Η αντλία, η Πλάκα και το καλώδιο: τρεις λογαριασμοί για την κυβέρνηση – Επισκόπηση Τύπου 28/09

Όσο εντυπωσιακές κι αν ακούγονται οι ομιλίες στον ΟΗΕ, στο ταμείο του βενζινάδικου δεν περνά καμία από αυτές. Εκεί είναι που δοκιμάζονται στην πράξη οι αντοχές της κυβέρνησης, πολύ πριν μπούμε σε επίσημη προεκλογική περίοδο. Αν ρίξει κανείς μια ματιά στα σημερινά πρωτοσέλιδα, πέρα από κομματικές γραμμές, θα δει το ίδιο ακριβώς συμπέρασμα: η «σταθερότητα» παραμένει ισχυρό χαρτί μόνο όσο φαίνεται στο πορτοφόλι και στην καθημερινότητα. Αλλιώς καταντά μια λέξη που τη φωνάζεις όλο και πιο δυνατά, μήπως και κρύψεις το ότι έχει αδειάσει από νόημα.

Η ακρίβεια περνά από την πολιτική συζήτηση στο τεστ αποτελεσματικότητας

Η σημερινή πολιτική μεταβολή δεν είναι ότι η κυβέρνηση ανακάλυψε την ακρίβεια. Είναι ότι το κόστος ζωής και κυρίως η ενέργεια περνούν πλέον από το επίπεδο της επικοινωνιακής διαχείρισης στο πεδίο της μετρήσιμης κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.

Ήδη από τις 26 Σεπτεμβρίου η βασική εκτίμηση ήταν ότι η επόμενη ουσιαστική δοκιμασία θα ήταν οι τιμές καυσίμων, οι λογαριασμοί ενέργειας, τα εισοδήματα και η δυνατότητα χρηματοδότησης αντιμέτρων. Δύο ημέρες αργότερα, το θέμα έχει μετακινηθεί στο κέντρο της κυβερνητικής ατζέντας. Ο Ελεύθερος Τύπος προαναγγέλλει μέτρα για τα καύσιμα, ενώ η Απογευματινή περιγράφει κόστος ζωής, ενεργειακό και ελληνοτουρκικά ως τα τρία μέτωπα της κυβερνητικής πορείας προς τις κάλπες.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποδειχθεί σημαντική εκλογική φθορά της ΝΔ.

Τι πραγματικά άλλαξε

Το κρίσιμο σημείο είναι η αλλαγή του κριτηρίου με το οποίο θα αξιολογηθεί πλέον η κυβέρνηση. Η πολιτική συζήτηση μετακινείται από το «αν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα» στο «τι αποτέλεσμα μπορούν να παράγουν τα μέτρα».

Δεν αρκεί, συνεπώς, η ανακοίνωση ενός πακέτου. Θα μετρηθούν η πραγματική μεταβολή στην τιμή της αντλίας, η επιβάρυνση της θέρμανσης, η διάρκεια της στήριξης και το αν νοικοκυριά και επιχειρήσεις αισθανθούν ουσιαστική ανακούφιση.

Εδώ χρειάζεται και η βασική επιφύλαξη. Η ένταση των πρωτοσέλιδων δεν είναι δημοσκόπηση. Η κυβερνητική κινητοποίηση δεν αποδεικνύει από μόνη της εκλογική αιμορραγία. Το σημερινό συμπέρασμα είναι ισχυρότερο ως προς την πίεση διακυβέρνησης και σαφώς πιο συγκρατημένο ως προς την εκλογική συνέπεια.

Η εικόνα μέσα στη ΝΔ είναι αντίστοιχη. Υπάρχει ανησυχία βουλευτών που εισπράττουν την κοινωνική δυσαρέσκεια και επανέρχεται η συζήτηση περί αλαζονείας υπουργικών στελεχών. Δεν υπάρχουν όμως μέχρι στιγμής στοιχεία συγκροτημένης εσωκομματικής ανταρσίας.

