Online παραπολιτικές στήλες: Ο καλοκουρδισμένος μηχανισμός αποβλάκωσης 23/01

(Συνδυαστική θεώρηση online στηλών Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth, Θεωρείο, NonPaper) 

Ζούμε στην εποχή όπου η πολιτική δεν παράγεται στα υπουργικά συμβούλια, αλλά στις παρυφές μιας ψηφιακής κρεβατοκάμαρας. Εκεί που το «Dark Room» της εξουσίας συναντά την αφασική καθημερινότητα ενός κοινού που εκπαιδεύτηκε να καταναλώνει το «παραπολιτικό» ως το μοναδικό αληθινό πολιτικό γεγονός. Παρατηρώντας τη ροή των ειδήσεων τις τελευταίες ημέρες, από τις εσωτερικές τρικλοποδιές στη Χαριλάου Τρικούπη μέχρι τις «ιερές συμμαχίες» μεταξύ Κασσελάκη και Καρυστιανού, αναρωτιέται κανείς: είναι αυτή η ουσία της Δημοκρατίας ή ένας καλοκουρδισμένος μηχανισμός αποβλάκωσης;

Το ύφος των σύγχρονων κονδυλοφόρων είναι μια άσκηση υψηλής ισορροπίας στον κυνισμό. Με μια δόση αστικής ευγένειας, που κρύβει όμως επιμελώς το μαχαίρι της στοχευμένης διαρροής, οι στήλες αυτές δεν ενημερώνουν, διαμορφώνουν το συλλογικό ασυνείδητο. Όταν διαβάζουμε για την «ενόχληση του Μαξίμου» ή για τα «καρφιά των δελφίνων», δεν βλέπουμε την είδηση, αλλά το είδωλό μας στον καθρέφτη μιας κοινωνίας που έχει παραιτηθεί από το Λόγο και έχει παραδοθεί στο Σχόλιο.

Είναι μια πολιτική μεταφυσική του «δήθεν». Η ατζέντα είναι σαφής και πολυεπίπεδη:

1. Η Αποδόμηση του Συμβολικού: Οποιαδήποτε κίνηση φέρει ένα συναισθηματικό ή ηθικό βάρος (όπως η παρουσία της κ. Καρυστιανού) μεταφράζεται ακαριαία σε όρους συναλλαγής. «Τι πήρε ο ένας, τι έδωσε ο άλλος;». Έτσι, το ηθικό αίτημα εκφυλίζεται σε κομματικό νταλαβερι, ακυρώνοντας την όποια δυναμική του πριν προλάβει να αρθρωθεί.
2. Η Διαχείριση της Εσωστρέφειας: Οι αναφορές στις εσωκομματικές έριδες της ΝΔ ή του ΠΑΣΟΚ λειτουργούν ως βαλβίδες αποσυμπίεσης. Όσο η δημόσια συζήτηση αναλώνεται στο αν η Όλγα Κεφαλογιάννη «στράβωσε» ή αν ο Τσαφός δέχεται επιθέσεις, η ουσιαστική κριτική για την ακρίβεια, το κράτος δικαίου ή τη θεσμική παρακμή πηγαίνει στον κουβά των αζήτητων.
3. Ο Εξωραϊσμός της Συναλλαγής: Οι μπίζνες για το Τατόι ή την κρουαζιέρα σερβίρονται ως «αναπτυξιακά success stories», την ώρα που το κοινωνικό σώμα παρακολουθεί με την απάθεια του ηδονοβλεψία.

Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη του παραπολιτικού, αυτό υπήρχε πάντα από την εποχή της Αρχαίας Αγοράς, αλλά η μετατροπή του σε αποκλειστικό ερμηνευτικό κλειδί. Όταν η ανάλυση γίνεται υβρίδιο κουτσομπολιού και «βαθιάς» φιλοσοφικής ενατένισης, το αποτέλεσμα είναι μια πνευματική θολούρα. Ο πολίτης εθίζεται να αναζητά την αλήθεια στις σχισμές, πιστεύοντας ότι έτσι γίνεται κοινωνός των μυστικών της εξουσίας, ενώ στην πραγματικότητα γίνεται απλώς το πιόνι μιας επικοινωνιακής παρτίδας σκάκι.

Αυτή η «πολιτική της κλειδαρότρυπας» στοχεύει στην καρδιά του ορθολογισμού. Θέλει να μας πείσει ότι τίποτα δεν είναι αυθεντικό, ότι πίσω από κάθε λέξη κρύβεται ένα συμφέρον και πίσω από κάθε ιδέα μια ιδιοτέλεια. Είναι ο απόλυτος θρίαμβος του μηδενισμού, ντυμένος με το κοστούμι της «έγκυρης ενημέρωσης».

Αν θέλουμε να επιστρέψουμε στην Πολιτική με κεφαλαίο Π, οφείλουμε να κλείσουμε την κλειδαρότρυπα και να ανοίξουμε τα παράθυρα. Να σταματήσουμε να αναζητάμε την αλήθεια στα «non-papers» και να την αναζητήσουμε στην πραγματικότητα που πονάει, μακριά από τα σαλόνια και τα Dark Rooms της ψηφιακής μας αποξένωσης.

1. Η Χαρτογράφηση των Στηλών: Το Θέατρο των Σκιών

Θα αναλύσουμε αυτό το μωσαϊκό της «ενημερωμένης» παραπολιτικής, όπου το παρασκήνιο βαφτίζεται προσκήνιο και η ημιμάθεια φοράει το προσωποείο της βαθιάς ανάλυσης. Εκεί που η πολιτική συναντά το κουτσομπολιό και η είδηση τη στοχευμένη δολοφονία χαρακτήρων.

