Ο κουτσαβακισμός του χθες συναντά τον πόλεμο του σήμερα – Επισκόπηση Τύπου 13/03

Στην πολιτική λοιπόν υπάρχει ένας παλιός κανόνας: οι μεγάλες διεθνείς κρίσεις και ο πόλεμος δεν μένουν ποτέ έξω από τα σύνορα. Αργά ή γρήγορα μπαίνουν στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι. Και η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται πως αρχίζει να λειτουργεί ακριβώς έτσι και στην Ελλάδα. Φαινομενικά το θέμα είναι γεωπολιτικό. Πετρέλαιο, Ορμούζ, ενεργειακή ασφάλεια, αγορές που τρέμουν την επόμενη μέρα. Στην πραγματικότητα όμως η κρίση λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός για τις εσωτερικές αδυναμίες του πολιτικού συστήματος.

Πρώτα απ’ όλα για την κυβέρνηση. Το Μαξίμου επιμένει στη γραμμή της ψυχραιμίας και της σταθερότητας. Και λογικά κάνει. Σε τέτοιες περιόδους κανείς δεν θέλει να δείξει πολιτική νευρικότητα. Μόνο που η παρέμβαση Σαμαρά στη Βουλή έδειξε ότι στην δεξιά παράταξη και συνεπακόλουθα στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν ήδη νερά που δεν είναι τόσο ήρεμα όσο φαίνονται.

Η αιχμή του πρώην πρωθυπουργού περί «ερασιτεχνών εφησυχασμένων» δεν ήταν μια απλή πολιτική παρατήρηση. Ήταν ένα σαφές μήνυμα ότι θεωρεί πως η κυβέρνηση υποτιμά κινδύνους που σχετίζονται με τα εθνικά θέματα. Και όταν ένας πρώην πρωθυπουργός σηκώνει έτσι τον τόνο, η συζήτηση παύει να είναι εσωκομματική. Γίνεται πολιτική.

Την ίδια ώρα το ΠΑΣΟΚ, αντί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση, εμφανίζεται να ασχολείται με τη δική του εσωτερική ισορροπία. Η διαγραφή Κωνσταντινόπουλου από τον Νίκο Ανδρουλάκη μπορεί να ερμηνευτεί ως μήνυμα πειθαρχίας. Όμως προς τα έξω δίνει την εικόνα ενός κόμματος που ακόμη παλεύει να βρει σταθερό ρυθμό. Η παράδοση της έδρας από τον Κωνσταντινόπουλο βέβαια ανατρέπει την κίνηση ισχύος Ανδρουλάκη, εκθέτοντας ταυτόχρονα όλους τους διεγραμμένους εκλεγμένους με κόμματα ως ψωφοδεείς της καρέκλας.

Και πάνω απ’ όλα υπάρχει η οικονομία. Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή διαρκέσει, το πρώτο που θα νιώσουν οι πολίτες δεν θα είναι η γεωπολιτική. Θα είναι η ακρίβεια.

Κάπως έτσι η εικόνα γίνεται καθαρή: ο πόλεμος είναι έξω από τη χώρα, αλλά οι πολιτικές δονήσεις του αρχίζουν ήδη να εμφανίζονται μέσα. Και στην πολιτική, όταν αρχίζουν οι μικρές ρωγμές, κανείς δεν ξέρει πόσο γρήγορα μπορούν να μεγαλώσουν.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση ανά Εφημερίδα

