Ο αθόρυβος ψηφοφόρος δεν είναι βραδύνους ούτε φασίστας – Άποψη 12/04

Υπάρχει ένα κομμάτι της Ελλάδας που δεν φωνάζει, δεν κάνει επανάσταση στο Facebook κάθε τρεις ώρες, δεν αυτοηδονίζεται με την οργή του και δεν πιστεύει ότι η πολιτική είναι μόνιμο reality εκδίκησης. Είναι ο ψηφοφόρος της τάξης, της συνέπειας, του λογαριασμού που πληρώνεται έστω με σφιγμένα δόντια, του παιδιού που πρέπει να σταθεί όρθιο σε μια χώρα που αλλάζει μόνο προς το ακριβότερο. Δεν είναι απαραίτητα δεξιός. Είναι, πολύ συχνά, κουρασμένος. Και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται πολιτικά συντηρητικός: όχι από ιδεολογικό πάθος, αλλά από ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Αυτός ο άνθρωπος δεν ψάχνει θαύμα. Ψάχνει να μη ζήσει ξανά κατάρρευση. Κουβαλά μνημόνια, υπερφορολόγηση, κλειστές τράπεζες, πανδημία, ενεργειακή ασφυξία και τώρα ακρίβεια που τρώει τον μισθό πριν τελειώσει ο μήνας. Δεν είναι θεωρία αυτό. Οι πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η πίεση είναι μαζική και βαθιά, το κόστος διαβίωσης και η ακρίβεια παραμένουν η κορυφαία ανησυχία για το 53% στην Ελλάδα, ενώ το 60% βάζει στην κορυφή την οικονομία και τις θέσεις εργασίας. Την ίδια ώρα, το 39% προβλέπει επιδείνωση του βιοτικού του επιπέδου τα επόμενα πέντε χρόνια. Το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ καταγράφει ότι η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα αλλά απλώνεται και στα μεσαία στρώματα, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης 14,9% για το 2025 με εισοδηματική αναφορά στο 2024.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, ο «ήσυχος» ψηφοφόρος δεν ανταποκρίνεται σε συνθήματα λύτρωσης. Θέλει κράτος που να δουλεύει, έστω κουτσά. Θέλει ασφάλεια, όχι θεωρία περί ασφάλειας. Θέλει λιγότερη αλητεία στον δρόμο, λιγότερο χάος στο δημόσιο πεδίο, λιγότερη αίσθηση ότι ο πιο συνεπής είναι πάντα το κορόιδο της υπόθεσης. Γι’ αυτό το πολιτισμικό πακέτο του είναι σύνθετο: μπορεί να είναι μετριοπαθώς πατριωτικό, να πιστεύει στην επιστήμη, να απεχθάνεται την ανομία, να θεωρεί αυτονόητο τον σεβασμό στον δάσκαλο, στον νόμο, στην ουρά, στον γείτονα. Δεν είναι «ακροδεξιός νοικοκύρης», όπως βολεύονται να τον παρουσιάζουν κάποιοι. Είναι ένας πολίτης που έχει μάθει ότι όταν λασκάρουν όλα, στο τέλος πληρώνει πάντα ο ίδιος.

Εδώ ακριβώς αρχίζειη αποτυχία του πολιτικού συστήματος και κυρίως της αντιπολίτευσης. Γιατί διαβάζει αυτόν τον άνθρωπο με παλιούς φακούς. Νομίζει ότι αφού είναι θυμωμένος με την κυβέρνηση, είναι αυτομάτως διαθέσιμος να στραφεί εναντίον της. Λάθος. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η κοινωνία είναι σκληρή με την κυβέρνηση, αλλά δεν είναι καθόλου έτοιμη να δώσει λευκή επιταγή στους αντιπάλους της. Στη Metron Analysis του Μαρτίου, το 64% λέει ότι η χώρα κινείται προς λάθος κατεύθυνση, το 47% βάζει πρώτο πρόβλημα την ακρίβεια και το 68% αξιολογεί αρνητικά το έργο της κυβέρνησης. Κι όμως, στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός ο «κανένας» έρχεται πρώτος με 31%, ενώ από τους πολιτικούς αρχηγούς πρώτος παραμένει ο Μητσοτάκης με 28%. Στην πρόθεση ψήφου η ΝΔ είναι πρώτη με 23,8%, το ΠΑΣΟΚ δεύτερο με 10,4%, η Πλεύση τρίτη με 8% και ο ΣΥΡΙΖΑ καθηλωμένος στο 3,5%. Σε άλλη μέτρηση της Interview στις αρχές Απριλίου, η ΝΔ καταγράφεται στο 26,4% στην πρόθεση ψήφου και στο 33% στην εκτίμηση, με το ΠΑΣΟΚ στο 14,2% και 16% αντίστοιχα, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ μένει μόλις στο 3%. Ο “κανένας” δεν νικά τον Μητσοτάκη, νικά την αντιπολίτευση.

Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι ένα κρίσιμο τμήμα ψηφοφόρων δεν στηρίζει την κυβέρνηση επειδή τη θεωρεί αλάνθαστη. Τη στηρίζει ή την ανέχεται επειδή δεν βλέπει απέναντι σοβαρή, ασφαλή και ώριμη εναλλακτική. Η αντιπολίτευση μιλά συχνά σαν να απευθύνεται είτε σε μόνιμα αγανακτισμένους είτε σε ιδεολογικά ακροατήρια μικρής εμβέλειας. Μιλά τη γλώσσα της καταγγελίας, ενώ αυτός ο ψηφοφόρος ζητάτη γλώσσα της προστασίας. Θέλει να ακούσει πώς θα πέσουν οι τιμές, πώς θα λειτουργήσουν οι θεσμοί, πώς θα μπουν κανόνες χωρίς θέατρο, πώς θα υπάρξει δικαιοσύνη χωρίς να καεί η χώρα στη δημόσια πλατεία. Ζητά όραμα και ελπίδα, όχι φωτιά και τσεκούρι.

Και υπάρχει και κάτι ακόμα, πιο βαρύ. Η αντιπολίτευση, ιδίως στα πιο θορυβώδη τμήματά της, συχνά αντιμετωπίζει αυτόν τον ψηφοφόρο σαν να είναι βραδύνους, φοβικός ή ηθικά ύποπτος επειδή θέλει τάξη, όρια και κανονικότητα. Εκεί τον χάνει οριστικά. Γιατί αυτός ο κόσμος μπορεί να μην παράγει trend, αλλά παράγει εκλογικό αποτέλεσμα. Και όσο η άλλη πλευρά δεν καταλαβαίνει ότιο θυμός στην Ελλάδα δεν γεννά υποχρεωτικά ριζοσπαστισμό αλλά συχνά γεννά αμυντική προσκόλληση στο λιγότερο ριψοκίνδυνο, θα συνεχίζει να μιλά μόνη της.

Η ουσία είναι απλή και σκληρή: ο σύγχρονος Έλληνας δεν ψηφίζει με ενθουσιασμό. Ψηφίζει με μνήμη. Και απέναντι στη μνήμη, η αντιπολίτευση αντιπαραθέτει ακόμη κυρίως ύφος και ανασφάλεια. Γι’ αυτό δεν φτάνει στο στόχο της. Γι’ αυτό δεν πείθει. Και γι’ αυτό, όσο δεν αλλάζει γλώσσα, σχέδιο και κοινωνικό ήθος, θα βλέπει αυτόν τον αθόρυβο κόσμο να της γυρίζει την πλάτη την ώρα της κάλπης.