Follow the money: Το χρηματιστήριο των… φαντασμάτων της πολιτικής – Άποψη 11/07

Στο πολιτικό παρασκήνιο της Αθήνας, επιχειρηματίες, αστική ελίτ και παραδοσιακοί διεθνείς παίκτες, δεν ποντάρουν απλώς στην πτώση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Έχουν στήσει μια ολόκληρη εικονική αγορά, όπου καθημερινά «ανεβοκατεβαίνουν» μετοχές από κόμματα που δεν έχουν καν ιδρυθεί, αρχηγούς που δεν έχουν ανακοινώσει τίποτα και ποσοστά για παρατάξεις χωρίς πρόγραμμα, στελέχη ή οργανώσεις.

Οι «παίκτες» του παρασκηνίου

Αν το δεις ψυχρά, ο καθένας πουλάει το δικό του αφήγημα (παραμύθι):

• Το «προϊόν» Τσίπρας: Έχει πίσω του ένα Ινστιτούτο, εκδηλώσεις, μελέτες και μια ομάδα που προετοιμάζει μεθοδικά το comeback.
• Το «προϊόν» Σαμαράς: Έχει βαθιές ρίζες στον παλιό κομματικό μηχανισμό, ένα πιστό δεξιό ακροατήριο και, κυρίως, μια ισχυρή προσωπική βεντέτα με το Μαξίμου.
• Το «προϊόν» Καρυστιανού: Τρέφεται από τον διάχυτο κοινωνικό θυμό, διαθέτει τεράστιο ηθικό κεφάλαιο και μια αναγνωρισιμότητα που θα ζήλευαν πολλοί.

Η σκληρή πραγματικότητα: Κανείς τους, όμως, δεν έχει παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη κυβερνητική ομάδα, ένα σοβαρό πρόγραμμα ή μια πανελλαδική δομή.

Το κόλπο με τις δημοσκοπήσεις

Κι όμως, αυτά τα «κόμματα-φαντάσματα» μετριούνται στις δημοσκοπήσεις σαν να είναι έτοιμες επιχειρήσεις. Ρωτούν τους πολίτες αν «θα μπορούσαν» να τα ψηφίσουν και οι απαντήσεις γίνονται αμέσως πηχυαίοι τίτλοι στις ειδήσεις.

Εδώ, όμως, κρύβεται η μεγάλη παγίδα: Άλλο συμπαθώ κάποιον, άλλο σκέφτομαι να τον ψηφίσω, και εντελώς άλλο ρίχνω το ψηφοδέλτιο στην κάλπη.

Η δημοσκόπηση σήμερα δεν καταγράφει απλώς έναν αντίπαλο, συχνά τον κατασκευάζει. Του δίνει υπόσταση, τον βάζει στο κάδρο της τηλεόρασης, προσελκύει γύρω του στελέχη, χρηματοδότες και δημοσιογράφους. Δημιουργεί την αίσθηση ότι «κάτι μεγάλο έρχεται» και μετά… μετράει την προσδοκία που η ίδια φούντωσε.

Το μάθημα του 2023

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εταιρείες λένε ψέματα ή εκτελούν σκοτεινά συμβόλαια. Σημαίνει, όμως, ότι όταν το τοπίο είναι ρευστό, η ερώτηση καθορίζει την απάντηση. Όταν μετράς μια υποθετική υποψηφιότητα, δεν προβλέπεις το αποτέλεσμα των εκλογών. Μετράς τη διάθεση για διαμαρτυρία, την περιέργεια και την ανάγκη του κόσμου να στείλει ένα «μήνυμα».

Το 2023 πήραμε το καλύτερο μάθημα:

• Τι έλεγαν οι δημοσκοπήσεις: Λίγες μέρες πριν το Μάιο, έδειχναν τη διαφορά ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ μεταξύ 4,5 και 8,2 μονάδων.
• Τι έβγαλε η κάλπη: Η ΝΔ πήρε 40,79% και ο ΣΥΡΙΖΑ 20,07%, μια χαώδης διαφορά 20 μονάδων!