• POLITICAL: Εστιάζει στη στρατηγική συμφωνία AKTOR-ONEX για το λιμάνι της Ελευσίνας και στην “αλλαγή σελίδας” στις Ένοπλες Δυνάμεις με τη στράτευση γυναικών. Προβάλλει την οικονομική διάσταση των εθνικών επιλογών.
• LIFO: Διατηρεί έναν πιο πολιτιστικό και αστικό χαρακτήρα (αφιέρωμα στο Γκάζι) , αλλά αναλύει την εύθραυστη δημοσκοπική υπεροχή εν μέσω πολέμου.
• ONE VOICE: Επιτίθεται στον Αλέξη Τσίπρα (αναφορές σε “Καρανίκες”) και αναδεικνύει τις αποκαλύψεις Σαμαρά για τις υποκλοπές.
• STAR PRESS: Εστιάζει σε παραπολιτικά και “κοινωνικά” θέματα (διαζύγιο Μενεγάκη, υπόθεση Ρομά) , λειτουργώντας ως μέσο αποσυμπίεσης από τη βαριά πολιτική ατζέντα.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Καταγράφει την κατηγορηματική άρνηση Μητσοτάκη για πρόωρες εκλογές ή ανασχηματισμό.
• Ο ΛΟΓΟΣ: Υιοθετεί σκληρή γλώσσα κατά του Ιράν (“αυτοκρατορία του κακού”) και επικρίνει τον “κυνισμό” Τραμπ για τις τιμές του πετρελαίου.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Κινείται σε υψηλούς τόνους κατά της κυβέρνησης (“για τους ξεφτίλες που μας κυβερνούν”) , εστιάζοντας στις υποκλοπές και σε “μυστήριες” πτήσεις από το Κατάρ.
• ΗΧΩ ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ: Επικεντρώνεται σε θεσμικές και οικονομικές ανακοινώσεις.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Συνδέει τις γεωπολιτικές εξελίξεις με προφητείες (“ο πόλεμος ακολουθεί την προφητεία”), εκφράζοντας ένα ακραίο εθνικό-θρησκευτικό ακροατήριο.
• DEAL NEWS: Εστιάζει στις επιχειρηματικές παρασκηνιακές κινήσεις και τις επιπτώσεις του πολέμου στην αγορά.
• KONTRANEWS: Προβάλλει τη σφοδρή επίθεση Σαμαρά, τονίζοντας ότι ο πόλεμος “έκαψε” τον ανασχηματισμό .
• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: Καταγγέλλει την εμπλοκή της Ελλάδας στον “ιμπεριαλιστικό πόλεμο” και αναδεικνύει το τεράστιο κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ.
• ΜΕΤΟΧΟΣ: Αναλύει την “εργαλειοθήκη” για την οικονομική δοκιμασία και τη χειραγώγηση των αγορών από τον Τραμπ.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Αναδεικνύει τη σύγκρουση Σαμαρά-Κυβέρνησης και τους φόβους για κάμψη της κατανάλωσης λόγω πληθωρισμού.
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: Προτάσσει τη σημασία της πολιτικής σταθερότητας και το ομόλογο της ΔΕΗ για τη Δυτική Μακεδονία.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Καταγγέλλει “στρατιές τρολ” στην υπηρεσία του Μαξίμου και φιλοξενεί τις βολές Σαμαρά.
• ESPRESSO: Συνδυάζει την απάτη “μαμούθ” στην Καινούργιου με “νάρκες” σε επώνυμους γάμους.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Προβάλλει την αυστηρή απάντηση Παπασταύρου στον Σαμαρά και την απόφαση του Αρείου Πάγου για την εργασία των συνταξιούχων.
• ΥΠΑΙΘΡΟΣ: Καταγράφει τον παλμό της Agrotica με τα τρακτέρ στη Θεσσαλονίκη και τις αυξήσεις στα λιπάσματα .
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: Επιτίθεται στον ΣΥΡΙΖΑ ως “Νονό των τρολ” και υποστηρίζει τον κυβερνητικό σχεδιασμό κατά της αισχροκέρδειας.
• ΤΑ ΝΕΑ: Αναλύουν το “προπαρασκευαστικό” κλίμα για νέο κόμμα από τον Σαμαρά και την πτώση στο Χρηματιστήριο .
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Εστιάζει στις διεθνείς ενεργειακές ροές και τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού.
• ΕΣΤΙΑ: Προειδοποιεί για αναθεώρηση του πακέτου παροχών αν παραταθεί η κρίση στο Ιράν.
• ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ: Καταγράφει την ομογενειακή οπτική των εξελίξεων.
• ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Ασκεί δριμεία κριτική στον Μητσοτάκη για “πολιτική κερδοσκοπία” επί του πολέμου και στηρίζει τις προτάσεις Τσίπρα για την “ενεργειακή δημοκρατία”.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση ανά Θεματική

