Αν διαβάσει κανείς τις παραπολιτικές στήλες σαν μια συλλογή από πολιτικά κουτσομπολιά, θα χάσει το έργο. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στις ατάκες, στα καρφιά και στις μισές πληροφορίες. Βρίσκεται στο γεγονός ότι διαφορετικά μέσα, διαφορετικές πηγές και διαφορετικά πολιτικά δίκτυα αρχίζουν να περιγράφουν την ίδια μετατόπιση, το πολιτικό σύστημα μπαίνει σε φάση προεκλογικής συμπεριφοράς πολύ πριν ανοίξει επίσημα η προεκλογική περίοδος.

Ο Αντώνης Σαμαράς παύει να αντιμετωπίζεται σαν ο πρώην πρωθυπουργός που διαφωνεί από τα δεξιά. Σταδιακά αντιμετωπίζεται σαν εν δυνάμει αυτόνομος πολιτικός παίκτης. Και το πιο ενδιαφέρον δεν είναι τι λένε οι φίλοι του. Είναι τι κάνει το Μέγαρο Μαξίμου.

Όταν το κυβερνητικό κέντρο αρχίζει να σφίγγει λουριά, να ζητά από υπουργούς να μην παίζουν προσωπικά παιχνίδια, να παρακολουθεί ποιος μιλά με ποιον και να στέλνει μήνυμα ότι τα «αγκαλιάσματα» με το σαμαρικό περιβάλλον τελειώνουν, τότε έχουμε κάτι περισσότερο από νευρικότητα.

Έχουμε προετοιμασία άμυνας.

Την ίδια στιγμή ο Αλέξης Τσίπρας ξαναμπαίνει στο κάδρο όχι ως ο άνθρωπος του χθες, αλλά ως πιθανός ανταγωνιστής του αύριο. Αυτό από μόνο του είναι πολιτικό κέρδος. Το ΠΑΣΟΚ, αντίθετα, κινδυνεύει να παρακολουθεί δύο άλλους να διαπραγματεύονται τον χώρο στον οποίο υποτίθεται ότι θα έπρεπε να έχει προνομιακή θέση.

Η μεγάλη εικόνα είναι λοιπόν απλή.

• Η Νέα Δημοκρατία κοιτά δεξιά και βλέπει πιθανή διάσπαση.
• Κοιτά αριστερά και βλέπει πιθανή επαναφορά Τσίπρα.
• Κοιτά στο κέντρο και ψάχνει να κρατήσει όσους μπήκαν στο κόμμα τα τελευταία χρόνια.

Αυτό λέγεται πολιτική πολυμέτωπη άμυνα. Και συνήθως αρχίζει πριν φανεί δημόσια ότι υπάρχει πρόβλημα.

Ανάλυση ανά στήλη

ΒΗΜΑτοδότης

Τι λέει

Η στήλη καταγράφει τρία διαφορετικά μέτωπα, δυσκολίες της Νέας Δημοκρατίας στη Βόρεια Ελλάδα, εσωτερικά ζητήματα στο περιβάλλον Τσίπρα και κινητικότητα γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά.

Η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι η φράση που αποδίδεται στον Σαμαρά, ότι όποιος ελέγχει τον ρυθμό της αναμονής ελέγχει και το πεδίο της μάχης.

Πολιτικά, η φράση κάνει περισσότερη δουλειά από μια κανονική ανακοίνωση.

Τι υπονοεί

• Ο Σαμαράς δεν εμφανίζεται ως άνθρωπος που διστάζει.
• Εμφανίζεται ως άνθρωπος που περιμένει επίτηδες.
• Και αυτό είναι τεράστια διαφορά.
• Το πρώτο δείχνει αδυναμία.
• Το δεύτερο δείχνει στρατηγική.

Η γραμμή που περνά είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει λόγο να βιαστεί. Όσο δεν ανακοινώνει τίποτα, όλοι οι άλλοι συζητούν γι’ αυτόν, το Μαξίμου αντιδρά, τα στελέχη μετρούν αποστάσεις και οι δημοσιογράφοι ψάχνουν επόμενες κινήσεις.

Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν δεν έχει κάνει τίποτα, έχει καταφέρει να κάνει τους άλλους να συμπεριφέρονται σαν να έχει ήδη κάνει.

Πιθανές πηγές

Η πληροφορία μυρίζει πολιτικό περιβάλλον Σαμαρά, κομματικές πηγές της Νέας Δημοκρατίας και διαύλους που γνωρίζουν την εσωτερική κινητικότητα.