Δεν ήταν στημένες οι έρευνες. Απλώς η πραγματική κοινωνία σκεφτόταν εντελώς διαφορετικά από την «φούσκα» του δημόσιου διαλόγου.

Ποιο είναι το πραγματικό παιχνίδι;

Το ίδιο έργο παίζεται και τώρα. Τα σενάρια για κόμματα Τσίπρα, Σαμαρά ή Καρυστιανού μαζεύουν τη σημερινή γκρίνια του κόσμου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα τη μεταφράσουν σε ψήφους.

Ίσως, μάλιστα, ο πραγματικός στόχος όσων συντηρούν αυτά τα σενάρια να μην είναι να φτιάξουν μια νέα κυβέρνηση, αλλά απλώς να κατασκευάσουν έναν αντίπαλο. Θέλουν:

1. Να δείξουν ότι ο Μητσοτάκης απειλείται από παντού.
2. Να προκαλέσουν εσωτερικές διαρροές.
3. Να σπάσουν τις υπάρχουσες ισορροπίες, οδηγώντας τη χώρα σε μια Βουλή χωρίς καθαρή πλειοψηφία.

Στο ψηφιακό ταμπλό των εντυπώσεων, λοιπόν, οι αποδόσεις αυτών των σεναρίων μπορεί να φαίνονται υψηλές. Στο ταμείο της κάλπης, όμως, πληρώνονται μόνο τα υπαρκτά κόμματα.

Και κυρίως, πληρώνονται εκείνοι που μπορούν, στο τέλος της ημέρας, να κυβερνήσουν τη χώρα.

Follow the Money στα εγχειρήματα Τσίπρα, Σαμαρά και Καρυστιανού

Τα τρία εγχειρήματα δεν λειτουργούν με το ίδιο μοντέλο:

• Αλέξης Τσίπρας: διαθέτει την πιο ώριμη οργανωτική υποδομή. Το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα έχει επιστημονικό συμβούλιο, παραγωγή πολιτικών προτάσεων, workshops, εκδηλώσεις, περιφερειακές παρεμβάσεις και σταθερή ψηφιακή παρουσία. Πρόκειται πρακτικά για έναν προ-κομματικό κόμβο πολιτικής και στελεχών. Δεν έχει όμως εντοπιστεί δημόσιος αναλυτικός προϋπολογισμός, κατάλογος δωρητών ή πλήρης εικόνα προμηθευτών και αμοιβών.
• Αντώνης Σαμαράς: δεν προκύπτει έως τώρα αντίστοιχη δημόσια νομική ή χρηματοδοτική δομή. Η δυναμική του βασίζεται κυρίως σε παλαιά στελέχη της ΝΔ, προσωπικά και περιφερειακά δίκτυα, πολιτική αναγνωρισιμότητα και πρόσβαση σε συντηρητικά ή αντιμητσοτακικά ακροατήρια. Δεν προκύπτει τεκμηριωμένη οικονομική σύνδεση με συγκεκριμένο επιχειρηματικό ή εκδοτικό κέντρο.
• Μαρία Καρυστιανού: διαθέτει υπαρκτό κοινωνικό και οργανωτικό όχημα μέσω του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών. Ο Σύλλογος έχει ιστοσελίδα, βάση εγγραφών, παραγωγή περιεχομένου, νομικές παρεμβάσεις, δημόσιο IBAN και συνδρομή εγγραφής 10 ευρώ. Αυτό αποδεικνύει μηχανισμό μικροχρηματοδότησης του Συλλόγου, όχι πολιτικού κόμματος.

Η πολιτική ανάγνωση είναι καθαρή:

Τσίπρας = θεσμικό και τεχνοκρατικό μοντέλο.
Σαμαράς = προσωπικό και παραδοσιακό πολιτικό δίκτυο.
Καρυστιανού = κοινωνικό, εθελοντικό και δυνητικά crowdfunding μοντέλο.