Το δεύτερο μέτωπο είναι το καλώδιο

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου παραμένει δυνητικά το σοβαρότερο γεωπολιτικό τεστ των επόμενων ημερών.

Η διαφορά βρίσκεται ανάμεσα στην πολιτική ένταση και στο πραγματικό γεγονός. Στις 26 Σεπτεμβρίου η αξιολόγηση ήταν ότι υπάρχουν προετοιμασίες, νομικές θέσεις και σενάρια τουρκικής αντίδρασης, αλλά όχι αποδεδειγμένη νέα κρίση στη θάλασσα. Αυτό εξακολουθεί να ισχύει.

Τα σημερινά δημοσιεύματα που μιλούν για ελληνική «υποχώρηση» ή αλλαγή σχεδιασμού έχουν πολιτική σημασία, ιδιαίτερα επειδή τροφοδοτούν την πίεση από τα δεξιά. Δεν διαθέτουμε όμως ακόμη την επιχειρησιακή εξέλιξη που θα άλλαζε την εικόνα, κίνηση ερευνητικού πλοίου, πραγματική τουρκική παρεμπόδιση ή τεχνικό στοιχείο που να αποδεικνύει ότι μεταβάλλεται η όδευση εξαιτίας της Άγκυρας.

Στην ίδια κατηγορία πρέπει να μείνει και η πληροφορία ότι οι εξελίξεις στο καλώδιο μπορεί να επηρεάσουν τον χρόνο των κινήσεων του Αντώνη Σαμαρά. Η Απογευματινή κάνει αυτή τη σύνδεση, αλλά δεν υπάρχει δημόσια δήλωση του πρώην πρωθυπουργού που να την επιβεβαιώνει.

Το βασικό σενάριο

Η πιθανότερη εξέλιξη είναι ότι η κυβέρνηση θα επιχειρήσει τις επόμενες ημέρες να απορροφήσει την πίεση μέσω οικονομικών παρεμβάσεων και εντονότερης πολιτικής κινητοποίησης.

Το εναλλακτικό σενάριο είναι εξίσου σημαντικό, αν τα μέτρα έχουν αισθητό αποτέλεσμα στις τιμές και δεν εμφανιστεί πειστική κυβερνητική εναλλακτική από την αντιπολίτευση, το ενεργειακό μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά περισσότερο διαχειρίσιμο από όσο δείχνει σήμερα η ένταση της δημόσιας συζήτησης.

Τι παρακολουθούμε

• Το τελικό περιεχόμενο των μέτρων και την πραγματική επίδρασή τους στις τιμές.
• Την πρώτη νέα συγκρίσιμη δημοσκόπηση που θα δείξει εάν η πίεση μετατρέπεται σε μετακίνηση ψηφοφόρων.
• Τυχόν πραγματική κίνηση ερευνητικού πλοίου ή τουρκική επιχειρησιακή αντίδραση.
• Τεχνικό στοιχείο που θα επιβεβαιώνει ή θα διαψεύδει αλλαγή της όδευσης του καλωδίου.

Το δια ταύτα

Η κυβέρνηση δεν βρίσκεται σήμερα μπροστά σε αποδεδειγμένη εκλογική ανατροπή. Βρίσκεται όμως μπροστά σε κάτι πολιτικά ουσιαστικότερο από ένα κακό κύκλο δημοσιότητας, σε ένα τεστ αποτελέσματος.

Αν τα μέτρα λειτουργήσουν, η πίεση μπορεί να περιοριστεί. Αν δεν λειτουργήσουν, τότε η ακρίβεια θα πάψει να είναι απλώς πρόβλημα της οικονομίας και θα γίνει πρόβλημα πολιτικής αξιοπιστίας.

