Το κόμμα της αποχής και η Δεξιά που ψάχνει ιδιοκτήτη – Επισκόπηση Τύπου 21/06

Το πρόβλημα της κυβέρνησης δεν είναι ότι την πολεμά η αντιπολίτευση. Αυτό, στο κάτω κάτω, είναι ο θεμελιώδης συνταγματικός ρόλος της αντιπολίτευσης. Το πρόβλημα είναι ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως την εγκαταλείπουν σιωπηλά οι δικοί της ψηφοφόροι. Όχι πάντα πηγαίνοντας αλλού. Συχνά πηγαίνοντας “πουθενά” και επιλέγοντας τον “κανένα” ως τον καλύτερο πρωθυπουργό. Και το “”πουθενά”, στην πολιτική, είναι καμιά φορά πιο επικίνδυνο από το “απέναντι”.

Η σημερινή εικόνα των εφημερίδων, προτελευταία Κυριακή του Ιουνίου μεγαλύτερη μέρα του χρόνου, λέει κάτι απλό: η χώρα ζει ήδη σε προεκλογικό χρόνο, απλώς κανείς δεν θέλει να το πει φωναχτά. Το Μαξίμου μετρά αποχές, διαρροές, δυσαρέσκειες και “καυτές ζώνες”. Οι σαμαρικοί και οι καραμανλικοί μετρούν νεύρα στη δεξιά βάση. Η αντιπολίτευση μετρά σκάνδαλα. Τα νοικοκυριά μετρούν αποδείξεις. Και όλοι μαζί παριστάνουμε ότι πρόκειται για κανονική πολιτική περίοδο.

Δεν είναι.

Είναι περίοδος μετάβασης από την άνετη κυριαρχία στη δύσκολη διαχείριση. Η ΝΔ παραμένει πρώτη δύναμη, αλλά η πολιτική της ψυχολογία έχει αλλάξει. Από το “δεν υπάρχει αντίπαλος” πήγε στο “πού πήγαν οι δικοί μας;”. Και αυτή η ερώτηση είναι πολύ πιο ενοχλητική από οποιαδήποτε ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ ή του ΠΑΣΟΚ. Διότι δεν απαντιέται με non paper. Απαντιέται με εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη, σε αντίθεση με τα επιδόματα, δεν μοιράζεται στη ΔΕΘ.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι η δεξιά πολυκατοικία ξανακούγεται. Για χρόνια η κυβέρνηση νόμιζε ότι είχε αγοράσει όλο το οικόπεδο. Τώρα ανακαλύπτει ότι υπάρχουν παλιοί ιδιοκτήτες, συναισθηματικοί κληρονόμοι και θυμωμένοι ένοικοι που δεν γουστάρουν τη διαχείριση. Ο Σαμαράς, ο Καραμανλής, η Λατινοπούλου, ο Βελόπουλος, ακόμη και η αποχή, δεν είναι ίδιο πράγμα. Αλλά συνομιλούν με το ίδιο αίσθημα: “αυτή η ΝΔ δεν μας μοιάζει αρκετά”.

Το τρίτο πρόβλημα είναι πιο τοξικό: η αίσθηση διαφθοράς. Μπορεί πολλές καταγγελίες να αποδειχθούν υπερβολικές, πρόχειρες ή πολιτικά εργαλειοποιημένες. Όμως στην κάλπη δεν ψηφίζουν οι δικογραφίες. Ψηφίζουν οι εντυπώσεις. Κι όταν ο πολίτης ακούει διαρκώς για πολεοδομίες, υποκλοπές, funds, ΟΠΕΚΕΠΕ και “ημέτερους”, δεν χρειάζεται να γίνει ανακριτής. Γίνεται καχύποπτος. Και ο καχύποπτος ψηφοφόρος είναι ο πιο δύσκολος πελάτης της εξουσίας.

Η κυβέρνηση έχει ακόμη χαρτιά: γεωπολιτική, σταθερότητα, ευρωπαϊκή αξιοπιστία, επενδύσεις. Αλλά αυτά είναι μεγάλα επιχειρήματα για μικρά σαλόνια. Ο μέσος πολίτης κρίνει πιο πεζά: ρεύμα, σούπερ μάρκετ, ενοίκιο, γιατρός στο νησί, δρόμος στο χωριό. Εκεί θα κριθεί η μάχη.