Το σημαντικότερο κενό και στις τρεις περιπτώσεις είναι οι παροχές σε είδος: αίθουσες, παραγωγή βίντεο, επικοινωνιακές υπηρεσίες, δημοσκοπήσεις, βάσεις δεδομένων, μετακινήσεις και προβολή. Εκεί βρίσκεται συνήθως το πραγματικό «follow the money», όχι μόνο στις τραπεζικές καταθέσεις.

Εκτίμηση κόστους μέχρι σήμερα και μέχρι τον Μάρτιο 2027

Οι αριθμοί που ακολουθούν δεν είναι λογιστικά καταγεγραμμένες δαπάνες. Είναι bottom-up εκτίμηση της οικονομικής αξίας των υποδομών και των ενεργειών που είναι δημόσια ορατές. Περιλαμβάνω:

• πραγματικές ή πιθανές χρηματικές πληρωμές,
• αμειβόμενο προσωπικό και εξωτερικούς συνεργάτες,
• εκδηλώσεις, μετακινήσεις και παραγωγή περιεχομένου,
• ψηφιακές υποδομές και δημοσκοπήσεις,
• αποτιμώμενη αξία εθελοντικής εργασίας και παροχών σε είδος.

Δεν περιλαμβάνω τις προσωπικές εκλογικές δαπάνες εκατοντάδων υποψηφίων, οι οποίες μπορούν να προσθέσουν συνολικά αρκετά ακόμη εκατομμύρια, αλλά δεν επιβαρύνουν αναγκαστικά το κεντρικό ταμείο.

Συνολική εικόνα

Εγχείρημα	Εκτιμώμενο κόστος μέχρι 10/7/2026	Πρόσθετο κόστος έως Μάρτιο 2027	Συνολικό οικονομικό αποτύπωμα
Αλέξης Τσίπρας	1,4–2,6 εκατ. ευρώ	4,0–6,5 εκατ. ευρώ	5,4–9,1 εκατ. ευρώ
Αντώνης Σαμαράς	350.000–800.000 ευρώ	2,8–5,0 εκατ. ευρώ	3,15–5,8 εκατ. ευρώ
Μαρία Καρυστιανού	500.000–1,1 εκατ. ευρώ*	2,2–4,2 εκατ. ευρώ	2,7–5,3 εκατ. ευρώ

*Στην περίπτωση Καρυστιανού το μεγαλύτερο μέρος της μέχρι σήμερα δραστηριότητας αφορά τον Σύλλογο και το ζήτημα των Τεμπών, όχι αποδεδειγμένη κομματική προετοιμασία. Η καθαρά πολιτική προπαρασκευαστική δαπάνη πιθανότατα είναι αρκετά χαμηλότερη, περίπου 150.000–400.000 ευρώ.

1. Αλέξης Τσίπρας

Τι έχει ήδη δημιουργηθεί

Ο Τσίπρας ξεκινά από σαφώς υψηλότερη οργανωτική βάση. Το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα εμφανίζει:

• πολυμελές επιστημονικό συμβούλιο,
• συντονιστικές και ερευνητικές λειτουργίες,
• παραγωγή μελετών και παρεμβάσεων,
• workshops και δημόσιες εκδηλώσεις,
• ιστοσελίδα, βίντεο και συστηματικό πολιτικό περιεχόμενο,
• δράσεις που πλέον παραπέμπουν σε μόνιμο policy και πολιτικό μηχανισμό.

Μόνο στην επίσημη ιστοσελίδα καταγράφονται πυκνές παρεμβάσεις και εκδηλώσεις τον Ιούνιο και τον Ιούλιο 2026, καθώς και εκτεταμένο επιστημονικό δίκτυο.

