Η ακαταμάχητη γοητεία του μονολόγου – Online Παραπολιτικές στήλες 15/10

Στην πολιτική μας ζωή υπάρχει μια παλιά, βαθιά ριζωμένη ψευδαίσθηση, πως αν αρνηθείς να απαντήσεις σε ενοχλητικές ερωτήσεις, το πρόβλημα παύει ως δια μαγείας να υπάρχει. Όταν η πραγματικότητα αρχίζει να στριμώχνει, η επικοινωνία παίρνει τη θέση της λογικής και ο δημόσιος αντίλογος περισσεύει.

Τις προηγούμενες ημέρες είδαμε ένα κλασικό δείγμα αυτής της νοοτροπίας. Υπουργοί βγήκαν να ανακοινώσουν μέτρα για το κόστος των καυσίμων, αλλά όχι σε μια κανονική συνέντευξη Τύπου όπου κάποιος ρεπόρτερ θα μπορούσε να ρωτήσει τα αυτονόητα. Αντ’ αυτού, προτίμησαν το ασφαλές περιβάλλον μιας δικής τους κάμερας ή μια βιαστική δήλωση σε κάποιο διάδρομο αεροδρομίου. Ο πρωθυπουργός, με το αλάνθαστο ένστικτο αυτοσυντήρησης που τον διακρίνει, επέλεξε την ασφάλεια των Βρυξελλών. Δεν πρόκειται για οργανωτικό λάθος. Όταν τα λεφτά στα ταμεία δεν περισσεύουν και τα επιδόματα των λίγων ευρώ μοιάζουν με σταγόνα στον ωκεανό, ο μονόλογος είναι το πιο βολικό καταφύγιο.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Την ίδια στιγμή, στα λαμπερά εγκαίνια της μεγάλης επένδυσης της Metlen στον κάμπο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε κάθε λόγο να μιλά για ανάπτυξη. Στις παραπολιτικές στήλες όμως, ο υπουργός Ενέργειας εμφανιζόταν ταυτόχρονα στο στόχαστρο επιχειρηματιών, συναδέλφων του και βουλευτών. Είναι ο κλασικός ελληνικός καταμερισμός, ο αρχηγός παίρνει τη δόξα των εγκαινίων και ο υπουργός φορτώνεται τη μουρμούρα της πιάτσας.

Για τον Σταύρο Παπασταύρου διαβάζουμε δύο εντελώς διαφορετικές ιστορίες. Στη μία είναι ο ψύχραιμος θεσμικός παράγοντας που έβαλε στη θέση της την πρώην Αμερικανίδα πρέσβειρα, στην άλλη ένας απομονωμένος παίκτης που δεν μπορεί να συνεννοηθεί με κανέναν. Προφανώς και τα δύο μπορεί να έχουν δόσεις αλήθειας. Το ότι όμως προβάλλονται τόσο έντονα και ταυτόχρονα, δείχνει πως πίσω από τις κλειστές πόρτες παίζεται το γνωστό ανατολίτικο παιχνίδι εξουσίας. Δεν είναι θέμα χαρακτήρα ή αλαζονείας, τέτοια βρίσκεις άφθονη σε όλα τα γραφεία. Είναι ο ωμός έλεγχος των κανόνων σε μια αγορά όπου διακυβεύονται δισεκατομμύρια.

Το πραγματικά θλιβερό, ωστόσο, δεν συμβαίνει στην κυβέρνηση, αλλά στην απέναντι πλευρά. Σε μια στοιχειωδώς σοβαρή χώρα, αυτές οι αρρυθμίες θα ήταν ανοιχτή πάσα για την αντιπολίτευση. Εδώ, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καταντήσει να τσακώνεται για το ποιος θα πάρει τις έδρες και τα γραφεία στη Βουλή, ενώ το ΠΑΣΟΚ αναμασά παλιές, κουρασμένες συνταγές, ανίκανο να αρθρώσει έναν φρέσκο λόγο.

