Ο πολιτισμικά επικίνδυνος «αντρισμός» και «μαγκιά» Μητσοτάκη για την “παραβατικότητα” στην Κρήτη

Η ανάρτηση του πρωθυπουργού, όπως κάθε κυριακάτικη ανάρτηση του είδους, λειτουργεί λιγότερο ως ενημέρωση και περισσότερο ως τελετουργία επικοινωνίας. Είναι ένα εβδομαδιαίο αφήγημα αυτοεπιβεβαίωσης, όπου ως ηγέτης απευθύνεται στους πολίτες με τον τόνο ενός ήρεμου διαχειριστή της ιστορίας, ενός ανθρώπου που επιβλέπει τον χρόνο, ταξινομεί τα γεγονότα και τα νοηματοδοτεί εκ των υστέρων. Δεν είναι απλώς ένα “ποστ”. Είναι η προσπάθεια να διαμορφωθεί και να μπολιαστεί η συλλογική αφήγηση της εβδομάδας, πριν προλάβει να το κάνει ο δημόσιος διάλογος.

Το ύφος της βεβαιότητας

Με τη φράση «Μερικές εβδομάδες νιώθω ότι περνούν πιο γρήγορα από άλλες» ο πρωθυπουργός τοποθετεί τον εαυτό του όχι στο επίκεντρο των γεγονότων αλλά πάνω από αυτά. Παρατηρεί τον χρόνο σαν κάποιος που κρατά ημερολόγιο πλοίου. Η γλώσσα είναι ήπια, σχεδόν οικογενειακή, όμως πίσω της διακρίνεται η προσπάθεια να επιβληθεί νόημα πάνω στην ακαταστασία της πραγματικότητας.

Κάθε παράγραφος της ανάρτησης λειτουργεί σαν “κεφάλαιο μιας θετικής αφήγησης”: ενεργειακό hub, γεωτρήσεις, Κρήτη και οπλοκατοχή, ψηφιακή κάρτα εργασίας, δικαιοσύνη, αγροτικές επιδοτήσεις, έργα στη Δράμα. Μια σπειροειδής ακολουθία γεγονότων που συνδέονται όχι από τη λογική τους, αλλά από τη λειτουργία τους ως απόδειξη ότι το κράτος κινείται και ο ίδιος ελέγχει τη ροή του.

Το ύφος θυμίζει το “λογιστικό” βλέμμα ενός τεχνοκράτη που επιχειρεί να μετατρέψει την πολιτική σε πίνακα ισολογισμού: όπου κάθε πρόβλημα συνοδεύεται από τη δική του “ενεργοποιημένη λύση”, κάθε κρίση από ένα “σχέδιο δράσης”. Έτσι οικοδομείται η ψευδαίσθηση της συνοχής.

Τι λέει – και τι δεν λέει

Λέει πολλά, σχεδόν υπερβολικά πολλά. Αυτό, όμως, είναι η πρώτη υπεκφυγή: ο καταιγισμός επιτευγμάτων λειτουργεί σαν πέπλο που σκεπάζει τα μη ειπωμένα.

• Δεν λέει τίποτα για τις κοινωνικές εντάσεις που συσσωρεύονται, τις τιμές, τη φθορά εμπιστοσύνης, το αίσθημα αδικίας που κυκλοφορεί σαν υπόγειο ρεύμα.
• Δεν λέει ότι πίσω από τη ρητορική περί «ενεργειακής ανεξαρτησίας» κρύβεται η επιλογή ευθυγράμμισης με τα αμερικανικά συμφέροντα και η παραίτηση από έναν ρόλο μεσολαβητή στην Ανατολική Μεσόγειο.
• Δεν λέει ότι η “πράσινη μετάβαση” συνυπάρχει με την αναβίωση του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καυσίμου, δηλαδή με την ίδια αντίφαση που προκάλεσε την κλιματική παγίδα των τελευταίων δεκαετιών.
• Δεν λέει, τέλος, ότι το αφήγημά του για την “παραβατικότητα” στην Κρήτη είναι πολιτισμικά επικίνδυνο: καταγγέλλει ένα φαινόμενο χρησιμοποιώντας την ίδια γλώσσα, τη γλώσσα του «αντρισμού» και της «μαγκιάς» που υποτίθεται θέλει να ξεριζώσει.