Εκτιμώμενο κόστος μέχρι σήμερα: 1,4–2,6 εκατ. ευρώ

Πιθανή ανάλυση:

• Μόνιμος πυρήνας 10–18 ατόμων για 18–24 μήνες: 600.000–1.150.000 ευρώ
• Εξωτερικοί ερευνητές, μελέτες, επιμέλειες: 150.000–350.000 ευρώ
• Μεγάλες και μικρότερες εκδηλώσεις: 250.000–450.000 ευρώ
• Ιστοσελίδα, παραγωγή βίντεο, φωτογραφία, social media: 120.000–250.000 ευρώ
• Μετακινήσεις, φιλοξενίες, διεθνείς επαφές: 120.000–250.000 ευρώ
• Νομική, λογιστική και διοικητική υποστήριξη: 80.000–150.000 ευρώ

Ορισμένα μέλη του επιστημονικού συμβουλίου μπορεί να συμμετέχουν αφιλοκερδώς. Επομένως δεν θεωρώ ότι όλα τα εμφανιζόμενα πρόσωπα μισθοδοτούνται.

Κόστος έως τις εκλογές: επιπλέον 4–6,5 εκατ. ευρώ

Για να μετατραπεί η σημερινή υποδομή σε ανταγωνιστικό κόμμα χρειάζονται:

• Κεντρικά γραφεία και περιφερειακοί κόμβοι: 350.000–600.000 ευρώ
• 35–60 μόνιμα στελέχη: 1,1–1,8 εκατ. ευρώ
• Πανελλαδική περιοδεία και 25–40 εκδηλώσεις: 500.000–900.000 ευρώ
• Δημοσκοπήσεις, focus groups, data analytics: 250.000–450.000 ευρώ
• Ψηφιακή καμπάνια και πολιτική διαφήμιση: 700.000–1,3 εκατ. ευρώ
• Τηλεοπτικά spots και επαγγελματική παραγωγή: 350.000–700.000 ευρώ
• Εκλογικό κέντρο, call center, νομική υποστήριξη και σύστημα υποψηφίων: 350.000–650.000 ευρώ
• Απρόβλεπτα και τελική προεκλογική κινητοποίηση: 400.000–700.000 ευρώ

Κεντρική εκτίμηση

Ρεαλιστικό συνολικό κόστος Τσίπρα έως τον Μάρτιο 2027: περίπου 7 εκατ. ευρώ.

Ο Τσίπρας είναι ο μόνος που θα μπορούσε να ξεκινήσει γρήγορα χωρίς να κατασκευάσει τα πάντα από μηδενική βάση.

2. Αντώνης Σαμαράς

Τι φαίνεται να υπάρχει σήμερα

Στην περίπτωση Σαμαρά βλέπουμε πολιτική κινητικότητα, επαφές, δημόσιες παρεμβάσεις, δίκτυο πρώην στελεχών και επαναλαμβανόμενη συζήτηση για νέο φορέα. Δεν βλέπουμε όμως αντίστοιχη δημόσια υποδομή:

• ούτε επίσημη κεντρική ιστοσελίδα νέου κόμματος,
• ούτε δημοσιοποιημένο οργανόγραμμα,
• ούτε think tank ανάλογου μεγέθους,
• ούτε δημόσιο σύστημα εγγραφών ή μικροδωρεών,
• ούτε πλήρη περιφερειακή οργανωτική ανάπτυξη.

Εκτιμώμενο κόστος μέχρι σήμερα: 350.000–800.000 ευρώ

Η αποτίμηση αφορά κυρίως:

• μικρό πολιτικό και συμβουλευτικό επιτελείο: 150.000–320.000 ευρώ
• επικοινωνιακή, δημοσιογραφική και παραγωγική υποστήριξη: 70.000–160.000 ευρώ
• μετακινήσεις, συναντήσεις και εκδηλώσεις: 50.000–130.000 ευρώ
• νομική, οργανωτική και δημοσκοπική προεργασία: 50.000–120.000 ευρώ
• αποτίμηση παροχών σε είδος και εθελοντικής βοήθειας: 30.000–70.000 ευρώ

Δεν προκύπτει τεκμηριωμένη οικονομική σύνδεση με συγκεκριμένο επιχειρηματία ή μιντιακό όμιλο.

