Η σταθερότητα κοστίζει ακριβά – Επισκόπηση Τύπου 06/10

Ο πυρσός επέστρεψε, τα συνθήματα περί σταθερότητας επίσης, μόνο που η πολιτική δεν κρίνεται από το πόσο καλά φωτίζεται μια επετειακή σκηνή. Κρίνεται από το αν ο πολίτης μπορεί να πληρώσει το ρεύμα, αν η βιομηχανία μπορεί να παράγει χωρίς να ζητά κρατική ομπρέλα και αν μια κυβέρνηση που μιλά για αντοχές μπορεί να αποδείξει ότι αυτές οι αντοχές υπάρχουν και έξω από τα λογιστικά φύλλα.

Αυτό είναι το πραγματικό νήμα που ενώνει τον σημερινό Τύπο. Η κυβέρνηση προσπαθεί να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε επιχείρημα υπέρ της συνέχειας. Ταραγμένα νερά, καλός καπετάνιος, σταθερότητα απέναντι στον λαϊκισμό, οικονομία που αντέχει. Το μήνυμα είναι σαφές και πολιτικά λογικό. Όταν ο κόσμος φοβάται, εκείνος που κυβερνά έχει ένα φυσικό πλεονέκτημα, αρκεί να μην θεωρήσει ότι ο φόβος του πολίτη είναι ανεξάντλητο πολιτικό κεφάλαιο. Η επετειακή εκδήλωση της ΝΔ, με τις αναφορές στην ιστορική συνέχεια αλλά και τις ηχηρές απουσίες, δείχνει ακριβώς αυτή την αντίφαση. Το κόμμα θέλει να θυμίσει την παράταξη, αλλά η παράταξη δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το σημερινό σύστημα εξουσίας.

Η δεύτερη αντίφαση βρίσκεται στον Προϋπολογισμό. Η κυβέρνηση έχει τους αριθμούς που μπορούν να στηρίξουν αφήγημα της επιτυχίας, ανάπτυξη, επενδύσεις, παροχές, μείωση χρέους. Ταυτόχρονα, όμως, προβλέπει εφεδρείες για νέο ενεργειακό σοκ. Δηλαδή λέει, περίπου, «είμαστε ισχυροί, αλλά ας κρατήσουμε και διακόσια εκατομμύρια στην άκρη, ποτέ δεν ξέρεις». Δεν είναι παράλογο. Είναι, μάλιστα, δημοσιονομικά συνετό. Αλλά πολιτικά αποκαλυπτικό. Η ενέργεια έχει πάψει να είναι ένας λογαριασμός του χειμώνα, έχει γίνει παράμετρος του ίδιου του οικονομικού σχεδιασμού.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η βιομηχανία. Όταν δεκαέξι βιομηχανικοί σύνδεσμοι πιέζουν και η κυβέρνηση προετοιμάζει μέτρα για το ενεργειακό κόστος, το θέμα δεν είναι αν κάποιος «νίκησε». Το θέμα είναι ότι η ανταγωνιστικότητα επέστρεψε από τα συνέδρια στα υπουργικά γραφεία. Και αυτό συνήθως συμβαίνει όταν το πρόβλημα έχει ήδη πάψει να είναι θεωρητικό

Η επίσκεψη Ρούμπιο προσφέρει στην κυβέρνηση μια δεύτερη σκηνή σταθερότητας, αυτή τη φορά γεωπολιτικής. Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος βλέπει αναβάθμιση, ο κριτικός Τύπος βλέπει εξάρτηση, η σοβαρότερη ανάγνωση βρίσκεται κάπου στη μέση. Οι διεθνείς σχέσεις δεν είναι τελετές απονομής μεταλλίων, είναι συναλλαγές συμφερόντων. Το αν η Αθήνα κερδίζει θα φανεί στις δεσμεύσεις, όχι στις φωτογραφίες.

Στην Κεντροαριστερά, τέλος, η μετακίνηση Αποστολάκη δείχνει ότι η μάχη αρχίζει να γίνεται πιο υλική. Δεν αρκούν πια οι διακηρύξεις περί προοδευτικής παράταξης, μετρά ποιος τραβά πρόσωπα, δίκτυα και κοινοβουλευτικό βάρος.

