Η διπλωματία δεν κρίνεται από δηλώσεις, αλλά σιωπές – Επισκόπηση Τύπου 12/02

Η πολιτική έχει μια παράξενη ικανότητα: να βαφτίζει τη διαχείριση ως στρατηγική και την αναβολή ως πρόοδο. Στην Άγκυρα είδαμε εικόνες ψυχραιμίας, χαμόγελα, τη λέξη «διάλογος» να επαναλαμβάνεται με προσεκτική επιμονή. Ακούστηκε και το casus belli, ειπώθηκε δημόσια, μπήκε στο τραπέζι. Μισό βήμα μπροστά; Ίσως. Ολόκληρο βήμα; Όχι.

Διπλωματία ή σόου

Η κυβέρνηση επιλέγει να επενδύσει στην έννοια της σταθερότητας. Σε έναν κόσμο που φλέγεται, η ηρεμία πουλάει. Στέλνει μήνυμα σε επενδυτές, εταίρους, αγορές: «Δεν θα είμαστε εμείς το πρόβλημα». Είναι λογική επιλογή. Αλλά η σταθερότητα δεν είναι ουδέτερη έννοια. Έχει κόστος και προϋποθέσεις. Και κυρίως, έχει ορισμό, διπλωματία. Το ερώτημα δεν είναι αν μιλάμε με την Τουρκία. Είναι με ποιο πλαίσιο μιλάμε.

Η ελληνική γραμμή παραμένει: μία διαφορά, οι θαλάσσιες ζώνες. Η τουρκική αφήγηση, διαχρονικά, είναι πακέτο. Όσο η Αθήνα πανηγυρίζει ότι η ένταση μειώθηκε, η Άγκυρα μετρά τι μπαίνει και τι βγαίνει από την ατζέντα. Η διπλωματία βλέπετε δεν κρίνεται από τις δηλώσεις, κρίνεται από τις σιωπές. Και οι σιωπές αυτές είναι που πρέπει να μας απασχολούν.

Νηνεμία πριν την τρικυμία

Παράλληλα, στο εσωτερικό, η εικόνα είναι λιγότερο γαλήνια. Η συζήτηση για θεσμικές αλλαγές, για Συνταγματική Αναθεώρηση, για ευθύνη υπουργών, δεν είναι απλώς νομική διαδικασία. Είναι πολιτικός πόλεμος χαμηλής έντασης. Η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι μεταρρυθμίζει και καθαρίζει. Οι αντίπαλοι υποψιάζονται εργαλειοποίηση. Το αποτέλεσμα; Ένα πεδίο σύγκρουσης που δεν αφορά μόνο το Σύνταγμα, αλλά το ποιος θα ορίσει το αφήγημα της επόμενης περιόδου.

Και από κάτω, σαν υπόγειο ρεύμα, κινείται η ρευστότητα. Η συζήτηση για νέα σχήματα, για επιστροφές, για αναδιατάξεις δεν είναι φαντασίωση παραπολιτικών στηλών. Είναι ένδειξη ότι το εκλογικό σώμα δεν έχει κλειδώσει συναισθηματικά. Η κόπωση είναι υπαρκτή. Η εμπιστοσύνη είναι εύθραυστη. Κι όταν η εμπιστοσύνη γίνεται εύθραυστη, ο δημόσιος λόγος γίνεται πιο επιθετικός, πιο απλουστευτικός, πιο πρόθυμος να πιστέψει το χειρότερο.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν εφημερίδες που βλέπουν “ιστορικά βήματα” και άλλες που βλέπουν “εθνικές υποχωρήσεις”. Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία κινείται ανάμεσα στα δύο χωρίς να πείθεται πλήρως από κανένα. Θέλει σταθερότητα, αλλά δεν θέλει θολά σημεία. Θέλει διάλογο, αλλά όχι αφελή. Θέλει θεσμικές αλλαγές, αλλά όχι επικοινωνιακές κορδέλες.

Η Αναδιάταξη των Δυνάμεων

Παρατηρούμε μια ενδιαφέρουσα, αν και ανησυχητική, σύγκλιση. Η «συμμαχία» δυνάμεων από την άκρα Αριστερά έως την άκρα Δεξιά πάνω στο σώμα εθνικών τραγωδιών ή κοινωνικών αιτημάτων δεν είναι τυχαία. Είναι το σύμπτωμα μιας κοινωνίας που νιώθει ότι οι θεσμοί την έχουν προδώσει. Όταν ο αγροτικός κόσμος αποφασίζει να μετεξελιχθεί σε κομματικό σχηματισμό, δεν έχουμε απλώς μια συνδικαλιστική κίνηση, αλλά μια ηχηρή αποδοκιμασία του παραδοσιακού πολιτικού προσωπικού που αδυνατεί να κατανοήσει τη γλώσσα της υπαίθρου.