Κόστος έως τον Μάρτιο 2027: επιπλέον 2,8–5 εκατ. ευρώ

Ο Σαμαράς έχει αναγνωρισιμότητα και πολιτικές σχέσεις, αλλά θα πρέπει να δημιουργήσει γρήγορα κομματικό μηχανισμό:

• Κεντρική διοίκηση 25–45 ατόμων: 750.000–1,3 εκατ. ευρώ
• Περιφερειακές οργανώσεις: 300.000–600.000 ευρώ
• Συγκρότηση ψηφοδελτίων και νομικός έλεγχος: 180.000–350.000 ευρώ
• Περιοδείες και συγκεντρώσεις: 450.000–800.000 ευρώ
• Έρευνες και πολιτική στόχευση: 200.000–400.000 ευρώ
• Digital, βίντεο και διαφήμιση: 550.000–1 εκατ. ευρώ
• Τελική προεκλογική καμπάνια: 400.000–700.000 ευρώ

Κεντρική εκτίμηση

Ρεαλιστικό συνολικό κόστος Σαμαρά έως τον Μάρτιο 2027: περίπου 4,5 εκατ. ευρώ.

Θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος αξιοποιώντας πρώην κομματικά στελέχη, τοπικά δίκτυα και δωρεάν μιντιακή προβολή. Αυτό όμως δημιουργεί κόμμα παλαιού τύπου, όχι σύγχρονο εκλογικό μηχανισμό.

3. Μαρία Καρυστιανού

Τι έχει ήδη χρηματοδοτηθεί

Ο Σύλλογος Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών διαθέτει επίσημη ιστοσελίδα, σύστημα εγγραφής, τραπεζικό λογαριασμό, συνδρομή 10 ευρώ, δελτία Τύπου και οργανωμένη δημόσια δραστηριότητα.

Ωστόσο πρέπει να γίνει αυστηρός διαχωρισμός: η χρηματοδότηση του Συλλόγου δεν ισοδυναμεί με χρηματοδότηση κόμματος Καρυστιανού.

Οικονομική αξία συνολικής δραστηριότητας: 500.000–1,1 εκατ. ευρώ

Περιλαμβάνει πιθανώς:

• ιστοσελίδα, επικοινωνία και παραγωγή περιεχομένου: 70.000–150.000 ευρώ
• νομική και τεχνική υποστήριξη: 180.000–400.000 ευρώ
• εκδηλώσεις, συγκεντρώσεις, μετακινήσεις και οργανωτική υποστήριξη: 100.000–250.000 ευρώ
• διοικητικά και λειτουργικά έξοδα: 50.000–100.000 ευρώ
• οικονομική αξία εθελοντικής εργασίας: 100.000–200.000 ευρώ

Η μεγαλύτερη δημόσια κινητοποίηση γύρω από τα Τέμπη δεν σημαίνει ότι όλα τα έξοδά της πληρώθηκαν από τον Σύλλογο. Πολλές δράσεις οργανώθηκαν από συνδικάτα, συλλογικότητες, δήμους ή αυθόρμητα δίκτυα πολιτών.

Πραγματικό κόστος πολιτικής προετοιμασίας μέχρι σήμερα

Εκτίμηση: 150.000–400.000 ευρώ.

Αυτό αφορά την οικονομική αξία ενός μικρού πολιτικού πυρήνα, συναντήσεων, επικοινωνιακής προεργασίας, πιθανών μετρήσεων και αναζήτησης στελεχών. Δεν υπάρχει δημόσια απόδειξη ότι τα ποσά αυτά έχουν πράγματι καταβληθεί από συγκεκριμένο πολιτικό φορέα.

