Δεν είναι ώρα για πειράματα – Online παραπολιτικές στήλες 22/01

(Συνδυαστική θεώρηση online στηλών Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth, Θεωρείο, NonPaper 22/01) 

Ζούμε στην εποχή όπου η πολιτική δεν παράγει πια γεγονότα, αλλά χρησμούς για εσωτερική κατανάλωση, μεταξύ ενός espresso στο Κολωνάκι και μιας αγωνιώδους ματιάς στα τερματικά του Bloomberg. Αν παρατηρήσει κανείς την ορχήστρα των διαρροών των τελευταίων ημερών, από τα σαλόνια του Νταβός μέχρι τις πλημμυρισμένες γωνιές της Άνω Γλυφάδας, θα διακρίνει το ίδιο μοτίβο: μια απέλπιδα προσπάθεια να τετραγωνιστεί ο κύκλος της εθνικής μας αμηχανίας.

Από τη μία, η υψηλή στρατηγική. Το «πράσινο φως» από το Κογκρέσο για τα F-35 χαιρετίζεται ως η απόλυτη επιβεβαίωση της ύπαρξής μας στον χάρτη. Είναι η αρχετυπική ανάγκη του Έλληνα να νιώθει «προστατευμένος» από τον μεγάλο ξένο πατέρα, την ώρα που ο πλανήτης κρατά την ανάσα του για την επιστροφή του Τραμπ. Εκεί, στο Νταβός, η Ευρώπη μοιάζει με ηλικιωμένη κυρία που προσπαθεί να θυμηθεί πού άφησε τα κλειδιά της ισχύος της, ενώ εμείς, με τον γνωστό επαρχιωτικό ναρκισσισμό, θεωρούμε ότι το δικό μας «στρίβειν» θα μας σώσει από τον παγκόσμιο τυφώνα.

Το μοτίβο είναι γνώριμο: έξω ο κόσμος κλυδωνίζεται, γεωπολιτικά, ενεργειακά, θεσμικά. Η Ευρώπη δοκιμάζεται, η Δύση αμφισβητείται, οι ισορροπίες μοιάζουν εύθραυστες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η εσωτερική πολιτική ζωή παρουσιάζεται σαν παιδική χαρά σε ώρα σεισμού. Κάποιοι «σοβαροί» κρατούν το τιμόνι, κάποιοι άλλοι παίζουν με τις κούνιες. Το μήνυμα είναι απλό και επαναλαμβανόμενο: τώρα δεν είναι ώρα για πειράματα.

Η σοβαρότητα, όμως, εδώ δεν είναι αξία. Είναι ρόλος. Φοριέται σαν κοστούμι εξουσίας και λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε κάθε κριτική. Όποιος αμφισβητεί, βαφτίζεται ανεύθυνος. Όποιος επιμένει σε δικαιώματα ή θεσμικές αρχές, κατηγορείται για ιδεοληψία. Όποιος ρωτά «γιατί», θεωρείται ότι δεν καταλαβαίνει το μέγεθος της απειλής. Κι έτσι η πολιτική μετατρέπεται σε μονόλογο διαχείρισης φόβου.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η αντιπολίτευση παρουσιάζεται συστηματικά ως ασταθής, κατακερματισμένη, εσωστρεφής. Όχι μέσα από μια ουσιαστική σύγκρουση θέσεων, αλλά μέσω μιας διαρκούς παραπολιτικής αποδόμησης: ποιος τσακώνεται με ποιον, ποιος αμφισβητεί ποιον, ποιος δεν «τραβάει». Η εικόνα δεν λέει απλώς ότι δεν υπάρχει εναλλακτική, λέει ότι ακόμη κι αν υπάρχει, δεν αξίζει να τη σκεφτείς σοβαρά. Η πολιτική επιλογή μετατρέπεται σε ψυχολογική αξιολόγηση χαρακτήρων.