Αυτή η εκκωφαντική ανυπαρξία αντιπάλου δίνει στο Μαξίμου μια τεράστια άνεση, αλλά ταυτόχρονα του στήνει και μια μεγάλη παγίδα. Το να μην έχεις κανέναν απέναντι δεν σημαίνει ότι πετυχαίνεις, ούτε σε απαλλάσσει από την υποχρέωση να δίνεις λογαριασμό. Οι στημένες κάμερες και οι προκάτ δηλώσεις κρατάνε μέχρι να φτάσει ο επόμενος φουσκωμένος λογαριασμός στο σπίτι. Κι εκεί, η εξουσία θα διαπιστώσει με τον άσχημο τρόπο ότι όταν παίζεις σε άδειο γήπεδο, είσαι απλώς μόνος σου, ποτέ άτρωτος.

STRATEGYONLINE INTELLIGENCE

1. Περίληψη των βασικών συμπερασμάτων

Η ταυτόχρονη ανάγνωση των τεσσάρων παραπολιτικών στηλών της 15ης Οκτωβρίου αποκαλύπτει μια συντονισμένη μετατόπιση της δημόσιας και παρασκηνιακής συζήτησης γύρω από τρεις κεντρικούς άξονες,

• Πρώτον, στον τομέα των διεθνών και διπλωματικών σχέσεων, καταγράφεται μια οργανωμένη προσπάθεια περιορισμού των συνεπειών από την απομάκρυνση της Αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Οι στήλες επιχειρούν να αποσυνδέσουν την ελληνική κυβέρνηση από το σκάνδαλο, να παρουσιάσουν τη διαδοχή από τον επιτετραμμένο Τζόσουα Χακ ως επιστροφή στη θεσμική κανονικότητα και να προστατεύσουν τον σχεδιασμό για τον λεγόμενο Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο.
• Δεύτερον, στο εσωτερικό της κυβερνητικής πλειοψηφίας εκδηλώνεται μια στοχευμένη πίεση και αποδόμηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου. Ενώ προβάλλεται ως θεσμικός συνομιλητής των Αμερικανών, ταυτόχρονα δέχεται πυρά για αλαζονεία, δυσαρέσκεια των επιχειρηματιών της ενέργειας και αποφυγή των δημοσιογράφων κατά την ανακοίνωση των ενεργειακών μέτρων.
• Τρίτον, στο πεδίο της αντιπολίτευσης, αναδεικνύεται η απόλυτη κοινοβουλευτική και οργανωτική παράλυση της Αριστεράς, με επίκεντρο τη διαμάχη για τις έδρες των ανεξάρτητων βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, την ώρα που το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται ως ο μόνος σταθερός πόλος απέναντι στην κυβέρνηση.

