Μητσοτάκης: από το «κυβερνώ» στο «εγγυώμαι» – 15/05

Η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην έναρξη του 16ου Συνεδρίου της Νέα Δημοκρατία δεν ήταν απλή κομματική τελετουργία αυτοεπιβεβαίωσης. Ήταν πολιτική πράξη στρατηγικής επιβίωσης και ταυτόχρονα απόπειρα επανανοηματοδότησης της εξουσίας του. Και αυτό έχει σημασία. Διότι μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, με φθορά εμφανή, κοινωνική κόπωση υπαρκτή και μια αντιπολίτευση μεν αδύναμη αλλά κοινωνικά τοξική, ο Μητσοτάκης δεν μίλησε σαν πολιτικός που ζητά απλώς άλλη μία εντολή. Μίλησε σαν ηγέτης που επιχειρεί να πείσει ότι η δική του πολιτική συνέχεια ταυτίζεται με τη συνέχεια της ίδιας της χώρας.η δική του πολιτική συνέχεια ταυτίζεται με τη συνέχεια της ίδιας της χώρας.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς εκεί. Στη μετατόπιση από το «κυβερνώ» στο «εγγυώμαι». Η ομιλία του δεν στηρίχθηκε κυρίως σε ιδεολογικό πάθος ούτε σε συναισθηματική φόρτιση. Στηρίχθηκε στην έννοια της σταθερότητας ως υπαρξιακού αγαθού. Σε έναν κόσμο γεμάτο πολέμους, ενεργειακή ανασφάλεια, τεχνολογική απορρύθμιση και γεωπολιτική ρευστότητα, ο Μητσοτάκης επιχείρησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον μοναδικό διαχειριστή που γνωρίζει πώς να κρατήσει το τιμόνι σταθερό μέσα στην καταιγίδα. Δεν είναι τυχαία η διαρκής επανάληψη της λέξης «2030». Δεν πρόκειται για επικοινωνιακό σλόγκαν. Είναι η προσπάθεια οικοδόμησης ενός νέου εθνικού αφηγήματος μετά την εποχή των μνημονίων.

Διαβάζετε StrategyOnline.gr; Κάντε το προτιμώμενη πηγή στη Google

Ωστόσο, πίσω από την προσεκτικά δομημένη αισιοδοξία, η ομιλία αποκάλυψε και μια βαθύτερη πολιτική αγωνία. Ο πρωθυπουργός γνωρίζει ότι το κοινωνικό συμβόλαιο του 2019 έχει αρχίσει να εμφανίζει ρωγμές. Η ακρίβεια, η στεγαστική ασφυξία, η κόπωση της μεσαίας τάξης, η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, η υπόθεση των Τεμπών και η αίσθηση ενός κράτους που ακόμη λειτουργεί αργά και επιλεκτικά, έχουν δημιουργήσει ένα υπόγειο κύμα δυσαρέσκειας. Γι’ αυτό και η ομιλία του είχε έναν παράξενο διπλό χαρακτήρα: από τη μία ένας απολογισμός σχεδόν θριαμβευτικός, από την άλλη μια επίμονη προσπάθεια αυτοκριτικής χωρίς πραγματική αυτοενοχοποίηση.

Ο Μητσοτάκης επέλεξε να αναγνωρίσει προβλήματα, αλλά μόνο στο μέτρο που δεν ακυρώνουν το βασικό αφήγημα αποτελεσματικότητας. Είναι μια λεπτή πολιτική τεχνική. Παραδέχεσαι τα λάθη ώστε να μη φανείς αλαζόνας, αλλά τα εντάσσεις σε ένα γενικό πλαίσιο προόδου ώστε να μην αμφισβητηθεί η κυριαρχία σου. Αυτό φάνηκε καθαρά όταν μίλησε για τη Δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, τα έργα που καθυστερούν ή την κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Δεν τα αρνήθηκε. Τα ενσωμάτωσε όμως ως «εκκρεμότητες» ενός κατά τα άλλα επιτυχημένου μετασχηματισμού.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική του επιτυχία μέχρι στιγμής. Η Νέα Δημοκρατία έχει καταφέρει να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως σύστημα εξουσίας και ως δύναμη μεταρρύθμισης. Δηλαδή ως εκείνος που κυβερνά το κράτος αλλά ταυτόχρονα μάχεται το «βαθύ κράτος». Πρόκειται για ένα πολιτικό παράδοξο που σε άλλες εποχές θα κατέρρεε κάτω από το βάρος της αντίφασης. Σήμερα όμως λειτουργεί, κυρίως επειδή απέναντι δεν υπάρχει συγκροτημένη εναλλακτική πρόταση εξουσίας.

Η επίθεση στην αντιπολίτευση ήταν επίσης αποκαλυπτική. Ο πρωθυπουργός δεν αντιμετωπίζει πλέον το ΠΑΣΟΚ ή τον ΣΥΡΙΖΑ ως μελλοντικούς κυβερνητικούς αντιπάλους με αυτόνομο σχέδιο. Τους αντιμετωπίζει ως φορείς αποσταθεροποίησης. Το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» δεν ειπώθηκε αυτούσιο, αλλά διαπερνούσε όλη την ομιλία. Και εδώ ίσως κρύβεται η πιο ουσιαστική μεταβολή του πολιτικού συστήματος. Η Νέα Δημοκρατία δεν διεκδικεί πλέον μόνο την πολιτική κυριαρχία. Διεκδικεί το μονοπώλιο της κυβερνησιμότητας.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η στρατηγική έχει και όρια. Διότι όταν μια κυβέρνηση επενδύει τόσο πολύ στη σταθερότητα, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στη διαχείριση και να χάσει την κοινωνική φαντασία. Και αυτό αρχίζει να φαίνεται. Η Ελλάδα μπορεί πράγματι να βελτίωσε μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας δεν αισθάνεται ακόμη ότι συμμετέχει ουσιαστικά σε αυτή την πρόοδο. Οι νέοι συνεχίζουν να δυσκολεύονται να αποκτήσουν σπίτι, οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί σε σχέση με το κόστος ζωής και η περιφερειακή ανισότητα παραμένει βαθιά.

Γι’ αυτό και η αναφορά του στην τεχνητή νοημοσύνη, στην παραγωγικότητα και στη νέα οικονομία είχε ιδιαίτερη σημασία. Ο Μητσοτάκης αντιλαμβάνεται ότι η επόμενη εκλογική μάχη δεν θα κριθεί μόνο στο πεδίο της οικονομίας, αλλά και στο ερώτημα αν η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει θέση στον νέο τεχνολογικό και γεωπολιτικό χάρτη. Εκεί θέλει να χτίσει το νέο αφήγημα της τρίτης τετραετίας.

Το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, λοιπόν, δεν ήταν απλώς κομματικό γεγονός. Ήταν η δημόσια διακήρυξη μιας νέας πολιτικής φάσης: λιγότερο ιδεολογικής, περισσότερο κρατικής, λιγότερο συγκρουσιακής, περισσότερο διαχειριστικής, αλλά ταυτόχρονα πιο απαιτητικής για την κοινωνία, γιατί της ζητά να αποδεχθεί ότι η ασφάλεια προηγείται της ανατροπής.

Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό διακύβευμα του 2027: αν οι πολίτες θα συνεχίσουν να προτιμούν μια προβλέψιμη σταθερότητα ή αν κάποια στιγμή θα θεωρήσουν ότι η σταθερότητα χωρίς κοινωνική επιτάχυνση αρχίζει να μοιάζει με αργή ακινησία.