Η κυβέρνηση διαλέγει αντίπαλο πριν τον διαλέξουν οι ψηφοφόροι – Online Παραπολιτικές στήλες 13/07

Οι εκλογές δεν προκηρύχθηκαν, αλλά τα ψηφοδέλτια γράφονται, οι κομματικοί μηχανισμοί ζεσταίνονται και οι επίδοξοι αρχηγοί δοκιμάζουν τα νέα πολιτικά τους κοστούμια. Όποιος επιμένει να κοιτάζει το ημερολόγιο, μάλλον χάνει το έργο. Η προεκλογική περίοδος έχει ήδη αρχίσει, απλώς προς το παρόν διεξάγεται χωρίς κάλπες.

Στη Νέα Δημοκρατία η εντολή είναι σαφής, πλήρης ετοιμότητα. Η Πειραιώς κλείνει ψηφοδέλτια, αναζητεί νέα πρόσωπα, ενεργοποιεί τα κομματικά όργανα και επιχειρεί να βάλει τάξη στις τοπικές ισορροπίες. Δεν πρόκειται μόνο για οργανωτική πρόνοια. Είναι μηχανισμός πολιτικής πειθαρχίας. Όταν οι δημοσκοπήσεις προεξοφλούν λιγότερες εκλόγιμες θέσεις, κάθε βουλευτής γίνεται πιο νευρικός, κάθε πολιτευτής πιο πρόθυμος και κάθε δυσαρεστημένος πιο ευάλωτος στις σειρήνες ενός νέου κόμματος.

Εδώ εμφανίζεται ο Αντώνης Σαμαράς. Το Μέγαρο Μαξίμου προσπαθεί να πείσει ότι ένα σαμαρικό εγχείρημα μπορεί να μείνει κάτω από το 3%, αλλά συγχρόνως το μετρά με focus groups, παρακολουθεί τις επαφές του και σπεύδει να ασφαλίσει τα γαλάζια ψηφοδέλτια. Κοινώς, δεν τον φοβάται, αλλά καλού κακού κλειδώνει τις πόρτες. Η προσπάθεια δημοσκοπικής υποβάθμισης του πρώην πρωθυπουργού λειτουργεί κυρίως ως μήνυμα προς τα στελέχη, όποιος φύγει, κινδυνεύει να βρεθεί πολιτικά άστεγος.

Στην άλλη πλευρά, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί κάτι πιο σύνθετο. Δεν συγκροτεί απλώς νέο φορέα, ξαναγράφει τη δημόσια βιογραφία του. Η καθαρή καταδίκη της πολιτικής βίας και η μετακίνησή του προς μια θεσμικότερη γλώσσα δεν αποτελούν λεπτομέρεια. Είναι διαβατήριο προς το κέντρο, εκεί όπου βρίσκονται οι ψηφοφόροι που μπορεί να απογοητεύθηκαν από την κυβέρνηση, αλλά δεν επιθυμούν επιστροφή στη σύγχυση και στις αμφισημίες του 2015.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η κυβέρνηση επιχειρεί να κρατήσει την οικονομία ως τελευταίο σταθερό έδαφος. Τουρισμός, επενδύσεις και παρεμβάσεις στις τιμές των καυσίμων συγκροτούν το αφήγημα της κανονικότητας. Όμως οι προσωρινές ελαφρύνσεις δεν υποκαθιστούν μόνιμες λύσεις για εισόδημα, παραγωγικότητα και ακρίβεια. Αν η οικονομική πολιτική αρχίσει να μοιάζει με προεκλογικό δελτίο προσφορών, η αξιοπιστία της θα φθαρεί γρηγορότερα από όσο θα μειωθεί η τιμή της βενζίνης.

Το πραγματικό παιχνίδι τώρα δεν είναι ποιος προηγείται, αλλά ποιος θα αναγνωριστεί ως αντίπαλος. Η ΝΔ θέλει να επιλέξει τον αντίπαλό της, ο Τσίπρας να επιβάλει τον εαυτό του και ο Σαμαράς να αποδείξει ότι δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι κάλπες θα στηθούν αργότερα. Οι ρόλοι, όμως, μοιράζονται τώρα.