Η πολιτική ημέρα λοιπόν έχει ένα συμπέρασμα: η κυβέρνηση δεν κινδυνεύει επειδή βρήκε μεγάλο αντίπαλο. Κινδυνεύει επειδή οι μικρές φθορές έγιναν ενιαία αφήγηση. Και όταν η φθορά αποκτά αφήγηση, τότε παύει να είναι γκρίνια. Γίνεται προμήνυμα.

Βήμα-βήμα ανάγνωση της ημερήσιας ατζέντας

Η σημερινή εικόνα των δεκαεννέα φύλλων δείχνει ότι το πολιτικό κλίμα διαμορφώνεται σε τέσσερις παράλληλους άξονες: κυβερνητική φθορά, δεξιά εσωτερική ρωγμή, κοινωνική πίεση λόγω ακρίβειας και νέα γεωπολιτική ρευστότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η κυβέρνηση δεν απειλείται μόνο από την αντιπολίτευση. Απειλείται από τους δικούς της απόντες: τους ψηφοφόρους που δεν μετακινήθηκαν απαραίτητα σε άλλο κόμμα, αλλά αποσύρθηκαν στον καναπέ, στην αδιαφορία ή στην αναμονή. Το πολιτικό πρόβλημα είναι βαθύτερο από μια δημοσκοπική κάμψη. Είναι πρόβλημα εμπιστοσύνης, επανασυσπείρωσης και αφήγησης.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, επιχειρεί να ενώσει επιμέρους υποθέσεις, πολεοδομίες, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια, funds, ΕΣΥ, σε ένα ενιαίο σχήμα περί κυβερνητικής αλαζονείας και διαφθοράς. Ακόμη δεν έχει αποδείξει ότι μπορεί να το μετατρέψει σε πλειοψηφικό πολιτικό σχέδιο. Αλλά έχει βρει το υλικό που μπορεί να τραυματίσει τη ΝΔ εκεί όπου πονά: στην εικόνα διοικητικής επάρκειας και θεσμικής αξιοπιστίας.

1. Το βασικό στίγμα: η ΝΔ δεν απειλείται μόνο από την αντιπολίτευση, αλλά από τους δικούς της απόντες

Το πιο σοβαρό πολιτικό υλικό της ημέρας βρίσκεται στο Βήμα, με την ανάλυση για το πώς διαβάζει το Μαξίμου την αποχή και τις διαρροές. Η κεντρική ιδέα είναι σκληρή: η ΝΔ δεν έχει απλώς πρόβλημα αντιπάλων, έχει πρόβλημα επαναπατρισμού ψηφοφόρων. Το φύλλο προβάλλει ότι 550.000 ψηφοφόροι απείχαν και 440.000 μετακινήθηκαν, ενώ το πολιτικό επιτελείο εμφανίζεται να χαρτογραφεί “καυτές ζώνες” σε Μακεδονία, Θεσσαλία, Κρήτη και Πελοπόννησο.

Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό θερμόμετρο. Το Μαξίμου μπορεί να ελέγχει ακόμη την κυβερνητική μηχανή, αλλά δεν ελέγχει πλήρως την ψυχολογία της βάσης. Η αποχή εμφανίζεται ως κόμμα χωρίς αρχηγό. Αν η κυβέρνηση τη φέρει πίσω, μένει κυρίαρχη. Αν όχι, κάθε σενάριο αυτοδυναμίας γίνεται πιο εύθραυστο.

Το πολιτικό υποκείμενο εδώ είναι η κυβερνητική παράταξη ως εκλογικός οργανισμός. Το συναίσθημα που αναδύεται δεν είναι μόνο θυμός. Είναι κόπωση, αποστασιοποίηση και χαμηλή προσδοκία. Αυτό είναι χειρότερο από την οργή, γιατί η οργή κινητοποιεί. Η κόπωση αδειάζει τις κάλπες.

Πιθανή συνέπεια: περισσότερες περιοδείες, περισσότερη ΔΕΘ, στοχευμένα μέτρα, κομματική κινητοποίηση και πιο επιθετική διαχείριση της δεξιάς ρωγμής. Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να αποδείξει ότι ακόμη διαθέτει πολιτικό νεύρο. Το ερώτημα είναι αν αυτό θα φανεί ως επανεκκίνηση ή ως αμυντικός πανικός.

