Υπάρχει καπνός για εκλογές το φθινόπωρο του 2026, υπάρχει και φωτιά; 12/02

Στην Ελλάδα οι πρόωρες εκλογές δεν ανακοινώνονται. Υπονοούνται. Δεν έρχονται. Τις “φέρνουν”. Και όταν αρχίζει να κυκλοφορεί στα διπλωματικά πηγαδάκια των πρέσβεων το σενάριο «φθινόπωρο 2026», δεν είναι επειδή κάποιοι ξύπνησαν με πολιτική φαντασία. Είναι επειδή η πολιτική, όπως την ασκεί η κυβέρνηση, έχει μπει σε mode “προθεσμιών”, κι οι προθεσμίες, συνήθως, οδηγούν σε κάλπη.

Η επίσημη γραμμή είναι καθαρή: «εκλογές το 2027, εξάντληση τετραετίας». Ωραία. Μόνο που η πολιτική δεν κρίνεται από τις δηλώσεις. Κρίνεται από το tempo. Και το tempo, εδώ και μήνες, μοιάζει να ανεβαίνει. Όχι σαν προεκλογική υστερία, αλλά σαν ελεγχόμενη επιτάχυνση: αναθεώρηση Συντάγματος νωρίς, λίστα νομοσχεδίων και “αυτοδεσμεύσεων”, πακέτα μέτρων που κουμπώνουν σε ημερολόγιο (φοροελαφρύνσεις, μισθοί, παροχές), μηχανισμός κόμματος που ζεσταίνεται. Όλα αυτά δεν φωνάζουν «φεύγουμε τώρα». Αλλά φωνάζουν κάτι πιο ύπουλο: «κρατάμε ανοιχτή την πόρτα».

Και γιατί να την κρατήσει ανοιχτή; Γιατί το 2026 είναι η χρονιά που το Μαξίμου πρέπει να πάρει μια απόφαση που δεν μοιάζει με απόφαση, αλλά με ένστικτο επιβίωσης: πάμε ως το τέλος και ρισκάρουμε συσσώρευση φθοράς ή κόβουμε δρόμο πριν πέσουν κι άλλες οροφές;

Η κυβέρνηση έχει δύο μεγάλα όπλα και δύο μεγάλες τρύπες.

Τα όπλα για πρόωρες εκλογές:

Πρώτον, το “δεν υπάρχει αντίπαλος” σε κυβερνητική ετοιμότητα. Η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη, ο ΣΥΡΙΖΑ σε φάση μετασχηματισμού/αποδόμησης, οι “επιστροφές” και οι νέοι φορείς είναι περισσότερο συζητήσεις παρά συγκροτημένες μηχανές. Δεύτερον, το αφήγημα “σταθερότητα”. Όσο το διεθνές περιβάλλον είναι νευρικό, όσο η οικονομία παίζει στα όρια της αντοχής των νοικοκυριών, τόσο η ΝΔ θα πουλάει το σενάριο «εμείς ή χάος». Και να σου πω κάτι; Σε ένα κοινό που φοβάται την ακυβερνησία, αυτό πιάνει.

Οι τρύπες:

Πρώτον, η καθημερινότητα. Η ακρίβεια δεν είναι “πρόβλημα”, είναι αίσθηση απώλειας ελέγχου. Όταν ο πολίτης νιώθει ότι δουλεύει για να καλύπτει τρύπες, κανένα success story δεν περνάει χωρίς σκεπτικισμό. Δεύτερον, οι θεσμικές πληγές: σκάνδαλα, διαχείριση κρίσεων, ένας σωρευμένος κυνισμός που τρέφει την ιδέα ότι «όλοι ίδιοι είναι». Εκεί ξεφυτρώνουν τα αντισυστημικά, εκεί κάνει βόλτες η οργή, εκεί ανεβαίνουν πρόσωπα και σχήματα που δεν έχουν πρόγραμμα αλλά έχουν συναίσθημα. Και το συναίσθημα, στην πρώτη κάλπη, γράφει πιο δυνατά από τη λογική.