2. Ανάλυση ανά στήλη

newmoney.gr: Dark Room

• Μέσο, στήλη και ημερομηνία: newmoney.gr, Dark Room, 15 Οκτωβρίου.
• Βασικό θέμα: Το παρασκήνιο του δείπνου στην πρεσβευτική κατοικία των ΗΠΑ, η αποπομπή της Κίμπερλι και η ανάληψη καθηκόντων από τον Τζος Χακ.
• Δευτερεύοντα θέματα: Η στρατηγική Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής για επιδοτήσεις κατανάλωσης ενέργειας, το αδιέξοδο με τις έδρες των 12 ανεξάρτητων βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και η αποπομπή Ζαχαριάδη από τον δήμο Αθηναίων.
• Τι λέει: Περιγράφει περιστατικό όπου η Αμερικανίδα πρέσβης φέρεται να δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ρίχνουν κυβερνήσεις, με τον Σταύρο Παπασταύρου να αντιδρά θεσμικά. Αναφέρει ότι η πρέσβης παραιτείται επισήμως και τη διαδέχεται ο Χακ, ο οποίος υποδέχεται τον γερουσιαστή Ρικ Σκοτ.
• Τι υπονοεί: Ότι η ελληνική κυβέρνηση όχι μόνο δεν ενεπλάκη στην πτώση της πρέσβειρας, αλλά ο αρμόδιος υπουργός υπερασπίστηκε την εθνική κυριαρχία. Παράλληλα, αφήνει να εννοηθεί ότι η διαρροή προς τη Wall Street Journal έγινε από παρευρισκόμενο του δείπνου για να αποδομηθεί η πρέσβης.
• Πιθανή πηγή και κέντρο εκπομπής: Κυβερνητικός κύκλος γύρω από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή το Μέγαρο Μαξίμου, με στόχο την προστασία του κύρους της χώρας και του υπουργού.
• Σκοπιμότητα: Ξέπλυμα των κυβερνητικών στελεχών από το παρασκήνιο της πρεσβείας και επιβεβαίωση της συνέχειας των στρατηγικών ενεργειακών σχεδίων με τη νέα αμερικανική διπλωματική ηγεσία.
• Ποιον επηρεάζει: Ενισχύει το προφίλ του Παπασταύρου ως σοβαρού συνομιλητή της Ουάσιγκτον και απαλλάσσει το Μαξίμου από ευθύνες συνενοχής.

tovima.gr: Βηματοδότης

• Μέσο, στήλη και ημερομηνία: to vima.gr, Βηματοδότης, 15 Οκτωβρίου.
• Βασικό θέμα: Η πρωτοφανής απουσία του πρωθυπουργού από τις ανακοινώσεις των μέτρων για τα καύσιμα και η αποφυγή συνέντευξης τύπου από την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
• Δευτερεύοντα θέματα: Οι καθιζήσεις πολυκατοικιών στην Κυψέλη από τον μετροπόντικα και οι καταγγελίες για κυβερνητική συγκάλυψη, οι παρασκηνιακές ζυμώσεις των πέντε ανεξάρτητων βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ.
• Τι λέει: Ο Πιερρακάκης ανακοίνωσε μέτρα στο αεροδρόμιο για να προλάβει την πτήση του και οι Παπασταύρου, Πετραλιάς και Τσάφος έκαναν δηλώσεις σε κλειστή κυβερνητική κάμερα χωρίς δημοσιογράφους. Στο μετρό, η κυβέρνηση καθυστέρησε να αναγνωρίσει το πρόβλημα των 85 κτιρίων με ρωγμές.
• Τι υπονοεί: Ότι η κυβέρνηση φοβάται τη δημόσια λογοδοσία, κρύβει την ανεπάρκεια των μέτρων στήριξης πίσω από μαγνητοσκοπημένες δηλώσεις και εφαρμόζει πάγια τακτική επικοινωνιακής συγκάλυψης των προβλημάτων μέχρι τις εκλογές.
• Πιθανή πηγή και κέντρο εκπομπής: Δημοσιογραφικοί κύκλοι της αντιπολίτευσης, κοινοβουλευτικοί ρεπόρτερ και δυσαρεστημένοι παράγοντες των μέσων ενημέρωσης που αποκλείστηκαν από τη δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων.
• Σκοπιμότητα: Αποδόμηση της πρωθυπουργικής εικόνας, καταγγελία της έλλειψης διαφάνειας και ανάδειξη της κυβερνητικής αμηχανίας απέναντι στην ακρίβεια και τα δημόσια έργα.
• Ποιον επηρεάζει: Πιέζει ευθέως το Μέγαρο Μαξίμου, τον υπουργό Ενέργειας και την ηγεσία του υπουργείου Υποδομών.