Το πολιτικό ζήτημα των επόμενων μηνών είναι επομένως απλό και δύσκολο μαζί. Η κυβέρνηση έχει ακόμη την πρωτοβουλία της ατζέντας. Αλλά η σταθερότητα που πουλά πολιτικά πρέπει τώρα να παραχθεί οικονομικά, κοινωνικά και θεσμικά. Και εκεί δεν αρκούν ούτε οι πυρσοί ούτε οι επετειακές αναμνήσεις. Χρειάζονται αποτελέσματα, το μόνο νόμισμα που δεν υποτιμάται προεκλογικά.

STRATEGYONLINE DAILY INTELLIGENCE

Το στίγμα της ημέρας

Η 6η Οκτωβρίου δεν έχει ένα μόνο κυρίαρχο θέμα. Έχει ένα κοινό πολιτικό υπόστρωμα κάτω από τέσσερα διαφορετικά θέματα: ανασφάλεια και ανάγκη ελέγχου.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει:

• την οικονομική σταθερότητα,
• τη διεθνή αβεβαιότητα,
• την ενεργειακή κρίση,
• την ανάγκη πολιτικής συνέχειας,

σε ένα ενιαίο επιχείρημα κυβερνητικής σταθερότητας.

Ο αντιπολιτευτικός και κριτικός Τύπος επιχειρεί το αντίστροφο, να δείξει ότι πίσω από τη ρητορική σταθερότητας υπάρχουν:

• ακρίβεια,
• ευάλωτες δημοσιονομικές παραδοχές,
• εσωτερικές αποστάσεις στη ΝΔ,
• εξάρτηση από τις ΗΠΑ,
• κόπωση κοινωνίας και κομματικής βάσης.

Η ίδια πραγματικότητα, λοιπόν, παρουσιάζεται με δύο αντίθετες φωτογραφίες.

Το Μανιφέστο και η Απογευματινή βλέπουν ένα κυβερνητικό κόμμα που ετοιμάζεται για την επόμενη αναμέτρηση με όπλο την οικονομία και τη σταθερότητα. Η Εφημερίδα των Συντακτών, η Kontra, η Δημοκρατία και σε διαφορετικό τόνο η Εστία βλέπουν τις ρωγμές πίσω από αυτή την εικόνα. Η Καθημερινή και τα Νέα βρίσκονται σε πιο σύνθετη θέση, αναγνωρίζουν τη δομική ισχύ της κυβέρνησης, αλλά ταυτόχρονα καταγράφουν πραγματικούς κινδύνους και εσωτερικές αποστάσεις. Η Ναυτεμπορική κοιτά περισσότερο τη λειτουργικότητα των αριθμών και των συμφωνιών.

Αυτό είναι το πρώτο σημαντικό εύρημα.

Βήμα 1: Η ΝΔ δεν γιορτάζει απλώς, αρχίζει να μιλά σαν κόμμα που μπαίενι σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο

Η επέτειος των 52 χρόνων της ΝΔ είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα του πώς το ίδιο γεγονός παράγει εντελώς διαφορετικές πολιτικές πραγματικότητες ανά εφημερίδα.

