Η ΔΕΘ γίνεται γέφυρα από το 2027 προς το 2030 – Ανάλυση 29/08

Το ενδιαφέρον στη σημερινή πολιτική ύλη δεν βρίσκεται σε όσα ανακοινώνονται, αλλά σε όσα προδίδει η κινητικότητα γύρω από τις ανακοινώσεις. Όταν μια κυβέρνηση αισθάνεται ασφαλής, κυβερνά. Όταν αρχίζει να μετρά περισσότερο τον χώρο, τις περιφέρειες, τα πρόσωπα και τον χρόνο, τότε η πολιτική αριθμητική έχει ήδη εισβάλει στη διοικητική καθημερινότητα.

Η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα είναι σήμερα το καθαρότερο παράδειγμα. Ο έντυπος Τύπος συμφωνεί σχεδόν μόνο σε ένα πράγμα, ότι εκεί συμβαίνει κάτι πολιτικά σοβαρό. Άλλοι βλέπουν «γαλάζια πανστρατιά», άλλοι εκλογική υποχώρηση, άλλοι κυβερνητική αντεπίθεση. Οι παραπολιτικές στήλες προσθέτουν το χρήσιμο υπόστρωμα, συζητήσεις για βουλευτές, ψηφοδέλτια, πίεση, συσπείρωση, περιοδείες, εσωτερικές μετρήσεις.

Κάντε το StrategyOnline.gr προτιμώμενη πηγή στη Google

Το ζήτημα δεν είναι αν κάθε διαρροή είναι ακριβής. Το ζήτημα είναι ότι διαφορετικές πηγές περιγράφουν την ίδια νευρική γεωγραφία. Και στην πολιτική η γεωγραφία της προσοχής συχνά λέει περισσότερα από τη ρητορική της αυτοπεποίθησης.

Εδώ βρίσκεται και η σημασία του 2030. Μια κυβέρνηση που μιλά τόσο νωρίς για τον χρόνο μετά τις επόμενες εκλογές δεν κάνει απλώς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την κόπωση της δεύτερης θητείας στη νομιμοποίηση μιας επόμενης. Θέλει ο πολίτης να μη ρωτά μόνο «τι έγινε μέχρι σήμερα», αλλά «ποιος μπορεί να συνεχίσει αύριο».

Γι’ αυτό και η ΔΕΘ αποκτά διπλή λειτουργία. Είναι ταυτόχρονα οικονομικό πακέτο και πολιτικό εργαστήριο. Ενοίκια, στέγη, μισθοί, βιομηχανία, επενδύσεις, περιφερειακά έργα, όλα μπαίνουν στο ίδιο κάδρο. Το κρίσιμο όμως είναι πόσο από αυτό αποτελεί νέα πολιτική και πόσο επανασυσκευασία ήδη γνωστών μέτρων. Εκεί θα κριθεί αν το αφήγημα έχει υλικό βάθος ή απλώς επικοινωνιακή επιφάνεια.

Την ίδια ώρα, τα ελληνοτουρκικά σκληραίνουν το εξωτερικό φόντο. Τα «ήρεμα νερά» υποχωρούν από τη γλώσσα πριν ακόμη αποδειχθεί ότι έχουν καταρρεύσει οριστικά στην πράξη. Και αυτό έχει σημασία, γιατί όταν αλλάζει πρώτα το λεξιλόγιο, συχνά προετοιμάζει το πολιτικό έδαφος για αλλαγές συμπεριφοράς.

Το πραγματικό πολιτικό μήνυμα της ημέρας είναι λοιπόν πιο σύνθετο από μια ΔΕΘ με παροχές. Η κυβέρνηση δεν βρίσκεται ακόμη σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία, αλλά έχει αρχίσει να κυβερνά έχοντας στο οπτικό της πεδίο την επόμενη κάλπη. Και όταν η εξουσία αρχίζει να κοιτάζει τόσο επίμονα τον επόμενο χρόνο, σημαίνει ότι ο παρών δεν της αρκεί πια ως πολιτικό επιχείρημα.

Τι άλλαξε

Η ουσιαστική μεταβολή είναι η σύνδεση τριών διαφορετικών χρονικών οριζόντων: έργο σήμερα → εκλογές 2027 → σχέδιο έως το 2030.

