικός αναγνώστης δεν είναι ο πολίτης. Είναι ο παίκτης εξουσίας που ανοίγει το κινητό του στις 7 το πρωί για να δει ποιος τον χτυπάει, ποιος τον σπρώχνει και ποιος του κλείνει το μάτι.