Όμως, η μεταφυσική της εξουσίας προσκρούει πάντα στην πεζή πραγματικότητα της λάσπης. Η Άνω Γλυφάδα, ανοχύρωτη απέναντι σε μια καταιγίδα που όλοι «έβλεπαν» αλλά κανείς δεν «πίστευε», είναι το τέλειο σύμβολο της θεσμικής μας ρηχότητας. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς η «ανοησία», για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο που αγαπούν οι διαρροές, βαφτίζεται αιφνιδιασμός. Δεν είναι θέμα κλιματικής αλλαγής, είναι θέμα μιας βαθιάς, οντολογικής απροθυμίας να οργανώσουμε το κράτος πέρα από το επίπεδο της επικοινωνιακής διαχείρισης.

Η πολιτική, όμως, δεν είναι διαχείριση καιρού. Είναι σύγκρουση νοημάτων. Δεν είναι απλώς το «να μη γίνει ζημιά», αλλά το τι κοινωνία θέλουμε να χτίσουμε. Αν αυτό χαθεί μέσα σε έναν διαρκή ψίθυρο παραπολιτικής σοβαροφάνειας, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι ποιος κυβερνά. Θα είναι ότι συνηθίσαμε να κυβερνιόμαστε από την ιδέα πως δεν υπάρχει εναλλακτική.

Την ίδια στιγμή, το πολιτικό σύστημα αναλώνεται σε μια «βολική ασάφεια» για ζητήματα όπως οι αμβλώσεις. Εδώ η υποκρισία αγγίζει τα όρια της τέχνης. Από τη μια η πρόοδος, από την άλλη το «κλείσιμο του ματιού» στο συντηρητικό ακροατήριο και την Εκκλησία. Είναι η ίδια μέθοδος που βλέπουμε και στο οικονομικό πεδίο: οι τράπεζες παρουσιάζουν κέρδη-μαμούθ, η Εθνική Ασφαλιστική αλλάζει χέρια, και το ΠΑΣΟΚ τσακώνεται «τζάμπα» για το ποιος θα έχει το πάνω χέρι στην αντιπολίτευση του τίποτα.

Τι μένει στο τέλος; Μια αίσθηση ότι η χώρα διοικείται με όρους «Big Mouth». Μια πληροφορία εδώ, ένα «καρφί» εκεί για τον τάδε υπουργό ή τον δείνα περιφερειάρχη που «επανακάμπτει», και στο βάθος ο πολίτης-θεατής. Η ατζέντα είναι σαφής: να πειστούμε ότι η κανονικότητα είναι αυτό το μείγμα εξοπλιστικών θριάμβων και εσωτερικής αποδιοργάνωσης.

Η αλήθεια είναι πως δεν αναζητούμε λύσεις, αλλά άλλοθι. Άλλοθι για την ανικανότητα να φτιάξουμε δρόμους, άλλοθι για την ανάγκη μας να είμαστε πάντα στην ουρά των ισχυρών, άλλοθι για τον κυνισμό με τον οποίο αντιμετωπίζουμε το μέλλον. Όσο η πολιτική εξαντλείται σε παραπολιτικά non-papers, η χώρα θα παραμένει ένας εντυπωσιακός σκηνικός διάκοσμος, που τρέμει όμως στην πρώτη δυνατή βροχή.

Η Χαρτογράφηση των Στηλών (Το «Πού» και το «Πώς»)

Οι πηγές μας (Dark Room, Βηματοδότης, Big Mouth, Non Paper, Θεωρείο) λειτουργούν ως οι σύγχρονοι χρησμοί της πλατείας Κολωνακίου και του Μεγάρου Μαξίμου.

• Η μέθοδος: Χρησιμοποιούν την «έγκυρη διαρροή». Δεν μεταφέρουν απλώς την είδηση, αλλά την «πληροφορία από μέσα», επενδυμένη με μια εσάνς ειρωνείας για τους «αδαείς» και μια δόση κυνισμού για την πολιτική επιβίωση.
• Το ύφος: Υβριδικό. Λίγο οικονομικό παρασκήνιο, λίγη εθνική υπερηφάνεια για τα εξοπλιστικά και αρκετό «καρφί» για τις εσωκομματικές έριδες.

