Η αυτάρεσκη μοναξιά της εξουσίας – Online Παραπολιτικές στήλες 28/09

Στην κυβερνητική πρακτική, η επιστροφή από το διεθνές βήμα στην εγχώρια καθημερινότητα είναι πάντα μια άσκηση βίαιης προσγείωσης. Όταν τα φώτα της Νέας Υόρκης σβήνουν και οι επαφές με τους ξένους επενδυτές αρχειοθετούνται, ο πρωθυπουργός επιστρέφει σε ένα γνώριμο, βαλκανικό τοπίο, όπου η διακυβέρνηση συγχέεται συχνά με τη διαιτησία συμφερόντων και το κατενάτσιο υπουργών. Το παραπολιτικό σκηνικό των ημερών δεν αποτυπώνει απλώς μια κυβερνητική ρουτίνα, αλλά τα συμπτώματα μιας κόπωσης που αρχίζει να παράγει βαθιές ρωγμές.

Το κεντρικό αφήγημα που εκπέμπεται από το Μαξίμου έχει έναν τόνο νευρικής πειθάρχησης. Ο πρωθυπουργός εμφανίζεται αιφνιδίως οργισμένος με τους υπουργούς του, καλώντας τους να βγουν μπροστά, να αφήσουν το «καλαμόμετρο» και να υπερασπιστούν το κυβερνητικό έργο. Η εικόνα ενός αρχηγού που μοχθεί μόνος, ενώ ο περίγυρός του φυλάσσει τα εκλογικά του νώτα, είναι ένα παλιό τέχνασμα επικοινωνιακής αποποίησης ευθυνών. Όταν μια κυβέρνηση διαπιστώνει ότι τα στελέχη της κρύβονται, το πρόβλημα σπάνια έγκειται στον προσωπικό φόβο των υπουργών. Έγκειται στο γεγονός ότι το ίδιο το μεταρρυθμιστικό αφήγημα έχει στερέψει, αφήνοντας πίσω του μόνο τη διαχείριση της φθοράς.

Πίσω από τις διαρροές για αυστηρές προειδοποιήσεις και τραβήγματα αυτιών, κρύβεται η αγωνία μιας κοινωνίας που βλέπει τον χειμώνα να πλησιάζει με τις τιμές της ενέργειας στα ύψη. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον ρόλο του αυστηρού μεταρρυθμιστή και του φοβικού ρυθμιστή, αναζητώντας πρόσκαιρες ανακουφίσεις στην αντλία μέσα από απευθείας συνεννοήσεις με τα διυλιστήρια. Αυτή η συναλλαγή κορυφής με τους ισχυρούς του χρήματος μαρτυρά την αδυναμία λειτουργίας των θεσμών, όταν η αγορά δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά, το κράτος καταφεύγει στον παρασκηνιακό συμβιβασμό, βαφτίζοντάς τον κοινωνική πολιτική.

Την ίδια ώρα, η δεξιά πολυκατοικία τρίζει. Οι υπόγειες ζυμώσεις στη Μεσσηνία και τα σενάρια για νέους φορείς δεν αποτελούν απλώς γραφικές κινήσεις παλαιών πρωταγωνιστών. Συνιστούν σαφή προειδοποίηση για την αποσυσπείρωση μιας παράταξης που νιώθει το παραδοσιακό της ακροατήριο να αποξενώνεται, την ώρα που στον ευαίσθητο τομέα της Υγείας οι σκιές για αδιαφανείς διευθετήσεις πληθαίνουν.

Η ψευδαίσθηση της απόλυτης κυριαρχίας έχει πλέον τελειώσει. Όταν ένα σύστημα εξουσίας αναλώνεται σε εσωκομματικά καρφιά, σε υπουργούς που μετρούν σταυρούς και σε ηγετικές εκκλήσεις για συσπείρωση, δεν προαναγγέλλει νέα αρχή, αλλά προαναγγέλλει άμυνα διαρκείας. Και στην πολιτική, όποιος παίζει αποκλειστικά άμυνα απέναντι στην πραγματικότητα, έχει ήδη αρχίσει να χάνει το παιχνίδι.

