GPO: Αντι-κυβερνητικό συναίσθημα χωρίς αντι-κυβερνητικό σχέδιο – Iefimerida 16/02

Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τη δημοσκόπηση της GPO για το iefimerida, θα δει κάτι πιο σύνθετο από μια απλή διαφορά 16,9 μονάδων. Θα δει μια κοινωνία που δηλώνει, σχεδόν με θυμό, ότι θέλει αλλαγή, αλλά δεν ξέρει ποιον να εμπιστευτεί για να την κάνει πράξη.

Η στατική κυριαρχία και το ρεύμα της δυσφορίας

Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί τα πρωτεία, όμως η ηγεμονία της δεν είναι πλέον ανέφελη. Το ποσοστό της, καθηλωμένο στην περιοχή του 24%, μαρτυρά μια «κούραση υλικού». Η ακρίβεια και η αίσθηση ανασφάλειας στην καθημερινότητα λειτουργούν ως οξείδωση στα θεμέλια του κυβερνητικού αφηγήματος. Η μεσαία τάξη, ο άλλοτε προνομιακός συνομιλητής του Μαξίμου, εκπέμπει σήματα SOS, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα συμπιέζεται από τις ανένδοτες τιμές στα ράφια.

Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη με 30,1% στην εκτίμηση ψήφου. Όχι θριαμβευτικά, όχι εκτοξευμένη. Αλλά σταθερή. Με κορμό. Με ένα συμπαγές μπλοκ που αντέχει. Την ίδια στιγμή, σχεδόν το 68% λέει ότι θα ήθελε «κάποια άλλη κυβέρνηση». Αυτή η αντίφαση είναι το πολιτικό κλειδί της περιόδου: η διάθεση αλλαγής δεν μετατρέπεται σε εναλλακτική εξουσίας.

Η παγίδα του αντισυστημισμού

Το ΠΑΣΟΚ είναι δεύτερο, αλλά σε χαμηλή πτήση για κυβερνητική φιλοδοξία. Δεν έχει καταφέρει ακόμη να μετατρέψει τη φθορά της κυβέρνησης σε δική του δυναμική. Κινείται σε μια ενδιάμεση ζώνη: ούτε αρκετά αντισυστημικό για να απορροφήσει τον θυμό, ούτε αρκετά ηγεμονικό για να επιβάλει την αίσθηση «έρχομαι να κυβερνήσω». Κι έτσι, ο θυμός διαχέεται.

Η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση καταγράφουν διψήφια ποσοστά στην εκτίμηση. Δεν είναι απλώς συγκυριακή διαμαρτυρία. Είναι η έκφραση ενός πολιτικού ρεύματος που νιώθει πως το σύστημα δεν το εκπροσωπεί. Το ρήγμα δεν είναι αριστερά-δεξιά. Είναι θεσμικό-αντισυστημικό. Είναι εμπιστοσύνη-απόρριψη.

Και ο ΣΥΡΙΖΑ; Σε ποσοστά μικρού κόμματος. Όχι επειδή εξαφανίστηκαν οι ψηφοφόροι του, αλλά επειδή δεν έχει πείσει για το τι ακριβώς είναι σήμερα. Η πολιτική, όταν χάνει την ταυτότητά της, χάνει και το ακροατήριο.

Η σκιά του παρελθόντος

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, ωστόσο, κρύβεται στη δυναμική ενός δυνητικού νέου φορέα υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Εδώ δεν μιλάμε για μια απλή επιστροφή, αλλά για την ύπαρξη ενός «πολιτικού κενού» που αναζητά έκφραση. Το 19% της αποδοχής σε μια τέτοια προοπτική δείχνει ότι ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας, απογοητευμένο από τον κατακερματισμό της Αριστεράς και τη στασιμότητα του ΠΑΣΟΚ, αναζητά έναν πόλο που να μπορεί να σταθεί ως ισότιμος συνομιλητής ή αντίπαλος απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Το τέλος των μονοκομματικών ψευδαισθήσεων