Το πραγματικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου δεν είναι αν θα υπογραφούν μέσα από την διπλωματία άλλες δέκα συμφωνίες με την Τουρκία, αλλά αν το κράτος μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια (οικονομική και θεσμική) των πολιτών του. Αν η απόσταση μεταξύ των «σαλονιών» της Άγκυρας και των «μπλόκων» της καθημερινότητας συνεχίσει να μεγαλώνει, τότε η πολιτική αστάθεια που τώρα διαφαίνεται στον ορίζοντα θα γίνει η νέα μας κανονικότητα.

Χρειαζόμαστε λιγότερο «επικοινωνιακό περιτύλιγμα» και περισσότερο «θεσμικό βάθος». Η χώρα δεν χρειάζεται άλλους διαχειριστές κρίσεων, αλλά αρχιτέκτονες μιας νέας εθνικής αυτοπεποίθησης που θα πατάει στην αλήθεια των αριθμών και όχι στην εικονική πραγματικότητα των δελτίων τύπου.

Βήμα – Βήμα Αξιολόγηση Ειδήσεων

1) Η γραμμή της ημέρας: Άγκυρα, casus belli, διπλωματία και το παιχνίδι του “ήρεμα νερά, χωρίς αυταπάτες”

Το κεντρικό γεγονός είναι η διπλωματία Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα και η δημόσια (και συμβολική) τοποθέτηση για άρση του casus belli. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ το γράφει ως “το casus belli στο τραπέζι”, με θετικό κλίμα αλλά σαφείς διαφωνίες, δηλαδή σταθερότητα διαδικασίας, όχι λύση ουσίας.
Τα ΝΕΑ το παίρνουν πιο “μετρημένα”: «Μισό βήμα μπρος», γεννά προσδοκίες, αλλά δεν βαφτίζει την εξέλιξη “breakthrough”.
Η ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ το “πουσάρει” ως πρώτη φορά μέσα στην Άγκυρα και χτίζει αφήγημα πρωτοβουλίας/ηγεσίας.
Ο ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ κινείται στο ίδιο μοτίβο “ιστορική κίνηση”/“αν όχι τώρα, πότε;”.

Τι κάνει η Kontra; Σου λέει: ναι μεν ήπιοι τόνοι, αλλά ο Ερντογάν “άνοιξε” σκληρή αναθεωρητική ατζέντα (Αιγαίο, Αν. Μεσόγειος, Θράκη/«τουρκική» μειονότητα). Αυτό είναι το αντίβαρο στη γραμμή “ήρεμα νερά”.
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ το γυρίζει στο “εθνική ζημιά/φιλί ζωής στη Διακήρυξη των Αθηνών”, με εικόνες υπερβολικής εγκαρδιότητας, συναισθηματικό κάλεσμα: αγανάκτηση, καχυποψία, “μας δουλεύουν”.

Το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα εδώ:

• Η Αθήνα επιμένει “μία διαφορά” (θαλάσσιες ζώνες).
• Η Άγκυρα επιμένει “πολλά ακανθώδη” (πακέτο θεμάτων).
  Το gap δεν κλείνει με φωτογραφίες. Κλείνει μόνο αν συμφωνηθεί τι θεωρείται διαφορά. Κι αυτό σήμερα δεν φαίνεται να κλείνει, απλώς “παγώνει” για να μη σκάσει. (Αυτό είναι και το νόημα του “μισό βήμα”.)

2) Υπόγειο νήμα: ρευστότητα κομμάτων, “νέα σχήματα” και πολιτικό κενό

Η KONTRA NEWS βάζει δίπλα στα ελληνοτουρκικά ένα δεύτερο αφήγημα: ρευστότητα και “εν αναμονή νέων κομμάτων”, με ονομαστική αναφορά σε Τσίπρα και Καρυστιανού ως προσδοκώμενους πόλους.
Αυτό δεν είναι απλή παραπολιτική. Είναι “σήμα” ότι η αγορά ψηφοφόρων θεωρείται ανοιχτή και ότι η συζήτηση για σταθερότητα (έξω) συνυπάρχει με αβεβαιότητα (μέσα).