STRATEGYONLINE DAILY INTELLIGENCE

1. Ακρίβεια και καύσιμα: η πρώτη δοκιμασία

• Το γεγονός. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέτει το κόστος ζωής στην κορυφή της εβδομαδιαίας ανασκόπησής του. Η Ναυτεμπορική γράφει ότι η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις για τα καύσιμα ενόψει του Υπουργικού Συμβουλίου της Τετάρτης. Η Εφημερίδα των Συντακτών αναφέρει ως ορίζοντα την 30ή Σεπτεμβρίου για αποφάσεις σχετικά με το πετρέλαιο κίνησης και τη 14η Οκτωβρίου για το επίδομα θέρμανσης. Αυτά είναι αναφερόμενα χρονοδιαγράμματα, όχι μέτρα που έχουν ήδη θεσπιστεί. (Ναυτεμπορική, σ. 29, Εφ.Συν., σ. 6.)
• Η σύγκρουση. Το ΠΑΣΟΚ ζητεί προσωρινή μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης και παρεμβάσεις στα υπερκέρδη. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη προβάλλει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, φορολόγηση υπερκερδών και χαμηλότερο ΦΠΑ. Η κυβέρνηση επικαλείται δημοσιονομικά όρια και ευρωπαϊκό συντονισμό. Η Δημοκρατία μετατρέπει τον ΦΠΑ των καυσίμων σε κατηγορία κατά της κυβερνητικής επιλογής να διατηρεί υψηλές εισπράξεις, ενώ η Απογευματινή αντιμετωπίζει την ακρίβεια ως δοκιμή της ικανότητας διακυβέρνησης. (Δημοκρατία, σ. 17, Απογευματινή, σ. 4–5.)
• Το πολιτικό βάρος. Η αντιπολίτευση έχει βρει ζήτημα που γίνεται αισθητό καθημερινά, πριν χρειαστεί να πείσει για ολόκληρο κυβερνητικό πρόγραμμα. Η κυβέρνηση μπορεί να ανακοινώσει ένα μέτρο και πάλι να χάσει τη μάχη, αν ο οδηγός δεν δει ουσιαστική διαφορά στην αντλία ή αν το πετρέλαιο θέρμανσης παραμείνει απρόσιτο. Η πιθανή αντίδραση του αναγνώστη είναι ανασφάλεια και θυμός για τη διαφορά ανάμεσα στα κρατικά έσοδα και στον οικογενειακό λογαριασμό.
• Η αναγκαία επιφύλαξη. Η Απογευματινή χρησιμοποιεί τον τίτλο «Ενέργεια με το δελτίο προτείνει η Κομισιόν». Το ρεπορτάζ της περιγράφει ανησυχία για τον εφοδιασμό και σενάρια περιορισμού της κατανάλωσης. (Απογευματινή, σ. 16–17.) Αυτό που λείπει από όλη τη συζήτηση είναι ένας συγκρίσιμος λογαριασμός: κόστος κάθε μέτρου, διάρκεια, δικαιούχοι και πόσο από μια φορολογική μείωση θα φτάσει πράγματι στην τελική τιμή.

2. «Νοικοκύρηδες» και «κακομοίρηδες»: όταν το ύφος ακυρώνει το μήνυμα

• Η αναφορά του Χάρη Θεοχάρη διατρέχει εφημερίδες διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων. Τα Νέα τη σχολιάζουν σκωπτικά, η Political της ασκεί έντονη κριτική και η Δημοκρατία τη συνδέει με τις προειδοποιήσεις της Ντόρας Μπακογιάννη για αλαζονεία. Την ίδια ώρα, η Απογευματινή δημοσιεύει άρθρο του Θεοχάρη που υπερασπίζεται τη σταθερότητα ως εκλογικό διακύβευμα. (Τα Νέα, σ. 5, Political, σ. 6, Δημοκρατία, σ. 9, Απογευματινή, σ. 5.)
• Εδώ βρίσκεται ένα πρόβλημα μεγαλύτερο από μία τηλεοπτική ατάκα. Όταν η κυβέρνηση ζητεί πίστωση χρόνου για να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, ένας διαχωρισμός πολιτών σε αξιολογικές κατηγορίες επιτρέπει στην αντιπολίτευση να πει ότι η εξουσία δεν καταλαβαίνει ποιος δυσκολεύεται. Δεν τεκμηριώνεται ότι η διατύπωση αποτελεί επίσημη θέση της ΝΔ. Ως πολιτικό σύμβολο, όμως, είναι ήδη διαθέσιμη στους αντιπάλους της.