Τι αναδεικνύουν οι δύο στήλες

Οι δύο στήλες συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα, το πολιτικό σύστημα έχει εισέλθει σε προεκλογική λειτουργία, ακόμη κι αν η ημερομηνία των εκλογών παραμένει ανοιχτή.

Ο «ΒΗΜΑτοδότης» περιγράφει με συγκεκριμένες πληροφορίες την οργανωτική προετοιμασία της ΝΔ, ψηφοδέλτια, ενεργοποίηση κομματικών οργάνων, αναζήτηση νέων υποψηφίων και παρακολούθηση του Αντώνη Σαμαρά. Το Dark Room κινείται περισσότερο σημειολογικά, παρουσιάζει τον Αλέξη Τσίπρα να μετακινείται προς τη θεσμική πλευρά στο ζήτημα της πολιτικής βίας και τον Αντώνη Σαμαρά να καλλιεργεί δεσμούς με ένα συντηρητικό, θρησκευόμενο ακροατήριο.

Η γραμμή που σχηματίζεται δεν είναι «έρχονται άμεσα εκλογές», αλλά «όλοι προετοιμάζονται επειδή κανείς δεν αποκλείει τίποτα». Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί οργανωτικά έτοιμη, ο Τσίπρας ως θεσμικά ωριμασμένος και ο Σαμαράς ως υπαρκτή απειλή για τη δεξιά συνοχή.

Α. Newmoney, Dark Room

Βασικά θέματα

Ο τουρισμός και η οικονομία, η στάση Τσίπρα απέναντι στη βία και στις μολότοφ, οι κινήσεις Σαμαρά, η «ευλογία» της Νέας Ιωνίας, επιχειρηματικές και ναυτιλιακές συμφωνίες.

Τόνος

Ειρωνικός, υπαινικτικός, παρασκηνιακός, με συνύπαρξη πολιτικής πληροφορίας και επιχειρηματικών σημάτων.

Τι λέει

Η αναφορά στον Τσίπρα που «άλλαξε πλευρά με τις μολότοφ» συνδέεται εμφανώς με τη δημόσια συζήτηση που προκάλεσαν οι εξελίξεις για τη Marfin. Η στήλη δεν καταγράφει απλώς μία δήλωση, επιχειρεί να σημειώσει πολιτική μετατόπιση.

Τι υπονοεί

Ο Τσίπρας, ενόψει της οικοδόμησης νέου πολιτικού φορέα, απομακρύνεται από τις αμφισημίες της παλαιάς ριζοσπαστικής Αριστεράς. Θέλει να εμφανιστεί ως αρχηγός ενός θεσμικού, κυβερνητικού και ευρωπαϊκού χώρου, όχι ως πολιτικός όμηρος της κουλτούρας των «δύο άκρων» ή της ανοχής απέναντι στη βία.

Αυτό είναι κυρίως πολιτική ερμηνεία, όχι απόδειξη ολοκληρωμένης ιδεολογικής μεταστροφής. Μία τοποθέτηση δεν αρκεί για να πιστοποιήσει νέα στρατηγική, εντάσσεται όμως απολύτως στο rebranding Τσίπρα.

Η αναφορά στον Σαμαρά και στην «ευλογία της Νέας Ιωνίας» λειτουργεί ως σήμα προς το Μαξίμου. Υπονοεί ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν περιορίζεται σε τηλεφωνήματα και πολιτικές επαφές, αλλά αναζητεί κοινωνική και συμβολική νομιμοποίηση μέσα από την Εκκλησία, το πατριωτικό ακροατήριο και τα παραδοσιακά δίκτυα της λαϊκής Δεξιάς.

Πιθανό κέντρο τροφοδότησης

Για τον Τσίπρα, πολιτικοί και μιντιακοί κύκλοι που παρακολουθούν την επικοινωνιακή μετάλλαξη του νέου εγχειρήματος. Για τον Σαμαρά, γαλάζια στελέχη, εκκλησιαστικά δίκτυα ή πρόσωπα που θέλουν να καταδείξουν ότι οι κινήσεις του αποκτούν οργανωτικό βάθος.

