Μεταξύ Ορμούζ, «Θόλου» και Κουπονιών – Επισκόπηση Τύπου 17/03

Η ημέρα ξημερώνει με τη γεωπολιτική σκακιέρα να θυμίζει ναρκοπέδιο και τον εγχώριο Τύπο να επιδίδεται σε μια άσκηση ισορροπίας που θα ζήλευαν και οι κορυφαίοι ακροβάτες του Τσίρκου του Ήλιου. Από τη μία, ο «πορτοκαλί ένοικος» του Λευκού Οίκου χτυπά το χέρι στο τραπέζι για τα Στενά του Ορμούζ, και από την άλλη, η Αθήνα ψάχνει να βρει πού τελειώνει η «σταθερότητα» και πού αρχίζει η «εμπλοκή».

Το στίγμα της ημέρας είναι ξεκάθαρο: Η γεωπολιτική μοναξιά εν μέσω συμμαχικών πιέσεων. Ενώ η Καθημερινή προειδοποιεί ορθώς ότι «δεν υπάρχει πολυτέλεια εφησυχασμού», η σκληρή πραγματικότητα της Ναυτεμπορικής, με την παραγωγή πετρελαίου στο -60%, χτυπά την πόρτα κάθε νοικοκυριού. Το «μαλακό υπογάστριο» της κυβέρνησης δεν είναι πλέον μόνο η ακρίβεια, αλλά η αίσθηση ότι η χώρα σύρεται σε μια δίνη που δεν ελέγχει.

Στο παρασκήνιο, η «πασοκοποίηση» της ΝΔ, όπως εύστοχα σημειώνει το Μανιφέστο, δημιουργεί εσωτερικές καύσεις. Ο Μάκης Βορίδης και η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι απλώς μια δικαστική εκκρεμότητα. Είναι το «ρήγμα» που περιμένει η Δημοκρατία και η One Voice για να αποδείξουν ότι το σύστημα έχει αρχίσει να τρίζει. Και μέσα σε όλα αυτά, ο Χάρης Δούκας εμφανίζεται ως ο «δεύτερος πόλος» που έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα της Χαριλάου Τρικούπη, την ώρα που ο Νίκος Ανδρουλάκης προσπαθεί να κρατήσει τα μπόσικα ενός συνεδρίου που μυρίζει μπαρούτι.

Τι μας διαφεύγει; Η λεπτή γραμμή μεταξύ της «αμυντικής θωράκισης» που ευαγγελίζεται ο Νίκος Δένδιας στον Λόγο και της «ιμπεριαλιστικής εμπλοκής» που καταγγέλλει ο Ριζοσπάστης. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση: η Ελλάδα αναβαθμίζεται στρατιωτικά, αλλά ταυτόχρονα εκτίθεται σε κινδύνους που ξεπερνούν το μέγεθός της.

Τι προμηνύεται; Ένα «θερμό» καλοκαίρι, όχι μόνο στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και στα εδώλιο των δικαστηρίων. Οι υποκλοπές παραμένουν μια «ανοιχτή πληγή» (βλ. Τα Νέα) που κανένας «αντιαεροπορικός θόλος» δεν μπορεί να καλύψει. Όταν οι αποκαλύψεις της Intellexa συναντούν την κοινωνική οργή για το ρεύμα, το αποτέλεσμα είναι μια εκρηκτική ύλη που η κυβέρνηση επιχειρεί να κατασβέσει με υποσχέσεις για τον κατώτατο μισθό.

Η Ελλάδα της 17ης Μαρτίου είναι μια χώρα που κοιτάζει τα Όσκαρ για να ξεχαστεί, αλλά ξυπνά με το φόβο της τιμής της βενζίνης. Ο «μακάριος ύπνος» του πολιτικού συστήματος που καταγγέλλει η Political ίσως λάβει τέλος απότομα. Γιατί, όπως ξέρουμε, στην πολιτική, όπως και στη θάλασσα, η νηνεμία είναι πάντα η προμήνυμα της καταιγίδας.

Συνδυαστική Αξιολόγηση

Η γρήγορη αξιολόγηση της σημερινής δημοσιότητας είναι ότι: η ημέρα δεν είναι «πολυθεματική». Είναι μονοθεματική στον πυρήνα της και πολυθεματική στις παρενέργειες. Ο πυρήνας είναι ο πόλεμος στο Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ, η πίεση του Τραμπ προς συμμάχους και το ερώτημα αν η Ελλάδα θα συρθεί, θα αντισταθεί ή θα προσπαθήσει να κρυφτεί πίσω από διατυπώσεις περί «μη εμπλοκής». Αυτό φαίνεται από την κοινή βαρύτητα που δίνουν στο θέμα η Political, η Καθημερινή, τα Νέα, ο Ελεύθερος Τύπος, ο Λόγος, ο Τύπος Θεσσαλονίκης, η Απογευματινή και η Ναυτεμπορική.

