Πολιτικός ανασχηματισμός στη δημοσκόπηση της Interview – 26/05

Η δημοσκόπηση της Interview δείχνει ένα πολιτικό σκηνικό όπου η ΝΔ παραμένει πρώτη, αλλά χωρίς κοινωνική ορμή. Στην πρόθεση ψήφου καταγράφεται στο 26,1%, ενώ στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος φτάνει στο 29,5%. Το υπό διαμόρφωση κόμμα Τσίπρα περνά οριακά δεύτερο με 12,8% στην πρόθεση και 14,4% στην εκτίμηση, μπροστά από το ΠΑΣΟΚ που βρίσκεται στο 12,3% και 13,5% αντίστοιχα. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού εμφανίζεται τέταρτη, με 7,5% στην πρόθεση και 8,5% στην εκτίμηση.

Το εύρημα δεν λέει απλώς «η ΝΔ προηγείται». Λέει κάτι πιο πολιτικά ενδιαφέρον: η κυβέρνηση έχει φθορά, αλλά η αντιπολίτευση δεν έχει ακόμη μορφή εξουσίας. Η ΝΔ χάνει την αίσθηση της πολιτικής κυριαρχίας, αλλά εξακολουθεί να κερδίζει το ερώτημα της διακυβέρνησης. Γι’ αυτό το Μαξίμου δεν παίζει πια μόνο με το δίλημμα «ΝΔ ή αντιπολίτευση». Παίζει με το πιο σκληρό δίλημμα: «σταθερότητα ή πολιτική Βαβέλ».

Αυτό ακριβώς έκανε νωρίτερα μέσα στην ημέρα ο Μητσοτάκης στο υπουργικό συμβούλιο. Μίλησε για «νέα κόμματα» με «πρωτοεμφανιζόμενους ή επανεμφανιζόμενους πρωταγωνιστές» που φορούν «άλλο προσωπείο», στοχοποιώντας πολιτικά Τσίπρα και Καρυστιανού, ενώ ταυτόχρονα επιτέθηκε και στο ΠΑΣΟΚ για απώλεια σοβαρότητας με αφορμή τη στάση του στην ανανέωση της θητείας Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Η κίνηση είναι απολύτως υπολογισμένη. Ο πρωθυπουργός δεν απαντά μόνο στη δημοσκόπηση, προσπαθεί να ορίσει το νέο πολιτικό πεδίο πριν το ορίσουν οι αντίπαλοί του. Βάζει Τσίπρα, Καρυστιανού και ΠΑΣΟΚ κάτω από την ίδια ομπρέλα: όχι ως διαφορετικές εναλλακτικές λύσεις, αλλά ως εκδοχές καταγγελτικής πολιτικής χωρίς κυβερνητική αξιοπιστία.

Ο κεντρικός συσχετισμός: ΝΔ εναντίον αντιπολιτευτικού αρχιπελάγους

Η ΝΔ δεν έχει απέναντί της έναν αντίπαλο. Έχει απέναντί της πολλά μικρά και μεσαία ρεύματα δυσαρέσκειας. Αυτό είναι και δύναμη και κίνδυνος για το Μαξίμου.

Δύναμη, γιατί όσο η δυσαρέσκεια τεμαχίζεται σε Τσίπρα, ΠΑΣΟΚ, Καρυστιανού, Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής, Πλεύση, ΚΚΕ και λοιπούς, η ΝΔ κρατά την πρώτη θέση χωρίς να χρειάζεται να ξαναφτιάξει πλειοψηφικό ενθουσιασμό.

Κίνδυνος, γιατί το ρεύμα κατά της κυβέρνησης είναι πολυμορφικό. Δεν είναι μόνο αριστερό, δεν είναι μόνο κεντρώο, δεν είναι μόνο δεξιό. Είναι θεσμική δυσπιστία, ακρίβεια, Τέμπη, κόπωση από τη μακρά διακυβέρνηση, αίσθηση αλαζονείας, και ταυτόχρονα φόβος απέναντι στην αστάθεια.