Ποιον επηρεάζει

Το κεντρώο ακροατήριο του Τσίπρα, το οποίο πρέπει να πειστεί ότι δεν επιστρέφει ο ΣΥΡΙΖΑ του 2015, και τους δεξιούς ψηφοφόρους που θεωρούν ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές αναφορές της.

Σημείωση αξιοπιστίας, το πλήρες σώμα της συγκεκριμένης σελίδας του Dark Room δεν ήταν τεχνικά προσβάσιμο κατά τον έλεγχο, συνεπώς η αξιολόγηση περιορίζεται στα θέματα που δηλώνονται στον τίτλο και στις διασταυρωμένες πολιτικές εξελίξεις, χωρίς να αποδίδονται στη στήλη μη επαληθευμένες λεπτομέρειες.

Β. ΤΟ ΒΗΜΑ, ΒΗΜΑτοδότης, «Η προφητεία των εκλογών»

Βασικό θέμα

Η κυβέρνηση προετοιμάζεται ώστε να μπορεί να οδηγηθεί σε εκλογές οποτεδήποτε κριθεί πολιτικά συμφέρον.

Στοιχεία που παρουσιάζονται ως πληροφορίες

• Περίπου 70 νέες υποψηφιότητες αναμένεται να ανακοινωθούν εντός δύο εβδομάδων.
• Τα ψηφοδέλτια επιδιώκεται να έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί έως τα μέσα Αυγούστου.
• Ενεργοποιείται η Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ.
• Οι υποψήφιοι και τα κομματικά στελέχη χρεώνονται οργανωτικές ευθύνες.
• Το Μαξίμου παρακολουθεί το ενδεχόμενο κόμματος Σαμαρά με κυλιόμενες μετρήσεις και focus groups.

Τα παραπάνω αποτελούν δημοσιογραφικές πληροφορίες, όχι επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις. Η ακρίβειά τους θα κριθεί από το εάν πράγματι δημοσιοποιηθούν οι υποψηφιότητες και ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός στο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.

Το εμφανές μήνυμα

Η ΝΔ επιδιώκει να είναι εκλογικά ετοιμοπόλεμη.

Το υπόγειο μήνυμα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θέλει να παραδώσει σε κανέναν άλλον τον έλεγχο του εκλογικού χρόνου. Η πρόωρη προετοιμασία λειτουργεί επίσης ως μέσο πειθαρχίας βουλευτών, υποψηφίων και τοπικών παραγόντων.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η πληροφορία ότι τα κυβερνητικά focus groups εμφανίζουν τον Σαμαρά να δυσκολεύεται να υπερβεί το 3%. Η ίδια η στήλη αμφισβητεί αν πρόκειται για πραγματικό εύρημα ή για «στοχευμένη διαρροή». Η δεύτερη εκδοχή είναι πολιτικά εύλογη, ένα κόμμα αποδυναμώνεται πριν ακόμη ιδρυθεί, ώστε να αποτραπούν μετακινήσεις στελεχών και ψηφοφόρων. Οι δημόσιες μετρήσεις, πάντως, δίνουν αντιφατικά ευρήματα, από οριακή κοινοβουλευτική παρουσία μέχρι σαφώς μεγαλύτερη δυνητική επιρροή.

Η αναφορά στην πιθανή νομοθετική διευθέτηση για τον Ταλ Ντίλιαν είναι η βαρύτερη καταγγελία της στήλης. Δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αποδεδειγμένη κυβερνητική απόφαση. Παρουσιάζεται ως παρασκηνιακή αναζήτηση λύσης, με ταυτόχρονη αντίσταση Δένδια, Γεραπετρίτη και Φλωρίδη. Επικοινωνιακά πιέζει ευθέως το Μαξίμου, οποιαδήποτε σχετική ρύθμιση πλέον θα εξεταστεί υπό το τεκμήριο της φωτογραφικής εξυπηρέτησης.

