Αναδιάταξη των ισχυρών πριν από την κάλπη: προετοιμάζονται για πολιτική αβεβαιότητα; – Άποψη 08/10

Οι συμμαχίες Μαρινάκη, Βαρδινογιάννη και Κυριακού, η παρουσία Μυτιληναίου, Περιστέρη και Κόκκαλη, η επαναπροσέγγιση του Μαξίμου και η ενίσχυση του Αλαφούζου συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα. Το ερώτημα δεν είναι αν οι επιχειρηματίες συμφώνησαν για το πολιτικό μέλλον της χώρας, αλλά γιατί ενισχύουν τις μεταξύ τους σχέσεις πριν από μια εκλογική αναμέτρηση με τόσο αβέβαιο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η πολιτική ιστορία της χώρας δεν γράφεται μόνο στα υπουργικά συμβούλια και στις κομματικές συνεδριάσεις. Γράφεται και στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων, στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια, στις συμφωνίες των μέσων ενημέρωσης και στις συναντήσεις που, ενώ έχουν συγκεκριμένη οικονομική ατζέντα, αποκτούν αναπόφευκτα πολιτική σημασία.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιχειρηματική συμφωνία υποκρύπτει μια πολιτική συνωμοσία. Σημαίνει ότι οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις σπάνια λαμβάνουν αποφάσεις αγνοώντας το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κληθούν να λειτουργήσουν.

Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Βαγγέλης Μαρινάκης συναντά τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου για το γήπεδο Καραϊσκάκη, ενώ τέσσερις από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της χώρας εμφανίζονται, σύμφωνα με το Mononews, να στηρίζουν τη δημόσια εγγραφή της Capital Maritime Finance. Ο Γιάννης Βαρδινογιάννης, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο Γιώργος Περιστέρης και ο Σωκράτης Κόκκαλης συμμετέχουν, κατά το δημοσίευμα, σε ένα εγχείρημα άντλησης 250 εκατομμυρίων ευρώ.

Λίγους μήνες νωρίτερα, οι όμιλοι Μαρινάκη, Βαρδινογιάννη και Κυριακού είχαν ανακοινώσει τη συμφωνία δημιουργίας κοινής συνδρομητικής πλατφόρμας. Την ίδια στιγμή, ο όμιλος Αλαφούζου ενισχύει την παρουσία του στην αθλητική τηλεόραση, εξασφαλίζοντας πενταετή συμφωνία για τα δικαιώματα του ελληνικού πρωταθλήματος μπάσκετ, με αναφερόμενη αξία άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ.

Επιχειρηματικά, κάθε εξέλιξη διαθέτει τη δική της λογική. Πολιτικά, η χρονική τους σύμπτωση προσφέρεται για μια ευρύτερη ανάγνωση.

Οι ισχυροί της οικονομίας δεν φαίνεται να προετοιμάζονται αποκλειστικά για μια εκλογική αναμέτρηση. Προετοιμάζονται για την αβεβαιότητα που μπορεί να ακολουθήσει.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία.

Η απόσταση μέχρι τις προγραμματισμένες εκλογές του 2027 παραμένει αρκετά μεγάλη ώστε να αλλάξουν οι πολιτικές ισορροπίες, αλλά αρκετά μικρή ώστε οι μεγάλες επιχειρήσεις να μην μπορούν να αγνοήσουν τον επόμενο εκλογικό κύκλο. Το κόστος του χρήματος, η ενεργειακή ανασφάλεια, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι πιέσεις στη δημοσιονομική πολιτική περιορίζουν τα περιθώρια εσφαλμένων επιλογών.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει επιβράδυνση της ελληνικής ανάπτυξης στο 1,8% το 2026 και επισημαίνει τους κινδύνους από τη γεωπολιτική ένταση και το ενεργειακό κόστος.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, οι συνεργασίες και η διατήρηση διαύλων με την πολιτική εξουσία αποκτούν πρόσθετη αξία.