Η συμβολική οικονομία της ανάρτησης

Ο πρωθυπουργός δεν γράφει για να πείσει, αλλά για να διατηρήσει το τελετουργικό της τάξης. Ο πολίτης διαβάζει και νιώθει ότι, έστω κι αν δεν ευημερεί, κάποιος “κρατά τα χαρτιά τακτοποιημένα”. Αυτό είναι το υποσυνείδητο μήνυμα. Η επανάληψη του μοτίβου «ξεκινώ θετικά», «αλλάζω θέμα τώρα», «περνώ στον τομέα…» είναι σχεδόν παιδαγωγική. Ο λόγος του θυμίζει δάσκαλο που θέλει να βάλει σειρά στο χάος. Η πολιτική, όμως, δεν είναι τάξη, είναι σύγκρουση συμφερόντων, αντιφάσεις, ηθικά διλήμματα. Αυτά ο λόγος του τα εξορίζει ευγενικά.

Κάθε “ανασκόπηση” του είναι ένα είδος παρηγορητικής αφήγησης: η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αγωνιά, γιατί ο ρυθμός της εξέλιξης επιβλέπεται. Έτσι παράγεται το συναίσθημα της μεταφυσικής σταθερότητας, που συχνά υποκαθιστά την πραγματική πολιτική ουσία.

Το υπονοούμενο

Η φράση «σε μια Ελλάδα που δεν φοβάται να αλλάζει και δεν σταματά να προχωρά» δεν είναι απλώς ρητορικό κλείσιμο. Είναι αντίδοτο στην κούραση του αφηγήματος. Ο Πρωθυπουργός αντιλαμβάνεται ότι η φθορά του χρόνου δεν μετριέται πια σε σκάνδαλα ή δημοσκοπήσεις, αλλά σε κόπωση νοήματος. Γι’ αυτό φροντίζει να ξαναδίνει κάθε Κυριακή ένα νοηματικό περίβλημα στην εβδομάδα: “ό,τι συνέβη, εντάσσεται σε μια πορεία προόδου”.

Κι όμως, πίσω από αυτή την αισιοδοξία διακρίνεται μια ανησυχία: η ανάγκη να ελέγξει τη ροή των γεγονότων μέσω της αφήγησης, προδίδει ότι τα γεγονότα έχουν αρχίσει να του ξεφεύγουν. Όσο περισσότερο προσπαθεί να περιγράψει “όλα όσα έγιναν”, τόσο περισσότερο αφήνει να φανεί η διάχυση του ελέγχου.

Πολιτική εκτίμηση

Η κυριακάτικη ανάρτηση λειτουργεί σαν μικρογραφία της διακυβέρνησης: μεθοδική, οργανωμένη, επικοινωνιακά άρτια, αλλά και ερμητικά κλειστή στο απρόβλεπτο. Είναι πολιτική χωρίς πάθος, που ζητά αναγνώριση, όχι συμμετοχή. Το μήνυμα της σταθερότητας είναι ειλικρινές, αλλά φέρει το παράδοξο μιας εξουσίας που παράγει κίνηση για να αποδείξει ότι υπάρχει ζωή, όχι απαραίτητα πρόοδος. Η βαθύτερη έννοια της ανάρτησης είναι υπαρξιακή: ένας ηγέτης προσπαθεί κάθε Κυριακή να ξαναγράψει το νόημα της εβδομάδας, μήπως και συγκρατήσει την αίσθηση συνέχειας. Όμως η πραγματικότητα, όλο και πιο συχνά, του υπενθυμίζει ότι ο χρόνος της πολιτικής δεν υπακούει στη δομή ενός ποστ στο Facebook.

Ο Πρωθυπουργός παρουσιάζει τη χώρα σαν επιχείρηση που αποδίδει, όχι σαν κοινωνία που δοκιμάζεται. Το κείμενό του είναι εργαλείο πειθαρχίας του δημόσιου χρόνου, ένα εβδομαδιαίο “manual αισιοδοξίας” για μια κοινωνία που αναζητά παρηγορητική αφήγηση. Η πολιτική του αξία βρίσκεται στη σταθερότητα που εκπέμπει. Το αδύναμό του σημείο: η έλλειψη συγκίνησης. Ο πολίτης δεν διαβάζει πια για να εμπνευστεί, διαβάζει για να διαπιστώσει ότι το κράτος εξακολουθεί να “λειτουργεί”. Κι εκεί, στο σημείο που το κράτος λειτουργεί αλλά ο άνθρωπος δεν συγκινείται, αρχίζει η φθορά της ηγεμονίας.