Βήμα-βήμα αξιολόγηση της ημέρας

1. Το βασικό θέμα: Ορμούζ, Τραμπ, Ελλάδα

Εδώ οι εφημερίδες χωρίζονται σε τρεις καθαρές σχολές. Η πρώτη είναι η «θεσμική-διαχειριστική»: Καθημερινή, Ναυτεμπορική, Political, εν μέρει τα Νέα. Αυτές λένε ότι το πρόβλημα είναι σοβαρό, παγκόσμιο, ενεργειακό, πληθωριστικό και ναυτιλιακό, αλλά αποφεύγουν τις κραυγές. Η δεύτερη είναι η «κυβερνητική-πατριωτική»: Απογευματινή, Ελεύθερος Τύπος, Μανιφέστο. Προβάλλουν το δίλημμα ως δοκιμασία αντοχών, ανάγκη για εθνική σταθερότητα και επιχείρημα υπέρ εξοπλισμών και ετοιμότητας. Η τρίτη είναι η «αντιπολεμική ή συναγερμική»: Ριζοσπάστης, ΕφΣυν, One Voice, αλλά και σε πιο υπερβολικό ύφος η Ελεύθερη Ώρα. Εκεί το framing είναι είτε «μην μπλέξετε τη χώρα σε ιμπεριαλιστικό πόλεμο» είτε «η κυβέρνηση κρύβει ότι σέρνεται σε εμπλοκή».

Η κρίσιμη παρατήρηση: δεν υπάρχει ομοφωνία για το τι συμβαίνει, αλλά υπάρχει σχεδόν καθολική συμφωνία ότι το διεθνές σοκ περνά μέσα στην ελληνική πολιτική. Αυτό είναι το μεγάλο νέο της ημέρας.

2. Η εσωτερική πολιτική ανάγνωση: ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ακόμα ψάχνονται

Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται ως κόμμα που κινείται, αλλά δεν έχει ακόμα λυμένο το εσωτερικό του μαθηματικό πρόβλημα. Η Political δίνει καθαρά πόντους στον Δούκα, μιλώντας για ισχυροποίηση και ανάδειξη σε δεύτερη δύναμη. Η Καθημερινή είναι πιο κοφτή και εύστοχη: «όλοι νικητές», που σημαίνει πρακτικά ότι κανείς δεν έχει κλειδώσει ηγεμονία κάτω από τον Ανδρουλάκη. Το Μανιφέστο το μετατρέπει σε επιχείρημα εσωτερικής πολυδιάσπασης.

Στον ΣΥΡΙΖΑ, η Απογευματινή και άλλοι τίτλοι διαβάζουν «εβδομάδα αποφάσεων» για συνεργασίες. Αυτό μεταφράζεται ως εξής: ο χώρος της κεντροαριστεράς δεν έχει ακόμα ενιαίο κέντρο βάρους. Κινείται, βράζει, αλλά δεν συνθέτει.

3. Τα σκάνδαλα ξαναμπαίνουν σε τροχιά συσσώρευσης

Η υπόθεση Παναγόπουλου/ΓΣΕΕ παίζει γερά. Δεν είναι ένα μονόστηλο. Είναι επιχείρηση πολιτικής φθοράς. Δημοκρατία, Ελεύθερος Τύπος, Απογευματινή, Ο Λόγος και άλλα φύλλα σηκώνουν το θέμα επειδή έχει τέλειο μίγμα: συνδικαλιστική εξουσία, αδήλωτα ποσά, κρατικό και ευρωπαϊκό χρήμα, και πρόσωπο με μεγάλη διαδρομή.

Δίπλα του μπαίνει ο ΟΠΕΚΕΠΕ ως δεύτερο κύμα φθοράς, με αιχμές για πολιτικά πρόσωπα και συγκάλυψη. Η One Voice και η Απογευματινή το χρησιμοποιούν για να δείξουν ότι υπάρχουν ανοιχτές ρωγμές στο κυβερνητικό οικοδόμημα. Το ίδιο ισχύει και για τις υποκλοπές, που ο Ριζοσπάστης επαναφέρει με πολύ σκληρό κατηγορητήριο κατά κυβέρνησης, υπηρεσιών και ΕΕ.

Το σημαντικό δεν είναι αν κάθε υπόθεση σήμερα παράγει άμεσο σοκ. Το σημαντικό είναι η αθροιστική εικόνα. Όταν μαζεύονται ΓΣΕΕ, ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, ακρίβεια και εξωτερική πίεση, ο αέρας αλλάζει.

4. Ακρίβεια, ενέργεια, έσοδα: εδώ θα κριθεί η πολιτική μετάφραση

Η Εστία δείχνει υποχώρηση φορολογικών εσόδων στο πρώτο δίμηνο, ειδικά από ΕΦΚ και ΦΠΑ στα ενεργειακά προϊόντα. Η Ναυτεμπορική και τα Νέα αναδεικνύουν την πίεση σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανία. Η Political προβάλλει την κυβερνητική υπόσχεση για μέτρα στήριξης εντός 15ημέρου.