Ποιον εξυπηρετεί

• Τον Σαμαρά, γιατί του προσδίδει εικόνα ελέγχου και ψυχραιμίας.
• Πιέζει το Μαξίμου, γιατί το υποχρεώνει να απαντά σε κάτι που δεν έχει ακόμη επισήμως συμβεί.

Εκτίμηση

• Η κινητικότητα είναι πραγματική.
• Το χρονοδιάγραμμα όχι ακόμη.
• Και αυτή είναι η λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στον θόρυβο.

Dark Room

Τι λέει

Η στήλη αναφέρεται σε χώρο γραφείων, μισθωτήριο, εργασίες διαμόρφωσης και οργανωτική προετοιμασία γύρω από το σαμαρικό περιβάλλον.

Εδώ το παραπολιτικό αποκτά το αγαπημένο του καύσιμο, διεύθυνση, ημερομηνία και οικοδομικές εργασίες.

Ξαφνικά το σενάριο μοιάζει χειροπιαστό.

Τι υπονοεί

Η γραμμή είναι προφανής.

• Δεν μιλάμε πια μόνο για συζητήσεις σε σπίτια και πολιτικά τραπέζια.
• Κάτι παίρνει φυσική μορφή.
• Το πρόβλημα είναι ότι αυτό ακριβώς είναι και η παγίδα της πληροφορίας.
• Ένα γραφείο μπορεί να είναι γραφείο.
• Δεν γίνεται αυτόματα κομματικό στρατηγείο επειδή έτσι βολεύει την αφήγηση.

Πιθανή πηγή

Εδώ η πηγή μπορεί να είναι απολύτως πρακτική, κτηματομεσιτικό δίκτυο, επιχειρηματικές γνωριμίες, άνθρωποι που έχουν εικόνα από το κτίριο ή τις εργασίες.

Σκοπιμότητα

Η αξία της πληροφορίας δεν είναι ότι αποδεικνύει νέο κόμμα.

Είναι ότι προσφέρει υλικό σε όσους θέλουν να δείξουν ότι το σχέδιο έχει περάσει από τη θεωρία στην προετοιμασία.

Εκτίμηση

• Είναι ισχυρή ένδειξη.
• Δεν είναι απόδειξη.
• Και εδώ ακριβώς ξεχωρίζει το ρεπορτάζ από τη φαντασίωση.

The Wiseman

Τι λέει

Εδώ τα πράγματα ανεβάζουν ένταση.

Η στήλη μιλά για ανακοίνωση νέου κόμματος μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου, για πρόσωπα που έχουν ήδη επιλεγεί για δημόσια εκπροσώπηση και γενικά για οργανωτική ετοιμότητα.

Αυτή είναι η πιο προχωρημένη εκδοχή του σεναρίου.

Και, προφανώς, η πιο επικίνδυνη αν δεν επαληθευτεί.

Τι υπονοεί

• Το μήνυμα είναι ότι ο Σαμαράς δεν ετοιμάζεται να κινηθεί.
• Έχει σχεδόν κινηθεί.
• Απλώς δεν το έχει ανακοινώσει.
• Επικοινωνιακά, αυτή η διατύπωση έχει αξία γιατί επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένο στην κοινή αντίληψη πριν υπάρξει τετελεσμένο στην πολιτική πραγματικότητα.

Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή

• Η στήλη υπενθυμίζει παλαιότερες θέσεις και επιλογές Σαμαρά σε θέματα κοινωνικής και πολιτισμικής ατζέντας.
• Εδώ εμφανίζεται κάτι που μοιάζει λιγότερο με ενημέρωση και περισσότερο με μήνυμα.
• Αν το σαμαρικό στρατόπεδο επιχειρήσει να χτίσει το νέο του αφήγημα πάνω σε αξίες, ταυτότητα και συντηρητική ορθοδοξία, τότε οι αντίπαλοί του θα ψάξουν το αρχείο.
• Και το αρχείο, ως γνωστόν, έχει κακή συνήθεια να θυμάται.

Ποιον εξυπηρετεί

• Η πληροφορία περί επικείμενης ανακοίνωσης εξυπηρετεί τον Σαμαρά αν θέλει να αυξήσει προσδοκίες και να μετρήσει αντιδράσεις.
• Η υπενθύμιση του παρελθόντος εξυπηρετεί το απέναντι στρατόπεδο, γιατί λειτουργεί ως προειδοποίηση.