Οι πηγές μας (Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth, Non-Paper, Θεωρείο) λειτουργούν ως οι «ιεροφάντες» της καθημερινής ίντριγκας.

• Η Μέθοδος: Χρησιμοποιούν μια γλώσσα υβριδική, λίγο γαλλικά και πιάνο, λίγο λιμάνι και τσαμπουκάς. Το ύφος είναι δήθεν αποστασιοποιημένο, αλλά στην πραγματικότητα είναι βαθύτατα παρεμβατικό.
• Τα Εργαλεία: Το «καρφί», η «ενόχληση του Μαξίμου», το «deal κάτω από το τραπέζι».

2. Κοινά Σημεία και Θεματολογία: Η Ατζέντα της Ημέρας

Σκανάροντας τις γραμμές, αναδύονται τρεις κεντρικοί άξονες:

• Το «Φαινόμενο Κασσελάκη – Καρυστιανού»: Εδώ η ατζέντα είναι σαφής. Επιχειρείται η αποδόμηση μιας πιθανής συνεργασίας, παρουσιάζοντάς την όχι ως πολιτική σύγκλιση, αλλά ως «νταλαβερι» εντυπώσεων. Η πηγή εδώ είναι η «ανησυχία για το λαϊκισμό», ενώ ο στόχος είναι να προλάβουν τη δημιουργία ενός μετώπου που θα μπορούσε να συσπειρώσει το θυμικό της κοινωνίας.
• Οι «Δελφίνοι» και οι Εσωτερικές Τρικλοποδιές (ΠΑΣΟΚ – ΝΔ): Η αναφορά στην Όλγα Κεφαλογιάννη ή στους μνηστήρες της Χαριλάου Τρικούπη δεν είναι τυχαία. Σκοπός είναι η διατήρηση της εσωστρέφειας. Όσο ασχολούνται με το ποιος κοιτάζει ποιον λοξά στο εντευκτήριο της Βουλής, τόσο αποφεύγεται η ουσιαστική παραγωγή πολιτικής. Πηγή ενημέρωσης; Οι «στενοί συνεργάτες» που λειτουργούν ως επαγγελματίες διαρροείς.
• Το Επιχειρηματικό Real Estate και η Κρουαζιέρα: Τα «χρυσά» deals (Τατόι, Ηράκλειο, λιμάνια) σερβίρονται ανάμεσα σε ένα σχόλιο για μια γραβάτα και μια αιχμή για έναν υπουργό. Η ατζέντα εδώ είναι ο «καθησυχασμός των αγορών». Όλα βαίνουν καλώς, οι μπίζνες προχωρούν, αρκεί να μην ταράζουμε τα νερά.

3. Πηγές Ενημέρωσης: Ο Μυστικός Δείπνος

Οι πηγές δεν είναι ποτέ επώνυμες. Είναι «έγκυροι κύκλοι», «μάτια που είδαν», «αυτιά που άκουσαν». Πρόκειται για μια αυτοαναφορική δημοσιογραφία. Ο ένας αναπαράγει τον υπαινιγμό του άλλου, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση καθολικής αλήθειας. Η πραγματική πηγή είναι το SMS του γραφείου τύπου και το τηλεφώνημα του οικονομικού παράγοντα που θέλει να πιέσει για μια τροπολογία. Ρουλεμάν το λένε στα δημοσιογραφικά γραφεία.

4. Η Στρατηγική του Ύφους: Γιατί γράφονται έτσι;

Γράφονται με αυτόν τον τρόπο για να νιώθει ο αναγνώστης «συνένοχος». Σου κλείνουν το μάτι. Σε κάνουν να πιστεύεις ότι είσαι και εσύ στο «Dark Room» ή στο «Θεωρείο». Είναι η γοητεία της κλειδαρότρυπας. Ο λόγος είναι ο έλεγχος του αφηγήματος. Αν ελέγχεις το παρασκήνιο, ελέγχεις την ερμηνεία της πραγματικότητας.

5. Το Συμπέρασμα: Ποιους θέλουν να επηρεάσουν και γιατί;

• Τον Μέσο Πολίτη: Για να τον πείσουν ότι «όλοι ίδιοι είναι», ότι όλα είναι ένα παιχνίδι εντυπώσεων και προσωπικών φιλοδοξιών, άρα η αποχή ή η παθητικότητα είναι η μόνη λογική στάση.
• Το Πολιτικό Προσωπικό: Λειτουργούν ως όργανα πειθάρχησης. Ένα κακό σχόλιο σε μια τέτοια στήλη είναι μια προειδοποιητική βολή. «Πρόσεχε τι ψηφίζεις, πρόσεχε με ποιους μιλάς».
• Την Οικονομική Ελίτ: Για να επιβεβαιώσουν ότι το σύστημα παραμένει στεγανοποιημένο και ότι οι «δικοί μας» έχουν ακόμα το πάνω χέρι. Και εμείς είμαστε ανοιχτοχέρηδες.

Πρόκειται για μια πνευματική ομίχλη. Μας προσφέρουν «πληροφορία» για να μας στερήσουν τη γνώση. Αναδεικνύουν το μικρό, το ασήμαντο και το πικρόχολο, για να κρύψουν τη μεγάλη εικόνα: την απουσία οράματος και την επικράτηση μιας διαχειριστικής μετριότητας που αυτοθαυμάζεται μπροστά στον καθρέφτη των social media. Είναι ο θρίαμβος του «δήθεν» πάνω στο «είναι».