• Το Μανιφέστο επιλέγει στο πρωτοσέλιδο το «Η Ελλάδα δεν θα πέσει θύμα λαϊκιστών», ταυτίζοντας την ιστορική συνέχεια της ΝΔ, τη σταθερότητα και την επόμενη εκλογική μάχη.
• Η Απογευματινή πηγαίνει ακόμη πιο ευθέως στη γραμμή της αυτοδυναμίας, προβάλλοντας την εκδήλωση ως «σάλπισμα νίκης». Στο ρεπορτάζ της η αναφορά σε «σεμνά και ταπεινά» διαβάζεται κυρίως ως εσωτερική πειθαρχία και ως διόρθωση των πρόσφατων κυβερνητικών «φάλτσων».
• Τα Νέα, αντίθετα, κάνουν το «σεμνά και ταπεινά» πολιτικό στοιχείο αυτοδιόρθωσης. Σημειώνουν ότι η εκδήλωση επιχειρεί να επανασυνδέσει παραδοσιακούς και νεότερους ψηφοφόρους, αλλά δεν παρακάμπτουν το πρόβλημα των απόντων. Περιγράφουν μάλιστα την κομματική «ψυχή» ως πεδίο στο οποίο εμφανίζονται πολλοί διεκδικητές και συνδέουν τη ρητορική περί σταθερότητας με την προσπάθεια αντιμετώπισης της κόπωσης μετά από δύο κυβερνητικές θητείες.
• Η Εφημερίδα των Συντακτών αντιστρέφει πλήρως το κάδρο. Για εκείνη το πολιτικό γεγονός δεν είναι όσοι προσήλθαν αλλά όσοι απουσίασαν. Καραμανλής, Σαμαράς, Μεϊμαράκης, Παυλόπουλος και Δένδιας συγκροτούν το αφήγημα της μη πλήρους κομματικής συσπείρωσης.
• Η Εστία κάνει κάτι ακόμη πιο συγκεκριμένο. Δεν εστιάζει απλώς στις απουσίες, αλλά στη σύγκρουση ανάμεσα στο σύμβολο της ιστορικής συνέχειας, τον πυρσό, και στην απουσία ιστορικών φορέων αυτής της συνέχειας. Η εκδοτική λειτουργία είναι σαφής, να αμφισβητήσει την πολιτική νομιμοποίηση της σημερινής ηγεσίας να οικειοποιείται ολόκληρη την ιστορική κληρονομιά της παράταξης.
• Η Δημοκρατία πηγαίνει πολύ μακρύτερα, χρησιμοποιώντας ήδη τον όρο «κόμμα Μητσοτάκη» και παρουσιάζοντας την επέτειο ως τεχνητή απόπειρα συσπείρωσης. Εδώ δεν έχουμε απλώς κριτική σε κυβερνητικές επιλογές, αλλά αμφισβήτηση της σχέσης μεταξύ σημερινής ΝΔ και ιστορικής παράταξης.
• Η Kontra επιλέγει το «Πρωθυπουργός μόνος στο αμαξοστάσιο» και αποδίδει ακόμη και την απουσία Δένδια σε πολιτική σημειολογία. Αυτό το τελευταίο είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα σημείου στο οποίο το δημοσίευμα περνά από γεγονός σε ερμηνεία, η απουσία είναι γεγονός, η υπόθεση ότι επέλεξε τη Βενετία για να στείλει μήνυμα είναι δημοσιογραφική εκτίμηση.

Τι σημαίνει συνδυαστικά

• ΓΕΓΟΝΟΣ: υπάρχουν διακριτές αποστάσεις και διαφορετικά ακροατήρια στο εσωτερικό της ΝΔ.
• ΕΝΔΕΙΞΗ: το Μαξίμου αισθάνεται την ανάγκη να ξαναμιλήσει σε γλώσσα «σεμνότητας», ιστορικής ταυτότητας και κομματικής βάσης.
• ΕΚΤΙΜΗΣΗ: αυτό δεν συνιστά ακόμη οργανωμένη εσωκομματική ρήξη. Συνιστά όμως πρόβλημα παραταξιακής συγκόλλησης.

Το πολύ ενδιαφέρον εύρημα της Καθημερινής στο «Θεωρείο» είναι ότι η συγκέντρωση Δένδια περιγράφεται ως κοινωνικά και πολιτικά διαφορετική από την επετειακή εκδήλωση, με περισσότερο κόσμο από την «παλιά ΝΔ» και στελέχη εκτός του σημερινού συστήματος εξουσίας. Αυτό έχει μεγαλύτερη πληροφοριακή αξία από μία απλή απουσία, επειδή υποδηλώνει ύπαρξη ξεχωριστού ακροατηρίου και όχι μόνο προσωπική διαφοροποίηση.

Βήμα 2: Ο προϋπολογισμός είναι το δεύτερο μεγάλο πεδίο μάχης, αλλά οι εφημερίδες συζητούν στην πραγματικότητα για δύο διαφορετικές οικονομίες

