Προπαγάνδα: Ο έλεγχος της πληροφορίας εν μέσω πολέμου και ακρίβειας – Επισκόπηση Τύπου 12/03

Το μοτίβο των σημερινών ειδήσεων στην έντυπη ενημέρωση είναι καθαρό: η 12η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια μέρα «ακρίβειας λόγω πολέμου». Είναι μέρα μετατόπισης του πολιτικού κάδρου. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιείται ταυτόχρονα ως πραγματική απειλή, ως οικονομικό σοκ, ως ευκαιρία κρατικής επίδειξης αντανακλαστικών και ως φόντο για να ξαναστηθεί η σύγκρουση γύρω από αλήθεια, θεσμούς και πολιτική νομιμοποίηση.

Το βασικό θέμα της ημέρας: το πλαφόν ως πολιτική σκηνοθεσία ισχύος

Σχεδόν όλο το φάσμα του Τύπου στήνεται πάνω στο κυβερνητικό πακέτο για πλαφόν σε καύσιμα και τρόφιμα. Οι κυβερνητικοί ή συστημικοί τίτλοι: Political, Απογευματινή, Ελεύθερος Τύπος, Μανιφέστο, Ο Λόγος, Τύπος Θεσσαλονίκης, Τα Νέα, Καθημερινή, Ναυτεμπορική, το εμφανίζουν ως έγκαιρη άμυνα απέναντι στον «πολεμικό πληθωρισμό». Η γλώσσα τους είναι κρατική, τεχνική, προστατευτική: έλεγχοι, πρόστιμα, 61 προϊόντα, τρίμηνο παράθυρο, αποτροπή αισχροκέρδειας.

Απέναντι, Εφ.Συν., Δημοκρατία, Ριζοσπάστης, One Voice λένε ουσιαστικά το ίδιο πράγμα με διαφορετικό ιδεολογικό λεξιλόγιο: το μέτρο είναι ανεπαρκές, γιατί δεν χτυπά τη ρίζα του προβλήματος. Η Εφ.Συν. μιλά για «μέτρα-απάτη», η Δημοκρατία για «μέτρα-κοροϊδία», ο Ριζοσπάστης για μετακύλιση του κόστους του πολέμου στον λαό. Η διαφωνία δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική: η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι ελέγχει το σοκ χωρίς να ανοίξει μέτωπο με φορολογία, διυλιστήρια και δομικά υπερκέρδη.

Η δεύτερη γραμμή: ο πόλεμος δεν είναι εξωτερική είδηση, είναι εσωτερικός καταλύτης

Ποντίκι, Καθημερινή, Τα Νέα, Ναυτεμπορική και Απογευματινή αντιμετωπίζουν τη Μέση Ανατολή όχι ως μακρινό δελτίο αλλά ως μηχανισμό αναδιάταξης του ελληνικού πολιτικού χρόνου. Το Ποντίκι μιλά για «ενεργειακό κλοιό», η Καθημερινή χτίζει ευρωπαϊκό πανικό για ανατιμήσεις και εφοδιασμό, τα Νέα το δουλεύουν πιο τεχνοκρατικά με Στενά του Ορμούζ, αποθέματα και ναυτιλία, ενώ η Απογευματινή το σπρώχνει προς την εθνική θωράκιση.

Εδώ το κρίσιμο είναι το εξής: ο πόλεμος δίνει στο Μαξίμου τη δυνατότητα να αλλάξει συχνότητα. Από τα εσωτερικά τραύματα περνά στο πεδίο «σταθερότητα, άμυνα, αποτροπή, πρόληψη». Αυτό είναι καθαρά επικοινωνιακή αναβάθμιση.

Chevron, Κύπρος, άμυνα: η δεξιά πολυκατοικία μιλά με δύο γλώσσες

Η Απογευματινή και ένα κομμάτι του φιλοκυβερνητικού Τύπου διαβάζουν Chevron, Belharra και Κύπρο ως νέο στρατηγικό ορίζοντα: η Ελλάδα γίνεται ενεργειακός και γεωπολιτικός κόμβος.

Η Εστία κάνει σχεδόν το ανάποδο. Δεν βλέπει εθνική θωράκιση αλλά κίνδυνο εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Άρα δεν έχουμε απλή διαφοροποίηση ύφους. Έχουμε εσωτερική σύγκρουση στη δεξιά για το τι βαφτίζεται πατριωτισμός: βαθύτερη δυτική πρόσδεση ή καχυποψία απέναντι σε κάθε «σπουδαία συμφωνία».

Αυτό είναι σοβαρό, γιατί δείχνει ότι η κυβέρνηση έχει ακόμη ηγεμονία, αλλά όχι απόλυτη ιδεολογική πειθαρχία στον δικό της χώρο.