3) Σκληρή εσωτερική σύγκρουση: Θεσμοί/Σύνταγμα ως πολιτικό όπλο

Από τα αποκόμματα που φαίνονται, η ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ παίζει δυνατά το θεσμικό/πολιτικό μπρα-ντε-φερ (κυβέρνηση vs Βενιζέλος, με Φλωρίδη σε ρόλο “καταπέλτη”).
Ανάγνωση κινήτρων:

• Η κυβέρνηση θέλει θεσμικό momentum για να κλειδώσει ατζέντα “μεταρρύθμισης/κάθαρσης” πριν την ξαναπνίξουν υποθέσεις.
• Η άλλη πλευρά θέλει να δείξει ότι η αναθεώρηση δεν γίνεται “προεκλογική πλατφόρμα” ή εργαλείο ελέγχου αφήγησης.
  Το ότι το θέμα εμφανίζεται έντονα σε συγκεκριμένο φύλλο δείχνει στοχευμένο ακροατήριο: θεσμικούς/κεντροδεξιούς/κεντρώους opinion makers.

4) Το οικονομικό/ευρωπαϊκό κάδρο: ανταγωνιστικότητα, κόστος ζωής και το “μήπως χάνουμε το παιχνίδι”

Η Εφ.Συν. σηκώνει την Ευρώπη/ανταγωνιστικότητα: “μπορούν οι 27 να συμφωνήσουν σε κοινές αποφάσεις;”, άρα πολιτικό άγχος για παραγωγικότητα/καινοτομία/εξαρτήσεις.
Αυτό λειτουργεί ως “ρεαλιστική” αντι-ατζέντα απέναντι σε παραπολιτικό θόρυβο: σου λέει, παιδιά, η πολιτική θα κριθεί και από το αν η Ευρώπη σώζει την καθημερινότητα.

5) Συγκριτική αποτίμηση κινήτρων ανά οικοσύστημα εφημερίδων

• Mainstream/θεσμικές (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΤΑ ΝΕΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ/ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ): “διαχείριση ρίσκου”, συγκράτηση, ναι στην επικοινωνία διαλόγου, χωρίς (τουλάχιστον στα κείμενα που φαίνονται) να βαφτίζουν λύσεις.
• Καταγγελτικές/πολωτικές (ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, KONTRA): μεταφράζουν το ίδιο γεγονός σε “υποχώρηση ή παγίδα” και ανεβάζουν αίσθημα απειλής/αγανάκτησης.
• Αριστερό/κριτικό κάδρο (Εφ.Συν.): μετακινεί το κέντρο βάρους στην οικονομία/ΕΕ, δηλαδή στην “πραγματική ισχύ” πίσω από τα γεγονότα. PRESS_PDF_20260212 (3)

Στίγμα ημέρας

“Σταθερότητα προς τα έξω, ρευστότητα προς τα μέσα.”
Το πολιτικό σύστημα προσπαθεί να κρατήσει χαμηλά την εξωτερική ένταση (γιατί κανείς δεν αντέχει κρίση), αλλά στο εσωτερικό βράζει: θεσμικές συγκρούσεις, πιθανή αναδιάταξη κομμάτων, και κοινό που διψά είτε για “σοβαρότητα” είτε για “καταγγελία”.

Τι μας διαφεύγει σήμερα (και είναι επικίνδυνο)

Ότι το κόστος των “ήρεμων νερών” δεν είναι διπλωματικό, είναι ατζέντα: αν η Τουρκία βάζει στο τραπέζι πακέτο θεμάτων, τότε η πραγματική μάχη είναι ποιος ορίζει το πλαίσιο συζήτησης. Αυτό δεν φαίνεται στις φωτογραφίες,φαίνεται σε μικρές φράσεις και σε τι δεν λέγεται δημόσια.

Τι προμηνύεται

1. Συνέχιση χαμηλών τόνων στα ελληνοτουρκικά, αλλά με “τεχνικοποίηση” συζητήσεων (εκεί γίνονται οι μετατοπίσεις).
2. Πίεση για νέα πολιτικά σχήματα/αναδιάταξη, γιατί η ρευστότητα παρουσιάζεται σαν δεδομένο.
3. Εσωτερική πόλωση γύρω από θεσμούς και “ηθικό πλεονέκτημα”, ειδικά αν ανοίξουν κι άλλες υποθέσεις διαφάνειας.