• Το Μανιφέστο παρουσιάζει το προσχέδιο ως προϋπολογισμό ανάπτυξης και στήριξης εισοδημάτων. Προβάλλει ανάπτυξη 2,3%, αύξηση επενδύσεων 7,9%, αυξήσεις αποδοχών, φορολογικές παρεμβάσεις, χρηματοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αποκλιμάκωση του χρέους. Παράλληλα όμως αναγνωρίζει ρητά ενεργειακή και γεωπολιτική αβεβαιότητα και καταγράφει αποθεματικό 200 εκατ. ευρώ για πιθανές νέες ενεργειακές ενισχύσεις.
• Η Καθημερινή κρατά πολύ πιο λογιστική ισορροπία. Ο τίτλος «Μέτρα στήριξης 2,2 δισ.» είναι θετικός αλλά όχι πανηγυρικός. Το κρίσιμο είναι ότι καταγράφει ταυτόχρονα πως τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται και λόγω υπεραπόδοσης του ΦΠΑ μέσα σε περιβάλλον αυξημένων τιμών. Αυτό δημιουργεί μια πολιτικά δύσκολη σχέση, το κράτος ωφελείται δημοσιονομικά από έναν πληθωρισμό που πιέζει κοινωνικά τα νοικοκυριά.
• Τα Νέα χρησιμοποιούν πολύ πιο εύστοχο τίτλο, «αισιόδοξο προσχέδιο εν μέσω κρίσης». Το μήνυμα δεν είναι ότι το προσχέδιο είναι λάθος, αλλά ότι οι παραδοχές του πρέπει να επιβιώσουν σε ένα δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον.
• Η Εστία απομονώνει ακριβώς την ασθενέστερη μεταβλητή, την ενέργεια, και την καθιστά κριτή της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
• Η Δημοκρατία κάνει το επόμενο βήμα και λέει ότι ο πληθωρισμός θα «ξαναγράψει» το προσχέδιο, παρουσιάζοντάς το σχεδόν ως παρωχημένο πριν εφαρμοστεί. Αυτό είναι πολύ ισχυρότερο συμπέρασμα από ό,τι τεκμηριώνουν από μόνα τους τα αποκόμματα και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως εκδοτικό πλαίσιο, όχι ως αποδεδειγμένη οικονομική εξέλιξη.
• Η Kontra μετακινεί τη συζήτηση από τα δημόσια οικονομικά στο τραπέζι του νοικοκυριού. Η επιλογή της είναι «τα νοικοκυριά στενάζουν», δηλαδή η ανάπτυξη δεν αξιολογείται από το ΑΕΠ αλλά από το διαθέσιμο εισόδημα και την ικανότητα κάλυψης βασικών αναγκών.
• Ο Ριζοσπάστης αρνείται συνολικά την κυβερνητική οικονομική αφήγηση. Στο πρωτοσέλιδο χαρακτηρίζει τη «σταθερότητα» ως σταθερότητα στη φορολογική επιβάρυνση και στους περιορισμούς υπέρ των επιχειρηματικών ομίλων. Πρόκειται για καθαρή κομματική-ιδεολογική ανάγνωση, συνεπή με τη γραμμή του ΚΚΕ.

Η πραγματική σύγκρουση

Δεν είναι «ανάπτυξη ή ύφεση».

Είναι: Μακροοικονομική αντοχή εναντίον μικροοικονομικής αίσθησης ασφάλειας.

Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα κεντρικά πολιτικά μέτωπα μέχρι τις εκλογές.

Βήμα 3: Η βιομηχανία είναι η πιο υποτιμημένη πολιτική είδηση της ημέρας

Εδώ ο έντυπος Τύπος μάς δίνει ένα πολύ ενδιαφέρον παράδοξο.

Το θέμα έχει μικρότερη πρωτοσέλιδη ένταση από τη γιορτή της ΝΔ ή την επίσκεψη Ρούμπιο, αλλά μπορεί να έχει μεγαλύτερη πραγματική οικονομική συνέπεια.

• Η Καθημερινή αναφέρει πληροφορίες ότι ο Πρωθυπουργός δεν θα πάει «με άδεια χέρια» στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ και συνδέει την επικείμενη παρέμβαση με τη δράση των βιομηχανικών συνδέσμων.
• Τα Νέα επίσης αναδεικνύουν το υπό διαμόρφωση πακέτο και την ανάγκη προστασίας ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Γιατί έχει πολιτική σημασία

Αν το κράτος αναγκάζεται να παρέμβει στο ενεργειακό κόστος της παραγωγής, τότε η ενεργειακή κρίση:

1. δεν είναι πλέον μόνο κοινωνικό ζήτημα,
2. γίνεται ζήτημα ανταγωνιστικότητας,
3. περνά στην επενδυτική πολιτική,
4. εισέρχεται στον Προϋπολογισμό,
5. αποκτά περιφερειακή διάσταση, επειδή μεγάλο μέρος της μεταποίησης βρίσκεται εκτός Αθήνας.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ: οι βιομηχανικοί φορείς έχουν επιτύχει τουλάχιστον μετατόπιση της κυβερνητικής ατζέντας.