Η αλήθεια ως πεδίο εξουσίας: Alitheia Forum, fake news, social media

Εδώ παίζεται το πιο ύπουλο παιχνίδι της ημέρας. Απογευματινή, Μανιφέστο, Ελεύθερος Τύπος σηκώνουν τη γραμμή Μητσοτάκη για fake news, προστασία ανηλίκων, περιορισμούς στα social κάτω των 15 και ανάγκη «εκπαίδευσης απέναντι στην παραπληροφόρηση». Είναι εμφανές ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να ξαναπιάσει το νήμα της θεσμικής υπευθυνότητας.

Αλλά η Δημοκρατία απαντά βίαια: παρουσιάζει το Alitheia Forum ως μηχανισμό επιβολής «της δικής τους αλήθειας». Και εδώ είναι το ζουμί: όταν μια κυβέρνηση που έχει ανοιχτούς λογαριασμούς σε υποκλοπές, Τέμπη και θεσμική δυσπιστία μιλά για «αλήθεια», ένα κομμάτι της κοινωνίας δεν ακούει κάθαρση. Ακούει επιτήρηση. Αυτό μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.

ΠΑΣΟΚ: όχι αντίπαλος, αλλά χώρος υπό λεηλασία

Η Political βλέπει σύννεφα ενόψει συνεδρίου. Ο Τύπος Θεσσαλονίκης δίνει βάρος στον Ανδρουλάκη για τις υποκλοπές και το κράτος δικαίου. Όμως Δημοκρατία και Εστία πάνε πιο μακριά: μιλούν ανοιχτά για σχέδιο διάλυσης ή απορρόφησης του ΠΑΣΟΚ από το Μαξίμου.

Εδώ η ουσία δεν είναι αν το σενάριο είναι 100% ακριβές. Η ουσία είναι ότι τμήμα του δεξιού Τύπου θεωρεί πια το ΠΑΣΟΚ όχι απειλή εξουσίας αλλά δεξαμενή προς άντληση. Αυτό σημαίνει ότι η ΝΔ δεν προσπαθεί μόνο να νικήσει τον ενδιάμεσο χώρο. Προσπαθεί να τον αποψιλώσει.

Θεσμοί, κράτος δικαίου, Κοβέσι: η υπόγεια ατζέντα που δεν πέθανε
Kontra και One Voice κρατούν ανοικτό το θεσμικό μέτωπο: 19 καταδίκες της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ, σκιά Κοβέσι, ΟΠΕΚΕΠΕ, «γαλάζια» ονόματα, αίσθηση δομικής σήψης. Αυτά σήμερα δεν κυριαρχούν λόγω πολέμου. Αλλά είναι το υπόγειο φορτίο που θα επανέλθει μόλις πέσει λίγο η διεθνής ένταση.
Με απλά λόγια: ο πόλεμος λειτουργεί και ως κουβέρτα. Δεν λύνει τα εσωτερικά προβλήματα. Τα σκεπάζει προσωρινά.

Οι εφημερίδες ανά στρατόπεδο

• Η κυβερνητική σταθεροποίηση παίζεται από: Political, Απογευματινή, Μανιφέστο, Ελεύθερο Τύπο, με Καθημερινή και Τα Νέα σε πιο σοβαρό, τεχνοκρατικό ύφος.
• Η αντιπολιτευτική πίεση χτίζεται από Εφ.Συν., Ποντίκι, Kontra, One Voice.
• Η δεξιά εθνικοπατριωτική αντάρτικη κριτική έρχεται από Δημοκρατία, Εστία, Ελεύθερη Ώρα.
• Ο Ριζοσπάστης μένει καθαρά ταξικός και αντισυστημικός.
• Espresso, Star Press, Μακελειό δουλεύουν ως θόρυβος, αλλά μέσα στον θόρυβο συχνά περνούν και δείκτες κοινωνικού νεύρου.
• Ο Έλληνας Αγρότης έχει σημασία γιατί δείχνει πώς ο γεωπολιτικός φόβος κατεβαίνει γρήγορα στον πρωτογενή τομέα, στα εφόδια και στο κόστος παραγωγής.

Το στίγμα της ημέρας

Κυβέρνηση σε mood έκτακτης διαχείρισης, αλλά και σε προσπάθεια ηθικής αντεπίθεσης. Αντιπολίτευση υπαρκτή αλλά ασύνδετη. Δεξιά εσωτερική γκρίνια που δεν έχει γίνει ακόμη ρήξη. Και κοινωνία που δεν πείθεται εύκολα, αλλά ακόμη παρακολουθεί.

Τι διαφεύγει

Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι η πρώτη αύξηση στην αντλία. Είναι η δεύτερη και η τρίτη. Αν ο πόλεμος τραβήξει, το σημερινό πλαφόν θα φανεί μικρό, ίσως και καθαρά επικοινωνιακό. Επίσης διαφεύγει ότι η μάχη για τα fake news είναι στην ουσία μάχη για τον έλεγχο του δημόσιου χώρου πριν από έναν πιθανό νέο γύρο πολιτικής όξυνσης.

