Το νέο πολιτικό σκηνικό: πολλοί σωτήρες, λίγη κυβερνησιμότητα – Άποψη 27/05

Η χώρα δεν μπήκε ξαφνικά σε νέα πολιτική εποχή. Μπήκε σε νέα αγορά προσδοκιών. Αυτό που εμφανίζεται ως «αναδιανομή ισχύος», με τα νέα κόμματα Τσίπρα, Καρυστιανού και πιθανώς Σαμαρά, είναι προς το παρόν κάτι πιο ρευστό και πιο ύπουλο: αναδιανομή δυσαρέσκειας. Η ισχύς δεν αλλάζει χέρια επειδή εμφανίζεται ένα λογότυπο, μια διακήρυξη ή ένα συγκινησιακό αφήγημα. Αλλάζει όταν κάποιος πείθει ότι μπορεί να κυβερνήσει, να αντέξει κρίσεις και να δώσει νόημα στην καθημερινή πολιτική.

Η πρώτη δημοσκοπική εικόνα είναι πράγματι εντυπωσιακή. Στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος της Interview, η ΝΔ εμφανίζεται στο 29,5%, το υπό διαμόρφωση κόμμα Τσίπρα στο 14,4%, το ΠΑΣΟΚ στο 13,5% και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού στο 8,5%. Στην πρόθεση ψήφου, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι χαμηλότερα: ΝΔ 26,1%, Τσίπρας 12,8%, ΠΑΣΟΚ 12,3%, Καρυστιανού 7,5%. Αυτά δεν είναι ακόμη κόμματα εξουσίας. Είναι πολιτικά δοχεία αναμονής.

Διαβάζετε StrategyOnline.gr; Κάντε το προτιμώμενη πηγή στη Google

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτά τα ποσοστά θα αντέξουν όταν τελειώσει η μαγεία της ανακοίνωσης και αρχίσει η κανονική φθορά του λόγου. Διότι άλλο πράγμα να είσαι η υπόσχεση και άλλο να μιλάς κάθε μέρα για φόρους, νοσοκομεία, ακρίβεια, άμυνα, Τουρκία, ενέργεια, Παιδεία, θεσμούς. Εκεί θα φανεί ποιος έχει πολιτική και ποιος έχει μόνο μικρόφωνο. Ο Τσίπρας έχει αναγνωρισιμότητα, μνήμη εξουσίας και τραύμα εξουσίας μαζί. Η Καρυστιανού έχει ηθικό φορτίο, αλλά το ηθικό φορτίο δεν γίνεται αυτομάτως κυβερνητική μέθοδος. Αν μείνουν στην καταγγελία, θα φουσκώσουν για λίγο και θα ξεφουσκώσουν με θόρυβο. Αν παράγουν πειστικό σχέδιο, τότε μπορούν να κόψουν κομμάτια από το ΠΑΣΟΚ, την Πλεύση, τον ΣΥΡΙΖΑ-φάντασμα και ένα τμήμα της αντιδεξιάς διαμαρτυρίας.

Ο Μητσοτάκης το κατάλαβε και το βάφτισε «πολιτική Βαβέλ». Δεν είναι κακή φράση ως προπαγανδιστικό εργαλείο. Θέλει να περάσει ότι απέναντί του δεν υπάρχει εναλλακτική, αλλά χορωδία αγανακτισμένων. Στο Υπουργικό μίλησε για «πρωτοεμφανιζόμενους ή επανεμφανιζόμενους πρωταγωνιστές» και συνέδεσε τα νέα κόμματα με παλιές λογικές καταγγελίας. Παράλληλα έβαλε στο κάδρο σταθερότητα, ενισχύσεις και επιδότηση diesel. Δηλαδή: «εσείς έχετε θυμό, εγώ έχω ταμείο».

Η πρόβλεψη για το επόμενο τρίμηνο είναι καθαρή: θα έχουμε δημοσκοπική νευρικότητα, όχι ακόμη πολιτική ανατροπή. Το διεθνές περιβάλλον δεν βοηθά κανέναν ερασιτέχνη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βλέπει επιβράδυνση στην Ελλάδα από 2,1% το 2025 σε 1,8% το 2026 και πληθωρισμό 3,7%, λόγω ενεργειακού σοκ. Για την Ευρωζώνη προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,9% και πληθωρισμό 3,0%. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική συζήτηση θα πρέπει να γίνει πιο ουσιαστική: καύσιμα, ρεύμα, τρόφιμα, επιτόκια, εισόδημα. Εκεί συνήθως τα συνθήματα παθαίνουν αφυδάτωση.

Άρα, αν υπάρχει αναδιανομή ισχύος, είναι εμβρυακή. Στην πραγματικότητα έχουμε αναδιανομή αντιπολιτευτικού χώρου. Το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει περισσότερο από όλους, γιατί ούτε κυβερνητική βεβαιότητα εκπέμπει ούτε εξεγερσιακή φρεσκάδα. Η ΝΔ δεν κερδίζει επειδή συγκινεί. Κερδίζει επειδή οι άλλοι ακόμη δεν πείθουν.

Πρόωρες εκλογές τον Οκτώβριο; Ως αιφνιδιασμός θα μπορούσαν να ωφελήσουν την κυβέρνηση μόνο υπό έναν όρο: να προλάβει τους νέους σχηματισμούς πριν αποκτήσουν οργανώσεις, πρόγραμμα, ψηφοδέλτια και εσωτερική πειθαρχία. Αλλά υπάρχει και το ανάποδο ρίσκο. Αν οι εκλογές φανούν ως απόδραση από την ακρίβεια, τα θεσμικά μέτωπα και τη φθορά, τότε ο αιφνιδιασμός γίνεται ομολογία φόβου. Η κάλπη συγχωρεί πολλά. Δεν συγχωρεί όμως την αίσθηση ότι κάποιος τρέχει για να μη τον προλάβουν τα γεγονότα.