2. Η δεξιά ρωγμή: Σαμαράς, Καραμανλής και η μάχη για το ποιος είναι η “κανονική Δεξιά”

Η Εστία βάζει ευθέως το αφήγημα ότι το Μαξίμου απέτυχε να διασπάσει το μέτωπο Καραμανλή – Σαμαρά, συνδέοντας τη χαμηλή συσπείρωση με σενάρια δεξιάς αναδιάταξης. Η Kontra το διαβάζει ως στασιμότητα και φθορά της κυβέρνησης, με τον Σαμαρά “στο βάθος”. Η Αυγή πηγαίνει ακόμη πιο επιθετικά, συνδέοντας Ταλ Ντίλιαν, υποκλοπές, ρήγμα με Καραμανλή και εκλογικά σενάρια.

Εδώ το πολιτικό υποκείμενο είναι η ιστορική δεξιά βάση. Δεν συζητά απλώς πρόσωπα. Συζητά ταυτότητα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσιάζεται από τα δεξιόστροφα αντιμητσοτακικά φύλλα ως υπερβολικά κεντρώα, διαχειριστική, ελιτίστικη ή υποχωρητική στα εθνικά.

Το συναίσθημα που παράγεται είναι δυσπιστία, θυμός και αίσθηση εγκατάλειψης. Η δεξιά βάση δεν χρειάζεται απαραίτητα νέο κόμμα για να πληγώσει τη ΝΔ. Αρκεί να μην επιστρέψει μαζικά στην κάλπη ή να διασπαστεί περιφερειακά. Ιδίως σε Πελοπόννησο, Μακεδονία και Θεσσαλία, οι διαρροές δεν είναι θεωρητικό φαινόμενο. Είναι χαρτογραφημένη πολιτική απειλή.

Πιθανή συνέπεια: όσο πλησιάζει η ΔΕΘ, τόσο θα ενισχύεται η πίεση για δεξιά επανασυσπείρωση ή για οργανωμένη δεξιά αποκόλληση. Το Μαξίμου θα προσπαθήσει να μη δώσει στον Σαμαρά ρόλο κεντρικού αντιπάλου, αλλά αν τον αγνοήσει πλήρως, κινδυνεύει να τον αφήσει να γίνει σύμβολο.

3. Η διαφθορά ως ενιαίο αφήγημα: το πιο επικίνδυνο μέτωπο για το Μαξίμου

Το Documento σηκώνει το τρίγωνο “Μαρούσι – Μύκονος – Μαξίμου” στο σκάνδαλο των πολεοδομιών, με ισχυρισμούς για διασύνδεση με πρόσωπα του πρωθυπουργικού περιβάλλοντος. Η Αυγή επίσης προβάλλει την υπόθεση ως “άλλο ένα σκάνδαλο στο Μαξίμου”. Το Παρόν δίνει την πιο πολιτικά ώριμη διατύπωση: η γενικευμένη αίσθηση διαφθοράς ως σφαίρα στις κάλπες.

Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία. Δημοσιογραφικά, δεν πρέπει να παρουσιάζονται οι καταγγελίες ως δικαστικά αποδεδειγμένα γεγονότα. Πολιτικά όμως λειτουργούν ήδη. Ο πολίτης δεν διαβάζει πάντα δικογραφίες. Κρατά αίσθηση. Και η αίσθηση που καλλιεργείται είναι ότι “όλα συνδέονται”: πολεοδομίες, ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, funds, πελατειακό κράτος.

Αυτό μπορεί να γίνει το πιο επικίνδυνο αφήγημα για τη ΝΔ, γιατί χτυπά την ηθική υπεροχή με την οποία κυβέρνησε μετά τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν αρκεί πλέον η σύγκριση με το παρελθόν. Η κυβέρνηση κρίνεται με βάση το δικό της ύφος εξουσίας. Και όταν η λέξη “αλαζονεία” κολλάει πάνω σε μια κυβέρνηση, είναι δύσκολο να ξεκολλήσει μόνο με αριθμούς ανάπτυξης.