Εκτίμηση

• Η ημερομηνία είναι πληροφορία υψηλού ρίσκου.
• Η προσπάθεια πολιτικής αποδόμησης είναι ήδη ορατή και αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία.

Θεωρείο

Τι λέει

Η στήλη είχε καταγράψει εγκαίρως αλλαγή στάσης του Μαξίμου απέναντι στον Σαμαρά.

Οι ευγένειες φαίνεται ότι τελείωσαν.

Και όπως συμβαίνει συνήθως στην πολιτική, όταν τελειώνουν οι ευγένειες αρχίζουν οι φάκελοι.

Παράλληλα, εμφανίζονται αντιδράσεις μέσα στη Νέα Δημοκρατία για κοινωνικά και πολιτισμικά ζητήματα.

Τι υπονοεί

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό ζόρι για το Μαξίμου.

• Αν η σύγκρουση με τον Σαμαρά μείνει προσωπική, διαχειρίζεται.
• Αν αποκτήσει ιδεολογικό περιεχόμενο, τότε αλλάζει κατηγορία.
• Γιατί τότε το δίλημμα δεν είναι Μητσοτάκης ή Σαμαράς.
• Είναι ποια Νέα Δημοκρατία θέλουν οι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας.
• Κεντρώα και τεχνοκρατική, ή παραδοσιακή και συντηρητική.
• Αυτό είναι το είδος της συζήτησης που τα κόμματα συνήθως προτιμούν να κάνουν κεκλεισμένων των θυρών.
• Όταν βγαίνει έξω, συνήθως έχουν ήδη αρχίσει οι ρωγμές.

Ποιον δυσκολεύει

Πρωτίστως το Μαξίμου.

Διότι πρέπει ταυτόχρονα να κρατήσει κεντρώους ψηφοφόρους και να μην παραδώσει τη δεξιά του βάση σε κάποιον που θα του πει ότι το κόμμα άλλαξε ταυτότητα.

Κώδικας G

Τι λέει

Η στήλη μιλά για αυστηρότερη γραμμή προς υπουργούς, απαίτηση συνολικής υπεράσπισης του κυβερνητικού έργου και προειδοποιήσεις προς στελέχη που κρατούν επαφές με άλλα πολιτικά κέντρα.

Ειδικά οι επαφές με πρόσωπα κοντά στον Σαμαρά φαίνεται να μπαίνουν στο μικροσκόπιο.

Τι υπονοεί

• Αυτή είναι η πιο αποκαλυπτική πληροφορία όλου του πακέτου.
• Όχι γιατί λέει κάτι για τον Σαμαρά.
• Αλλά γιατί λέει κάτι για τον φόβο του Μαξίμου.
• Η κυβέρνηση δεν φοβάται τόσο μια ανακοίνωση.
• Φοβάται τις γέφυρες.
• Φοβάται τους βουλευτές που λένε «εγώ δεν ξέρω τίποτα» αλλά πίνουν καφέ με όλες τις πλευρές.
• Φοβάται τους αυτοδιοικητικούς που έχουν δίκτυο.
• Φοβάται τους κομματικούς παράγοντες που περιμένουν να δουν προς τα πού φυσάει ο αέρας.

Το πραγματικό μήνυμα

• «Διαλέξτε εγκαίρως».
• Αυτό είναι.
• Όλα τα υπόλοιπα είναι συσκευασία.

Εκτίμηση

• Η Νέα Δημοκρατία μπαίνει σε φάση περιχαράκωσης.
• Και τα κόμματα δεν περιχαρακώνονται όταν όλα είναι ήρεμα.

3. Κοινά μοτίβα

Όταν πέντε διαφορετικές στήλες αρχίζουν να περιστρέφονται γύρω από το ίδιο σύμπλεγμα θεμάτων, δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι κάποιος έστειλε κοινό σημείωμα.

Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι όλοι μυρίζονται το ίδιο πράγμα.

Και αυτό συμβαίνει εδώ.

Πρώτο μοτίβο, Σαμαράς

• Από πιθανότητα γίνεται παράγοντας.
• Από παράγοντας γίνεται απειλή.
• Από απειλή αρχίζει να αντιμετωπίζεται σαν αντίπαλος.
• Αυτό είναι η πραγματική ακολουθία.