1. Το βασικό πολιτικό νήμα της ημέρας: ο πόλεμος ως φόντο όλων

Σχεδόν όλες οι σοβαρές πολιτικές και οικονομικές εφημερίδες χτίζουν πάνω στην ίδια αγωνία: Ιράν, Ορμούζ, πετρέλαιο, αγορές, ακρίβεια, στασιμοπληθωρισμός. Η Καθημερινή, η Ναυτεμπορική, τα Νέα, η Εφημερίδα των Συντακτών, αλλά και πιο λαϊκοδεξιοί ή καταγγελτικοί τίτλοι, βλέπουν στο ίδιο γεγονός διαφορετικές συνέπειες: οι μεν συστημικοί τίτλοι βλέπουν κίνδυνο για αγορές, πληθωρισμό και ενεργειακή ασφάλεια, οι δε αντιπολιτευτικοί ή ιδεολογικοί τίτλοι βλέπουν απόδειξη δυτικής αποτυχίας, κυβερνητικής εξάρτησης ή επερχόμενης εθνικής περιπέτειας.

Εδώ είναι το πρώτο κρίσιμο συμπέρασμα: ο πόλεμος δεν παρουσιάζεται μόνο ως διεθνής κρίση, αλλά ως εσωτερικός πολιτικός μεγεθυντής. Δηλαδή, δεν διαβάζεται απλώς ως “Μέση Ανατολή”, αλλά ως φίλτρο μέσα από το οποίο ξανακρίνονται η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση, η ενεργειακή πολιτική και η ελληνική στρατηγική θέση.

2. Η βόμβα Σαμαρά: όχι μία διαφωνία, αλλά αμφισβήτηση ηγεμονίας

Το δεύτερο μεγάλο θέμα είναι η παρέμβαση Σαμαρά για τη συμφωνία με τη Chevron και συνολικά για την κυβερνητική γραμμή. Αυτό δεν το σηκώνουν μόνο τα δεξιά ή αντισυστημικά φύλλα. Το σηκώνουν με διαφορετικό framing η Εστία, η Καθημερινή, τα Νέα, η Political, η Kontra, η One Voice, η Ελεύθερη Ώρα, η Δημοκρατία, ακόμη και το Μακελειό με τον δικό του χυδαία θριαμβευτικό τρόπο.

Η ουσία δεν είναι μόνο η φράση για τους «ερασιτέχνες εφησυχασμένους». Η ουσία είναι ότι ο Σαμαράς:

• αμφισβητεί ευθέως την κυβερνητική επάρκεια στα εθνικά,
• συνδέει τη ρήτρα Chevron με κίνδυνο υπονόμευσης κυριαρχικών δικαιωμάτων,
• ξαναβάζει στο τραπέζι τις υποκλοπές,
• μετατρέπει μια νομοθετική συζήτηση σε πολιτικό τεστ ηγεσίας για τον Μητσοτάκη.

Εδώ οι εφημερίδες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Πρώτον, τα συστημικά κεντροδεξιά φύλλα όπως η Καθημερινή και τα Νέα δεν υιοθετούν τη σαμαρική γραμμή, αλλά αναγνωρίζουν ότι η σύγκρουση είναι πια ανοιχτή και πολιτικά σοβαρή. Τα Νέα μάλιστα βλέπουν στην κίνηση προάγγελο κόμματος ή τουλάχιστον μόνιμης αποσταθεροποιητικής πίεσης στα δεξιά της ΝΔ.

Δεύτερον, τα δεξιά εθνικοπατριωτικά φύλλα: Εστία, Δημοκρατία, Ελεύθερη Ώρα, Μακελειό — χτίζουν το αφήγημα ότι ο Σαμαράς εκφράζει μια “πραγματική εθνική ανησυχία” απέναντι σε μια κυβέρνηση που φέρεται να παίζει με τα κυριαρχικά δικαιώματα.