Πιθανή συνέπεια: ενίσχυση εξεταστικής πίεσης, νομικές κινήσεις, κοινοβουλευτική όξυνση και προσπάθεια της αντιπολίτευσης να μετατρέψει επιμέρους υποθέσεις σε αφήγημα καθεστώτος. Το κρίσιμο σημείο: αν υπάρξει νέο τεκμήριο, το αφήγημα θα πάρει φωτιά. Αν όχι, υπάρχει κίνδυνος κόπωσης του κοινού από συνεχείς καταγγελίες χωρίς καθαρό αποτέλεσμα.

4. Η κοινωνική οικονομία: τα μέτρα υπάρχουν, αλλά ο θυμός δεν έχει φύγει

Ο Ελεύθερος Τύπος προβάλλει το κυβερνητικό πακέτο ΔΕΘ με κατώτατο μισθό πάνω από 950 ευρώ το 2027, μέτρα για επαγγελματίες, επιχειρήσεις και μπόνους στις συντάξεις. Η Real News αναδεικνύει τη “συμφωνία κυρίων” του Σεπτεμβρίου για την ακρίβεια, με παρασκήνιο συζητήσεων κυβέρνησης, σούπερ μάρκετ και βιομηχανίας τροφίμων. Το Documento απαντά από την άλλη πλευρά με ακρίβεια, δημόσιο χρέος, ψηφιακό άλλοθι και ελλείψεις στα νησιά.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να φτιάξει αφήγημα ανακούφισης. Το πρόβλημα είναι ότι η ακρίβεια έχει γίνει πλέον βίωμα, όχι είδηση. Ο πολίτης δεν συγκρίνει εξαγγελίες. Συγκρίνει αποδείξεις σούπερ μάρκετ, ενοίκια, λογαριασμούς και καύσιμα. Γι’ αυτό η ΔΕΘ δεν θα είναι απλώς πακέτο μέτρων. Θα είναι τεστ αξιοπιστίας.

Το sentiment της κοινής γνώμης είναι μικτό αλλά κυρίως κουρασμένο: προσδοκία για ανάσα, αλλά και δυσπιστία ότι οι παρεμβάσεις θα φτάσουν στην τσέπη. Αν το πακέτο θεωρηθεί ουσιαστικό, η κυβέρνηση αγοράζει χρόνο. Αν θεωρηθεί παυσίπονο, η φθορά θα γίνει πιο απότομη.

Πιθανή συνέπεια: το κοινωνικό πεδίο θα γίνει ο βασικός χώρος ανταγωνισμού ως το φθινόπωρο. Η κυβέρνηση θα μιλά για αυξήσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις. Η αντιπολίτευση θα μιλά για αισχροκέρδεια, καρτέλ και ανεπάρκεια ελέγχων. Το θέμα είναι ποιος θα πείσει ότι έχει σχέδιο και όχι απλώς σύνθημα.

5. Γεωπολιτική: εκεί όπου η κυβέρνηση έχει αφήγημα, αλλά και μεγάλο ρίσκο

Η Attica Times δίνει τη μεγάλη στρατηγική εικόνα της Ανατολικής Μεσογείου, του IMEC και της Ελλάδας ως κόμβου σε νέο γεωπολιτικό και ενεργειακό χάρτη. Η Απογευματινή αναδεικνύει Λιβύη, Ορμούζ και τουρκικά παιχνίδια, με την Αθήνα να διατηρεί διαύλους με την Ανατολική Λιβύη χωρίς να εγκαταλείπει τη θεσμική θέση για συνομιλίες με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης. Η Εστία διαβάζει το ίδιο πεδίο πιο ανήσυχα: Λιβύη, Φιντάν, τουρκολιβυκό μνημόνιο, προσπάθεια εξουδετέρωσης του άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.

Εδώ η κυβέρνηση έχει το καλύτερο γήπεδο: διεθνείς επαφές, ενέργεια, άμυνα, σταθερότητα. Όμως η γεωπολιτική δεν αρκεί για να κερδίσει εκλογές. Η Ελλάδα μπορεί να “παίζει” στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά η κάλπη θα κριθεί και στο ρεύμα, στο ενοίκιο, στο χωριό, στο νησί και στο φαρμακείο.