1) Τι αναδεικνύει κάθε στήλη (και με ποιο κόλπο)

Newmoney: Dark Room

Κεντρικό κάδρο: «Η Ευρώπη δοκιμάζεται από τον Τραμπ/Γροιλανδία, κι εμείς πρέπει να σταθούμε ενωμένοι», με ταυτόχρονο “ελληνικό σημείωμα” ότι ο Μητσοτάκης δεν πάει Νταβός και πάει Βρυξέλλες για το θέμα.
Κόλπο: βάζει την Ελλάδα μέσα στη “Μεγάλη Ιστορία” (Δύση/ΕΕ/ΝΑΤΟ/ΟΗΕ) και σου πουλάει “υπεύθυνη γραμμή” ως μονόδρομο. Παράλληλα πετάει δεύτερα και τρίτα θέματα (ΠΑΣΟΚ σφαγή, τουρκικό ραντεβού, κακοκαιρία) σαν σφηνάκια για να σε κρατήσει με ρυθμό δελτίου.
Στόχος εντύπωσης: “μην το παίρνεις ελαφρά, τώρα είναι γεωπολιτική ώρα”.

ΤΟ ΒΗΜΑ: Βηματοδότης

Κεντρικό κάδρο: Καρυστιανού + αμβλώσεις, αλλά η πραγματική βολή είναι αλλού: ξεγυμνώνει την υποκρισία και τον καιροσκοπισμό του πολιτικού συστήματος πάνω σε δικαιώματα, θυμίζοντας ιστορικά (1986) και ευρωπαϊκά (2021) επεισόδια.
Κόλπο: αντί να “μαλώσει” την Καρυστιανού, κάνει pivot: «το θέμα είναι ότι συζητάμε χωρίς αρχές, μόνο με βάση τη συγκυρία».
Στόχος εντύπωσης: να πάρει πίσω το αφήγημα από τα social (“ακροδεξιά/προοδευτική” ταμπέλα) και να το πάει σε “θεσμική μνήμη” και πολιτική ευθύνη.

Powergame: Big Mouth

Κεντρικό κάδρο: ένα κοκτέιλ από Νταβός-ματαιώσεις, ευρωπαϊκά/Eurogroup vibes, ΑΠΕ διοίκηση, μαντινάδες-γκάφες, ΣΥΡΙΖΑ rebranding, κ.λπ.
Κόλπο: “κουτσομπολιό με γραβάτα”: βάζει σοβαρό (Eurogroup/θεσμοί) δίπλα σε γελοιοποίηση (θεία/μερομήνια/βασιλόπιτες) για να περάσει μήνυμα ιεραρχίας: ποιος είναι “σοβαρός”, ποιος είναι “για τα πανηγύρια”.
Στόχος εντύπωσης: να μείνει η αίσθηση ότι το Μαξίμου/το σύστημα διοίκησης “δουλεύει”, ενώ οι απέναντι κάνουν θόρυβο.

Iefimerida: Non Paper

Κεντρικό κάδρο: κακοκαιρία/Άνω Γλυφάδα, “ανόητοι” που υποτίμησαν τα μέτρα, και μετά γέφυρα σε ΠΑΣΟΚ-δημοσκοπικό άγχος/στρατηγική.
Κόλπο: καθαρή ηθική ιεράρχηση (“ανόητοι”, “κακή προαίρεση”) + παραδειγματισμός, ώστε η κριτική σε διαχείριση κρίσης να βαφτιστεί ανευθυνότητα.
Στόχος εντύπωσης: να νομιμοποιηθεί η κρατική επιλογή (“τα μέτρα ήταν σωστά”) και να χρεωθεί πολιτικό κόστος σε όσους πήγαν να το παίξουν αντιπολίτευση-μετεωρολόγοι.

Καθημερινή: Θεωρείο

Κεντρικό κάδρο: “πράσινο φως” από Κογκρέσο για IMEC και ενεργειακά/διασυνδέσεις (Great Sea Interconnector, Ελλάδα-Αίγυπτος, IGB), με υπογραμμισμένη αμυντική/ενεργειακή εμβάθυνση ΗΠΑ με Ελλάδα-Κύπρο-Ισραήλ-Αίγυπτο.
Δεύτερο κάδρο: ΠΑΣΟΚ “όλοι εναντίον όλων”, ονομαστικά στρατόπεδα, και Διαμαντοπούλου που ζητά “μεγάλη εικόνα”.
Κόλπο: διπλή σκηνή: (α) υψηλή γεωπολιτική/υποδομές = “σοβαρό κράτος”, (β) εσωτερική φαγωμάρα αντιπολίτευσης = “δεν κυβερνάς έτσι”.