Η κυβερνητική παρουσία στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα συνδυάζει πλέον έργα υποδομής, παραγωγικές επενδύσεις, κοινωνικά μέτρα και έναν ευρύτερο πολιτικό ορίζοντα. Η ίδια η κυβέρνηση έχει συνδέσει δημόσια τη ΔΕΘ με την τελευταία περίοδο πριν από τις εκλογές και με roadmap έως το 2030.

Παράλληλα, ο έντυπος Τύπος δίνει στη Βόρεια Ελλάδα ασυνήθιστα υψηλή πολιτική βαρύτητα. Το ενδιαφέρον είναι ότι η θεματολογία συγκλίνει, αλλά οι ερμηνείες αποκλίνουν έντονα: από «κέρδη της ΝΔ» και «γαλάζια πανστρατιά» έως εικόνα σοβαρής εκλογικής φθοράς.

Η μετατόπιση ισχύος

Το Μέγαρο Μαξίμου ενισχύει αυτή τη στιγμή την κυριαρχία του να θέτει την ατζέντα. Επιχειρεί να καθορίσει από νωρίς όχι μόνο το τι έχει γίνει, αλλά και το ερώτημα «ποιος κυβερνητικός ορίζοντας ακολουθεί μετά το 2027». Δεν υπάρχει όμως ακόμη αντίστοιχη απόδειξη εκλογικού κέρδους.

Η Βόρεια Ελλάδα είναι το πιο ενδιαφέρον πεδίο. Η ένταση της κυβερνητικής και πρωθυπουργικής παρουσίας δείχνει ότι η περιοχή λαμβάνει υψηλή πολιτική προτεραιότητα. Αυτό είναι συμβατό με μια στρατηγική εκλογικής επιδιόρθωσης του σκηνικού, αλλά δεν αποτελεί ακόμη απόδειξη, χωρίς φρέσκα και αξιόπιστα περιφερειακά δεδομένα, ότι υπάρχει ρευστή εκλογική δυναμική στην κοινωνία.

Η μάχη του αφηγήματος

Η κυβερνητική γραμμή συνδέει έργα, εισόδημα, παραγωγική ανασυγκρότηση και προοπτική έως το 2030.

Το αντίπαλο framing υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος του κοινωνικού πακέτου είναι ήδη γνωστό ή θεσμοθετημένο και ότι η αυξημένη κινητοποίηση αποτελεί περισσότερο προσπάθεια ανάκτησης πολιτικού εδάφους παρά ένδειξη νέας δυναμικής.

Το κρίσιμο σημείο θα είναι η σύνθεση του πακέτου της ΔΕΘ: πόσο είναι πραγματικά νέο δημοσιονομικό μέτρο και πόσο αποτελεί εφαρμογή, επανασυσκευασία ή πολυετή δέσμευση. Ο έντυπος Τύπος έχει ήδη αρχίσει την «μάχη του denominator»,

Στην πράξη, δεν αρκεί να ρωτάμε «πόσους ψηφοφόρους έχει ένα κόμμα». Πρέπει να ρωτάμε σε ποιο σύνολο τους μετράμε. Στο σύνολο των εγγεγραμμένων, των πιθανών ψηφοφόρων, όσων τελικά θα πάνε να ψηφίσουν, ή μόνο όσων θα επιλέξουν έγκυρο ψηφοδέλτιο. Αυτός είναι ο denominator (παρονομαστής).

Πολιτικά είναι κρίσιμο, γιατί σε περιόδους μεγάλης αποχής, κατακερματισμού και ρευστότητας, ένα κόμμα μπορεί να μη μεγαλώνει πραγματικά, αλλά να φαίνεται ισχυρότερο επειδή μικραίνει το ενεργό εκλογικό σώμα ή επειδή οι αντίπαλοί του διασπώνται.

Παράδειγμα, αν η ΝΔ κρατήσει περίπου τον ίδιο απόλυτο αριθμό ψήφων αλλά αυξηθεί η αποχή στα δεξιά ή στην Κεντροαριστερά, μπορεί να διατηρήσει ή και να βελτιώσει το ποσοστό της χωρίς ουσιαστική διεύρυνση. Αντίστροφα, μια επιστροφή ψηφοφόρων που σήμερα απέχουν, π.χ. προς έναν νέο δεξιό σχηματισμό ή προς έναν ανασυνταγμένο χώρο της Κεντροαριστεράς, αλλάζει τον παρανομαστή και άρα αλλάζει όλη την εκλογική αριθμητική.