Κόστος έως τον Μάρτιο 2027: 2,2–4,2 εκατ. ευρώ

Η Καρυστιανού θα χρειαστεί σχεδόν όλη την κομματική υποδομή από την αρχή:

• νομική ίδρυση, καταστατικό και οικονομικός μηχανισμός: 100.000–200.000 ευρώ
• κεντρικός μηχανισμός 20–40 ατόμων: 550.000–1 εκατ. ευρώ
• επιλογή και έλεγχος εκατοντάδων υποψηφίων: 180.000–350.000 ευρώ
• περιφερειακά δίκτυα και συντονιστές: 250.000–500.000 ευρώ
• ψηφιακή πλατφόρμα, CRM, μικροδωρεές και εθελοντές: 180.000–350.000 ευρώ
• δημοσκοπήσεις και πολιτική στρατηγική: 150.000–300.000 ευρώ
• περιοδείες, συγκεντρώσεις και παραγωγές: 350.000–700.000 ευρώ
• ψηφιακή διαφήμιση και τελική εκστρατεία: 450.000–800.000 ευρώ

Κεντρική εκτίμηση

Ρεαλιστικό συνολικό οικονομικό αποτύπωμα έως τις εκλογές: περίπου 3,7 εκατ. ευρώ.

Από τα τρία εγχειρήματα, αυτό της Καρυστιανού έχει τη μεγαλύτερη δυνατότητα να χρηματοδοτηθεί με:

• δωρεές 10–50 ευρώ,
• crowdfunding,
• συνδρομές υποστηρικτών,
• εθελοντική εργασία,
• δωρεάν τοπικούς χώρους και οργανωτικές υπηρεσίες.

Για παράδειγμα, 50.000 υποστηρικτές με μέση συνεισφορά 30 ευρώ αποδίδουν 1,5 εκατ. ευρώ. Πολιτικά είναι εφικτό. Οργανωτικά και νομικά απαιτεί όμως απόλυτη διαφάνεια.

Η καθαρή πολιτική αποτίμηση

Ποιος έχει ήδη ξοδέψει περισσότερο

Ο Τσίπρας, με πιθανό οικονομικό αποτύπωμα περίπου 2 εκατ. ευρώ. Το κόστος του είναι ορατό στην πυκνότητα των δράσεων, στο ανθρώπινο δίκτυο και στην παραγωγή πολιτικής τεκμηρίωσης.

Ποιος χρειάζεται το μεγαλύτερο άμεσο κεφάλαιο

Ο Σαμαράς, εφόσον αποφασίσει να κατέβει στις εκλογές τον Μάρτιο. Δεν διαθέτει δημόσια ορατό ολοκληρωμένο οργανωτικό όχημα και θα πρέπει να καλύψει σε λίγους μήνες κενά που ο Τσίπρας καλύπτει ήδη.

Ποιος μπορεί να λειτουργήσει με το μικρότερο καθαρό ταμείο

Η Καρυστιανού, λόγω κοινωνικής αυθεντικότητας, εθελοντισμού και δυνατότητας μικροδωρεών. Δεν χρειάζεται να αγοράσει αναγνωρισιμότητα. Χρειάζεται όμως να αγοράσει ή να οργανώσει επαγγελματική επάρκεια.

Πόσο κοστίζει τελικά ένα σοβαρό νέο κόμμα

• Για να είναι ένα νέο κόμμα ορατό πανελλαδικά, οργανωμένο σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες και ικανό να διεκδικήσει διψήφιο ποσοστό, το πραγματικό κεντρικό κόστος δύσκολα πέφτει κάτω από: 3–5 εκατ. ευρώ.
• Για εκστρατεία υψηλής έντασης, με επαγγελματική επικοινωνία, συστηματικές δημοσκοπήσεις, τηλεοπτική παραγωγή και ισχυρή ψηφιακή διαφήμιση: 6–9 εκατ. ευρώ.
• Η πιο ρεαλιστική κεντρική πρόβλεψη για τα τρία εγχειρήματα μαζί, μέχρι μια κάλπη τον Μάρτιο 2027, είναι οικονομική δραστηριότητα της τάξης των 15–16 εκατ. ευρώ, χωρίς τις προσωπικές δαπάνες των υποψηφίων και χωρίς να υπολογίζεται η αξία της δωρεάν μιντιακής κάλυψης.