|
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε 90 παραδοτέα μέχρι το τέλος της τετραετίας. Είναι πολλά; Είναι λίγα; Εξαρτάται. Αν πρόκειται για 90 προβλήματα που θα λυθούν, είναι μια καλή αρχή. Αν πρόκειται για 90 διοικητικές διαδικασίες που θα ολοκληρωθούν, τότε ενδέχεται απλώς να αποκτήσουμε έναν ακόμη κατάλογο κυβερνητικών επιτυχιών, από αυτούς που διαβάζονται ευχάριστα στα υπουργικά γραφεία, αλλά δύσκολα αναγνωρίζονται στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η ανακοίνωση του Παύλου Μαρινάκη μετά το Υπουργικό Συμβούλιο παρουσιάζει έναν ενδιαφέροντα κυβερνητικό προγραμματισμό. Είκοσι υπουργεία, 90 προτεραιότητες, 27 παραδοτέα μέσα στο 2026 και 63 το 2027. Η αριθμητική είναι σαφής. Το ερώτημα είναι αν θα αποδειχθεί εξίσου σαφές και το αποτέλεσμα.
Διότι υπάρχει μια παλιά ελληνική παρεξήγηση γύρω από την έννοια του κυβερνητικού έργου. Θεωρούμε επίτευγμα την ψήφιση ενός νόμου, ενώ το πραγματικό επίτευγμα είναι να μην ταλαιπωρείται ο πολίτης εξαιτίας του προβλήματος που υποτίθεται ότι ο νόμος αντιμετωπίζει.
Ας πάρουμε τη στεγαστική πολιτική. Η κυβέρνηση προγραμματίζει διαγωνισμούς κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης ανενεργών στρατοπέδων για προσιτή κατοικία. Χρήσιμες πρωτοβουλίες, ασφαλώς. Μόνο που η προκήρυξη ενός διαγωνισμού δεν στεγάζει κανέναν. Το ίδιο ισχύει για την ανακοίνωση νέων σχολείων, την έναρξη μελετών ή την κατάρτιση οδικών χαρτών. Είναι αναγκαία βήματα, όχι όμως το τελικό αποτέλεσμα.
Υπάρχει και το αντίστροφο παράδειγμα. Η αυτεπάγγελτη ηλεκτρονική αναζήτηση δικαιολογητικών μπορεί να μην προσφέρεται για πανηγυρικές εξαγγελίες, αλλά ενδέχεται να αποδειχθεί χρησιμότερη από πολλές εντυπωσιακές μεταρρυθμίσεις. Αν ο πολίτης πάψει να μεταφέρει πιστοποιητικά από τη μία δημόσια υπηρεσία στην άλλη, θα έχει συμβεί κάτι ουσιαστικό. Θα έχουμε περιορίσει ένα μικρό, αλλά καθημερινό κομμάτι της κρατικής δυσλειτουργίας.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις στον Αναπτυξιακό Νόμο. Η κατάργηση περιττών εγκρίσεων για ορισμένες τροποποιήσεις επενδυτικών σχεδίων και η μείωση της διάρκειας συγκεκριμένων υποχρεώσεων των επιχειρήσεων δείχνουν ότι αναγνωρίζεται ένα πρόβλημα το οποίο η ελληνική διοίκηση συχνά επιδεινώνει με δικές της αποφάσεις.
Το κράτος δημιουργεί διαδικασίες για να ελέγξει την οικονομική δραστηριότητα και, όταν οι διαδικασίες γίνονται εμπόδιο στην ίδια τη δραστηριότητα, χρειάζεται νέους νόμους για να τις απλοποιήσει. Έχουμε δηλαδή μια κρατική μηχανή που παράγει γραφειοκρατία και στη συνέχεια παρουσιάζει ως μεταρρύθμιση την κατάργηση μέρους της.
Δεν είναι λόγος να απορρίψουμε τις αλλαγές. Είναι λόγος να αναρωτηθούμε γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια.