Το πολιτικό υποκείμενο είναι η κυβέρνηση ως διαχειριστής εθνικής ισχύος. Το συναίσθημα είναι διπλό: από τη μία αίσθηση στρατηγικής αναβάθμισης, από την άλλη φόβος εμπλοκής σε κρίσεις που δεν ελέγχονται πλήρως. Αυτό είναι το μεγάλο disconnect της ημέρας: ισχυρή γεωπολιτική εικόνα, αδύναμη κοινωνική ψυχολογία.

Πιθανή συνέπεια: η κυβέρνηση θα συνεχίσει να επενδύει στο δίπολο σταθερότητα – διεθνής αξιοπιστία. Όμως οποιαδήποτε ελληνοτουρκική ένταση, εμπλοκή στη Λιβύη ή πίεση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να μετατρέψει το γεωπολιτικό αφήγημα από πλεονέκτημα σε πεδίο φθοράς.

Συνδυαστική αποτίμηση ανά εφημερίδα

• ATTICA TIMES: Λειτουργεί ως γεωπολιτικό και αναπτυξιακό φύλλο. Θέλει να δείξει Ελλάδα-κόμβο, Ελλάδα-σύμμαχο, Ελλάδα-σταθεροποιητή. Η ακρίβεια μπαίνει στο πλαίσιο των παγκόσμιων εξελίξεων, άρα η εσωτερική κυβερνητική ευθύνη σχετικοποιείται.
• ΜΠΑΜ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Παίζει καθαρό αποκαλυπτικό και καταγγελτικό ρεπορτάζ: “νέα Τέμπη στη θάλασσα”, υπόθεση Μπίζιου, Σαμαράς – Λατινοπούλου. Το πολιτικό της αποτέλεσμα είναι συναγερμός και θεσμική δυσπιστία.
• ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Μιλά στο πατριωτικό-θρησκευτικό θυμικό. Τουρκικά F-16, Άγιον Όρος, Ιεραρχία, “φωτιά και τσεκούρι”. Δεν επιδιώκει κεντρώα πειθώ, επιδιώκει αφύπνιση δεξιού ενστίκτου.
• ONE VOICE: Συνδυάζει business καταγγελία με γεωπολιτική καχυποψία: τάνκερ στο Ιόνιο, τουρκικά κεφάλαια στον Έβρο, Helleniq Energy, φόροι. Είναι φύλλο που βλέπει πίσω από την οικονομία δίκτυα ισχύος και αδιαφάνειας.
• ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Έχει χαμηλότερη κεντρική πολιτική ένταση, αλλά υψηλή αξία ως κοινωνικός δείκτης: ακίνητα, ξενοίκιαστα καταστήματα, εξωδικαστικός, οικόπεδα, μελισσοτουρισμός. Δείχνει την οικονομική πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης.
• ΤΟ ΠΑΡΟΝ: Κάνει πολιτική ανάγνωση υπόγειων ρευμάτων: Καραμανλής, funds, διαφθορά, Ανδρουλάκης, στέγαση. Η γραμμή του είναι ότι η φθορά δεν είναι περιστασιακή αλλά συστημική.
• ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ: Παίζει mainstream κεντροδεξιά ανάγνωση: Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ, περιφέρεια, πυρκαγιές, νησιά, διεθνή. Δεν αποδομεί τη ΝΔ στον πυρήνα, αλλά καταγράφει ότι το πολιτικό σκηνικό ανοίγει.
• ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Φέρνει τη Βόρεια Ελλάδα στο κέντρο: ΠΑΣΟΚ, κυβέρνηση, εστίαση, δάνεια, ακρίβεια, έργα. Το σημαντικό είναι ότι η κοινωνική κόπωση δεν εμφανίζεται ως αθηναϊκό φαινόμενο αλλά ως περιφερειακή πίεση.
• ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Είναι η πιο ψυχρή και γι’ αυτό ίσως η πιο σημαντική. Με αποχή, γκρίζες ζώνες ΝΔ, τροπολογίες, θεσμούς, ενέργεια και διεθνή, δεν φωνάζει αλλά μετράει. Και στην πολιτική, η μέτρηση πονάει περισσότερο από την κραυγή.
• ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ KONTRA NEWS: Χτίζει καθαρά αντιμητσοτακική γραμμή: στασιμότητα, φθορά, Σαμαράς, δημοσκοπήσεις, κοινωνικά ζητήματα. Δεν ψάχνει ισορροπίες, ψάχνει απονομιμοποίηση.
• Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Κινείται πιο κοντά στην καθημερινότητα: επιδόματα, κινητοποιήσεις, καθαρισμοί οικοπέδων, “γαλάζια απόβαση” στην Πελοπόννησο. Δεν παράγει το μεγάλο αφήγημα, αλλά δίνει χρήσιμα κοινωνικά σήματα.
• ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Είναι δεξιά αντιπολίτευση στον Μητσοτάκη. Το ενδιαφέρον της δεν είναι να ενισχύσει την Αριστερά, αλλά να απονομιμοποιήσει τον Μητσοτάκη μέσα στη δεξιά πολυκατοικία.
• ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Σηκώνει το πιο βαρύ εσωκομματικό σήμα: Καραμανλής – Σαμαράς ως μέτωπο, Μαξίμου σε άγχος, δεξιά ταυτότητα σε αναζήτηση νέου κέντρου βάρους.
• ΑΥΓΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Επιχειρεί αντιπολιτευτική συγκέντρωση πυρός: Μαξίμου, πολεοδομίες, Ντίλιαν, υποκλοπές, πληθωρισμός, αγροτικό, ενέργεια. Η πρόθεσή της είναι να μετατρέψει τη φθορά σε αφήγημα “καθεστώτος”.
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Απαντά με κυβερνητική ανασύνταξη: ΔΕΘ, κατώτατος, ψηφοδέλτια, μέτρα, νησιά. Θέλει να δείξει ότι η κυβέρνηση έχει σχέδιο, χρόνο και οργανωμένη πορεία προς το 2027.
• ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ: Κινείται στη γραμμή σταθερότητας: ενισχύσεις, έργα, πράσινη ενέργεια, διπλωματία, Μέση Ανατολή. Το μήνυμα είναι “η χώρα προχωρά παρά τις κρίσεις”.
• REAL NEWS: Ισορροπεί ανάμεσα σε πολιτική και κοινωνική πίεση: ακρίβεια, συμφωνία κυρίων, μεταναστευτικό, Ερντογάν, συνέπειες πολέμου. Δεν κατεδαφίζει την κυβέρνηση, αλλά δείχνει ότι τα προβλήματα θα μείνουν.
• ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ: Δίνει το πραγματικό scoreboard: αποχή, μετακινήσεις, χαμένες ψήφοι, καυτές ζώνες. Η ΝΔ δεν χάνει μόνο προς αντιπάλους, χάνει προς αδιαφορία, θυμό και αναμονή.
• DOCUMENTO: Είναι το πιο επιθετικό φύλλο της ημέρας. Θέλει να ενώσει πολεοδομίες, Μαξίμου, Κύπρο, ακρίβεια, χρέος, ΕΣΥ και νησιά σε ένα αφήγημα: διακυβέρνηση ως καθεστώς.