Δεν μπορούμε ακόμη, μόνο από τα αποκόμματα, να πούμε ότι επέβαλαν το περιεχόμενο των μέτρων.

Και εδώ υπάρχει μία ενδιαφέρουσα σιωπή, η περιφερειακή και παραγωγική διάσταση είναι πολύ μεγαλύτερη από την πολιτική προβολή που λαμβάνει.

Βήμα 4: Ρούμπιο, ΗΠΑ το παιχνίδι των υπερερμηνιών

Αυτό είναι το θέμα με τη μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ εφημερίδων.

• Η Ναυτεμπορική επιλέγει το θεσμικό και πραγματιστικό πλαίσιο, Στρατηγικός Διάλογος, συναντήσεις και συμφωνίες.
• Η Εφημερίδα των Συντακτών μιλά για ενέργεια, F-35, ηλεκτρικό καλώδιο και «κρυφές επιδιώξεις». Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ακόμη και ένα έντυπο κριτικό προς την αμερικανική πολιτική αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει κομβική θέση στο ενεργειακό και περιφερειακό πλέγμα.
• Η Political παρουσιάζει την επίσκεψη ως υψηλού συμβολισμού, με «δώρα», ενεργειακή συνεργασία, άμυνα και εξοπλιστικά. Δημιουργεί εικόνα ελληνικής διπλωματικής αναβάθμισης.
• Η Απογευματινή επιλέγει ακόμη πιο θετικό πλαίσιο, με τίτλους που υπονοούν ότι η Ουάσινγκτον στρέφεται περισσότερο προς την Αθήνα από ό,τι προς την Άγκυρα.
• Η Καθημερινή είναι αισθητά πιο συγκρατημένη, μιλά για «κρίσιμο και δύσκολο παζάρι». Αυτό είναι σημαντικό επειδή απομακρύνει το θέμα από τη λογική «επίσκεψη = διπλωματική επιτυχία» και το μεταφέρει στη λογική συναλλαγής συμφερόντων.
• Η Εστία βλέπει την επίσκεψη μέσα από το πρίσμα της εθνικής αυτονομίας και των σχέσεων με την Κίνα.
• Η Δημοκρατία κάνει τη μεγαλύτερη άλμα, συνδέοντας την επίσκεψη με συμβόλαια όπλων 3,5 δισ. και αμερικανικό «μπλόκο» στην Κίνα. Το ίδιο το πακέτο αποκομμάτων δεν προσφέρει ανεξάρτητη απόδειξη για να αναβαθμιστούν αυτοί οι ισχυρισμοί σε γεγονός.
• Ο Ριζοσπάστης, τέλος, βλέπει ολόκληρο τον Στρατηγικό Διάλογο ως πολεμική εμπλοκή και προβάλλει κινητοποιήσεις εναντίον της επίσκεψης.

Τι κρύβεται πίσω από την απόκλιση

Εδώ δεν συγκρούονται μόνο εφημερίδες.

Συγκρούονται τρεις διαφορετικές θεωρίες εξωτερικής πολιτικής:

• η Ελλάδα ως βαθιά ενταγμένος και αναβαθμισμένος δυτικός σύμμαχος,
• η Ελλάδα ως χώρα που πρέπει να συναλλάσσεται σκληρά και να ζητεί ανταλλάγματα,
• η Ελλάδα ως χώρα που κινδυνεύει να περιορίσει την αυτονομία της μέσω υπερβολικής πρόσδεσης.

Αυτή είναι η πραγματική πολιτική ουσία της κάλυψης Ρούμπιο.

Βήμα 5: ΠΑΣΟΚ και Τσίπρας, η σύγκρουση από την θεωρία περνά στα πρόσωπα

Η ένταξη του Ευάγγελου Αποστολάκη στο ΠΑΣΟΚ λειτουργεί ως μικρό αλλά πραγματικό σημείο μεταβολής.

