|
Η δημόσια σφαίρα τελεί υπό καθεστώς διαρκούς συναισθηματικής υπερδιέγερσης. Οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη με ρυθμό καταιγιστικό: ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη σε ιδιωτική κλινική, το ξήλωμα των δικτύων παράνομου στοιχηματισμού και στημένων αγώνων, το φορολογικό όργιο και οι αχυράνθρωποι της αλυσίδας φούρνων «Το Χωριάτικο», οι δικογραφίες σωματεμπορίας και, τέλος, η κυνική απάτη της οργάνωσης στη Βόρεια Ελλάδα που ιδιοποιούνταν δωρεές για καρκινοπαθή παιδιά.
Φαινομενικά, πρόκειται για μια συγκυρία ασυνήθιστης παραβατικότητας. Στην πραγματικότητα, λειτουργεί ως ιδανικός μηχανισμός πολιτικού αποπροσανατολισμού.
Το φαινόμενο δεν εξηγείται από κάποια συνωμοσία, αλλά από μια κυνική σύγκλιση συμφερόντων. Η κεντρική εξουσία αντιμετωπίζει μια συσσωρευμένη φθορά: τη διαρκή πίεση της ακρίβειας, τη στεγαστική κρίση, τις σκιές στα κονδύλια του ΟΠΕΚΑ και του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και το ανοιχτό τραύμα των Τεμπών που αρνείται να κλείσει. Σε αυτό το ναρκοπέδιο, η ανάδειξη θεμάτων που υπακούν στην παλιά συνταγή «αίμα, σπέρμα, στέμμα (παρασκήνιο)» προσφέρει μια ανέλπιστη διέξοδο διαφυγής.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της εξίσωσης είναι η στάση των ηλεκτρονικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, ιδίως εκείνων που ασκούν σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση. Εγκλωβισμένα στον αδυσώπητο ανταγωνισμό της τηλεθέασης και του ψηφιακού κυνηγιού των κλικ, αδυνατούν να αντισταθούν. Μπροστά στην ανατριχιαστική λεπτομέρεια ενός κυκλώματος που απενεργοποιούσε λογαριασμούς ασθενών παιδιών ή στη λάμψη των επωνύμων που εξαπατήθηκαν, ο πολιτικός έλεγχος εξοβελίζεται. Τα αντιπολιτευτικά πάνελ μετατρέπονται σε λαϊκά δικαστήρια ηθικής αγανάκτησης. Χωρίς να το αντιλαμβάνονται, γίνονται οι καλύτεροι διανομείς της κυβερνητικής ατζέντας: καίνε τηλεοπτικό χρόνο στο σοκ, αφήνοντας τις δομικές ευθύνες στο περιθώριο.
Η σημειολογία αυτής της μετατόπισης είναι αριστοτεχνική. Το κράτος παύει να κρίνεται ως παραγωγός δημόσιας πολιτικής, κοινωνικής πρόνοιας ή οικονομικής ασφάλειας. Αποσύρεται από το εδώλιο του κατηγορουμένου και ανεβαίνει στην έδρα του τιμωρού. Το κυβερνητικό αφήγημα αναδιατάσσεται ακαριαία: «Η κοινωνία νοσεί, τα κυκλώματα εισχωρούν παντού, αλλά οι μηχανισμοί μας επεμβαίνουν, αποκαλύπτουν και καθαρίζουν».
Πρόκειται για μια βαθιά παραπλανητική εξίσωση. Ο πολίτης κατακλύζεται από τόση φρίκη που το νευρικό του σύστημα παραιτείται. Μπροστά στο απόλυτο κακό μιας παιδικής εκμετάλλευσης, οι διαγωνισμοί δημοσίου χρήματος, τα ανεξέλεγκτα ολιγοπώλια και η θεσμική αποσάθρωση φαντάζουν αφηρημένες έννοιες.
Η τράπουλα ανακατεύεται με τέτοιο τρόπο ώστε η οργή του κοινού να εκτονώνεται στα πρόσωπα των εκάστοτε «τεράτων» της εβδομάδας, αντί να στρέφεται στις δομές που επιτρέπουν την ανομία. Όσο η αρένα γεμίζει με αίμα και ηθικό αποτροπιασμό, η πραγματική εξουσία παραμένει αλώβητη στα μετόπισθεν, έχοντας εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη πολυτέλεια στην πολιτική: να μην αναμετράται με τα δικά της πεπραγμένα.
Strategic Use Case
Θέλετε να δούμε έτσι και το δικό σας θέμα;
Η ίδια λογική ανάλυσης μπορεί να προσαρμοστεί σε οργανισμούς, επιχειρήσεις, θεσμικά projects, πολιτικά πρόσωπα και ομάδες επικοινωνίας που χρειάζονται καθαρό αφήγημα, καλύτερη κατανόηση των συσχετισμών και πιο σωστή δημόσια τοποθέτηση.