Η πραγματική «βόμβα» της δημοσκόπησης βρίσκεται στην κοινωνική αποδοχή των κυβερνήσεων συνεργασίας. Οι αναποφάσιστοι αγγίζουν το 16%. Το «άλλο» κόμμα το 7%. Δηλαδή ένα τεράστιο κομμάτι του εκλογικού σώματος βρίσκεται σε αναμονή. Δεν έχει καταλήξει. Περιμένει γεγονότα. Περιμένει πρόσωπα. Περιμένει αφήγημα. Αυτή είναι η πραγματική προεκλογική δυναμική: ρευστότητα. Το γεγονός ότι πάνω από τους μισούς πολίτες απορρίπτουν το δόγμα της αυτοδυναμίας σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Η κοινωνία φαίνεται να ωριμάζει ταχύτερα από το πολιτικό προσωπικό, ζητώντας συνθέσεις και ελέγχους (checks and balances) αντί για λευκές επιταγές.

Καταλύτης το Άρθρο 86

Στα θεσμικά ζητήματα, η κοινωνία εμφανίζεται πιο ώριμη από το πολιτικό σύστημα. Υπάρχει ισχυρή αποδοχή για αλλαγές στο άρθρο 86, στη δικαιοσύνη, στην αξιολόγηση του Δημοσίου. Όχι από ιδεολογική εμμονή, αλλά από κόπωση. Από την ανάγκη να κλείσουν ανοιχτοί λογαριασμοί δεκαετιών. Εκεί η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει πεδίο συναίνεσης. Αν πετύχει, θα αναγκάσει την αντιπολίτευση να επιλέξει: σύγκλιση ή καταγγελία. Και οι δύο επιλογές έχουν κόστος.

Στην εξωτερική πολιτική, το μήνυμα είναι εξίσου διπλό. Ναι στον διάλογο με την Τουρκία. Αλλά όχι με κλειστά μάτια. Η κοινωνία θέλει σταθερότητα, αλλά δεν ανέχεται αίσθηση υποχώρησης. Η κυβέρνηση κρατά πλεονέκτημα εμπειρίας στο διεθνές πεδίο. Όμως αυτό δεν μεταφράζεται αυτόματα σε εσωτερική αποδοχή.

Η Εκτίμηση

Η προεκλογική περίοδος που διανύουμε δεν θα κριθεί στα «μεγάλα λόγια», αλλά στη διαχείριση της προσδοκίας. Η ΝΔ κινδυνεύει από την αυταρέσκεια της έλλειψης αντιπάλου, ενώ η αντιπολίτευση από την αδυναμία της να συνθέσει ένα πειστικό αφήγημα για την επόμενη μέρα. Ο «μέσος ψηφοφόρος» του 2026 είναι πιο υποψιασμένος, λιγότερο ιδεοληπτικός και κυρίως, πολύ πιο πιεσμένος οικονομικά. Όποιος καταφέρει να μιλήσει στην «τσέπη» και την «ασφάλεια» αυτού του πολίτη, χωρίς να υποτιμά τη νοημοσύνη του, θα κρατά τα κλειδιά των εξελίξεων.

Αν κάτι δείχνει αυτή η δημοσκόπηση, δεν είναι ποιος κερδίζει σήμερα. Είναι ότι μπαίνουμε σε μια προεκλογική περίοδο χωρίς καθαρό αντίπαλο δέος. Η ΝΔ δεν σαρώνει. Η αντιπολίτευση δεν ενοποιείται. Τα νέα κόμματα προκαλούν περιέργεια, όχι ακόμη ρεύμα. Η κοινωνία ζητά αλλαγή, αλλά φοβάται το άγνωστο.

Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ένα παράδοξο: υπάρχει αντι-κυβερνητικό συναίσθημα χωρίς αντι-κυβερνητικό σχέδιο. Όσο αυτό διαρκεί, η πρώτη δύναμη θα παραμένει πρώτη. Όχι επειδή ενθουσιάζει, αλλά επειδή δεν υπάρχει πειστική εναλλακτική.

Η πραγματική μάχη, λοιπόν, δεν θα δοθεί μόνο στην οικονομία ή στα εθνικά. Θα δοθεί στην έννοια της κυβερνησιμότητας. Ποιος μπορεί να πείσει ότι όχι μόνο καταγγέλλει, αλλά και κυβερνά. Όποιος το καταφέρει, θα μετατρέψει τη διάθεση αλλαγής σε εξουσία. Όποιος όχι, θα μείνει να μετρά ποσοστά οργής.

Και στις εκλογές, η οργή από μόνη της δεν κυβερνά.