Οι δημοσκοπήσεις, τα κόμματα-φαντάσματα και η Κεντροαριστερά του… Schrödinger – Άποψη 01/07

Το ωραίο με τις δημοσκοπήσεις είναι ότι όλοι τις επικαλούνται όταν τους βολεύουν και όλοι τις αμφισβητούν όταν τους χαλούν το αφήγημα. Το ακόμη ωραιότερο είναι ότι, τις τελευταίες εβδομάδες, παράγουν τόσο πολλά οξύμωρα ώστε μοιάζουν λιγότερο με πολιτική ακτινογραφία και περισσότερο με μαγνητική τομογραφία ασθενούς που κουνιέται την ώρα της εξέτασης.

Από τη μία, η ΝΔ εμφανίζεται να αντέχει, ενίοτε και να ανακάμπτει, ενώ υποτίθεται ότι η ίδρυση δύο νέων κομμάτων θα έπρεπε να επιταχύνει τη φθορά της. Από την άλλη, η αντιπολίτευση φουσκώνει αριθμητικά, αλλά μικραίνει πολιτικά. Ο Τσίπρας εμφανίζεται δεύτερος χωρίς ακόμη να έχει δοκιμαστεί σε πραγματικό πολιτικό γήπεδο, η Καρυστιανού γράφει ποσοστά αξιοσημείωτα, αλλά με έντονη μεταβλητότητα, το ΠΑΣΟΚ παραμένει τρίτος πόλος μόνο όταν δεν το προσπερνά κάποιος, και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμίζει πλέον πολιτικό ενοικιαστή που ξέχασε να πληρώσει τα κοινόχρηστα της ιστορίας του.

Κάτι σαν την περίφημη γάτα του Schrödinger που όλα δείνουν ότι είναι το νέο πολιτικό φαινόμενο-θαύμα της χώρας: υπάρχει όσο δεν την κοιτάς. Μόλις ανοίξεις το κουτί των δημοσκοπήσεων, αντί για ενιαίο προοδευτικό ρεύμα βρίσκεις Τσίπρα, ΠΑΣΟΚ, Καρυστιανού, ΣΥΡΙΖΑ, μικρομάγαζα, προσωπικά βιλαέτια και μια ακατανίκητη βεβαιότητα ότι όλοι μαζί θα μπορούσαν να νικήσουν, αρκεί να μη χρειαστεί ποτέ να είναι μαζί.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι οι δημοσκοπήσεις. Είναι οι ερμηνείες τους. Διότι η ίδια μέτρηση μπορεί να διαβαστεί με τρεις τρόπους. Ως απόδειξη αντοχής της κυβέρνησης, ως ένδειξη αναγέννησης της Κεντροαριστεράς, ή ως τεκμήριο πλήρους αποσύνθεσής της. Και τα τρία έχουν κάτι σωστό, γι’ αυτό ακριβώς κανένα δεν επαρκεί.

• Το πρώτο οξύμωρο είναι ότι δύο νέα σχήματα εμφανίζονται να έχουν ισχυρή εκλογική απήχηση, χωρίς να έχουν ακόμη δείξει πολιτική ύλη ανάλογη των ποσοστών τους. Ο Τσίπρας δανείζεται από τη μνήμη της εξουσίας, η Καρυστιανού από το ηθικό κεφάλαιο της οργής. Το ένα είναι πολιτικό brand με παρελθόν, το άλλο είναι κοινωνικό σύμβολο με φορτίο. Όμως άλλο πράγμα η αναγνωρισιμότητα, άλλο η εμπιστοσύνη, και άλλο η ικανότητα συγκρότησης κυβερνητικής εναλλακτικής.
• Το δεύτερο οξύμωρο είναι ότι η Κεντροαριστερά εμφανίζεται να «μεγαλώνει», ενώ στην πραγματικότητα τεμαχίζεται. Αν αθροίσει κανείς τα ποσοστά Τσίπρα, ΠΑΣΟΚ, Καρυστιανού, ΣΥΡΙΖΑ και λοιπών συγγενών δυνάμεων, βρίσκει μια μεγάλη δεξαμενή. Αν όμως ψάξει ποιος την ελέγχει, βρίσκει πέντε καπετάνιους, επτά αφηγήματα και κανένα κοινό λιμάνι. Είναι η γνωστή ελληνική πατέντα, να υπάρχει πλειοψηφική δυσαρέσκεια και μειοψηφική πολιτική έκφραση.
• Το τρίτο οξύμωρο αφορά τη ΝΔ. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι δεν πλήττεται άμεσα από τα νέα κόμματα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι άτρωτη. Σημαίνει ότι οι αντίπαλοί της είναι ακόμη πιο αδύναμοι από τα προβλήματά της. Η ακρίβεια, οι μισθοί, οι θεσμοί και η κόπωση της εξουσίας είναι πραγματικά βάρη. Απλώς δεν έχουν βρει ακόμη αξιόπιστο πολιτικό μεταφορέα. Το Μαξίμου δεν πρέπει να πανηγυρίζει επειδή οι άλλοι σκοτώνονται για την τρίτη θέση. Μερικές φορές, η πιο επικίνδυνη αντιπολίτευση γεννιέται μέσα από την αταξία.

Το συμπέρασμα είναι λιγότερο θεαματικό αλλά πιο σοβαρό: οι δημοσκοπήσεις σήμερα δεν αποτυπώνουν σταθερό πολιτικό σύστημα, αποτυπώνουν ρευστότητα με προσωρινές μορφές. Μετρούν διαθέσεις, όχι ακόμη δεσμούς. Μετρούν διαμαρτυρία, όχι αναγκαστικά επιλογή εξουσίας. Μετρούν προσδοκίες, όχι κυβερνησιμότητα.

Γι’ αυτό και όποιος βγάζει βαριές ερμηνείες από τις πρώτες μετρήσεις των νέων κομμάτων, κάνει πολιτική αστρολογία με Excel. Η Κεντροαριστερά δεν έχει ακόμη ανασυντεθεί. Έχει απλώς ξαναμοιράσει τα ερείπιά της. Και η ΝΔ δεν έχει λύσει το πρόβλημα της φθοράς της. Έχει απλώς την τύχη να την αντιπολιτεύονται πολλοί, χωριστά, και συχνά εναντίον αλλήλων.