• Η Political το εντάσσει σε αφήγημα «διεύρυνσης» και προσπάθειας του ΠΑΣΟΚ να αποκτήσει πιο κυβερνητικό προφίλ.
• Η One Voice είναι πολύ πιο κυνική στην ανάγνωση, παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ να «ψωνίζει» από τον ΣΥΡΙΖΑ για να λύσει προβλήματα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Αναφέρει και ονόματα που, σύμφωνα με τη στήλη, εξετάζονται για επόμενες μετακινήσεις. Αυτά πρέπει να παραμείνουν δημοσιογραφικές πληροφορίες μέχρι να υπάρξει πράξη.
• Η Ναυτεμπορική, από την άλλη, καταγράφει τον Τσίπρα να επιχειρεί να επαναφέρει πολιτική δυναμική μέσω του θέματος των υπερπλεονασμάτων.

Το βαθύτερο ζήτημα

Η Κεντροαριστερά δεν έχει ακόμη πρόβλημα «συνεργασίας».

Έχει προηγουμένως πρόβλημα ιδιοκτησίας του χώρου.

Ποιος θα αποκτήσει:

• τα στελέχη,
• το κοινοβουλευτικό μέγεθος,
• τη θεσμική σοβαρότητα,
• την κοινωνική γείωση,
• το δικαίωμα να εμφανίζεται ως κύριος φορέας της εναλλακτικής;

Η μεταγραφή Αποστολάκη έχει μεγαλύτερη σημασία ως σύμβολο αυτής της μάχης παρά για το ένα επιπλέον κοινοβουλευτικό πρόσωπο.

Βήμα 6: Το παραπολιτικό υλικό δείχνει που υπάρχει νευρικότητα

Τα παραπολιτικά είναι χρήσιμα όχι επειδή πρέπει να τα θεωρούμε πάντα αληθινά, αλλά επειδή δείχνουν ποια θέματα συζητούνται μέσα στο πολιτικό σύστημα.

Το «Θεωρείο» της Καθημερινής ξεχωρίζει επειδή:

• καταγράφει την επιλογή κυβερνητικών στελεχών να μην τροφοδοτήσουν δημόσια νέα σύγκρουση με τον Σαμαρά,
• επισημαίνει το ξεχωριστό ακροατήριο της συγκέντρωσης Δένδια,
• καταγράφει τη μεγαλύτερη αναφορά Δένδια στον Καραμανλή,
• περιγράφει αυτό το ακροατήριο ως πιο κοντά στην «παλιά ΝΔ».

Αυτό είναι πιο χρήσιμο από ορισμένους δραματικούς τίτλους περί διάσπασης, ακριβώς επειδή περιγράφει συμπεριφορά και κοινωνικό κοινό, όχι μόνο πρόθεση.

Ο «Μικροπολιτικός» των Νέων καταγράφει επίσης παράλληλες πολιτικές κινήσεις, κοινοβουλευτικά πηγαδάκια, την ομιλία Καραμανλή στο κινεζικό πλαίσιο, αλλά και κινήσεις γύρω από πιθανό φορέα Σαμαρά. Αυτές οι πληροφορίες δεν πρέπει να συγχέονται με ολοκληρωμένο πολιτικό σχέδιο.

Η One Voice λειτουργεί περισσότερο ως «παρασκήνιο μεταγραφών», με έντονη γλώσσα και σειρά πιθανών επόμενων κινήσεων. Χρήσιμο ως χάρτης φημών και δικτύων, χαμηλότερης αξίας ως απόδειξη μέχρι να υπάρξουν πράξεις.