Εδώ βρίσκεται το παράδοξο: η ΝΔ κουράζει, αλλά οι αντίπαλοί της δεν καθησυχάζουν.

Τσίπρας: επιστροφή με δυναμική, αλλά και βαρίδια

Το κόμμα Τσίπρα εμφανίζεται δημοσκοπικά δεύτερο, οριακά μπροστά από το ΠΑΣΟΚ. Αυτό είναι κακό νέο για τη Χαριλάου Τρικούπη και σχεδόν θανατηφόρο για τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος στη μέτρηση πέφτει στο 0,5% στο σενάριο καθόδου νέου κόμματος Τσίπρα.

Όμως το εύρημα έχει διπλή ανάγνωση. Ο Τσίπρας έχει πολιτική αναγνωρισιμότητα, μηχανισμό μνήμης, αντιδεξιό συμβολισμό και δυνατότητα να ανασυνθέσει μέρος της Κεντροαριστεράς. Αλλά κουβαλά ακόμη το βαρύ φορτίο του 2015-2019: το 45% θεωρεί ότι εμφανίζεται χειρότερος σε σχέση με την περίοδο της διακυβέρνησής του, το 32% ίδιος και μόνο το 20% καλύτερος.

Άρα ο Τσίπρας μπορεί να γίνει δεύτερος πόλος. Δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να γίνει πλειοψηφική λύση. Η διαφορά είναι τεράστια.

Καρυστιανού: αυτόνομη δεξαμενή διαμαρτυρίας, όχι ακόμη κόμμα εξουσίας

Η Καρυστιανού εμφανίζεται τέταρτη δύναμη και, κυρίως, δεν εξαφανίζεται με την είσοδο Τσίπρα. Αυτό είναι το πιο υποτιμημένο εύρημα. Δείχνει ότι η δική της δυναμική δεν είναι απλώς «αντιΣΥΡΙΖΑ» ή «αντιΠΑΣΟΚ». Είναι κάτι πιο άβολο για το σύστημα: ηθικοπολιτική ψήφος διαμαρτυρίας.

Το κόμμα της τοποθετείται από τους πολίτες στο 4 στον άξονα όπου το 1 είναι άκρα Δεξιά και το 10 άκρα Αριστερά. Αυτό σημαίνει ότι δεν καταγράφεται ως κλασικά αριστερό σχήμα, αλλά ως πιο κεντροδεξιό/κεντρώο αντισυστημικό σήμα.

Εδώ είναι ο πονοκέφαλος για τη ΝΔ: η Καρυστιανού μπορεί να τραβήξει ψηφοφόρους που δεν θα πήγαιναν ποτέ στον Τσίπρα. Αν το ρεύμα της πάρει θεσμική, οργανωτική και συναισθηματική συνοχή, μπορεί να γίνει διαβρωτικός παράγοντας για τη δεξιά και κεντρώα περιφέρεια της ΝΔ. Όχι απαραίτητα να κυβερνήσει, αλλά να στερήσει κρίσιμες μονάδες.

ΠΑΣΟΚ: ο μεγάλος χαμένος της στιγμής

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο πιο δύσκολο σημείο. Δεν καταρρέει, αλλά χάνει την πολιτική αυτονόητη θέση του δεύτερου πόλου. Αυτό είναι χειρότερο επικοινωνιακά από μια απλή πτώση. Διότι το βασικό του αφήγημα ήταν: «εμείς είμαστε η σοβαρή εναλλακτική». Τώρα η μέτρηση λέει: ίσως όχι.

Η επιλογή του να μην υπερψηφίσει την ανανέωση Στουρνάρα έδωσε στον Μητσοτάκη την ευκαιρία να το χτυπήσει εκεί που πονάει: στη θεσμική αξιοπιστία. Ο πρωθυπουργός το παρουσίασε ως κόμμα που χάνει «σοβαρότητα και αξιοπιστία», προσπαθώντας να το σπρώξει από τον χώρο της υπεύθυνης αντιπολίτευσης στον χώρο της αντιπολιτευτικής σύγχυσης.