STRATEGYONLINE DAILY INTELLIGENCE

1. Επιτελική σύνοψη

Η συνδυαστική ανάγνωση των τριών στηλών δείχνει κάτι περισσότερο από καθημερινό παρασκήνιο. Το πολιτικό σύστημα περνά σταδιακά από τη διαχείριση της κυβερνητικής θητείας στη διαχείριση της προεκλογικής περιόδου και της επόμενης ημέρας.

Τέσσερις γραμμές ξεχωρίζουν.

• Πρώτον, το Μαξίμου επιχειρεί επαναφορά πειθαρχίας. Το Powergame μεταφέρει ότι ο Μητσοτάκης θα ζητήσει ξανά από τους υπουργούς να υπερασπίζονται ενεργά το κυβερνητικό έργο, το Newmoney περιγράφει «χαλάρωμα» όσο ο πρωθυπουργός έλειπε στις ΗΠΑ και ανάγκη επαναφοράς ρυθμού, ενώ η δημόσια παρέμβαση Μπακογιάννη για υπουργούς που πρέπει να «ξεκαβαλικέψουν» είναι απολύτως επιβεβαιωμένη.
• Δεύτερον, η εσωκομματική μάχη στη ΝΔ αρχίζει να αποκτά εκλογική γεωγραφία. Χρυσοχοΐδης–Αγαπηδάκη, Καράογλου–Σαμαράς και κυρίως η εκδήλωση Δένδια στον Άλιμο αποδίδονται ως επεισόδια του ανταγωνισμού για πολιτικό χώρο. Η εκδήλωση Δένδια στις 2 Οκτωβρίου είναι επιβεβαιωμένη, η ερμηνεία όμως περί «επίδειξης δύναμης» παραμένει εκτίμηση της στήλης.
• Τρίτον, ο Σαμαράς αντιμετωπίζεται πλέον ως υπαρκτός εκλογικός παράγοντας και όχι ως θεωρητικό σενάριο. Εδώ υπάρχει όμως σαφής απόκλιση μέσων. Το Newmoney καταγράφει οργανωτική κινητικότητα με ουδέτερο σχεδόν τρόπο, το Powergame επιχειρεί συστηματική αποδόμησή του, ακόμη και μέσω των προσώπων που φέρονται να τον προσεγγίζουν. Η προετοιμασία νέου φορέα επιβεβαιώνεται από πολλαπλές πηγές, όχι όμως όλες οι ονομαστικές «στρατολογήσεις».
• Τέταρτον, ο Τσίπρας πιέζεται πλέον από δύο μέτωπα, ΠΑΣΟΚ και αριστερότερα κόμματα. Αυτό δεν είναι απλώς παραπολιτική κατασκευή. Η Metron καταγράφει την ΕΛΑΣ στο 15,8% από 17,1%, το ΠΑΣΟΚ στο 12,6%, ενώ η επίθεση Κουτσούμπα εναντίον Τσίπρα είναι δημόσια και επιβεβαιωμένη.

Η παραπολιτική ατζέντα προετοιμάζει το κοινό για μια περίοδο όπου η συζήτηση δεν θα είναι μόνο «κυβέρνηση εναντίον αντιπολίτευσης», αλλά ποιος ελέγχει κάθε πολιτικό στρατόπεδο πριν από την κάλπη.

2. Ανάλυση ανά στήλη

Powergame, Big Mouth, 28 Σεπτεμβρίου

• Τι λέει: Μητσοτάκης απαιτεί μεγαλύτερη κινητοποίηση υπουργών, εμφανίζονται εσωκομματικές κόντρες, ανοίγουν δίαυλοι με καναλάρχες και επιχειρηματίες, ο Σαμαράς οργανώνεται, ο Τσίπρας αντιμετωπίζει πρόβλημα στα αριστερά του.
• Τι υπονοεί: «Μπαίνουμε σε εκλογική λειτουργία, όποιος δεν βοηθά πολιτικά θα πληρώσει κόστος».
• Η αντιμετώπιση Σαμαρά είναι εμφανώς αποδομητική, όχι ουδέτερη. Η επαναλαμβανόμενη ειρωνική προσωποποίηση του πρώην πρωθυπουργού λειτουργεί ως μέσο απαξίωσης του εγχειρήματος, όχι απλώς ως ύφος.
• Πιθανή τροφοδότηση: κυβερνητικές και κομματικές πηγές, αυτοδιοικητικά δίκτυα, επιχειρηματικές επαφές.
• Χαμηλή προς Μέτρια βεβαιότητα: Χρυσοχοΐδης–Αγαπηδάκη, συμφωνία Καράογλου–Σαμαρά, «γέφυρες» με καναλάρχη και καταγγελίες για απευθείας αναθέσεις Σιαδήμα δεν έχουν επαρκή ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Βηματοδότης, ΤΟ ΒΗΜΑ, 27 Σεπτεμβρίου