Αυτός είναι και ο μεγάλος φόβος του Μαξίμου, ο “Μάιος του 2012” και η πύρρειος νίκη Σαμαρά με το ευτελές για την ΝΔ χαμηλότερο στην ιστορία του κόμματος ποσοστό 18,85%, που στοιχειώνει όσους ξέρουν πώς λειτουργεί η πρώτη εκλογή όταν υπάρχει δεύτερη στον ορίζοντα: η πρώτη γίνεται εκτόνωση, διαμαρτυρία, «να τους δείξω». Κι ύστερα τρέχεις να μαζέψεις τη ζημιά.

Άρα, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν σενάρια. Υπάρχουν. Το ερώτημα είναι: τι συμφέρει τον Μητσοτάκη όταν θα βάλει κάτω τους τέσσερις αριθμούς που μετράνε;

1. δημοσκοπική τάση,
2. συσπείρωση,
3. αντοχή κοινωνικών ομάδων-κλειδιών (αγρότες, μεσαία τάξη),
4. τοξικότητα ατζέντας (σκάνδαλα/δικογραφίες/εξεταστικές).

Αν σε αυτά δει “παράθυρο”, το φθινόπωρο του 2026 είναι πρακτική επιλογή: προηγείται μια ΔΕΘ με πακέτο, κλείνεις μέτωπα όσο μπορείς, πηγαίνεις σε κάλπη πριν οργανωθούν οι νέοι παίκτες, πριν σταθεροποιηθεί ένας δεύτερος πόλος, πριν η φθορά γίνει μόνιμο καθεστώς. Αν δεν το δει, τότε θα παίξει το άλλο χαρτί: “φτάνουμε Μάιο 2027, πάμε με απολογισμό, θεσμικό προφίλ, και αφήγημα ευρωπαϊκής ευθύνης”.

Και η αντιπολίτευση; Εδώ είναι το αστείο και το τραγικό μαζί: όλοι θέλουν εκλογές, αλλά κανείς δεν είναι σίγουρος ότι τον συμφέρουν. Το ΠΑΣΟΚ θέλει χρόνο να χτίσει κυβερνητική εικόνα, αλλά δεν θέλει χρόνο να εμφανιστούν νέοι ανταγωνιστές στο χώρο του. Η αριστερά θέλει χρόνο να ανασυνταχθεί, αλλά αν αργήσει πολύ κινδυνεύει να χαθεί στη μετάφραση. Η δεξιά δεξιότερα της ΝΔ θέλει χρόνο να οργανωθεί, αλλά όσο περνάει ο καιρός τόσο η ΝΔ μπορεί να “ρουφήξει” πίσω τους ψηφοφόρους με πολωτικά διλήμματα.

Οπότε ναι: υπάρχει καπνός. Και τούτη τη φορά ο καπνός δεν είναι από ένα τσιγάρο παραπολιτικού. Είναι από το ότι όλο το σύστημα συμπεριφέρεται σαν να μπαίνει σε προεκλογική τροχιά μέσα στο 2026, με ή χωρίς επίσημη ανακοίνωση.

Υπάρχει και φωτιά; Η απάντηση είναι κυνική αλλά ρεαλιστική: η φωτιά θα ανάψει μόνο αν τη χρειαστεί ο πρωθυπουργός.

Γιατί στην Ελλάδα οι πρόωρες εκλογές δεν είναι αποτέλεσμα ημερολογίου. Είναι αποτέλεσμα συσχετισμών. Κι όταν οι συσχετισμοί μοιάζουν εύθραυστοι, κανείς δεν ποντάρει ότι θα περιμένει “μέχρι τέλους” από ηθική συνέπεια. Ποντάρει ότι θα πάει όταν η πιθανότητα νίκης είναι μέγιστη και το ρίσκο διασποράς ελάχιστο.

Το φθινόπωρο του 2026, λοιπόν, δεν είναι προφητεία. Είναι εργαλείο. Και όταν ένα σενάριο γίνεται εργαλείο, σημαίνει ότι το πολιτικό σύστημα έχει ήδη αρχίσει να το χρησιμοποιεί. Τώρα μένει να δούμε ποιος θα το πατήσει, και ποιος θα καεί.