Το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να βρεθεί ανάμεσα σε δύο μυλόπετρες: ο Τσίπρας να του πάρει την αντιδεξιά ηγεμονία και ο Μητσοτάκης να του αμφισβητήσει τη θεσμική σοβαρότητα.

Η πραγματική δύναμη της ΝΔ: όχι η ψήφος, αλλά η καταλληλότητα

Το κρίσιμο εύρημα δεν είναι μόνο το 29,5% της ΝΔ στην εκτίμηση. Είναι ότι στο ερώτημα ποιον εμπιστεύονται περισσότερο οι πολίτες για τη διακυβέρνηση, ο Μητσοτάκης προηγείται με 29,9%, ενώ στο υποθετικό σενάριο κρίσης με το «κόκκινο τηλέφωνο» στις 3 τα ξημερώματα φτάνει στο 34%, έναντι 14% του Τσίπρα και 10% του Ανδρουλάκη.

Αυτό είναι το στρατηγικό κεφάλαιο της ΝΔ: η ψήφος εμπιστοσύνης σε συνθήκες φόβου. Όσο η διεθνής αβεβαιότητα, η οικονομική πίεση και η γεωπολιτική ανασφάλεια παραμένουν, το Μαξίμου θα επιχειρεί να μετατρέπει κάθε εκλογική αναμέτρηση σε τεστ κυβερνητικής ετοιμότητας.

Γι’ αυτό ο Μητσοτάκης συνέδεσε την πολιτική σταθερότητα με μέτρα καθημερινότητας: παράταση επιδότησης diesel κατά 15 λεπτά το λίτρο για τον Ιούνιο, εφάπαξ ενίσχυση 150 ευρώ ανά παιδί στα τέλη Ιουνίου και ένταξη υγειονομικών/διασωστών στα βαρέα και ανθυγιεινά.

Το μήνυμα είναι: «οι άλλοι φωνάζουν, εμείς πληρώνουμε, νομοθετούμε και κυβερνάμε». Πολιτικά, είναι έξυπνο. Ηθικά και ουσιαστικά, έχει όριο: αν οι πολίτες νιώσουν ότι τα μέτρα είναι επιδόματα συντήρησης και όχι απάντηση στην ακρίβεια, τότε το αφήγημα της σταθερότητας γίνεται διαχείριση φθοράς.

Το δια ταύτα

Η χώρα μπαίνει σε φάση πολιτικού ανασχηματισμού χωρίς ακόμη αλλαγή εξουσίας. Η ΝΔ παραμένει πρώτη επειδή οι αντίπαλοί της δεν έχουν ενιαία πειστική πρόταση. Ο Τσίπρας επιστρέφει ως παράγοντας αναδιάταξης, αλλά όχι ακόμη ως καθαρή λύση εξουσίας. Η Καρυστιανού γίνεται υποδοχέας ηθικής οργής και αντισυστημικής δυσπιστίας. Το ΠΑΣΟΚ χάνει το μονοπώλιο της «σοβαρής αντιπολίτευσης». Ο ΣΥΡΙΖΑ, στο σενάριο Τσίπρα, εξαϋλώνεται.

Η τοποθέτηση Μητσοτάκη στο υπουργικό δεν ήταν τυχαία. Ήταν η πρώτη καθαρή απόπειρα να στηθεί το νέο προεκλογικό δίλημμα: Μητσοτάκης ή Βαβέλ. Το ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα το αγοράσει. Γιατί όταν ο κόσμος κουράζεται, δεν ζητά πάντα καλύτερο σχέδιο. Μερικές φορές ζητά απλώς να σπάσει το σκηνικό. Και εκεί αρχίζει το πραγματικό ρίσκο για την κυβέρνηση.