powergame.gr: Big Mouth

• Μέσο, στήλη και ημερομηνία: powergame.gr, Big Mouth, 15 Οκτωβρίου.
• Βασικό θέμα: Η σύγκλιση Μητσοτάκη με τον επιχειρηματία Βαγγέλη Μυτιληναίο και η σκληρή αποδόμηση του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου.
• Δευτερεύοντα θέματα: Οι ελληνικές διεκδικήσεις για τη ναυτιλία και τα καύσιμα στις Βρυξέλλες, η πιθανότητα να παραμείνει κενή η θέση του Αμερικανού πρέσβη για μεγάλο διάστημα.
• Τι λέει: Καταγράφει εξαιρετικό κλίμα στα εγκαίνια της μεγάλης επένδυσης αποθήκευσης ενέργειας της Metlen. Ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι τον Παπασταύρου τον επικρίνουν σφοδρά επιχειρηματίες της ενέργειας, υπουργοί και κυβερνητικοί βουλευτές για αλαζονεία.
• Τι υπονοεί: Ότι ο Παπασταύρου βρίσκεται σε πολιτική απομόνωση, έχει δυσαρεστήσει κορυφαίους επιχειρηματικούς ομίλους και η παραμονή του στο υπουργείο καθίσταται προβληματική, παρά τις προσπάθειές του να εμφανιστεί ως διεθνής παράγοντας.
• Πιθανή πηγή και κέντρο εκπομπής: Επιχειρηματικοί κύκλοι του ενεργειακού τομέα και εσωκομματικοί αντίπαλοι του υπουργού μέσα στη Νέα Δημοκρατία.
• Σκοπιμότητα: Προειδοποιητική βολή και άσκηση πίεσης στο Μαξίμου για ενδεχόμενο ανασχηματισμό ή περιορισμό των αρμοδιοτήτων του συγκεκριμένου υπουργού.
• Ποιον επηρεάζει: Πλήττει καίρια το πολιτικό κεφάλαιο του Παπασταύρου και ενισχύει τη θέση των μεγάλων ενεργειακών ομίλων στις κυβερνητικές αποφάσεις.

mononews.gr: Room 301

• Μέσο, στήλη και ημερομηνία: mononews.gr, Room 301, 15 Οκτωβρίου.
• Βασικό θέμα: Η ιστορική αναδρομή στις αποπομπές Αμερικανών πρέσβεων, η ανακούφιση του υπουργείου Εξωτερικών για την απομάκρυνση της Κίμπερλι και η διασφάλιση των στρατηγικών σχεδίων.
• Δευτερεύοντα θέματα: Η εκπροσώπηση της πρεσβείας από τον έμπειρο καριέρας Τζόσουα Χακ, οι δημοσκοπικές τάσεις και η νέα παρέμβαση Καραμανλή.
• Τι λέει: Η απομάκρυνση της πρέσβειρας εντάσσεται σε μια μακρά παράδοση διπλωματικών λαθών των ΗΠΑ. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακουφίστηκε που η κρίση ξέσπασε μετά την επίσκεψη Ρούμπιο, ενώ η ουσία της εξωτερικής πολιτικής περνά στα χέρια του έμπειρου Χακ.
• Τι υπονοεί: Ότι η ελληνική διπλωματία επιθυμεί επαγγελματίες υπηρεσιακούς διπλωμάτες και όχι πολιτικά πρόσωπα με απρόβλεπτη συμπεριφορά, ώστε να μην διαταραχθούν οι ενεργειακές και στρατιωτικές συμφωνίες.
• Πιθανή πηγή και κέντρο εκπομπής: Διπλωματικοί κύκλοι της Βασιλίσσης Σοφίας και υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών.
• Σκοπιμότητα: Καθησυχασμός των αγορών και της κοινής γνώμης ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις παραμένουν ισχυρές και αδιατάρακτες.
• Ποιον επηρεάζει: Ενισχύει το υπουργείο Εξωτερικών και τη γραμμή θεσμικής νηνεμίας.

