Γύρω-γύρω όλοι και στη μέση πρόωρες εκλογές – Online Παραπολιτικές στήλες 23/03

Στις παρυφές του Μεγάρου Μαξίμου, εκεί όπου η οσμή του φρεσκοψημένου εσπρέσο ανακατεύεται με το άγχος της επόμενης δημοσκόπησης, η ατμόσφαιρα θυμίζει πλέον θάλαμο αποσυμπίεσης. Ο «Κ.Μ.», όπως αρέσκονται να τον αποκαλούν οι μυημένοι των διαδρόμων, φαίνεται να έχει εμπεδώσει μια βασική αλήθεια: στην Ελλάδα, η πολιτική σταθερότητα είναι σαν το σουφλέ, αν ανοίξεις τον φούρνο πρόωρα για να δεις αν ψήθηκε, κάθεται.

Αυτό λοιπόν που παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες στις παραπολιτικές στήλες δεν είναι απλώς «κουτσομπολιό εξουσίας». Είναι μια συγχρονισμένη άσκηση διαμόρφωσης κλίματος. Από τη μία, η κυβέρνηση προβάλλεται ως ο μοναδικός σταθερός πόλος μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που μυρίζει μπαρούτι, από τη Μέση Ανατολή μέχρι την ενέργεια και τον τουρισμό. Από την άλλη, ανοίγει δειλά αλλά σταθερά η κουβέντα για εκλογικό αιφνιδιασμό, με όρους σχεδόν τεχνικούς: ποια δημοσκοπικά δεδομένα το επιτρέπουν, ποιο γεγονός θα λειτουργήσει ως αφορμή, ποιο αφήγημα θα το «ντύσει». Όσοι βιάζονται να προεξοφλήσουν εκλογικό αιφνιδιασμό, ωστόσο, μάλλον αγνοούν τη θεσμική εμμονή του πρωθυπουργού με το «πλήρες ημερολόγιο»

Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι το σύστημα που δοκιμάζει την επόμενη κίνησή του χωρίς να δεσμεύεται. Ρίχνει σήματα προς όλες τις κατευθύνσεις. Προς την αγορά, που θέλει προβλεψιμότητα. Προς το κομματικό ακροατήριο, που χρειάζεται λόγο για να συσπειρωθεί. Προς τους εσωτερικούς παίκτες του κράτους, που οφείλουν να καταλάβουν πού τελειώνει η ανοχή και πού αρχίζει η εκκαθάριση.

Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική μπαίνει στο κάδρο όχι ως εξωτερικός παράγοντας, αλλά ως εσωτερικό επιχείρημα. Η ένταση δεν είναι απλώς διεθνής είδηση, γίνεται εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης. Άλλοτε για να δικαιολογήσει τη σταθερότητα, άλλοτε, παραδόξως, για να υποστηρίξει την ανάγκη μιας «καθαρής λύσης» μέσω εκλογών πριν η φθορά γίνει μη αναστρέψιμη.

Κάπου εδώ αποκαλύπτεται και η βασική αδυναμία του πολιτικού μας συστήματος. Δεν λειτουργεί με στρατηγικούς ορίζοντες, αλλά με τακτικά παράθυρα. Δεν σχεδιάζει το επόμενο έτος,διαχειρίζεται το επόμενο τρίμηνο. Και οι στήλες, που υποτίθεται ότι καταγράφουν το παρασκήνιο, στην πραγματικότητα το επιταχύνουν.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα γίνουν εκλογές. Είναι αν η απόφαση, όταν ληφθεί, θα είναι αποτέλεσμα στρατηγικής ή προϊόν συγκυρίας. Γιατί, αν συμβαίνει το δεύτερο, τότε η πολιτική δεν ηγείται των εξελίξεων. Απλώς τις ακολουθεί, ελπίζοντας να μην τις πληρώσει.

Και αυτό, συνήθως, δεν τελειώνει καλά.

Τι αναδεικνύει κάθε στήλη

Newmoney / Dark Room
Η στήλη στήνει από την πρώτη γραμμή ένα κλίμα «εθνικής και οικονομικής επιφυλακής»: πόλεμος, τουρισμός, ενέργεια, καύσιμα, ακτοπλοΐα, λιπάσματα. Μετά περνά στο καθαρά πολιτικό μήνυμα: ο Μητσοτάκης δεν πάει τώρα σε εκλογές γιατί θέλει να εκπροσωπεί «σταθερότητα και υπευθυνότητα» εν μέσω κρίσης. Παράλληλα ανοίγει και business παράθυρο με Attica Group, τραπεζική πίστη, επιτόκια, κατώτατο μισθό, έργα Θεσσαλονίκης-Ηρακλείου. Είναι στήλη που πακετάρει το κυβερνητικό αφήγημα μαζί με insider οικονομικές πληροφορίες, σαν να λέει: «υπάρχει κρίση, αλλά υπάρχει κέντρο ελέγχου».