Τρίτον, η Εφημερίδα των Συντακτών βλέπει το θέμα ως εσωτερικό ρήγμα στη ΝΔ, ένα είδος «δεξιού πριονίσματος» της κυβερνητικής γραμμής. Δηλαδή δεν συμμερίζεται τον πατριωτικό συναγερμό του Σαμαρά, αξιοποιεί όμως τη ρήξη ως ένδειξη αποσταθεροποίησης του Μητσοτάκη στο ίδιο του το στρατόπεδο.

Ο Σαμαράς δεν κάνει απλώς αντιπολίτευση στην κυβέρνηση. Δοκιμάζει χώρο, ακροατήριο και αντοχές. Δεν σημαίνει ότι είναι έτοιμος για κόμμα αύριο το πρωί. Σημαίνει όμως ότι θέλει να αποδείξει πως υπάρχει δεξιά δεξαμενή δυσαρέσκειας, ιδίως στα εθνικά, που δεν καλύπτεται από το Μαξίμου. Μην ξεχνάμε ότι αν δεν βρει φορέα για υποψηφιότητας στις επόμενες εκλογές κινδυνεύει να είναι η τελευταία του θητεία στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.

3. Η κυβέρνηση: γραμμή σταθερότητας, αλλά με άγχος

Η κυβερνητική απάντηση, όπως αποτυπώνεται σε Τύπο Θεσσαλονίκης, Μανιφέστο, Ελεύθερο Τύπο και άλλα φιλοκυβερνητικά ή φιλικά φύλλα, είναι σαφής: όχι πρόωρες εκλογές, όχι ανασχηματισμός, ψυχραιμία, συνέχεια, θεσμική σοβαρότητα.

Αυτή η γραμμή έχει δύο σκοπούς:

1. να κλείσει τη συζήτηση ότι ο πόλεμος και οι δημοσκοπήσεις αλλάζουν εκλογικούς σχεδιασμούς,
2. να δείξει ότι η κυβέρνηση δεν θα παρασυρθεί σε εσωτερική νευρικότητα από τον Σαμαρά.

Το πρόβλημα είναι ότι όταν λες τόσο εμφατικά “δεν υπάρχουν πρόωρες εκλογές, δεν υπάρχει ανασχηματισμός”, δείχνεις ότι ακριβώς αυτά συζητιούνται. Άρα η γραμμή σταθερότητας είναι και ομολογία πίεσης.

4. Το ΠΑΣΟΚ: πειθαρχία ή συρρίκνωση;

Η διαγραφή Κωνσταντινόπουλου από τον Ανδρουλάκη είναι το τρίτο βασικό πολιτικό θέμα της ημέρας. Καθημερινή, Τα Νέα, Απογευματινή, Εστία και άλλοι τίτλοι τη διαβάζουν ως μήνυμα πειθαρχίας προς το εσωτερικό του κόμματος.

Αλλά η ερμηνεία διχάζεται.
Τα πιο ουδέτερα ή κεντρογενή μέσα μιλούν για σκληρό μήνυμα ηγεσίας. Τα πιο δεξιά ή φιλοκυβερνητικά το μεταφράζουν ως εμφύλιο, αδυναμία, πανικό, εσωστρέφεια.

Εδώ το σκληρό συμπέρασμα είναι απλό: το ΠΑΣΟΚ, αντί να εμφανίζεται ως ώριμη εναλλακτική εξουσίας μέσα στη διεθνή κρίση, μοιάζει να ασχολείται με την εσωτερική του τάξη. Αυτό πολιτικά δεν πουλάει. Και γι’ αυτό ο Ανδρουλάκης, ενώ θέλει να δείξει πυγμή, κινδυνεύει να εκπέμψει ανασφάλεια.

5. Η μεγάλη οικονομική υποσημείωση: η ακρίβεια επιστρέφει από την πίσω πόρτα

Το τέταρτο επίπεδο είναι οικονομικό αλλά βαθιά πολιτικό. Το βλέπεις σε Ναυτεμπορική, Τα Νέα, Ο Λόγος, Political, Τύπο Θεσσαλονίκης, Υπαίθρο, Εφ.Συν.: η άνοδος του πετρελαίου συνδέεται άμεσα με φόβους για νέο κύμα ακρίβειας, κόστους παραγωγής, πιέσεων στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στην αγροτική παραγωγή.

