Τα ακριβά δίδακτρα της δεύτερης ευκαιρίας Τσίπρα – Άποψη 12/08

Υπάρχει κάτι βαθύτερα προβληματικό στην επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Δεν είναι ότι ένας πολιτικός που ηττήθηκε επιθυμεί να επιστρέψει. Στη δημοκρατία οι επιστροφές ούτε απαγορεύονται ούτε προκαταβολικά καταδικάζονται. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ζητεί τη δεύτερη ευκαιρία: μετατρέποντας το κόστος της πρώτης σε πιστοποιητικό της σημερινής του επάρκειας.

Στη συνέντευξή του στο in η ουσία συμπυκνώνεται στη διατύπωση ότι το 2015 ήξερε τι ήθελε, αλλά δεν γνώριζε πώς να το πραγματοποιήσει, ενώ σήμερα γνωρίζει και το «τι» και το «πώς». Πρόκειται για θαυμαστή αντιστροφή της πολιτικής ευθύνης. Το λάθος παύει να είναι λάθος και γίνεται μάθημα. Η αποτυχία γίνεται εμπειρία. Και το κόστος που κατέβαλε μια ολόκληρη κοινωνία μετατρέπεται περίπου σε δίδακτρα πολιτικής ενηλικίωσης ενός ανθρώπου.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Μόνο που τα δίδακτρα δεν τα πλήρωσε ο μαθητευόμενος.

Το 2015 η Ελλάδα οδηγήθηκε ύστερα από μια εξάμηνη σύγκρουση σε τρίτο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης, με διαθέσιμη χρηματοδότηση έως 86 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το αδιαμφισβήτητο θεσμικό μέγεθος του προγράμματος. Η εκτίμηση περί περίπου 100 δισ. ευρώ συνολικού οικονομικού κόστους της διαπραγμάτευσης είναι διαφορετικό μέγεθος, έχει διατυπωθεί μεταξύ άλλων από τον Γιάννη Στουρνάρα και τον τότε επικεφαλής του ESM, αλλά αποτελεί εκτίμηση οικονομικού κόστους, όχι ποσό που «χρεώθηκε» λογιστικά ως τρίτο Μνημόνιο. Η διάκριση είναι αναγκαία ακριβώς για να είναι η πολιτική κριτική ακαταμάχητη.

Διότι το πρόβλημα δεν χρειάζεται υπερβολή. Είναι αρκετά βαρύ από μόνο του.

Και τώρα συμβαίνει το παράδοξο. Ο άνθρωπος που ζητά να αξιολογηθεί ως ώριμος επειδή κυβέρνησε, χρησιμοποιεί την ίδια την κυβερνητική εμπειρία που πρέπει πρώτα να αποτιμήσει ως απόδειξη ότι δικαιούται να κυβερνήσει ξανά. Η πολιτική αποτυχία μεταβάλλεται έτσι σε αυτοαναφορικό τεκμήριο καταλληλότητας: εμπιστευθείτε με επειδή έμαθα κυβερνώντας εσάς.

Αυτό δεν είναι αυτοκριτική. Είναι πολιτική μεταφυσική.

Το ίδιο σχήμα επανέρχεται σε ολόκληρη τη συνέντευξη. Για τους σημερινούς κυβερνώντες χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες λέξεις: διαφθορά, ασυλία, απευθείας αναθέσεις, συμφέροντα, χειραγώγηση της Δικαιοσύνης. Για τη δική του διακυβέρνηση εμφανίζονται πολύ ηπιότερες έννοιες: προθέσεις, περιορισμοί, εμπειρία, αποτελέσματα. Μάλιστα αναγνωρίζει ότι μπορεί να έχει μερίδιο στην κρίση εμπιστοσύνης «όχι για τις προθέσεις μου, αλλά για τα αποτελέσματα».

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας.

Ο Τσίπρας ζητεί να κριθούν οι αντίπαλοί του από τα αποτελέσματά τους και ο ίδιος από τις προθέσεις του.

Ακόμη και το Μάτι εισέρχεται στην ίδια λογική. Όταν η συζήτηση φτάνει στις πυρκαγιές, η μνημονιακή στενότητα και το «σχεδόν διαλυμένο κράτος» λειτουργούν ως πλαίσιο ερμηνείας της δικής του εποχής, ενώ για τη σημερινή κυβέρνηση η εξήγηση μετατρέπεται σε πολιτικό κατηγορητήριο.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη αντίφαση, εξαιρετικά επίκαιρη.

Ο Τσίπρας οικοδομεί την επιστροφή του πάνω στη διαφάνεια. Υπόσχεται ότι η ΕΛΑΣ θα γίνει το διαφανέστερο κόμμα της χώρας και υποστηρίζει ότι η σημερινή καμπάνια είναι «handmade», χωρίς δαπάνες διαφήμισης και χορηγούμενων αναρτήσεων, χρηματοδοτούμενη από φίλους, μέλη και εθελοντές, με τα στοιχεία να πρόκειται να δημοσιοποιηθούν.

Επομένως δεν μπορούμε, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, να γράψουμε ως γεγονός ότι χρηματοδοτείται από «αδιαφανή κεφάλαια». Μπορούμε όμως να θέσουμε το πολύ ισχυρότερο πολιτικό ερώτημα: μέχρι να δημοσιοποιηθούν πλήρως οι χρηματοδότες, οι δαπάνες, οι παροχές σε είδος και η οικονομική υποδομή αυτού του εντυπωσιακά γρήγορου κομματικού εγχειρήματος, η επίκληση της διαφάνειας παραμένει υπόσχεση και όχι αποδεδειγμένο γεγονός. Ο ίδιος άλλωστε αναγνωρίζει ότι τα στοιχεία θα δημοσιοποιηθούν στο μέλλον.

Και εδώ η ιστορία γίνεται σχεδόν φιλοσοφική.

Η πολιτική επιστροφή απαιτεί μνήμη. Όχι λήθη. Ο ώριμος πολιτικός δεν είναι εκείνος που ανακάλυψε εκ των υστέρων ότι απέκτησε επάρκεια. Είναι εκείνος που μπορεί να κοιτάξει την προηγούμενη εκδοχή του χωρίς να την εξωραΐσει.

Ο Τσίπρας επιχειρεί κάτι διαφορετικό: να μετατρέψει το παρελθόν από δικαστή σε συστατική επιστολή.

Αλλά μια χώρα δεν είναι εκπαιδευτικό εργαστήριο πρωθυπουργών. Οι πολίτες δεν είναι πειραματικό υλικό και οι οικονομικές περιπέτειες δεν είναι σεμινάρια ηγεσίας.

Γι’ αυτό το ερώτημα της επιστροφής του δεν είναι αν σήμερα γνωρίζει περισσότερα. Ασφαλώς γνωρίζει.

Το ερώτημα είναι ποιος πλήρωσε για να μάθει.

Και ακόμη περισσότερο, γιατί εκείνοι που πλήρωσαν τα δίδακτρα οφείλουν τώρα να θεωρήσουν το πτυχίο του λόγο για να του παραδώσουν ξανά τη χώρα.