Άρα, όταν κάνουμε λόγο για την «μάχη του denominator», εννοούμαι ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση μπορεί να κριθεί όχι μόνο από το ποιος κερδίζει νέους ψηφοφόρους, αλλά από το ποιος καταφέρνει να φέρει πίσω στην κάλπη συγκεκριμένες δεξαμενές και ποιος αφήνει τους αντιπάλους του στην αποχή.

Για το σημερινό ελληνικό σκηνικό, αυτό συνδέεται άμεσα με τρία μέτωπα, τη δεξιά πολυδιάσπαση, την επιστροφή Τσίπρα στην Κεντροαριστερά και την προσπάθεια της κυβέρνησης να μετατρέψει κοινωνικές παρεμβάσεις και τοπική κινητοποίηση σε πραγματική συμμετοχή και όχι απλώς σε επικοινωνιακή ανάκτηση.

Οι συμβολισμοί που αξίζει να προσέξουμε

• Το ισχυρότερο σημείο είναι η επέκταση του κυβερνητικού χρονικού ορίζοντα προς το 2030. Είναι πραγματικό και όχι απλώς δημοσιογραφική ερμηνεία.
• Δεύτερο σημείο είναι η Βόρεια Ελλάδα ως εκλογική αρένα. Η αυξημένη πολιτική επένδυση αξίζει παρακολούθηση, αλλά χρειάζεται ακόμη να αποδειχθεί ότι ξεπερνά το φυσιολογικό μοτίβο επερχόμενης ήττας.
• Στα ελληνοτουρκικά, η εικόνα απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή. Υπάρχουν πραγματικά νέα σημεία τριβής, αλλά η μετατόπιση του δημόσιου και έντυπου λεξιλογίου προς «κλιμάκωση», «αποτροπή» και «τέλος των ήρεμων νερών» είναι σήμερα καλύτερα τεκμηριωμένη από μια πλήρη αλλαγή του υποκείμενου συμπεριφορικού καθεστώς όλων των εμπλεκόμενων.
• Αντίθετα, το έντυπο framing περί στρατηγικής σύγκρουσης Δένδια–Γεραπετρίτη δεν έχει αρκετή ανεξάρτητη επιβεβαίωση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δεδομένο.

Το πιθανότερο σενάριο

Με τα σημερινά στοιχεία, η πιθανότερη εκτίμηση είναι ότι αρχίζει μια πρώιμη προεκλογική επανατοποθέτηση, αλλά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί διαρθρωτική μετάβαση της καμπάνιας σε άλλη ρότα. Η ΔΕΘ μπορεί να αποδειχθεί το πρώτο μεγάλο σημείο στο οποίο η κυβερνητική αποτελεσματικότητα συνδέεται συστηματικά με το ερώτημα της επόμενης πολιτικής περιόδου.

Το εναλλακτικό σενάριο

Υπάρχει όμως και μια σοβαρή δεύτερη ανάγνωση: όσα βλέπουμε μπορεί να είναι κυρίως η φυσιολογική πολιτική ένταση πριν από τη ΔΕΘ, ενισχυμένη από πραγματικές επενδύσεις, έργα και policy decisions. Αυτή η εκδοχή θα ενισχυθεί αν, μετά τη ΔΕΘ, η κυβερνητική δραστηριότητα επιστρέψει γρήγορα σε καθαρά τεχνοκρατικό και mode υλοποίησης έργων και το 2030 παραμείνει κυρίως όρος μακροπρόθεσμης στρατηγικής.

Τι μπορεί να ακολουθήσει

Αν το 2030 υιοθετηθεί ευρύτερα από υπουργούς και κομματικό μηχανισμό, η δημόσια συζήτηση μπορεί να μετατοπιστεί νωρίτερα από το «τι έκανε η κυβέρνηση στη δεύτερη θητεία» στο «ποιος μπορεί να κυβερνήσει μετά το 2027». Αν παράλληλα η Βόρεια Ελλάδα παραμείνει στο επίκεντρο και μετά τη ΔΕΘ, το σημερινό τροχιοδεικτικό της εξστρατείας Μητσοτάκη μπορεί να εξελιχθεί σε κεντρικό στρατηγικό βηματισμό.

Στα ελληνοτουρκικά, η μεγαλύτερη πολιτική επίπτωση μπορεί να προκύψει ακόμη και χωρίς σχεδιασμένη κλιμάκωση: όσο σκληραίνει το δημόσιο framing, τόσο μικραίνει ο χώρος για πολιτικά εύκολη αποκλιμάκωση.