Συνδυαστική αξιολόγηση ανα εφημερίδα

Εφημερίδα	Κυρίαρχη ανάγνωση	Εκδοτική λειτουργία που προκύπτει από το σημερινό φύλλο
Μανιφέστο	Σταθερότητα, ανάπτυξη, ΝΔ ως ιστορικός φορέας διακυβέρνησης	Ενίσχυση κυβερνητικού επιχειρήματος ότι οικονομική και διεθνής αστάθεια απαιτούν συνέχεια
Απογευματινή	Αυτοδυναμία, αισιοδοξία, γεωπολιτική αναβάθμιση	Συσπείρωση βάσης και προβολή ικανότητας διακυβέρνησης
Καθημερινή	Θεσμική συνέχεια, αλλά προσοχή σε πραγματικούς περιορισμούς	Διατήρηση κεντροδεξιού πλαισίου με διορθωτική πίεση προς κυβέρνηση
Τα Νέα	Σταθερότητα με προβλήματα, κοινωνική και κομματική κόπωση	Έμφαση στις αντιφάσεις μεταξύ κυβερνητικής στρατηγικής και πραγματικών πιέσεων
Εφημερίδα των Συντακτών	Απουσίες, κοινωνική πίεση, κριτική στην κυβερνητική αφήγηση	Αποδόμηση της εικόνας πλήρους πολιτικού ελέγχου
Kontra	Πολιτική απομόνωση, ακρίβεια, κοινωνική δυσαρέσκεια	Μετατροπή οικονομικής πίεσης σε αφήγημα κυβερνητικής φθοράς
Δημοκρατία	Ιδεολογική αποξένωση ΝΔ, εθνικά ζητήματα, αμερικανικές πιέσεις	Πίεση προς την κυβέρνηση από δεξιά και αμφισβήτηση της παραταξιακής της ταυτότητας
Εστία	Ιστορική ΝΔ, Καραμανλική παράδοση, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική	Αντιπαραβολή της σημερινής ηγεσίας με την ιστορική κεντροδεξιά
Ναυτεμπορική	Αριθμοί, επενδύσεις, συμφωνίες, δημοσιονομική λειτουργία	Τεχνοκρατική ανάγνωση με λιγότερη κομματική δραματοποίηση
Political	Κυβερνητική δραστηριότητα, γεωπολιτική, ΠΑΣΟΚ ως θεσμικός ανταγωνιστής	Προβολή διακυβέρνησης και πολιτικών εξελίξεων με έντονο παρασκήνιο
One Voice	Μεταγραφές, εσωτερικά κόμματα, επιχειρηματικό και πολιτικό παρασκήνιο	Εστίαση στις συναλλαγές ισχύος και στην προσωπική στρατηγική στελεχών
Ριζοσπάστης	Ακρίβεια, πολεμική οικονομία, ΗΠΑ–ΝΑΤΟ	Ιδεολογικά συνεπής συνολική απόρριψη της κυβερνητικής και δυτικής στρατηγικής

Αυτός ο πίνακας δεν αποδίδει κρυφά κίνητρα στους εκδότες. Περιγράφει τη λειτουργία που έχει η σημερινή επιλογή θεμάτων και πλαισίων στο φύλλο.

Τι μας διαφεύγει

Εδώ βρίσκονται κατά τη γνώμη μου τα πιο χρήσιμα στοιχεία της ημέρας.

1. Η λέξη «σταθερότητα» έχει αλλάξει περιεχόμενο

Παλαιότερα σήμαινε κυρίως αποφυγή κυβερνητικής αστάθειας.

Τώρα αρχίζει να σημαίνει:

• σταθερές τιμές,
• ενεργειακή ασφάλεια,
• παραγωγική ανθεκτικότητα,
• γεωπολιτική προστασία,
• κρατική ικανότητα διαχείρισης κρίσεων.

Αυτό κάνει το κυβερνητικό επιχείρημα ισχυρότερο ως αφήγημα, αλλά και πολύ πιο απαιτητικό στην πράξη.

2. Η πραγματική απειλή για τον Προϋπολογισμό δεν είναι απαραίτητα δημοσιονομική

Μπορεί να είναι πολιτική.

Ακόμη και αν οι δημοσιονομικοί στόχοι επιτευχθούν, μπορεί το πολιτικό μέρισμα να είναι χαμηλό αν τα νοικοκυριά αισθάνονται ότι το πραγματικό εισόδημα δεν ακολουθεί.

3. Η μάχη της ΝΔ δεν είναι μόνο με αντιπολιτευόμενα κόμματα

Είναι και μάχη για το ποιος εκπροσωπεί την αυθεντική εκδοχή της ίδιας της παράταξης.

Εκεί συναντώνται Σαμαράς, Καραμανλική μνήμη, Δένδιας, πυρσός και «σεμνά και ταπεινά».