Το Βήμα / Βηματοδότης
Εδώ ο πυρήνας είναι άλλος: όχι το εσωτερικό πολιτικό τακτικό παιγνίδι, αλλά η εξωτερική ανησυχία της Αθήνας μετά την πρόθεση πέντε ευρωπαϊκών κρατών και της Ιαπωνίας να συνδράμουν στη φύλαξη των Στενών του Ορμούζ, σε συγκυρία όπου οι ισχυρές ευρωπαϊκές δυνάμεις είχαν προηγουμένως απορρίψει την «άτσαλη» πρόταση Τραμπ. Η στήλη δίνει εικόνα διπλωματικού εκνευρισμού στο Μαξίμου και στο ΥΠΕΞ, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι στην Αθήνα ανακουφίστηκαν όταν κατάλαβαν ότι η κίνηση ήταν πιο πολύ κατευνασμός προς τον Τραμπ παρά άμεση πολεμική εμπλοκή. Με άλλα λόγια: εδώ έχουμε παραπολιτικό ντυμένο ως γεωπολιτική ερμηνεία.

Powergame / Big Mouth
Το Powergame παίζει πιο χοντρό πολιτικό μπιλιάρδο. Λέει ανοιχτά ότι υπάρχουν εισηγήσεις για πρόωρες εκλογές ακόμη και αμέσως μετά το Πάσχα, επειδή τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων δίνουν «παράθυρο αυτοδυναμίας». Πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: παρουσιάζει την πιθανή πρόταση δυσπιστίας Ανδρουλάκη για το Κράτος Δικαίου και τις υποκλοπές ως ευκαιρία για τον Μητσοτάκη να «σηκώσει το γάντι» και να πάει σε κάλπες. Ταυτόχρονα, χτυπά το πεδίο του ΕΣΠΑ με υπόθεση ανάθεσης 70 χιλ. ευρώ και με ισχυρισμό ότι σε διαγωνισμό τρεις προσκληθέντες φορείς ήταν ουσιαστικά πρόσωπα του ίδιου επιχειρηματικού μικρόκοσμου. Εδώ η στήλη κάνει δύο δουλειές μαζί: πολιτικό trial balloon και μήνυμα εσωτερικής πειθαρχίας προς το κράτος/σύστημα προμηθειών.

Τα κοινά σημεία

Πρώτο κοινό σημείο: η κρίση ως εργαλείο πλαισίωσης.
Στο Newmoney η κρίση δικαιολογεί μέτρα, συγκράτηση και όχι εκλογές. Στο Βήμα η γεωπολιτική αστάθεια δείχνει γιατί η Αθήνα φοβάται να βρεθεί μόνη ή εκτεθειμένη. Στο Powergame η ίδια ατμόσφαιρα αβεβαιότητας λειτουργεί ανάποδα: άρα ίσως τώρα είναι ακριβώς η στιγμή για αιφνιδιασμό πριν φθείρει παραπάνω η σκανδαλολογία.

Δεύτερο κοινό σημείο: ο Μητσοτάκης ως μοναδικός κόμβος απόφασης.
Και οι τρεις στήλες, με διαφορετικό τόνο, γράφουν σαν να μην υπάρχει κυβέρνηση αλλά ένα decision center με όνομα Κυριάκος. Στο ένα κείμενο είναι ο εγγυητής σταθερότητας, στο άλλο ο δέκτης της διεθνούς ανησυχίας, στο τρίτο ο παίκτης που μπορεί να μετατρέψει τη δυσπιστία σε εκλογικό όπλο. Αυτό δεν είναι απλή περιγραφή. Είναι αναπαραγωγή προεδρικού μοντέλου εξουσίας.

Τρίτο κοινό σημείο: η χρήση “πηγών” ως μηχανισμός νομιμοποίησης.
«First Class πηγές», «μαθαίνω», «σύμφωνα με πληροφορίες», «μου έλεγε ένας απ’ αυτούς». Κλασικό παραπολιτικό τρικ. Δεν τεκμηριώνει, υπαινίσσεται. Δεν αποδεικνύει, δοκιμάζει αφήγημα στην αγορά ιδεών. Είναι η δημοσιογραφία του σφυγμομέτρου ισχύος.

