Συνταγματική αναθεώρηση: 5 σενάρια ψηφοφορίας και το πολιτικό ντόμινο – Άποψη 26/07

Η συνταγματική αναθεώρηση δεν θα είναι μία ενιαία ψηφοφορία. Κάθε διάταξη θα κριθεί χωριστά, σε δύο ονομαστικές ψηφοφορίες με απόσταση τουλάχιστον ενός μήνα. Εάν ένα άρθρο συγκεντρώσει σήμερα 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή θα μπορεί να καθορίσει το νέο περιεχόμενό του με 151. Εάν λάβει από 151 έως 179, στην επόμενη Βουλή θα απαιτούνται 180. Αυτή η «χιαστί πλειοψηφία» μετατρέπει κάθε σημερινό «ναι» σε στοίχημα για τον συσχετισμό δυνάμεων μετά τις εκλογές. Βουλή των Ελλήνων – άρθρο 110

Η σημερινή αριθμητική είναι πρωτοφανής. Η ΝΔ διαθέτει 156 βουλευτές, το ΠΑΣΟΚ 32, ο ΣΥΡΙΖΑ 12, το ΚΚΕ 21, η Ελληνική Λύση 11, η Νίκη 8, η Πλεύση 5 και οι ανεξάρτητοι εμφανίζονται στην επίσημη καταγραφή της Βουλής ως 52. Συνεπώς, η κυβέρνηση χρειάζεται τουλάχιστον 24 πρόσθετες ψήφους για να φτάσει τις 180. Τρέχουσα σύνθεση της Βουλής.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Σενάριο 1: Η θεσμική συμφωνία ΝΔ–ΠΑΣΟΚ

Υποθετική ψήφος: ΝΔ 156 + ΠΑΣΟΚ 25–32 + λίγοι ανεξάρτητοι, σύνολο 181–193.

Το σενάριο αφορά κυρίως άρθρα για την ευθύνη υπουργών, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τη βουλευτική ασυλία, τις ανεξάρτητες αρχές και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων. Δεν είναι πιθανό να επεκταθεί αυτούσιο στη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων ή στο άρθρο 16.

Πολιτική πίεση: Το ΠΑΣΟΚ θα κατηγορηθεί από την υπόλοιπη αντιπολίτευση ότι προσφέρει στον Μητσοτάκη «λευκή επιταγή». Εάν, όμως, αρνηθεί ακόμη και τις ώριμες θεσμικές αλλαγές, η ΝΔ θα το παρουσιάσει ως κόμμα που προτιμά την αντιπολιτευτική περιχαράκωση από τη θεσμική ευθύνη. Ο Ανδρουλάκης βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φωτιές, είτε θα κατηγορηθεί για συναίνεση είτε για μικροκομματικό μπλοκάρισμα.

Σενάριο 2: Η ΝΔ περνά τα άρθρα μόνη, αλλά τα «κλειδώνει» στις 180 της επόμενης Βουλής

Υποθετική ψήφος: ΝΔ 156 + 3–12 ανεξάρτητοι, σύνολο 159–168.

Αυτό είναι το πιθανότερο γενικό αποτέλεσμα, εφόσον το ΠΑΣΟΚ επιμείνει σε «παρών» ή «όχι» και τα υπόλοιπα κοινοβουλευτικά κόμματα καταψηφίσουν. Τα άρθρα θα κριθούν αναθεωρητέα, αλλά η επόμενη Βουλή θα χρειάζεται 180 ψήφους για να τα αλλάξει.

Πολιτική πίεση: Η συνταγματική αναθεώρηση μετατρέπεται σε κεντρικό διακύβευμα των εκλογών. Η ΝΔ θα ζητά ισχυρή εντολή και κυβερνητικό εταίρο με θεσμική συμβατότητα. Το ΠΑΣΟΚ θα αποκτά ουσιαστικό δικαίωμα βέτο στην επόμενη Βουλή. Παραδόξως, λοιπόν, η σημερινή άρνησή του μπορεί να αυξήσει τη μετεκλογική διαπραγματευτική του αξία.

Σενάριο 3: Οι ανεξάρτητοι γίνονται η άτυπη «όγδοη Κοινοβουλευτική Ομάδα»

Υποθετική ψήφος: ΝΔ 156 + 24 ή περισσότεροι ανεξάρτητοι, σύνολο τουλάχιστον 180.

Αριθμητικά γίνεται, πολιτικά είναι δύσκολο. Οι ανεξάρτητοι δεν αποτελούν ενιαίο σώμα. Μεγάλο τμήμα τους προέρχεται από τον ΣΥΡΙΖΑ, άλλοι κινούνται γύρω από τον Στέφανο Κασσελάκη, τη Νέα Αριστερά, τον Αλέξη Τσίπρα, τη Μαρία Καρυστιανού, τον Αντώνη Σαμαρά ή μικρότερα δεξιά σχήματα. Η δεξαμενή περιλαμβάνει επίσης πρώην βουλευτές των Σπαρτιατών, της Νίκης, της Πλεύσης, του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Ανθρωπογεωγραφία ανεξαρτήτων.

