Ο Βενιζέλος, ο Μητσοτάκης και όσα δεν είπε ο Τούρκος στον ΟΗΕ – Άποψη 02/11

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Η σημαντικότερη είδηση από την πρόσφατη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ μπορεί να μην ήταν όσα είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ίσως να ήταν όσα επέλεξε να πει ο Τούρκος αντιπρόσωπος μετά την αποχώρηση του Έλληνα πρωθυπουργού. Και χρειάστηκε ο Ευάγγελος Βενιζέλος για να αναδειχθεί μια λεπτομέρεια που είχε περάσει σχεδόν απαρατήρητη.

Στη συνέντευξή του στον Γιώργο Παπαχρήστο και τη Ράνια Τζίμα, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών επισήμανε δύο στοιχεία της τουρκικής τοποθέτησης. Πρώτον, την αναφορά ότι η Άγκυρα δεν αμφισβητεί την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, διατηρώντας τις γνωστές θέσεις της για την επήρειά τους στις θαλάσσιες ζώνες. Δεύτερον, τη δήλωση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί διμερή συμφωνία που δεν δεσμεύει τρίτες χώρες.

Προσοχή, γιατί εδώ χρειάζεται ψυχραιμία. Οι δηλώσεις αυτές, όπως τις μετέφερε ο Βενιζέλος, δεν σημαίνουν ότι η Τουρκία εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της. Ούτε ότι αποδέχεται τις ελληνικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. Αποκαλύπτουν, ωστόσο, μια διατύπωση που αξίζει προσεκτική διπλωματική αξιολόγηση. Η διάκριση ανάμεσα στην κυριαρχία των νησιών και στην επήρειά τους είναι ουσιώδης, όπως ουσιώδης είναι και η αναγνώριση ότι μια διμερής συμφωνία δεν δημιουργεί υποχρεώσεις για τρίτους.

Ο Βενιζέλος δεν επέλεξε να πανηγυρίσει. Έθεσε το δυσκολότερο ερώτημα: και τώρα τι κάνουμε;

Ο Μητσοτάκης, στην κυριακάτικη ανασκόπηση και στη σημερινή τοποθέτησή του στο Υπουργικό Συμβούλιο, προέβαλε την ελληνική διπλωματική παρουσία, την ενίσχυση της άμυνας και τη σημασία των διεθνών συνεργασιών. Ο Βενιζέλος αναγνώρισε την πληρότητα της πρωθυπουργικής παρέμβασης, αλλά υπενθύμισε ότι καμία συμμαχία δεν μπορεί να αναλάβει τις ελληνικές διαπραγματεύσεις.

Η αναφορά του στην προσφυγή Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1976 έχει ιδιαίτερη σημασία. Τότε η Ελλάδα προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η διαδικασία δεν επέλυσε τη διαφορά. Κατέδειξε, όμως, ότι η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου και η δικαστική του ενεργοποίηση είναι δύο διαφορετικά πράγματα, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και περιορισμούς.

Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό ζήτημα που αναδύεται σήμερα.

Η Ελλάδα ενισχύει την αμυντική της ισχύ, διευρύνει τις συνεργασίες της και υπερασπίζεται τις θέσεις της στους διεθνείς οργανισμούς. Όμως η συσσώρευση διπλωματικών και εξοπλιστικών πλεονεκτημάτων δεν συνεπάγεται αυτομάτως επίλυση των εκκρεμοτήτων. Χρειάζεται στρατηγική για το επόμενο βήμα, ακόμη και αν αυτό απαιτεί δύσκολες επιλογές.

Εδώ βρίσκεται και η λιγότερο προφανής αιχμή προς το Μαξίμου. Ο Βενιζέλος δεν αμφισβητεί τον πρωθυπουργό επειδή αναγνωρίζει μια θετική ενέργειά του. Αμφισβητεί, εμμέσως, την επάρκεια μιας πολιτικής που κινδυνεύει να συγχέει τη διεθνή προβολή με τη διπλωματική πρόοδο.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη αιχμή, προς την αντιπολίτευση.

Όταν ο Γιώργος Παπαχρήστος τον ρώτησε αν η αντιπολίτευση είναι διατεθειμένη να συνδράμει, ο Βενιζέλος απάντησε ότι δεν της ζητήθηκε. Μια μικρή φράση, με σημαντικό πολιτικό περιεχόμενο. Η εθνική συναίνεση δεν εξασφαλίζεται με εκκλήσεις υπευθυνότητας. Προϋποθέτει ενημέρωση, διάλογο και συμμετοχή στη διαμόρφωση των χειρισμών.

Και εδώ εμφανίζεται το παράδοξο. Ο Μητσοτάκης προετοιμάζει την ολοκλήρωση της τετραετίας με 90 κυβερνητικά παραδοτέα. Ο Βενιζέλος υπενθυμίζει ότι οι διεθνείς εξελίξεις δεν ακολουθούν το εκλογικό ημερολόγιο. Μπορεί η κυβέρνηση να προγραμματίζει το 2027, αλλά μια διπλωματική κρίση δεν περιμένει να τελειώσουν οι περιοδείες, να καταρτιστούν τα ψηφοδέλτια ή να σχηματιστεί η επόμενη κυβέρνηση.

Η αυριανή συνέντευξη του πρωθυπουργού στον Τάκη Χατζή αποκτά έτσι ένα πρόσθετο ενδιαφέρον. Όχι αν θα απαντήσει στον Βενιζέλο, αλλά αν θα εξηγήσει ποιο είναι το επόμενο βήμα της ελληνικής στρατηγικής.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να συμφωνήσουμε ότι έχουμε δίκιο. Είναι να ξέρουμε τι θα κάνουμε με αυτό το δίκιο. Και κυρίως τι θα κάνουμε όταν χρειαστεί να αποφασίσουμε, αντί απλώς να το διακηρύσσουμε.