Αυτό έχει μεγάλο βάρος γιατί η κυβέρνηση είχε αρχίσει να ανακτά στοιχειώδη πολιτική ανάσα. Αν ο πόλεμος μεταφραστεί σε τιμές, τότε η εξωτερική κρίση θα γίνει ξανά εσωτερική κοινωνική φθορά.

6. Τι κάνει κάθε μπλοκ εφημερίδων

Κεντροδεξιά/συστημικά: Καθημερινή, Τα Νέα, Ναυτεμπορική.
Προβάλλουν γεωπολιτική σοβαρότητα, οικονομικό ρεαλισμό, μέτρηση κινδύνου. Δεν κραυγάζουν, αλλά καταγράφουν νευρικότητα σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και αγορές. Είναι τα πιο χρήσιμα για να δεις τον πραγματικό πυρήνα της ημέρας.

Δεξιά πατριωτικά: Εστία, Δημοκρατία, Ελεύθερη Ώρα, εν μέρει Μανιφέστο.
Σπρώχνουν το εθνικό ζήτημα στην πρώτη γραμμή. Ο Σαμαράς εδώ γίνεται όχημα πίεσης προς Μητσοτάκη. Το κίνητρό τους είναι σαφές: να αποδείξουν ότι η κυβέρνηση είναι ανεπαρκής ή ελαστική στα κυριαρχικά.

Αριστερά/αντιπολεμικά: Εφημερίδα των Συντακτών, Ριζοσπάστης.
Μεταφράζουν την κρίση σε αντιπολεμικό και αντιιμπεριαλιστικό κατηγορητήριο. Η Εφ.Συν. επενδύει στη φθορά της ΝΔ από τα δεξιά. Ο Ριζοσπάστης στο αφήγημα ότι τον λογαριασμό του πολέμου θα τον πληρώσουν οι λαοί.

Παραπολιτικά/υβριδικά: Political, One Voice, Kontra, Μετοχος.
Εδώ αναζητείται όχι μόνο το γεγονός αλλά και το παρασκήνιο, τα υπονοούμενα, οι προσωπικές στοχεύσεις. Αυτά τα φύλλα είναι χρήσιμα για να διαβάσεις διαθέσεις συστήματος και ρωγμές. Όχι πάντα για να πιστέψεις κάθε λέξη τους.

7. Ποιο είναι το στίγμα της ημέρας

Στίγμα ημέρας:

Η Ελλάδα ξυπνά με τρία ταυτόχρονα μέτωπα:

• έναν πόλεμο που απειλεί να ξαναχτυπήσει την τσέπη,
• μια ΝΔ που δέχεται δεξιά εσωτερική βολή από Σαμαρά,
• και ένα ΠΑΣΟΚ που αντί να φανεί εναλλακτική εξουσία δείχνει νευρικό και αυτασφαλιζόμενο.

8. Τι μας διαφεύγει

Το πιο ύπουλο στοιχείο δεν είναι ούτε οι κραυγές ούτε τα πρωτοσέλιδα. Είναι ότι διαμορφώνεται αργά ένα νέο πολιτικό μείγμα φόβου και αναζήτησης “σκληρής γραμμής”. Όταν συνδυάζονται πόλεμος, ενεργειακή ανησυχία, ελληνοτουρκικό υπονοούμενο, Κύπρος και εσωτερική δυσπιστία, τότε το πολιτικό σύστημα γλιστρά προς πιο σκληρές ταυτότητες.

9. Τι προμηνύεται

Προμηνύονται τρία πράγματα:

• Πρώτον, παρατεταμένη πίεση στον Μητσοτάκη από τα δεξιά, ακόμη κι αν δεν πάρει άμεσα οργανωτική μορφή.
• Δεύτερον, μεγαλύτερη δυσκολία του ΠΑΣΟΚ να πείσει ότι είναι κυβέρνηση εν αναμονή.
• Τρίτον, επανείσοδος της ακρίβειας ως καθοριστικού πολιτικού παράγοντα, αν η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν εκτονωθεί γρήγορα.