Δεύτερο μοτίβο, Μαξίμου

• Η κυβέρνηση σφίγγει την εσωτερική της λειτουργία.
• Περισσότερη πειθαρχία, λιγότερες προσωπικές ατζέντες, λιγότερες διαρροές, λιγότερες διπλές επαφές.
• Με απλά λόγια, κλείνει τα παράθυρα πριν αρχίσει η κακοκαιρία.

Τρίτο μοτίβο, Τσίπρας

• Η επανεμφάνιση έχει ήδη πετύχει το πρώτο της πολιτικό ζητούμενο.
• Τον συζητούν.
• Δεν έχει ακόμη αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει τη συζήτηση σε ψήφο.
• Αλλά στην πολιτική, πρώτα κερδίζεις χώρο και μετά προσπαθείς να τον γεμίσεις.

Τέταρτο μοτίβο, ΠΑΣΟΚ

• Το πρόβλημα δεν είναι ότι δέχεται επίθεση.
• Το πρόβλημα είναι ότι σε αυτή τη συγκεκριμένη παραπολιτική ατζέντα δεν είναι αρκετά κεντρικό ώστε να δέχεται καν επίθεση.
• Και αυτό είναι πιο ανησυχητικό.

4. Πιθανές πηγές και κέντρα εκπομπής

Μέγαρο Μαξίμου

• Εδώ η παρουσία είναι σαφής.
• Η πειθαρχία, η αυτοδυναμία, η ανάγκη να κλείσουν τα ανοίγματα προς Σαμαρά, όλα αυτά δεν μυρίζουν δημοσιογραφική έμπνευση.
• Μυρίζουν μήνυμα προς τα μέσα.

Περιβάλλον Σαμαρά

Οι πληροφορίες για χρόνο, ετοιμότητα και ελεγχόμενη αναμονή είναι ακριβώς το είδος πληροφορίας που ένα πολιτικό επιτελείο αφήνει να κυκλοφορήσει όταν θέλει να αυξήσει ενδιαφέρον χωρίς να δεσμευτεί.

Εσωτερικά δίκτυα Νέας Δημοκρατίας

Οι αντιδράσεις σε κοινωνικά ζητήματα, οι αποστάσεις από το Μαξίμου και οι αυτοδιοικητικές επαφές δύσκολα βγαίνουν χωρίς κομματικές πηγές.

Περιβάλλον Τσίπρα

Εδώ η γραμμή μοιάζει περισσότερο αμυντική.

Να δείξει ότι υπάρχει έλεγχος, ότι παλιά λάθη δεν επαναλαμβάνονται και ότι το νέο εγχείρημα δεν θα γίνει παρέλαση πρώην υπουργών με προσωπική ατζέντα.

5. Η κρυφή ατζέντα

Η κρυφή ατζέντα είναι μία.

• Ποιος θα φτάσει πρώτος στον πολιτικά άστεγο ψηφοφόρο.
• Η Νέα Δημοκρατία θέλει να προλάβει τη δεξιά διαρροή.
• Ο Σαμαράς θέλει να της δώσει πολιτική κατοικία.
• Ο Τσίπρας θέλει να προλάβει το ΠΑΣΟΚ στο κέντρο και στην κεντροαριστερά.
• Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι απλώς το κόμμα που περιμένει να κουραστούν οι άλλοι.
• Αυτό είναι το πραγματικό παιχνίδι.
• Όχι ποιος είπε τι στη ΔΕΘ.

---

6. Η γραμμή που δημιουργείται

• Η πολιτική γραμμή που σχηματίζεται είναι γραμμή αναδιάταξης.
• Όχι σταθεροποίησης.
• Όχι ακόμη ανοιχτής ρήξης.
• Αναδιάταξης.
• Όλοι μετρούν δυνάμεις.
• Όλοι κρατούν εφεδρείες.
• Όλοι αφήνουν πληροφορίες να κυκλοφορούν.
• Όλοι δοκιμάζουν αν το κοινό αντιδρά.

Και όταν όλοι αρχίζουν ταυτόχρονα να δοκιμάζουν αφηγήματα, συνήθως σημαίνει ότι οι παλιές ισορροπίες δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες.

7. Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

Τους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας

• Εδώ παίζεται η μεγαλύτερη μάχη.
• Το Μαξίμου λέει, μην κάνετε πειράματα.
• Ο Σαμαράς λέει, το πείραμα έγινε ήδη και λέγεται μετατόπιση της Νέας Δημοκρατίας.

