Θα χρειαστούν έκτακτα μέτρα για την ακρίβεια; – Επισκόπηση Τύπου 10/09

Το ενδιαφέρον στη σημερινή πολιτική ειδησεογραφία δεν είναι ποιος κέρδισε έναν τίτλο εφημερίδας και ποιος έχασε ένα δεκαδικό στη δημοσκόπηση. Είναι ότι, για πρώτη φορά εδώ και καιρό, η κυβέρνηση δεν έχει απέναντί της ένα ενιαίο πρόβλημα αλλά πολλά διαφορετικά προβλήματα που αρχίζουν να συμπίπτουν χρονικά.

Ο Μητσοτάκης παραμένει κυρίαρχος ως προς τη θεσμική ισχύ και η ΝΔ εξακολουθεί να έχει καθαρό προβάδισμα. Όμως η πρωτιά δεν αρκεί όταν ο πολιτικός χώρος γύρω σου στενεύει. Από τα αριστερά, ο Τσίπρας επιχειρεί να ξαναμπεί στο παιχνίδι όχι ως σχολιαστής του παρελθόντος αλλά ως διεκδικητής του μέλλοντος. Από τα δεξιά, ο Σαμαράς δεν χρειάζεται καν να αποδείξει σήμερα ότι μπορεί να φτιάξει μεγάλο κόμμα. Του αρκεί να αναγκάζει το Μαξίμου να συζητά για πατριωτισμό, ελληνοτουρκικά, Ισραήλ και ταυτότητα της παράταξης.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Και κάπου ανάμεσα βρίσκεται το ΠΑΣΟΚ, που κινδυνεύει να υποστεί τη χειρότερη μορφή πολιτικής πίεσης, όχι να χάσει αμέσως ψήφους, αλλά να χάσει το δικαίωμα να ορίζει τα ερωτήματα. Αν η συζήτηση γίνει «τι θα κάνει ο Ανδρουλάκης απέναντι στον Τσίπρα», τότε ο Τσίπρας έχει ήδη κερδίσει κάτι, ακόμη κι αν δεν έχει κερδίσει ούτε έναν νέο ψηφοφόρο.

Το πιο σκληρό μέτωπο, πάντως, δεν είναι κομματικό. Είναι οικονομικό. Η κυβέρνηση επένδυσε στη ΔΕΘ για να ξανακερδίσει τον πολίτη μέσω του διαθέσιμου εισοδήματος. Όμως ο πληθωρισμός, τα καύσιμα και η ενέργεια έχουν τη δυσάρεστη ιδιότητα να ακυρώνουν γρήγορα τις επικοινωνιακές αποδόσεις ενός δημοσιονομικού πακέτου. Ο πολίτης δεν ψηφίζει τον λογιστικό πίνακα, ψηφίζει αυτό που μένει στο πορτοφόλι του στο τέλος του μήνα.

Στα εθνικά, επίσης, διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο πεδίο. Το καλώδιο με την Κύπρο, η «Ασπίδα του Αχιλλέα», οι σχέσεις με το Ισραήλ και η Τουρκία δεν είναι πια μόνο ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Γίνονται εργαλεία εσωτερικής πολιτικής νομιμοποίησης. Και εκεί ο ανταγωνισμός είναι πιο τοξικός, γιατί εύκολα η διαφωνία βαφτίζεται μειοδοσία και η επιφύλαξη πατριωτισμός.

Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό. Η κυβέρνηση δεν έχει χάσει τον συσχετισμό, αλλά αρχίζει να χάνει την πολυτέλεια να ορίζει μόνη της την ατζέντα. Και στην πολιτική, η απώλεια της ατζέντας έρχεται συνήθως πριν από την απώλεια της ισχύος.

Μητσοτάκης–Σαμαράς: η σύγκρουση μετακινείται από το πρόσωπο στην ταυτότητα

Ο έντυπος Τύπος αντιμετωπίζει πλέον τον Αντώνη Σαμαρά όχι μόνο ως επικριτή της κυβέρνησης, αλλά ως παράγοντα με πιθανές συνέπειες για τη ΝΔ. Η Απογευματινή επέλεξε να επαναφέρει ευθέως το 1993 και την πτώση της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Η συζήτηση έχει μετακινηθεί από το «τι λέει ο Σαμαράς» στο «τι μπορεί να προκαλέσει».

Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται απαραίτητα μεγάλο εκλογικό ποσοστό για να δημιουργήσει πρόβλημα. Αρκεί να επηρεάζει τη συζήτηση για τη φυσιογνωμία της ΝΔ και να αναγκάζει την κυβέρνηση να αμύνεται στο πεδίο του πατριωτισμού και της εξωτερικής πολιτικής.

Δεν διαθέτουμε ακόμη επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν κρίσιμη μετακίνηση ψηφοφόρων από τη ΝΔ προς τον Σαμαρά.

Τσίπρας: ισχυρή ορατότητα, όχι ακόμη αποδεδειγμένη εκλογική διεύρυνση

Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα αντιμετωπίζεται πλέον ως οργανωμένη πολιτική κίνηση. Η Ναυτεμπορική προβάλλει τον στόχο της ήττας Μητσοτάκη, Τα Νέα το ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών και το Ποντίκι «σχέδιο δεκαετίας».

Τα μέσα τον αντιμετωπίζουν πλέον ως δυνητικό παίκτη της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης και όχι απλώς ως πρώην πρωθυπουργό που παρεμβαίνει.

Ο Τσίπρας έχει κερδίσει το πρώτο τεστ πολιτικής ορατότητας. Δεν έχει ακόμη περάσει το σημαντικότερο τεστ, δηλαδή εάν μπορεί να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από το παλαιό ακροατήριο του ΣΥΡΙΖΑ.

Η διαφορά είναι κρίσιμη. Η αυξημένη δημοσιότητα δεν ισοδυναμεί αυτόματα με νέα κοινωνική συμμαχία.

ΠΑΣΟΚ: ο κίνδυνος είναι η απώλεια πρωτοβουλίας

Ο Ανδρουλάκης δεν εμφανίζεται σήμερα ως αυτόνομος παραγωγός ατζέντας με ένταση αντίστοιχη των κινήσεων Τσίπρα και Σαμαρά. Η Καθημερινή τοποθετεί δίπλα το «παράθυρο» Τσίπρα προς το ΠΑΣΟΚ και σατιρική αναφορά στον πρόεδρο του κόμματος.

Είναι πρόωρο να μιλήσουμε για εκλογική υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ. Υπάρχει, όμως, αυξανόμενος κίνδυνος να χάσει την πρωτοβουλία εάν η δημόσια συζήτηση διαμορφωθεί γύρω από το ερώτημα «τι θα κάνει απέναντι στον Τσίπρα».

ΔΕΘ και ακρίβεια: το σκληρότερο κυβερνητικό ρίσκο

Ο πληθωρισμός βρίσκεται στο 3,8%, ενώ η έντυπη οικονομική κάλυψη επισημαίνει ότι οι νέες ενεργειακές πιέσεις δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως. Η Ναυτεμπορική συνδέει ευθέως την άνοδο των τιμών με καύσιμα, τρόφιμα, ενοίκια και την πορεία του πετρελαίου.

Η πολιτική αποτελεσματικότητα του πακέτου της ΔΕΘ θα κριθεί λιγότερο από το ονομαστικό ύψος των παροχών και περισσότερο από το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

Εάν οι ανατιμήσεις απορροφήσουν την ωφέλεια των μέτρων, η κυβέρνηση μπορεί να έχει δημοσιονομικά ορθό πακέτο αλλά περιορισμένο πολιτικό μέρισμα.

Εθνικά θέματα: αναδυόμενο πεδίο πόλωσης

Τουρκία, Κύπρος, ηλεκτρική διασύνδεση, Ισραήλ, Αίγυπτος και «Ασπίδα του Αχιλλέα» καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της έντυπης ατζέντας. Το Μανιφέστο καταγράφει ευθέως τη σύγκρουση γύρω από το δίλημμα «μειοδότες ή πατριώτες».

Τα εθνικά θέματα εξελίσσονται σε σημαντικό πεδίο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά είναι ακόμη νωρίς για να θεωρηθούν ο κυρίαρχος άξονας της περιόδου.