3. Κοινά μοτίβα

• Η εκκαθάριση της υπόθεσης Κίμπερλι: Όλες οι στήλες αφιερώνουν χώρο στην αποχώρηση της πρώην πρέσβειρας, καταγράφοντας κοινή γραμμή, η Ελλάδα δεν φέρει ευθύνη, η απομάκρυνση ήταν εσωτερικό ζήτημα της Ουάσιγκτον και ο επιτετραμμένος Τζος Χακ διασφαλίζει τη συνέχεια.
• Το διπλό πρόσωπο του Σταύρου Παπασταύρου: Ο υπουργός εμφανίζεται ταυτόχρονα ως πρωταγωνιστής των συνομιλιών με τους Αμερικανούς και ως αποδιοπομπαίος τράγος στο εσωτερικό μέτωπο, δεχόμενος πυρά για τις κλειστές ανακοινώσεις των μέτρων και τις κακές σχέσεις με την αγορά.
• Η ενεργειακή κρίση και οι ευρωπαϊκές διεκδικήσεις: Αναδεικνύεται η προσπάθεια του πρωθυπουργού στις Βρυξέλλες να αποσπάσει πόρους για άμεσες επιδοτήσεις κατανάλωσης ενόψει του δύσκολου χειμώνα.
• Η διάλυση της κοινοβουλευτικής Αριστεράς: Καταγράφεται η αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ να διαχειριστεί τις έδρες των 12 ανεξάρτητων βουλευτών, παρουσιάζοντας μια εικόνα πολιτικής αποσύνθεσης.

4. Πιθανές πηγές και κέντρα εκπομπής

• Κυβερνητικό επιτελείο και διπλωματικοί κύκλοι: Τροφοδοτούν τα αφηγήματα περί θεσμικής ομαλότητας με τις ΗΠΑ, επιδιώκοντας να περιορίσουν τον θόρυβο γύρω από τις παρασκηνιακές πιέσεις για τον Κάθετο Διάδρομο.
• Επιχειρηματικά συμφέροντα της ενέργειας: Αποτελούν την κύρια πηγή των επιθέσεων κατά του υπουργού Ενέργειας στο Big Mouth, επιδιώκοντας μεγαλύτερη πρόσβαση και επιρροή στη χάραξη της πολιτικής.
• Μιντιακά κέντρα με κριτική διάθεση: Τροφοδοτούν τον Βηματοδότη για να αναδείξουν τα κενά διαφάνειας στις ανακοινώσεις μέτρων και τις καθυστερήσεις στα δημόσια έργα, όπως το μετρό της Αθήνας.
• Εσωκομματικά δίκτυα της Νέας Δημοκρατίας: Εκμεταλλεύονται τις κυβερνητικές αρρυθμίες για να εκφράσουν δυσφορία για συγκεκριμένα εξωκοινοβουλευτικά ή τεχνοκρατικά στελέχη.

5. Η παρασκηνιακή ατζέντα

Πίσω από τη φαινομενική ειδησεογραφία εξελίσσονται τρεις συγκεκριμένες επιδιώξεις,

1. Διαχείριση της διπλωματικής αναταραχής: Η κυβέρνηση θέλει πάση θυσία να κλείσει το θέμα των σχέσεων με το περιβάλλον του Τραμπ πριν προκληθεί ζημιά στις ενεργειακές συμφωνίες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
2. Επικοινωνιακή διαχείριση της ακρίβειας: Η αποφυγή συνέντευξης τύπου για τα μέτρα των καυσίμων μαρτυρά ότι τα διαθέσιμα κονδύλια υπολείπονται των κοινωνικών προσδοκιών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής.
3. Οριοθέτηση ισχύος μεταξύ ολιγαρχών και υπουργείου: Οι επιθέσεις στον Παπασταύρου αποτυπώνουν μια σκληρή παρασκηνιακή διαπραγμάτευση για τους όρους λειτουργίας της ενεργειακής αγοράς και τις επιδοτήσεις.