Κοινά μοτίβα

• Προεκλογική επιτάχυνση χωρίς επίσημη προκήρυξη εκλογών.
• Αναδιάταξη της Κεντροαριστεράς γύρω από τον Τσίπρα.
• Ο Σαμαράς ως παράγοντας πίεσης, έστω και όχι ακόμη ως βέβαιο εκλογικό μέγεθος.
• Προσπάθεια της ΝΔ να ελέγξει τα ψηφοδέλτια πριν οι δυσαρεστημένοι αποκτήσουν εναλλακτική.
• Μετατροπή της Marfin και των υποκλοπών σε πεδία σύγκρουσης για τη θεσμική αξιοπιστία.

Πιθανές πηγές και κέντρα εκπομπής

Η πληροφόρηση για τα ψηφοδέλτια παραπέμπει καθαρά στην Πειραιώς και σε γαλάζιους κοινοβουλευτικούς κύκλους. Τα περί Σαμαρά μπορεί να προέρχονται ταυτόχρονα από το Μαξίμου και από σαμαρικά δίκτυα, οι πρώτοι θέλουν να τον εμφανίσουν αδύναμο, οι δεύτεροι να δείξουν ότι προκαλεί φόβο.

Τα περί Ντίλιαν μοιάζουν με προειδοποιητική διαρροή από θεσμικούς ή κυβερνητικούς παράγοντες που επιδιώκουν να μπλοκάρουν ενδεχόμενη ρύθμιση.

Η κρυφή ατζέντα

Η πραγματική συζήτηση δεν είναι πότε ακριβώς θα γίνουν εκλογές. Είναι ποιος θα έχει διαμορφώσει εγκαίρως τους αντίπαλους πόλους. Η ΝΔ θέλει κατακερματισμένη αντιπολίτευση και περιορισμένο Σαμαρά. Ο Τσίπρας θέλει να απορροφήσει τον χώρο της θεσμικής Κεντροαριστεράς. Ο Σαμαράς θέλει να καταστεί αναπόφευκτος εκπρόσωπος της δεξιάς δυσαρέσκειας.

Η γραμμή που δημιουργείται

Η γραμμή είναι αναδιάταξης και ελεγχόμενης προεκλογικής έντασης. Κανείς δεν αναγγέλλει κάλπες, αλλά όλοι συμπεριφέρονται σαν να μπορεί να στηθούν γρήγορα.

Ποιον θέλουν να επηρεάσουν

• Μαξίμου, να μην υποτιμήσει Σαμαρά και να μην επιχειρήσει αμφιλεγόμενες νομοθετικές διευθετήσεις.
• Γαλάζιους βουλευτές, να παραμείνουν πειθαρχημένοι επειδή οι εκλόγιμες θέσεις μειώνονται.
• Υποψήφιους και αυτοδιοικητικούς, να τοποθετηθούν εγκαίρως στο κομματικό στρατόπεδο.
• Κεντρώους ψηφοφόρους, να εξετάσουν τον Τσίπρα ως θεσμική εναλλακτική.
• Παραδοσιακή Δεξιά, να αντιληφθεί τον Σαμαρά ως διαθέσιμο πόλο.

Πολιτική εκτίμηση

Τις επόμενες ημέρες πρέπει να παρακολουθήσουμε τρία πράγματα, τις πρώτες ανακοινώσεις υποψηφίων της ΝΔ, την κλιμάκωση των επαφών Σαμαρά και νέες θεσμικές τοποθετήσεις Τσίπρα. Αν συμπέσουν, η προεκλογική περίοδος θα έχει αρχίσει πολιτικά πολύ πριν αρχίσει συνταγματικά.

Το δια ταύτα

Το πραγματικό μήνυμα των στηλών είναι απλό, η μάχη δεν διεξάγεται ακόμη για την ψήφο, διεξάγεται για το ποιοι θα φτάσουν στην αφετηρία ως αναγνωρισμένοι αντίπαλοι. Η ΝΔ κλείνει ψηφοδέλτια, ο Τσίπρας καθαρίζει το πολιτικό του λεξιλόγιο και ο Σαμαράς αναζητεί ιδεολογική και κοινωνική επικράτεια. Όποιος περιμένει την επίσημη προκήρυξη των εκλογών για να δει την προεκλογική εκστρατεία, ήδη την έχει χάσει.