2) Κοινά σημεία: η “γραμμή” που παίζει παντού

1. Νταβός/Τραμπ/Γροιλανδία ως stress test της Δύσης: άλλος το γράφει γεωπολιτικά (Dark Room), άλλος το δουλεύει παραπολιτικά (Big Mouth), άλλος το κουμπώνει με “Greek House” φήμες.
2. ΠΑΣΟΚ ως κόμμα σε εσωτερική αποσύνδεση: το βλέπεις σε Dark Room (“σφάζονται”), σε Non Paper (δημοσκοπικό άγχος/αυτόνομη πορεία), σε Θεωρείο (λίστα “όλοι εναντίον όλων”).
3. Η πολιτική ως performance: αμβλώσεις/Καρυστιανού (Βηματοδότης) δείχνει το “χωρίς αρχές”, ενώ οι άλλες στήλες δείχνουν “χωρίς σοβαρότητα” (πανηγύρια, μαντινάδες, social αντιδράσεις).
4. Κρίση/κακοκαιρία ως τεστ διακυβέρνησης: Non Paper και Big Mouth το κάνουν εργαλείο για να δικαιώσουν αποφάσεις (κλειστά σχολεία/μέτρα) και να γελοιοποιήσουν “κριτικούς”.

3) Πηγές ενημέρωσης και “μηχανισμός παραγωγής”

Όλες δουλεύουν με το κλασικό “μου λένε / μαθαίνω / πηγές”: δεν είναι ρεπορτάζ με έγγραφο, είναι ρεπορτάζ με πρόσβαση. Αυτό σημαίνει ότι η πληροφορία είναι ταυτόχρονα και νόμισμα σχέσεων: σου δίνω κάτι, μου δίνεις κάτι. Το βλέπεις καθαρά όταν περνάνε από γεωπολιτική σε κομματικά μαχαιρώματα στην ίδια ανάσα.

4) Η ατζέντα πίσω από τα σημεία

• Να πειστεί το “κέντρο” ότι η σταθερότητα είναι η μόνη λογική επιλογή: Ευρώπη/IMEC/ενεργειακές διασυνδέσεις = “μεγάλο παιχνίδι”, άρα δεν θες πειράματα.
• Να εγκλωβιστεί η αντιπολίτευση σε εικόνα ανικανότητας/αυτοφαγίας (ειδικά ΠΑΣΟΚ) ώστε να μην μπορεί να κεφαλαιοποιήσει δυσαρέσκεια.
• Να γίνει “τοξικό” το εύκολο αντιπολιτευτικό σχόλιο σε κρίση (κακοκαιρία), γιατί αλλιώς ανοίγει τρύπα στην αποτελεσματικότητα του κράτους.
• Να μετατεθεί η συζήτηση για δικαιώματα από το “τι πιστεύεις” στο “πόσο υποκριτής είσαι όταν σε βολεύει” (Βηματοδότης).

5) Ποιον θέλουν να επηρεάσουν και γιατί

1. Μεσαίο/αστικό ακροατήριο που φοβάται την αστάθεια (γεωπολιτική, ενεργειακά, θεσμοί): να “κλειδώσει” στο πλαίσιο σοβαρότητας/συνέχειας.
2. Κεντρώους ψηφοφόρους που κοιτάνε ΠΑΣΟΚ ως εναλλακτική: να τους περάσει το μήνυμα “καλό παιδί, αλλά δεν μπορεί να κρατήσει ομάδα ούτε σε meeting”.
3. Opinion-makers / media class: με “inside” λεπτομέρειες (ΑΠΕ αλλαγές, Davos φήμες, κομματικές ίντριγκες) φτιάχνουν κοινό λεξιλόγιο της ημέρας, άρα και ατζέντα.

Το συνολικό vibe; “Ο κόσμος καίγεται (κυριολεκτικά/μεταφορικά), άρα κόψε τις μαγκιές”. Κι εδώ είναι το ζουμί: δεν σε ενημερώνουν μόνο. Σε ρυθμίζουν, στο πού θα γελάσεις, πού θα θυμώσεις και κυρίως ποιον θα θεωρήσεις ‘ικανό’ πριν καν τον δεις στο τερέν.