Μητσοτάκης: Silicon Valley η Ελλάδα (αλλά με καλώδια που κρέμονται από το ταβάνι)

Η ελληνική δημόσια συζήτηση για την τεχνολογία συχνά θυμίζει επιχειρηματικό πάνελ όπου όλοι συμφωνούν ότι «το μέλλον είναι φωτεινό», αρκεί να μην κοιτάξεις τα καλώδια που κρέμονται από το ταβάνι. Στη σημερινή εμφάνιση του Πρωθυπουργού στο συνέδριο της Grant Thornton, είδαμε μια εξαιρετικά επιμελημένη εκδοχή αυτής της αισιοδοξίας: μια χώρα που «τρέχει», επιχειρήσεις που «μετασχηματίζονται», δημόσιους υπαλλήλους που εξοικειώνονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη τόσο φυσικά όσο αλλάζουν χαρτί στον εκτυπωτή. Ωστόσο, πίσω από τη χρωματιστή αφήγηση, αναδύονται τρεις αντιφάσεις που αξίζουν προσεκτική ανάγνωση.

Πρώτον, η κυβέρνηση παρουσιάζει την ψηφιακή μετάβαση ως ένα success story γραμμικό, σχεδόν λογιστικό: ξεκινήσαμε από το μηδέν, τώρα έχουμε εφαρμογές, αύριο θα έχουμε και υπερυπολογιστές που θα δίνουν πρόσβαση στις ΜμΕ «για να αναπτύξουν προϊόντα». Ωραία. Μόνο που η πραγματικότητα είναι λιγότερο πελατειακή: καμία μικρή επιχείρηση στην Κοζάνη ή στη Σητεία δεν λύνει το πρόβλημά της με GPU clusters. Θέλει σταθερό ρεύμα, προβλέψιμη φορολογία και ανθρώπους με δεξιότητες που δεν θα φύγουν για Δουβλίνο. Η Ελλάδα αναπτύσσει τεχνολογικές υποδομές, αλλά η οικονομία της λειτουργεί ακόμα με τα λογιστικά της δεκαετίας του ’90.

Δεύτερον, ο Πρωθυπουργός μιλά για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, την παραπληροφόρηση, την ψυχολογική επιβάρυνση των νέων, την υποκατάσταση γνωστικών λειτουργιών. Τα περιγράφει με δραματικό τόνο, σχεδόν υπαρξιακό. Κι όμως, αυτή η ανησυχία δεν μεταφράζεται σε σαφή πολιτική. Δεν αρκεί να λες πως «θα έρθουμε σε μια εποχή περιορισμών», αν την ίδια στιγμή παραμένει ασαφές ποιος θα τους θέσει, με ποιες αρχές και με ποια εργαλεία ελέγχου. Στον ιδιωτικό τομέα η καινοτομία τρέχει με ρυθμό Silicon Valley, αλλά στην πολιτική το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει γραμμένο στη διάλεκτο του υπουργικού συμβουλίου της δεκαετίας του ’80.

Τρίτον, ο Πρωθυπουργός επαναλαμβάνει ότι «η παραγωγικότητα δεν υπάρχει χωρίς τεχνολογία». Σωστό. Αλλά μοιάζει να αγνοεί ότι η χώρα έχει ένα βαθύ, χρόνιο ζήτημα: το διοικητικό και εργασιακό της οικοσύστημα λειτουργεί συχνά σαν σύστημα απωλειών, όχι σαν σύστημα ενίσχυσης. Το Δημόσιο δεν χρειάζεται μόνο αλγορίθμους, χρειάζεται δομές που επιτρέπουν στους ανθρώπους να μάθουν, να αποτύχουν, να βελτιωθούν. Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τις διαδικασίες γρηγορότερες, δεν διορθώνει οργανωτικές κουλτούρες.

Και πάνω απ’ όλα, λείπει από το αφήγημα ο πραγματικός οικονομικός στόχος: όχι να φέρουμε την Ελλάδα «πιο κοντά στην Ευρώπη» (μια φράση που ακούγεται σαν ατέλειωτη μετρική σύγκλισης), αλλά να δημιουργήσουμε ένα παραγωγικό μοντέλο που να αντέχει στη διεθνή πίεση και στις τεχνολογικές διαταραχές. Κάτι που δεν επιτυγχάνεται με δαιδαλώδεις διαδικασίες, αλλά με ρεαλισμό, θεσμική σοβαρότητα και ένα δημόσιο που λειτουργεί ως πλατφόρμα, όχι ως γραφειοκρατικό σύμβολο.

Η αποψινή συζήτηση ήταν κομψή, τεχνοκρατική, σχεδόν αποστειρωμένη. Αυτό όμως που χρειάζεται η χώρα δεν είναι περισσότερη αποστείρωση, είναι περισσότερη αλήθεια: ότι η τεχνολογία είναι εργαλείο, όχι υποκατάστατο πολιτικής, ότι η ψηφιακή πρόοδος δεν σημαίνει κοινωνική ωρίμανση, κι ότι το μέλλον δεν «ξετυλίγεται» μόνο του, απαιτεί συνεχή διορθωτική κρίση, όχι αδιάκοπο αυτοθαυμασμό.

Αν θέλουμε σοβαρή τεχνολογική στρατηγική, πρέπει να δούμε το μέλλον χωρίς το φίλτρο της αισιοδοξίας του συνεδρίου. Γιατί τα συνέδρια τελειώνουν, οι χώρες όχι.