6. Η γραμμή που δημιουργείται

Το κυρίαρχο αφήγημα που συγκροτείται είναι διττό,

• Στο εξωτερικό πεδίο, οικοδομείται γραμμή σταθερότητας. Ο πρωθυπουργός παρεμβαίνει δυναμικά στην Ευρώπη για τα συμφέροντα της βιομηχανίας και της ναυτιλίας, ενώ η στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ παραμένει αλώβητη από πρόσωπα και επεισόδια.
• Στο εσωτερικό πεδίο, διαμορφώνεται εικόνα κυβερνητικής κόπωσης και αναμονής. Η επικοινωνιακή τακτική δείχνει αμυντική, τα δημόσια έργα εμφανίζουν αρρυθμίες και οι ισορροπίες ανάμεσα σε υπουργούς και ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες δοκιμάζονται έντονα.

7. Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

• Το Μέγαρο Μαξίμου: Οι επιχειρηματικές διαρροές πιέζουν το πρωθυπουργικό γραφείο να πάρει αποστάσεις από τον υπουργό Ενέργειας ή να παρέμβει διορθωτικά υπέρ των παραγωγών ενέργειας.
• Τον υπουργό Ενέργειας: Δέχεται σαφές προειδοποιητικό μήνυμα ότι η υπερπροβολή και η αδιαλλαξία απέναντι σε εσωκομματικούς παράγοντες και επιχειρηματίες έχουν υψηλό πολιτικό κόστος.
• Την κοινή γνώμη: Επιχειρείται να καθησυχαστεί ως προς το ενεργειακό κόστος του χειμώνα, προβάλλοντας τις προσπάθειες στις Βρυξέλλες, ενώ παράλληλα εκτίθεται η αντιπολίτευση ως ανίκανη να αρθρώσει λόγο.
• Τους βουλευτές της πλειοψηφίας: Εκπέμπεται μήνυμα ότι τα παράπονα της κοινοβουλευτικής ομάδας για την αλαζονεία ορισμένων υπουργών φτάνουν στα ανώτατα κλιμάκια και καταγράφονται δημόσια.

8. Πολιτική εκτίμηση

• Η συγκεκριμένη παραπολιτική εικόνα προαναγγέλλει κλιμάκωση των πιέσεων στο ενεργειακό πεδίο τις επόμενες ημέρες. Εάν οι διεκδικήσεις στις Βρυξέλλες για ευελιξία στις επιδοτήσεις δεν αποδώσουν άμεσα αποτελέσματα, η κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με έντονη κοινωνική και επιχειρηματική δυσαρέσκεια.
• Στο εσωτερικό της κυβέρνησης, ο Σταύρος Παπασταύρου εισέρχεται σε ζώνη υψηλής πίεσης. Όταν παραπολιτικές στήλες διαφορετικών συμφερόντων καταγράφουν ταυτόχρονα επιφυλάξεις ή επιθέσεις, συνήθως προετοιμάζεται το έδαφος για ανακατανομή ρόλων ή διορθωτικές κινήσεις από το Μαξίμου.
• Στο μέτωπο της αντιπολίτευσης, η αδυναμία συγκρότησης ενιαίου μετώπου από τους ανεξάρτητους βουλευτές επιτρέπει στην κυβέρνηση να διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων, παρά τις υπαρκτές φθορές της καθημερινότητας.

9. Το δια ταύτα

Από τη σημερινή παραπολιτική ανάγνωση κρατάμε τρία κρίσιμα σημεία,

1. Την ταχεία και αθόρυβη αντικατάσταση της αμερικανικής ηγεσίας στην Αθήνα, που δείχνει ότι τα στρατηγικά σχέδια προηγούνται των προσώπων.
2. Την έναρξη μιας περιόδου έντονων τριγμών γύρω από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που αξίζει να παρακολουθηθεί στενά ως προς τις επιχειρηματικές ισορροπίες.
3. Την αλλαγή τακτικής στις κυβερνητικές εξαγγελίες, όπου η εγκατάλειψη των ζωντανών συνεντεύξεων τύπου μαρτυρά φόβο για δύσκολες ερωτήσεις γύρω από την ακρίβεια και τα προβληματικά έργα υποδομής.