Τους βουλευτές

• Ο βουλευτής δεν είναι απλώς ψήφος στη Βουλή.
• Είναι δίκτυο.
• Είναι άνθρωποι.
• Είναι τοπικές οργανώσεις.
• Είναι εκλογική επιρροή.
• Γι’ αυτό όλοι κοιτούν ποιος μιλά με ποιον.

Τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες

• Εδώ βρίσκεται συχνά ο πραγματικός κομματικός μηχανισμός που δεν φαίνεται στις τηλεοπτικές συζητήσεις.
• Όποιος θέλει νέο κόμμα χρειάζεται πρώτα ανθρώπους με τηλέφωνα.
• Και η Αυτοδιοίκηση έχει πολλά.

Το κέντρο

• Ο Μητσοτάκης χρειάζεται να εμφανίζεται ως σταθερότητα.
• Ο Σαμαράς, αν κινηθεί, θα πρέπει να αποφύγει να εμφανιστεί ως επιστροφή σε παλιούς εμφυλίους της Δεξιάς.

Την κεντροαριστερά

• Εδώ η μάχη Τσίπρα, ΠΑΣΟΚ είναι υπαρξιακή.
• Δεν κρίνεται ποιος είναι πιο αντιπολιτευτικός.
• Κρίνεται ποιος θεωρείται πιθανότερος επόμενος πρωταγωνιστής.

8. Πολιτική εκτίμηση

Βασικό σενάριο

• Η κυβέρνηση έχει πλέον αρκετές ενδείξεις ότι η υπόθεση Σαμαρά μπορεί να αποκτήσει οργανωμένη πολιτική μορφή.
• Γι’ αυτό και δεν περιμένει την ανακοίνωση.
• Προχωρεί σε προληπτική περιχαράκωση.
• Η εκτίμηση αυτή έχει υψηλό βαθμό βεβαιότητας.

Εναλλακτικό σενάριο

Υπάρχει όμως και μια πιο πονηρή εκδοχή.

• Το Μαξίμου μπορεί να έχει αποφασίσει ότι ένας ελεγχόμενα διογκωμένος Σαμαράς το εξυπηρετεί.
• Γιατί; Διότι μετατρέπει την ψήφο διαμαρτυρίας προς τα δεξιά σε ψήφο που μπορεί να παρουσιαστεί ως κίνδυνος διάσπασης.
• «Θέλετε να διαμαρτυρηθείτε ή θέλετε να κυβερνηθεί η χώρα;»
• Είναι παλιό δίλημμα. Και συχνά πιάνει.
• Η πιθανότητα αυτής της στρατηγικής είναι υπαρκτή, αλλά όχι ακόμη αποδεδειγμένη.

---

9. Το δια ταύτα

Αν πρέπει να κρατήσουμε ένα πράγμα, είναι αυτό.

• Ο Σαμαράς δεν έχει ακόμη ανακοινώσει νέο κόμμα. Αλλά το Μαξίμου έχει ήδη αρχίσει να συμπεριφέρεται σαν να το έκανε.
• Αυτό είναι το πιο καθαρό πολιτικό σήμα της ημέρας.
• Το δεύτερο είναι ακόμη σοβαρότερο. Αν η σύγκρουση φύγει από το προσωπικό επίπεδο και περάσει στο ιδεολογικό, τότε δεν θα έχουμε μια κόντρα δύο πρώην και νυν πρωθυπουργών. Θα έχουμε σύγκρουση για την ιδιοκτησία της ίδιας της Νέας Δημοκρατίας.
• Ποιος εκφράζει τη βάση. Ποιος εκφράζει το κέντρο. Ποιος κρατά την ιστορική ταυτότητα. Ποιος κρατά την κυβερνησιμότητα.
• Και εκεί τα πράγματα γίνονται δύσκολα. Γιατί οι προσωπικές συγκρούσεις κάποτε τελειώνουν. Οι συγκρούσεις ταυτότητας αφήνουν κόμματα κομμένα στη μέση.
• Το ερώτημα λοιπόν των επόμενων ημερών δεν είναι αν ο Σαμαράς θα βρει γραφεία. Είναι αν θα βρει ακροατήριο μέσα στη Νέα Δημοκρατία. Αν το βρει, τότε τα γραφεία θα είναι το μικρότερο πρόβλημα του Μαξίμου.