• Το πρώτο σενάριο είναι εκείνο της ελεγχόμενης συνύπαρξης. Η κυβέρνηση επιδιώκει θεσμικές σχέσεις με σημαντικά επιχειρηματικά κέντρα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πολιτική συμφωνία μαζί τους. Οι επιχειρηματίες, από την πλευρά τους, αποφεύγουν να δεσμεύσουν τις επιλογές τους σε μία μόνο πιθανή πολιτική εξέλιξη. Η συνάντηση Μητσοτάκη–Μαρινάκη μπορεί να διαβαστεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο, χωρίς να παραγνωρίζεται το πραγματικό αντικείμενό της.
• Το δεύτερο σενάριο είναι περισσότερο σύνθετο. Οι σημερινές διασταυρούμενες συνεργασίες μπορεί να δημιουργούν ένα σύστημα επιχειρηματικών αλληλεξαρτήσεων που θα επιβιώσει ανεξάρτητα από το ποιος θα κυβερνά. Ενέργεια, υποδομές, ναυτιλία, τηλεόραση και ψηφιακό περιεχόμενο συνδέονται μέσω κοινών επενδύσεων και συμφερόντων. Όσο μεγαλώνει αυτό το δίκτυο, τόσο ακριβότερη γίνεται για τους συμμετέχοντες μια παρατεταμένη μεταξύ τους αντιπαράθεση.
• Υπάρχει όμως και ένα τρίτο ενδεχόμενο, που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Οι νέες συμμαχίες να αποδειχθούν λιγότερο πολιτικές από όσο υποθέτουμε και περισσότερο προϊόν μιας οικονομίας που απαιτεί μεγαλύτερα κεφάλαια, συνεργασίες και επιχειρηματική κλίμακα. Η κοινή συνδρομητική πλατφόρμα, για παράδειγμα, έχει σαφή εμπορική λογική απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό. Η δε συμμετοχή στη ναυτιλιακή έκδοση μπορεί να αξιολογείται πρωτίστως με επενδυτικά κριτήρια. Καμία από αυτές τις αποφάσεις δεν αποδεικνύει από μόνη της πολιτική συνεννόηση.

Η διαφορά των σεναρίων θα φανεί στη συμπεριφορά και όχι στις φωτογραφίες. Στην εκδοτική στάση των μέσων, στη διάρκεια των επιχειρηματικών συμμαχιών, στις επόμενες επενδυτικές επιλογές και στην αντιμετώπιση ενδεχόμενων κυβερνητικών κρίσεων.

Γιατί η σημαντικότερη παράμετρος είναι ο χρόνος. Μέχρι τις εκλογές μπορεί να μεσολαβήσουν νέες οικονομικές πιέσεις, κοινωνικές αντιδράσεις, ανατροπές στις διεθνείς αγορές ή μεταβολές στους πολιτικούς συσχετισμούς. Οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι σχεδιάζουν με χρονικό ορίζοντα πολύ μεγαλύτερο από την τετραετία μιας κυβέρνησης. Δεν είναι παράδοξο, λοιπόν, να επιχειρούν να περιορίσουν σήμερα τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν αύριο.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η συγκέντρωση οικονομικής ισχύος δεν συνεπάγεται αναγκαστικά συγκέντρωση πολιτικής επιρροής προς μία κατεύθυνση. Αντιθέτως, η ανάπτυξη ανταγωνιστικών μιντιακών πόλων μπορεί να διαμορφώσει ένα περισσότερο σύνθετο πεδίο σχέσεων με οποιαδήποτε κυβέρνηση προκύψει.

Το ζήτημα για τη δημοκρατία δεν είναι αν οι επιχειρηματίες συνεργάζονται. Η συνεργασία αποτελεί θεμιτή λειτουργία της αγοράς. Το ζήτημα αρχίζει εκεί όπου η οικονομική αλληλεξάρτηση ενδέχεται να περιορίσει τον ουσιαστικό ανταγωνισμό, την ανεξαρτησία της ενημέρωσης ή τη διαφάνεια των σχέσεων με την εξουσία.

Ίσως, τελικά, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της περιόδου να μην είναι ότι κάποιοι επιχειρηματίες πλησιάζουν μεταξύ τους ή ότι ένας επιχειρηματίας συναντά τον πρωθυπουργό. Είναι ότι, ενώ το πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να οργανώνει τη συζήτηση γύρω από την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, σημαντικό μέρος της οικονομικής εξουσίας συγκροτεί ήδη συνεργασίες με ορίζοντα πέρα από αυτήν.

Οι κάλπες θα καθορίσουν την επόμενη κυβέρνηση. Οι σημερινές επιχειρηματικές αναδιατάξεις ενδέχεται να επηρεάσουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα χρειαστεί να κυβερνήσει.

Και αυτή είναι μια διάκριση που αξίζει να παρακολουθήσουμε πολύ προσεκτικά.