Στο πολιτικό επίπεδο, πάντως, η ανακοίνωση έχει μια διαφορετική σημασία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να θέσει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για το υπόλοιπο της θητείας του. Αυτό δημιουργεί έναν μηχανισμό ελέγχου των υπουργών, αλλά και μια δημόσια δέσμευση που μπορεί να ελεγχθεί από τους πολίτες.
Είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή, διότι η δημοσιοποίηση στόχων δεν έχει μόνο πλεονεκτήματα για εκείνον που κυβερνά. Διευκολύνει και εκείνον που θέλει να ασκήσει κριτική.
Μάλιστα, το 70% των επιλεγμένων παραδοτέων τοποθετείται στο 2027. Θα μπορούσε κανείς να διακρίνει εδώ την προσπάθεια συγκρότησης ενός κυβερνητικού απολογισμού κοντά στις εκλογές. Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο κολακευτική ανάγνωση. Μήπως η μεγάλη συγκέντρωση στόχων στο τελευταίο έτος δείχνει ότι αρκετές παρεμβάσεις χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο από τον αρχικά επιθυμητό;
Η ανακοίνωση δεν προσφέρει αρκετά στοιχεία για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα. Αξίζει, ωστόσο, να τεθεί.
Υπάρχει και μια δεύτερη παγίδα. Όταν ο κυβερνητικός απολογισμός οργανώνεται γύρω από έναν αριθμό, υπάρχει ο πειρασμός να προσαρμοστεί η πραγματικότητα στον αριθμό. Να μετρηθεί δηλαδή ως επιτυχία η ολοκλήρωση μιας διαδικασίας, ανεξάρτητα από την κοινωνική ή οικονομική της απόδοση.
Αυτός είναι ένας κίνδυνος που δεν αφορά αποκλειστικά τη σημερινή κυβέρνηση. Είναι διαχρονική ασθένεια της ελληνικής διοίκησης. Μετράμε πόσα χρήματα απορροφήθηκαν αντί για το τι απέδωσαν, πόσοι νόμοι ψηφίστηκαν αντί για το αν εφαρμόστηκαν, πόσα έργα εξαγγέλθηκαν αντί για το πόσα λειτουργούν.
Αν, λοιπόν, ο πρωθυπουργός θέλει πράγματι να συνδέσει το τέλος της τετραετίας με έναν μετρήσιμο απολογισμό, υπάρχει ένα απλό κριτήριο. Να δημοσιοποιήσει όχι μόνο την πρόοδο των 90 παραδοτέων, αλλά και τους δείκτες με τους οποίους θα αξιολογηθεί η πραγματική τους χρησιμότητα.
Πόσα σπίτια θα κατοικηθούν; Πόσο θα μειωθεί ο χρόνος εξυπηρέτησης από το Δημόσιο; Πόσες επενδύσεις θα ολοκληρωθούν ταχύτερα; Πόσες διαδικασίες θα καταργηθούν οριστικά;
Το ενδιαφέρον για το 2027, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο αν η κυβέρνηση θα καταφέρει να ολοκληρώσει τον κατάλογό της. Βρίσκεται στο αν θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οφείλει να λογοδοτεί μια κυβέρνηση.
Διότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν ήταν ποτέ η έλλειψη κυβερνητικών σχεδίων. Ήταν η ευκολία με την οποία συγχέαμε την ύπαρξη ενός σχεδίου με την επιτυχία του.
Και αν κάτι αξίζει να παραδώσει ο Μητσοτάκης μέχρι το τέλος της τετραετίας, είναι ακριβώς αυτό: ένα κράτος που δεν θα χρειάζεται 90 ανακοινώσεις για να αποδείξει ότι κάνει τη δουλειά του.
Strategic Use Case
Θέλετε να δούμε έτσι και το δικό σας θέμα;
Η ίδια λογική ανάλυσης μπορεί να προσαρμοστεί σε οργανισμούς, επιχειρήσεις, θεσμικά projects, πολιτικά πρόσωπα και ομάδες επικοινωνίας που χρειάζονται καθαρό αφήγημα, καλύτερη κατανόηση των συσχετισμών και πιο σωστή δημόσια τοποθέτηση.