Για τον Σαμαρά το πεδίο είναι προνομιακό, επειδή του επιτρέπει να ασκεί πίεση χωρίς να χρειάζεται πλήρη κυβερνητική πρόταση. Για τον Μητσοτάκη η ισορροπία είναι δυσκολότερη, καθώς πρέπει να εμφανίζεται ταυτόχρονα αποφασιστικός στο εσωτερικό και προβλέψιμος έναντι εταίρων και συμμάχων.

Ηλεκτρική διασύνδεση και «Ασπίδα του Αχιλλέα»: όχι εύκολα συμπεράσματα

Στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου εμφανίζονται σχεδόν αντίθετα δημοσιογραφικά πλαίσια: «Κεραυνός από τη Λευκωσία» από τη μία, «πράσινο φως από το Παρίσι» από την άλλη.

Το κρίσιμο κριτήριο δεν είναι ο αριθμός των δηλώσεων πολιτικής υποστήριξης αλλά εάν αυτές μετατρέπονται σε τεχνικά και χρηματοδοτικά εκτελέσιμες αποφάσεις.

Στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», η διαθέσιμη εικόνα δεν επιτρέπει ούτε τη βεβαιότητα περί «τεχνολογικής ομηρίας» ούτε την αντίθετη βεβαιότητα ότι δεν υπήρξε ουσιαστικό ζήτημα. Η απαίτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου και η συζήτηση για τους όρους της συμφωνίας παραμένουν ενεργές.

Βήμα προς βήμα αξιολόγηση των πολιτικών και παραπολιτικών θεμάτων

1. Συγκριτική αποτίμηση μέσων

2. Τι μας διαφεύγει

• Η ένταση της κάλυψης Τσίπρα και Σαμαρά μπορεί να είναι μεγαλύτερη από την πραγματική εκλογική τους δύναμη. Ο Τύπος έχει κίνητρο να δραματοποιεί νέους πόλους.
• Η ΝΔ μπορεί να χάνει τμήμα ψηφοφόρων προς τα δεξιά και ταυτόχρονα να κερδίζει κεντρώους. Χωρίς πλήρεις πίνακες μετακινήσεων, το ισοζύγιο δεν είναι γνωστό.
• Η επενδυτική αισιοδοξία και η κοινωνική δυσφορία δεν αλληλοαναιρούνται. Είναι δύο ταυτόχρονες όψεις της οικονομίας και μπορούν να παράγουν διαφορετική πολιτική συμπεριφορά.
• Η περιφέρεια δίνει σήματα που δεν είναι ακόμη πλήρως ενσωματωμένα στην πανελλαδική πολιτική συζήτηση, ιδιαίτερα σε αγροτικά, ενεργειακά και αυτοδιοικητικά θέματα.
• Στην εξωτερική πολιτική, οι τίτλοι είναι συχνά πιο απόλυτοι από την τεχνική πραγματικότητα. Το καλώδιο και η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα.

3. Τι προμηνύεται

Η πιο σοβαρή πιθανότητα για το επόμενο διάστημα δεν είναι μια ξαφνική ανατροπή. Είναι η σταδιακή διάβρωση της μονοπωλιακής ικανότητας της κυβέρνησης να ορίζει την ατζέντα. Αν αυτή η διάβρωση συνδυαστεί με πραγματική απώλεια αγοραστικής δύναμης, τότε η αλλαγή ατζέντας μπορεί να αρχίσει να μετατρέπεται σε αλλαγή συσχετισμού.

• Πρώτον, η επόμενη φάση θα είναι μάχη για την κατοχή του πολιτικού Κέντρου και ταυτόχρονα για τον έλεγχο της δεξιάς ταυτότητας της ΝΔ.
• Δεύτερον, ο Τσίπρας θα πρέπει σύντομα να αποδείξει ότι η δημοσιότητα συνοδεύεται από νέα στελέχη, κοινωνική διεύρυνση και πραγματικές μετακινήσεις ψηφοφόρων.
• Τρίτον, το ΠΑΣΟΚ θα πιεστεί να παράγει πρωτοβουλία και όχι απλώς απαντήσεις.
• Τέταρτον, η ακρίβεια θα λειτουργήσει ως πραγματικός έλεγχος αντοχής για το κυβερνητικό πακέτο της ΔΕΘ.
• Πέμπτον, τα εθνικά θέματα θα χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο ως εσωτερικό πολιτικό κριτήριο και όχι μόνο ως πεδίο διπλωματίας.