Πιθανές πηγές ενημέρωσης πίσω από τις στήλες

Η πιο λογική ανάγνωση είναι η εξής:

Στο Newmoney η τροφοδότηση μοιάζει να έρχεται από Μαξίμου, υπουργικά γραφεία οικονομικού κύκλου, τραπεζικά και επιχειρηματικά κανάλια. Το μείγμα μέτρων, κατώτατου, επιτοκίων, Attica, Goldman, Πειραιώς δεν βγαίνει από ένα μόνο πολιτικό γραφείο. Είναι συντονισμένο δίκτυο αγοράς, κυβέρνησης.

Στο Βήμα η πληροφορία φαίνεται να πατά σε διπλωματικές και κυβερνητικές πηγές. Το ύφος δεν είναι «κουτσομπολιό εξουσίας», είναι «κάποιος στο σύστημα εξηγεί την ανησυχία της Αθήνας».

Στο Powergame έχουμε μίξη Μαξίμου, κομματικών δικτύων, παραγόντων της Κεντροαριστεράς και ανθρώπων που ξέρουν δημόσιες συμβάσεις. Η στήλη κινείται σαν πίνακας ελέγχου των ισορροπιών του συστήματος: εκλογές, Ανδρουλάκης, Τσίπρας, ΕΣΠΑ, διοικητική κακοσμία.

Η ατζέντα πίσω από κάθε σημείο

Η Dark Room θέλει να περάσει ότι η κυβέρνηση βλέπει τον κίνδυνο, έχει μέτρα, δεν παρασύρεται σε εκλογικό τζόγο και συνεχίζει να κυβερνά με business realism. Είναι γραφή καθησυχασμού για ελίτ αναγνώστη. Όχι για τον απλό ψηφοφόρο. Για εκείνον που θέλει να ξέρει αν το τιμόνι κρατιέται ακόμα.

Ο Βηματοδότης θέλει να περάσει ότι η γεωπολιτική δεν είναι τηλεοπτικό ντεκόρ αλλά στοιχείο που επηρεάζει την ελληνική στρατηγική θέση. Και ταυτόχρονα να υπενθυμίσει ένα μόνιμο ελληνικό κόμπλεξ: μήπως οι άλλοι τρέχουν και εμείς μένουμε θεατές.

Το Big Mouth επιδιώκει δύο πράγματα. Πρώτον, να βάλει στο τραπέζι –ή να ξαναβάλει– το σενάριο εκλογικού αιφνιδιασμού ως «λογική» λύση. Δεύτερον, να δείξει ότι στο διοικητικό κράτος εξακολουθεί να επιβιώνει το γνωστό ελληνικό κόλπο: νομιμότητα μεν, αλλά με τα ξαδέρφια να παίζουν όλοι στο ίδιο ταμπλό.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

Κυρίως τέσσερις ομάδες:

1. Την κυβερνητική κορυφή, γιατί τέτοιες στήλες λειτουργούν και ως εσωτερικά ραβασάκια ισχύος.
2. Την οικονομική ελίτ, που θέλει να ξέρει αν πάμε σε σταθερότητα, σε κάλπες ή σε αναταραχή.
3. Το κομματικό ακροατήριο της ΝΔ, στο οποίο καλλιεργείται άλλοτε η εικόνα της ευθύνης και άλλοτε η ιδέα ότι «υπάρχει παράθυρο νίκης».
4. Και τέλος τους θεσμικούς παίκτες του κράτους, γιατί το κομμάτι με το ΕΣΠΑ δεν είναι απλώς αποκάλυψη. Είναι και προειδοποίηση: «ξέρουμε τι κάνετε».

Το συμπέρασμα

Χοντρικά, οι τρεις στήλες δεν συγκρούονται. Συμπληρώνουν η μία την άλλη.

• Η μία λέει: «μην πανικοβάλλεστε, υπάρχει κέντρο ελέγχου».
• Η άλλη λέει: «η γεωπολιτική σκηνή είναι πιο επικίνδυνη απ’ όσο δείχνει».
• Η τρίτη λέει: «αν θες να επιβιώσεις πολιτικά, είτε πας σε αιφνιδιασμό είτε καθαρίζεις τις γωνίες σου».