Η στήλη κατασκευάζει περισσότερο εικόνα αποσύνδεσης κομματικών ηγεσιών από τις βάσεις τους.

Στη ΝΔ δίνει χώρο στη δυσαρέσκεια βουλευτών απέναντι στην αλαζονεία υπουργών, στον Τσίπρα καταγράφει ενόχληση για την προσωποπαγή λειτουργία της ΕΛΑΣ, στον Δένδια βλέπει αυτοτελή πολιτική κινητικότητα.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η υπόθεση των μονάδων αιμοκάθαρσης. Η ίδια η στήλη παραδέχεται ότι διαθέτει πληροφορίες για ιδιωτικά συμφέροντα και στέλεχος του υπουργείου Υγείας, αλλά δεν θεωρεί ακόμη την υπόθεση τεκμηριωμένη. Άρα εδώ έχουμε ερευνητικό σήμα, όχι γεγονός προς υιοθέτηση.

Εκτίμηση: λιγότερο κυβερνητικά ευθυγραμμισμένη γραμμή, περισσότερο μήνυμα ότι κανένας πολιτικός χώρος δεν έχει λύσει το πρόβλημα εσωτερικής συνοχής.

Newmoney, παραπολιτική στήλη, 28 Σεπτεμβρίου

Η βασική εικόνα είναι ο Μητσοτάκης ως κεντρικός διαχειριστής που επιστρέφει για να ξαναβάλει τάξη, κυβέρνηση, κόμμα, επιχειρηματικές αντιθέσεις και ενεργειακή κρίση.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η ψύχραιμη αντιμετώπιση Σαμαρά. Δεν επιχειρεί την απαξίωση του Powergame, αντιθέτως περιγράφει πυρήνες, επαφές και κινητοποίηση Τατούλη.

Παράλληλα συνδέει πολιτική και επιχειρηματική εξουσία, καύσιμα, διυλιστήρια, ΙΑΣΩ, ακτοπλοΐα. Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις στα καύσιμα επιβεβαιώνονται από ευρύτερο ρεπορτάζ, οι ακριβείς προσωπικές διαπραγματεύσεις Μητσοτάκη με συγκεκριμένους επιχειρηματίες όχι ακόμη.

3. Κοινά μοτίβα

Η σύγκλιση είναι καθαρή σε τρία σημεία, εκλογική προετοιμασία, εσωτερική πειθαρχία, μάχη για τον έλεγχο των πολιτικών χώρων.

• Η ΝΔ δεν παρουσιάζεται ως κόμμα σε κατάρρευση, παρουσιάζεται όμως ως κόμμα που αρχίζει να αισθάνεται την πίεση του χρόνου, του σταυρού και της διαδοχής.
• Ο Τσίπρας παρουσιάζεται ως δεύτερος πόλος που ακόμη δεν έχει δημιουργήσει δυναμική εξουσίας.
• Ο Σαμαράς παρουσιάζεται ως κίνδυνος κυρίως για τη συνοχή της δεξιάς εκλογικής δεξαμενής, όχι ακόμη ως αυτόνομη πρόταση εξουσίας.

4. Πιθανές πηγές και κέντρα εκπομπής

• Μαξίμου: πειθαρχία υπουργών, κομματική αναδιάταξη, κυβερνητική κινητοποίηση.
• Κοινοβουλευτική Ομάδα ΝΔ: αλαζονεία, ανταγωνισμοί σταυρού, ενόχληση περιφερειακών βουλευτών.
• Σαμαρικό δίκτυο και αυτοδιοίκηση: ψηφοδέλτια, Πελοπόννησος, Τατούλης, παλαιά στελέχη.
• Επιχειρηματικά κέντρα: ενέργεια, διυλιστήρια, υγεία, ακτοπλοΐα και μέσα ενημέρωσης.