4. Το ενεργειακό της βιομηχανίας μπορεί να γίνει το σημείο όπου συναντώνται οικονομία και γεωπολιτική

Αν το ενεργειακό κόστος δεν αποκλιμακωθεί, το θέμα δεν θα περιοριστεί σε επιδοτήσεις λογαριασμών. Θα επηρεάσει:

• επενδύσεις,
• θέσεις εργασίας,
• εξαγωγές,
• περιφέρεια,
• φορολογικά έσοδα,
• ρυθμό ανάπτυξης.

5. Η επίσκεψη Ρούμπιο χρησιμοποιείται για εσωτερική πολιτική

Σχεδόν κάθε εκδοτικό σύστημα τη διαβάζει με όρους της δικής του εσωτερικής πολιτικής ατζέντας.

• Για άλλους επιβεβαιώνει την αναβάθμιση Μητσοτάκη.
• Για άλλους επιβεβαιώνει αμερικανική πίεση.
• Για άλλους δικαιώνει την ανάγκη πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής.
• Άρα η επίσκεψη λειτουργεί ταυτόχρονα ως διπλωματικό γεγονός και ως καθρέφτης των ελληνικών πολιτικών διαιρέσεων.

Τι προμηνυέται

Χωρίς να μετατρέπουμε τις ενδείξεις σε εκλογική πρόβλεψη, το σημερινό υλικό δείχνει τέσσερις πιθανές κατευθύνσεις.

• Πρώτον, η κυβέρνηση θα επιχειρεί όλο και περισσότερο να ενώσει οικονομία και γεωπολιτική κάτω από το δίλημμα «σταθερότητα σε ασταθείς καιρούς».
• Δεύτερον, η ΝΔ θα χρειάζεται ταυτόχρονα διεύρυνση προς το κέντρο και επανασυσπείρωση της παραδοσιακής της βάσης. Αυτοί οι δύο στόχοι δεν είναι πάντοτε εύκολο να υπηρετούνται με το ίδιο μήνυμα.
• Τρίτον, ΠΑΣΟΚ και Τσίπρας θα ανταγωνιστούν όχι μόνο για τις ιδέες αλλά για το πολιτικό προσωπικό του χώρου.
• Τέταρτον, αν το ενεργειακό κόστος παραμείνει υψηλό, η βιομηχανία μπορεί να μετακινηθεί από την οικονομική σελίδα στην κεντρική πολιτική σελίδα πολύ γρηγορότερα από όσο δείχνουν σήμερα τα πρωτοσέλιδα.

Το δια ταύτα

Η πιο ενδιαφέρουσα αντίφαση της 6ης Οκτωβρίου είναι η εξής: η κυβέρνηση παρουσιάζεται ταυτόχρονα ως ισχυρότερη και ως περισσότερο πιεσμένη.

• Ισχυρότερη, επειδή εξακολουθεί να ορίζει το μεγαλύτερο μέρος της ημερήσιας ατζέντας, Προϋπολογισμός, διεθνείς σχέσεις, βιομηχανία, εκλογικός ορίζοντας.
• Περισσότερο πιεσμένη, επειδή κάθε ένα από αυτά τα πεδία δημιουργεί πλέον συγκεκριμένη απαίτηση αποτελέσματος.
• Ο Προϋπολογισμός πρέπει να φανεί στο εισόδημα.
• Η συμμαχία με τις ΗΠΑ πρέπει να παράξει απτό στρατηγικό όφελος.
• Η σταθερότητα πρέπει να φαίνεται και στην καθημερινότητα.
• Η κομματική συνέχεια πρέπει να αποδεικνύεται όχι μόνο με πυρσούς αλλά και με πραγματική παραταξιακή συνοχή.
• Και η ανάπτυξη πρέπει να αντέξει όταν η ενέργεια γίνεται ακριβότερη.

Το σημαντικότερο στοιχείο που κινδυνεύει να χαθεί μέσα στα πρωτοσέλιδα είναι ότι η πολιτική αντιπαράθεση αλλάζει αντικείμενο. Δεν αφορά πλέον μόνο ποιος παρουσιάζει καλύτερα νούμερα ή ποιος φθείρεται περισσότερο. Αφορά ποιος μπορεί να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε πραγματική αίσθηση ασφάλειας για κοινωνία, παραγωγή και κράτος.

Αυτό, περισσότερο από οποιοδήποτε μεμονωμένο πρωτοσέλιδο, είναι το πολιτικό στίγμα της ημέρας.