Τι προμηνύεται

Σκληρότερη σύγκρουση για την ακρίβεια. Επιστροφή του κράτους δικαίου στο προσκήνιο με νέα ένταση. Περισσότερη πίεση στο ΠΑΣΟΚ. Και μια ΝΔ που μετακινείται σταθερά σε δόγμα ασφάλεια – σταθερότητα – επιτήρηση. Δεν φωνάζει άμεσα εκλογές. Μυρίζει όμως προεκλογική προετοιμασία.

Βήμα-βήμα Αξιολόγηση ανά Εφημερίδα

• POLITICAL: Εστιάζει στη «στρατηγική συνεργασία» AKTOR-ONEX για το λιμάνι της Ελευσίνας και την «επενδυτική καταιγίδα» 16,7 δισ. ευρώ. Προβάλλει τα οφέλη από τις συμβάσεις με τη Chevron, χαρακτηρίζοντάς τες ως ακύρωση των λιβυκών αξιώσεων.
• ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ: Επικεντρώνεται στην έκθεση Agrotica και σε τεχνολογικές λύσεις για την παραγωγή, ενώ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη διατάραξη της «τροφοθήκης» της Ευρώπης.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Αναδεικνύει το «φρένο» στην αισχροκέρδεια και την εξάρθρωση κυκλώματος παράνομου τζόγου με κέρδη 16 εκατ. ευρώ.
• ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ: Υιοθετεί πιο ανησυχητικό τόνο, μιλώντας για «ενεργειακό κλοιό» και «τέλεια καταιγίδα» που απειλεί τη δημοσιονομική σταθερότητα. Φιλοξενεί παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα για «ενεργειακή ασπίδα».
• Ο ΛΟΓΟΣ: Χρησιμοποιεί τον όρο «Πολεμικό Πλαφόν» για να περιγράψει τα κυβερνητικά μέτρα σε καύσιμα και σούπερ μάρκετ.
• ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ: (Στο υλικό περιλαμβάνεται κυρίως η αναφορά στο πρωτοσέλιδο χωρίς εκτενή ανάλυση περιεχομένου).
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: Εστιάζει στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Κύπρου από τουρκικά F-16 και σε μεταφυσικές/θρησκευτικές προεκτάσεις της κρίσης («Σιωνιστές και Αντίχριστος»).
• STAR PRESS: (Αναφορά στο πρωτοσέλιδο, εστίαση στην επικαιρότητα).
• ONEVOICE: Ασκεί κριτική για «εθνική υποχώρηση» στο Αιγαίο και αποκαλύπτει «γαλάζιους» στη λίστα της Ευρωπαίας Εισαγγελέως (Κοβέσι) για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
• KONTRANEWS: Επιτίθεται στην κυβέρνηση για «μεγάλη μπίζνα» με τους πυρηνικούς αντιδραστήρες και προβάλλει την έκθεση-καταπέλτη για τη Δικαιοσύνη στην Ελλάδα.
• ESPRESSO: Συνδυάζει το lifestyle με την πολιτική (ο «Top Gun» πιλότος που έγινε viral κατά την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Κύπρο) και παραπολιτικά σχόλια για τον ανασχηματισμό.
• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: Καλεί σε αντιπολεμικό κίνημα και εναντίωση στην εμπλοκή της χώρας στον «ιμπεριαλιστικό πόλεμο».
• ΤΑ ΝΕΑ: Παρέχουν εκτενή ανάλυση για το πώς θα λειτουργεί το πλαφόν στα κέρδη και το «Check up» των ελληνικών τραπεζών.
• ΕΣΤΙΑ: Χαρακτηρίζει τα μέτρα «απάτη» και εστιάζει στη «ρήτρα εθνικής κυριαρχίας» στις συμβάσεις υδρογονανθράκων.
• ΜΑΚΕΛΕΙΟ: Επιθετική ρητορική κατά της κυβέρνησης («Πέντε παλιάτσοι της σιωνιστικής κυβέρνησης») και έμφαση στις κοινωνικές αντιδράσεις.
• Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ: Χαρακτηρίζει τα μέτρα για τα καύσιμα «απάτη», υποστηρίζοντας ότι το πλαφόν μπαίνει μόνο στα πρατήρια και όχι στα διυλιστήρια.
• ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Μιλά για «βιασμό της αλήθειας» και στοχοποίηση των δημοσιογραφικών αναλύσεων από τον Κ. Χατζηδάκη.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: Προβάλλει την Ελλάδα ως «παράγοντα σταθερότητας» και το «Iron Dome» στην αγορά κατά της ακρίβειας.
• ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ: Εστιάζει στις κινήσεις του ΔΕΣΦΑ για την ενεργειακή ασφάλεια.
• ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ: Καταγράφει τις αντιδράσεις της αγοράς που χαρακτηρίζει «πολιτικού χαρακτήρα» το πλαφόν.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Αναλύει το παρασκήνιο της απόφασης για το πλαφόν και τις προειδοποιήσεις της Moody’s για τις τράπεζες.
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: Επικεντρώνεται στην πρακτική εφαρμογή των μέτρων και τη λίστα των 61 προϊόντων.