Εδώ είναι η ουσία. Ο πόλεμος, μόνος του, είναι μακριά. Το ντεπόζιτο, ο λογαριασμός και το ράφι είναι δίπλα. Αν η κρίση στο Ορμούζ μείνει, τότε η γεωπολιτική θα γίνει κοινωνική δυσφορία. Και τότε αρχίζει η πραγματική πολιτική φθορά.

5. Εξοπλιστικά και «εθνική θωράκιση»

Το πακέτο εξοπλισμών των περίπου 5 δισ. ευρώ χρησιμοποιείται από τα φιλοκυβερνητικά και δεξιά φύλλα ως απόδειξη ότι η χώρα πρέπει να θωρακιστεί. Από την άλλη, η ΕφΣυν και ο Ριζοσπάστης το διαβάζουν ως ένταξη σε ευρωατλαντική λογική πολέμου. Άρα το ίδιο γεγονός λειτουργεί και ως επιχείρημα ασφάλειας και ως επιχείρημα εμπλοκής. Εκεί θα παιχτεί μεγάλο μέρος της ιδεολογικής σύγκρουσης των επόμενων εβδομάδων.

Συγκριτική αποτίμηση εφημερίδων: κίνητρα και πολιτική πρόθεση

• Η Καθημερινή και η Ναυτεμπορική θέλουν να μοιάζουν με σοβαρό briefing κράτους και αγοράς. Δεν παίζουν με το θυμικό όσο με την αίσθηση ευθύνης.
• Η Political δουλεύει πιο κοντά στο κυβερνητικό management. Δίνει μήνυμα ελέγχου, μέτρων, σταθερότητας, αλλά ταυτόχρονα κοιτά το εσωτερικό παιχνίδι του ΠΑΣΟΚ και τα ρήγματα ισχύος.
• Η Απογευματινή, ο Ελεύθερος Τύπος και το Μανιφέστο υπηρετούν ευθέως τη γραμμή «σταθερότητα απέναντι σε χάος, διεθνής τρικυμία, κυβερνητική ψυχραιμία, αντιπολίτευση χωρίς πρόταση».
• Τα Νέα κρατούν ενδιάμεση θέση. Δεν γίνονται αντιπολιτευτικά μετωπικά, αλλά δεν χαρίζουν και πεδίο. Βλέπουν το διεθνές βάρος, την ακρίβεια, τα άκρα και τα πολιτικά διλήμματα.
• Η ΕφΣυν και ο Ριζοσπάστης πιάνουν το αντιπολεμικό νήμα, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Η ΕφΣυν θεσμικά και πολιτικά. Ο Ριζοσπάστης ταξικά και αντικαπιταλιστικά.
• Η Δημοκρατία, η Εστία και η Ελεύθερη Ώρα συγκροτούν δεξιό, εθνοκεντρικό, συχνά αντικυβερνητικό αλλά όχι αντισυστημικό με την αριστερή έννοια μπλοκ. Η Ελεύθερη Ώρα ειδικά πατά καθαρά στο υπερδραματοποιημένο σενάριο.
• Η One Voice είναι πιο ωμή: business, παρασκήνιο, επιθετική προσωποκεντρική στόχευση, λιγότερη «ουδετερότητα», περισσότερη απόπειρα επιρροής.

Ποιο είναι το στίγμα της ημέρας

Το στίγμα είναι ένα: η διεθνής κρίση κατεβαίνει στην εσωτερική σκάλα της πολιτικής. Δεν μιλάμε πια για «εξωτερική είδηση». Μιλάμε για νέο τεστ κυβερνησιμότητας, αντοχής νοικοκυριών, συνοχής αντιπολίτευσης και αξιοπιστίας θεσμών.

Τι μας διαφεύγει

Μας διαφεύγει ότι η κυβέρνηση, παρότι πιεσμένη από υποθέσεις και κοινωνικό κόστος, μπορεί βραχυπρόθεσμα να ωφελείται από το διεθνές περιβάλλον, γιατί μετακινεί τη συζήτηση από τα παλιά τραύματα στη διαχείριση κινδύνου. Και μας διαφεύγει επίσης ότι η αντιπολίτευση ακόμα δεν έχει ένα ενιαίο αφήγημα που να δένει πόλεμο, ακρίβεια, σκάνδαλα και δημοκρατία σε μία πειστική εναλλακτική.

Τι προμηνύεται

Προμηνύονται τρία πράγματα. Πρώτον, νέα δέσμη μέτρων στήριξης αν συνεχιστεί η ενεργειακή πίεση. Δεύτερον, επάνοδος σκανδάλων σε αλυσιδωτή μορφή. Τρίτον, παρατεταμένη ρευστότητα στον χώρο του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, που προς το παρόν δεν μεταφράζεται ακόμα σε καθαρή απειλή εξουσίας για τη ΝΔ.