5. Η κρυφή ατζέντα

Η πραγματική ατζέντα δεν είναι «ποιος τσακώθηκε με ποιον».

Είναι ποιος αποκτά διαπραγματευτική δύναμη πριν από τις εκλογές.

Υπουργοί χρειάζονται σταυρούς, βουλευτές χρειάζονται προστασία, Δένδιας χρειάζεται πολιτική αυτονομία, Σαμαράς χρειάζεται στελέχη, Τσίπρας χρειάζεται διείσδυση στην αριστερή δεξαμενή, το Μαξίμου χρειάζεται έλεγχο όλων αυτών ταυτόχρονα.

6. Η γραμμή που δημιουργείται

Η κυβέρνηση παραμένει κυρίαρχη, αλλά η πολιτική πρωτοβουλία της δεν είναι πλέον ανεμπόδιστη.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το αφήγημα «καταρρέει η κυβέρνηση». Η Metron δίνει στη ΝΔ 30,2%, αλλά ταυτόχρονα 61% επιθυμία πολιτικής αλλαγής και πολύ υψηλή δυσαρέσκεια για την οικονομία.

Εδώ βρίσκεται η πραγματική αντίφαση του συστήματος.

7. Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

• Πρώτος αποδέκτης είναι το Μαξίμου, με μήνυμα ότι πρέπει να περιορίσει αλαζονεία και εσωτερική χαλάρωση.
• Δεύτερος είναι η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ, «μπείτε στη μάχη πριν αρχίσει η μάχη για εσάς».
• Τρίτος είναι το σαμαρικό ακροατήριο, είτε για συσπείρωση είτε, στην περίπτωση του Powergame, για αποθάρρυνση.
• Τέταρτος είναι ο χώρος Τσίπρα, στον οποίο εκπέμπεται ότι το 15%-16% δεν συνιστά ακόμη δυναμική εξουσίας.

8. Πολιτική εκτίμηση

• Βασικό σενάριο: τις επόμενες ημέρες θα δούμε μεγαλύτερη προσωπική κινητοποίηση Μητσοτάκη, περισσότερες περιοδείες, αυστηρότερο έλεγχο υπουργών και προσπάθεια επανασυσπείρωσης της παραδοσιακής ΝΔ.
• Η εκδήλωση Δένδια στις 2 Οκτωβρίου και η κεντρική εκδήλωση της ΝΔ στις 5 Οκτωβρίου δημιουργούν ενδιαφέρον δίδυμο πολιτικού χρονισμού. Η πρώτη είναι προσωπική και τοπικά ισχυρή, η δεύτερη κομματική και ενωτική.
• Εναλλακτική υπόθεση, Μέτρια βεβαιότητα: η προβολή των εσωκομματικών αντιθέσεων μπορεί να υπερτιμάται επειδή τα παραπολιτικά μέσα έχουν κάθε λόγο να μετατρέπουν τον φυσιολογικό ανταγωνισμό σταυρού σε δράμα διαδοχής.

9. Το δια ταύτα

Το βασικό που πρέπει να κρατήσουμε είναι αυτό, η προεκλογική περίοδος έχει αρχίσει πολιτικά πριν αρχίσει θεσμικά.

Τα επόμενα σημεία ελέγχου είναι η ένταση της παρέμβασης Μητσοτάκη προς τους υπουργούς, η συμμετοχή και το μήνυμα της εκδήλωσης Δένδια, η εμφάνιση Σαμαρά στις 6 Οκτωβρίου, η ονοματολογία γύρω από τα ψηφοδέλτια του νέου φορέα και το εάν η ΕΛΑΣ συνεχίσει να χάνει προς ΠΑΣΟΚ και αριστερά.

Το πιο σημαντικό σήμα δεν είναι ότι όλοι κινούνται, είναι ότι πλέον κινούνται σαν να θεωρούν την κάλπη πολύ πιο κοντά απ’ όσο γράφει το ημερολόγιο.