Μεταξύ «Επαγγελματικής Ανησυχίας» και «Πρωθυπουργικού Εφησυχασμού» 13/03

Η πρόσφατη δημόσια σύγκρουση ανάμεσα στον Αντώνη Σαμαρά και τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν είναι απλώς ένας ακόμη γύρος γκρίνιας στην δεξιά πολυκατοικία. Αρκεί μια φράση. Μια λέξη. Ένα βλέμμα για να καταλάβεις τι πραγματικά συμβαίνει. Στην πρόσφατη αντιπαράθεση ανάμεσα στον Αντώνη Σαμαρά και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η φράση ήρθε σχεδόν θεατρικά: «Δεν υπάρχουν επαγγελματίες ανησυχούντες, αλλά ερασιτέχνες εφησυχασμένοι».

Η φράση αυτή δεν ήταν απλώς μια αιχμή. Ήταν ένα πολιτικό σήμα. Και κυρίως ήταν μια υπενθύμιση ότι μέσα στη δεξιά παράταξη συνυπάρχουν δύο διαφορετικές αντιλήψεις για την εξουσία.

Ο Αντώνης Σαμαράς μίλησε με τον γνώριμο τρόπο που τον συνοδεύει εδώ και δεκαετίες. Με το ύφος του πολιτικού κουτσαβάκη, εκείνου που στέκεται στη γωνία της παράταξης και φωνάζει ότι «η πατρίδα κινδυνεύει». Είναι μια ρητορική που αντλεί δύναμη από την ένταση, από την ιδεολογική καθαρότητα και από την παλιά δεξιά παράδοση που βλέπει την πολιτική ως πεδίο σύγκρουσης. Στο λεξιλόγιο του Σαμαρά, η ανησυχία είναι αρετή. Η καχυποψία είναι πατριωτισμός. Και ο συμβιβασμός μοιάζει σχεδόν με υποχώρηση.

Απέναντί του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται σαν ένας άλλος τύπος ηγέτη. Όχι ο πολεμιστής της ιδεολογίας αλλά ο διαχειριστής των κρίσεων. Στη συνέντευξή του, το βασικό μήνυμα ήταν σχεδόν τεχνοκρατικό: σταθερότητα, αποφυγή πρόωρων εκλογών, ψυχραιμία απέναντι σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον. Η Ελλάδα, σύμφωνα με αυτή τη γραμμή σκέψης, δεν έχει την πολυτέλεια των εσωτερικών πολέμων. Βρίσκεται σε μια εποχή γεωπολιτικών και οικονομικών αναταράξεων που απαιτούν διαχείριση, όχι δραματοποίηση.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης. Ο Σαμαράς μιλά για ταυτότητα. Ο Μητσοτάκης μιλά για διακυβέρνηση. Αντικειμενικά η μακροβιότητα Μητσοτάκη στο τιμόνι της χώρας και της ΝΔ σε αντιπαράθεση με την μικρή θητεία Σαμαρά στην θέση του πρωθυπουργού, υποβασταζόμενου από το ΠΑΣΟΚ και την ΔΗΜΑΡ, σε συνδυασμό με το χαμηλότερο ιστορικό ποσοστό του κόμματος της ΝΔ, με 18,85% στις εκλογές του 2012, απαντούν ιστορικά στην αντιπαράθεση αυτή. Ανεξαρτήτως των “απόψεων” και της δραματικότητας με την οποία ντύνονται στο δημόσιο λόγο οι ιστορική πορεία του καθενός δεν θα αλλάξει.

Ο Αντώνης Σαμαράς θέλει να θυμίσει ότι η Νέα Δημοκρατία έχει ιδεολογικές ρίζες, ότι η παράταξη δεν μπορεί να γίνει απλώς ένα κεντρώο διοικητικό σχήμα που προσαρμόζεται στους συσχετισμούς της στιγμής. Ο δεύτερος επιχειρεί να κρατήσει την εξουσία μέσα από μια πολιτική σταθερότητας, διεθνών ισορροπιών και οικονομικής κανονικότητας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που αυτή η σύγκρουση εμφανίζεται. Στην πραγματικότητα είναι σχεδόν δομική στη μεταπολιτευτική ιστορία της ΝΔ. Από τη μια πλευρά υπάρχει πάντα η δεξιά της ιδεολογίας και του πατριωτικού πάθους. Από την άλλη, η δεξιά της διακυβέρνησης και της προσαρμογής στο διεθνές περιβάλλον.

Ο Σαμαράς, ακόμη κι αν δεν το λέει ανοιχτά, λειτουργεί ως ο θεματοφύλακας της πρώτης. Ο Μητσοτάκης ως ο εκφραστής της δεύτερης.

Αλλά το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η σύγκρουση των δύο ανδρών. Είναι το πολιτικό σκηνικό που δημιουργεί αυτή η σύγκρουση. Γιατί σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση αντιμετωπίζει κοινωνική κόπωση, οικονομικές πιέσεις και γεωπολιτικές αβεβαιότητες, η εσωτερική κριτική, ανεξαρτήρως της αποκοπής Σαμαρά από την Κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ, αποκτά διαφορετικό βάρος. Δεν είναι απλώς μια προσωπική διαφοροποίηση. Είναι ένα μήνυμα προς τη βάση της παράταξης ότι υπάρχουν εναλλακτικές αφηγήσεις.

Τελικά, η εικόνα που προκύπτει είναι σχεδόν συμβολική. Στην ίδια πολιτική σκηνή συνυπάρχουν δύο ρόλοι. Ο κουτσαβάκης που χτυπά το τραπέζι και ζητά περισσότερη αποφασιστικότητα. Και ο πρωθυπουργός των κρίσεων που προσπαθεί να κρατήσει το τιμόνι σε μια θάλασσα γεμάτη καταιγίδες.

Το ερώτημα για τη Νέα Δημοκρατία, και ίσως για ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, είναι ποιος από τους δύο ρόλους εκφράζει καλύτερα την εποχή που έρχεται. Γιατί η ελληνική πολιτική μπορεί να αντέχει τις εσωτερικές αντιθέσεις. Δεν αντέχει όμως για πολύ την αβεβαιότητα για το ποιος πραγματικά οδηγεί το καράβι.