Πολιτική πίεση: Κάθε ψήφος θα εκληφθεί ως προεκλογικό «διαβατήριο». Όποιος ανεξάρτητος στηρίξει τη ΝΔ θα πιεστεί να εξηγήσει εάν προετοιμάζει επιστροφή ή συνεργασία. Όποιος καταψηφίσει θα πρέπει να αποδείξει στο νέο κόμμα που επιδιώκει να προσεγγίσει ότι παραμένει χρήσιμος και πολιτικά πειθαρχημένος. Η Βουλή γίνεται μεταγραφική αγορά σε ζωντανή μετάδοση.

Σενάριο 4: Οι εξωκοινοβουλευτικοί αρχηγοί επιβάλλουν γραμμή στους «δορυφόρους» τους

Οι ανεξάρτητοι που προσανατολίζονται προς Τσίπρα, Κασσελάκη ή Νέα Αριστερά πιθανότατα θα στηρίξουν μόνο διατάξεις περί δικαιοσύνης, λογοδοσίας και δικαιωμάτων. Οι προσκείμενοι στην Καρυστιανού θα πιεστούν να υπερψηφίσουν άρθρα για την ευθύνη υπουργών και τη δικαστική ανεξαρτησία, αλλά να απορρίψουν οτιδήποτε εμφανίζεται ως θεσμική ενίσχυση του «παλιού συστήματος». Οι σαμαρικοί ή εθνικοσυντηρητικοί ανεξάρτητοι θα κινηθούν θετικά σε άμυνα, ασφάλεια, οικογένεια και απόδημο Ελληνισμό, αλλά αρνητικά σε άρθρα που αγγίζουν εθνική κυριαρχία ή σχέσεις Εκκλησίας–Κράτους.

Πολιτική πίεση: Τα κόμματα εκτός Βουλής αποκτούν κοινοβουλευτικό αποτύπωμα πριν από τις εκλογές. Η ψηφοφορία λειτουργεί ως τεστ συνοχής των υπό διαμόρφωση κομμάτων. Εάν δύο βουλευτές που θεωρούνται «κοντά» στον ίδιο αρχηγό ψηφίσουν διαφορετικά, αποκαλύπτεται ότι το υποτιθέμενο κόμμα δεν διαθέτει ακόμη ούτε γραμμή ούτε μηχανισμό.

Σενάριο 5: Επιλεκτική εξέγερση και μέσα στη ΝΔ

Υποθετική ψήφος σε επίμαχα άρθρα: 145–150 «ναι».

Για να πέσει ένα άρθρο κάτω από το όριο των 151 χρειάζονται τουλάχιστον έξι κυβερνητικές απώλειες, εφόσον δεν υπάρξει καμία εξωτερική στήριξη. Αυτό μπορεί να συμβεί σε ζητήματα όπως η μονιμότητα στο Δημόσιο, ο τρόπος ελέγχου της συνταγματικότητας, η θρησκευτική ταυτότητα ή άλλες ιδεολογικά φορτισμένες διατάξεις.

Πολιτική πίεση: Θα πρόκειται για πραγματικό πολιτικό ατύχημα. Θα αμφισβητηθεί η δυνατότητα του πρωθυπουργού να ελέγξει την Κοινοβουλευτική Ομάδα λίγο πριν από τις εκλογές, ενώ ο Αντώνης Σαμαράς θα εμφανιστεί ως πόλος επιρροής μέσα στη γαλάζια βάση. Το ζήτημα δεν θα είναι πλέον το Σύνταγμα, αλλά εάν η ΝΔ μπαίνει στην προεκλογική περίοδο ενωμένη.

Η ουσία

Το πραγματικό παιχνίδι δεν είναι ποια άρθρα θα ξεπεράσουν σήμερα τις 151 ψήφους, η ΝΔ μπορεί κατά κανόνα να το πετύχει μόνη της. Το παιχνίδι είναι ποια θα φτάσουν τις 180. Εκεί κρίνεται ποιος θα ελέγξει το περιεχόμενο της αναθεώρησης στην επόμενη Βουλή.

Η πιο ρεαλιστική εξέλιξη είναι μια αναθεώρηση δύο ταχυτήτων, λίγα θεσμικά άρθρα πάνω από τις 180 με επιλεκτική στήριξη ΠΑΣΟΚ και ανεξαρτήτων, τα περισσότερα κυβερνητικά άρθρα μεταξύ 151 και 179 και ορισμένες φορτισμένες διατάξεις οριακά ή κάτω από τις 151. Οι ανεξάρτητοι δεν θα συγκροτήσουν ενιαίο μέτωπο. Θα ψηφίσουν κοιτάζοντας λιγότερο το Σύνταγμα και περισσότερο το ψηφοδέλτιο στο οποίο ελπίζουν να βρεθούν το 2027. Αυτό είναι το πολιτικό ζουμί και, ας μην κοροϊδευόμαστε, εκεί θα παιχτεί όλη η παράσταση.