Συγκριτική αποτίμηση σε επίπεδο κινήτρων, προθέσεων και πολιτικής γραμμής

Οι φιλοκυβερνητικές ή κεντροδεξιές εφημερίδες επιχειρούν να εμφανίσουν την κυβέρνηση ως δύναμη σταθερότητας μέσα σε διεθνή αστάθεια. Το αφήγημά τους είναι: υπάρχουν δυσκολίες, αλλά υπάρχει και σχέδιο. Η ΔΕΘ, τα μέτρα, η άμυνα, τα έργα και η γεωπολιτική αναβάθμιση λειτουργούν ως αντιστάθμισμα στη φθορά.

Οι δεξιές αντιμητσοτακικές εφημερίδες, όπως η Εστία, η Δημοκρατία και η Ελεύθερη Ώρα, δεν θέλουν απλώς να χτυπήσουν την κυβέρνηση. Θέλουν να αμφισβητήσουν την πολιτική της ταυτότητα. Η βασική κατηγορία δεν είναι “δεν κυβερνάτε καλά”, αλλά “δεν είστε η πραγματική Δεξιά”. Αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο για το Μαξίμου, γιατί δεν απαντιέται εύκολα με παροχές.

Οι αριστερές και αντισυστημικές εφημερίδες, όπως η Αυγή, η Kontra και το Documento, επιχειρούν να μετατρέψουν την κυβερνητική φθορά σε αφήγημα ηθικής απονομιμοποίησης. Το κλειδί είναι η λέξη “σύστημα”: επιχειρούν να δείξουν ότι τα σκάνδαλα δεν είναι ατυχήματα, αλλά τρόπος διακυβέρνησης.

Τα περιφερειακά φύλλα και οι οικονομικές σελίδες δίνουν την πραγματική κοινωνική υποδομή της πολιτικής κρίσης: δάνεια, ακίνητα, εστίαση, παραγωγή, ελλείψεις, νησιά, υποδομές. Εκεί βρίσκεται το υλικό που κάνει την αποχή πολιτικά εκρηκτική.

Τι μας διαφεύγει

• Μας διαφεύγει ότι η αποχή είναι το πιο επικίνδυνο κόμμα. Δεν έχει αρχηγό, δεν έχει πρόγραμμα, αλλά έχει δύναμη να καταστρέψει στρατηγικές.
• Μας διαφεύγει επίσης ότι η δεξιά κριτική στον Μητσοτάκη δεν είναι απλώς μουρμούρα. Είναι πιθανή εκλογική υποδομή.
• Και τρίτον, μας διαφεύγει ότι η γεωπολιτική επιτυχία δεν αντισταθμίζει από μόνη της την κοινωνική ακρίβεια.
• Το άλλο σημείο που περνάει κάτω από το ραντάρ είναι η περιφέρεια. Μακεδονία, Θεσσαλία, Κρήτη, Πελοπόννησος και νησιά δεν είναι απλώς γεωγραφικές ενότητες. Είναι διαφορετικές πολιτικές ψυχολογίες. Άλλη η δυσαρέσκεια του αγρότη στη Θεσσαλία, άλλη του επαγγελματία στη Θεσσαλονίκη, άλλη του κατοίκου νησιού με ελλείψεις σε υγεία και στέγη, άλλη του δεξιού ψηφοφόρου στην Πελοπόννησο.
• Τέλος, μας διαφεύγει ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ευκαιρία, αλλά όχι ακόμη ιδιοκτησία της ευκαιρίας. Η κοινωνική δυσαρέσκεια υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μεταφραστεί σε θετική πολιτική επιλογή ή αν θα διαχυθεί σε αποχή, δεξιά διαμαρτυρία, μικρά κόμματα και προσωποπαγή σχήματα.

Τι προμηνύεται

Προμηνύεται θερμό πολιτικό καλοκαίρι. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει ανασύνταξη μέσω ΔΕΘ, ψηφοδελτίων, περιοδειών και γεωπολιτικού κύρους. Η αντιπολίτευση θα επιχειρήσει να ενώσει όλα τα σκάνδαλα σε μία αφήγηση φθοράς. Η δεξιά πτέρυγα θα πιέσει για επαναπροσδιορισμό ταυτότητας. Το ΠΑΣΟΚ θα προσπαθήσει να γίνει αξιόπιστος υποδοχέας δυσαρέσκειας, αλλά ακόμη δεν έχει τελειώσει τη μάχη αξιοπιστίας.

Το πιο πιθανό σενάριο είναι περίοδος αυξημένης πολιτικής νευρικότητας ως τη ΔΕΘ. Η κυβέρνηση θα θέλει να μπει στο φθινόπωρο με πακέτο μέτρων και μήνυμα σταθερότητας. Οι αντίπαλοί της θα θέλουν να τη σύρουν σε ατζέντα σκανδάλων και κοινωνικής κόπωσης. Η μάχη δεν θα είναι μόνο ποιος έχει καλύτερο πρόγραμμα. Θα είναι ποιος ελέγχει το συναίσθημα της χώρας.

Το δια ταύτα

Η πολιτική ημέρα δείχνει ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να έχει πλεονεκτήματα, αλλά χάνει την άνεση. Η αντιπολίτευση έχει υλικό, αλλά όχι ακόμη ηγεμονική πρόταση. Η δεξιά ρωγμή είναι πραγματική, αλλά όχι ακόμη οργανωμένη. Η κοινωνία δεν έχει αποφασίσει πού θα πάει, έχει όμως αποφασίσει ότι δεν ενθουσιάζεται. Και αυτό, σε προεκλογικό χρόνο, είναι το πιο ύπουλο πολιτικό μήνυμα.