3. Πλάκα: έξι θάνατοι και η ευθύνη των ελέγχων

• Τα δημοσιεύματα καταγράφουν τους έξι νεκρούς από την έκρηξη στην οδό Λυσικράτους και την έρευνα που συνεχίζεται για τα αίτια. Η Εφ.Συν. διερευνά τη συντήρηση εγκατάστασης φυσικού αερίου, την απουσία ενιαίας καταγραφής των σχετικών ελέγχων, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την πρόσβαση των πυροσβεστικών μέσων στην περιοχή. Τα Νέα παρουσιάζουν τις τεχνικές πιθανότητες, ο Ελεύθερος Τύπος τις συσκευές που εξετάζονται και η Δημοκρατία τα αναπάντητα ερωτήματα. (Εφ.Συν., σ. 18–21, Τα Νέα, σ. 46–47, Ελεύθερος Τύπος, σ. 9, Δημοκρατία, σ. 24–25.)
• Το πιο ουσιαστικό ερώτημα για το ρεπορτάζ είναι ποιος μπορούσε να γνωρίζει αν οι εγκαταστάσεις είχαν ελεγχθεί και ποιος όφειλε να παρέμβει. Η μαρτυρία τεχνικού στην Εφ.Συν. ότι συγκεκριμένη συσκευή είχε συντηρηθεί τελευταία φορά το 2020 είναι σοβαρό στοιχείο προς έλεγχο, όχι απόδειξη ότι προκάλεσε την έκρηξη. Χρειάζονται τεχνικό πόρισμα και πλήρης χρονολογία εργασιών πριν αποδοθεί αιτιότητα ή προσωπική ευθύνη. Η πιθανή κοινωνική αντίδραση είναι φόβος για την ασφάλεια παλιών κτιρίων και απαίτηση για πραγματικούς, καταγεγραμμένους ελέγχους.

4. Κατάρτιση και ευρωπαϊκά κονδύλια: ένα ρεπορτάζ που απαιτεί συνέχεια

• Η Εφ.Συν. επικαλείται επιστολή 58 σελίδων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου, και αναφέρει ότι ζητείται επιστροφή περίπου 1,6 εκατ. ευρώ μετά από δειγματοληπτικό έλεγχο προγραμμάτων κατάρτισης. Περιγράφει αδυναμίες στο σύστημα ελέγχου και πιθανότητα ευρύτερης διερεύνησης. Σε χωριστό θέμα, η Δημοκρατία μεταφέρει ερωτήσεις εργαζομένων της ΔΥΠΑ για σύμβαση ψηφιακού μετασχηματισμού. Οι δύο υποθέσεις δεν πρέπει να συγχέονται. (Εφ.Συν., σ. 4–5, Δημοκρατία, σ. 18.)
• Αν επιβεβαιωθεί το εύρος των ευρημάτων, η πολιτική συζήτηση θα μετατοπιστεί από ένα αμφισβητούμενο πρόγραμμα στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται τα ευρωπαϊκά χρήματα συνολικά. Προς το παρόν πρέπει να διακρίνουμε τη δημοσιονομική διόρθωση σε ένα δείγμα από μια ενδεχόμενη επέκταση του ελέγχου και από οποιαδήποτε υπόνοια προσωπικής ή ποινικής ευθύνης. Το επόμενο δημοσιογραφικό βήμα είναι η πλήρης επιστολή, η απάντηση των ελληνικών αρχών και ο κατάλογος των πράξεων που ελέγχθηκαν. Η γλώσσα της αποκάλυψης εύλογα τροφοδοτεί δυσπιστία, αλλά δεν υποκαθιστά αυτά τα τεκμήρια.

5. Ελληνοτουρκικά: τα «ήρεμα νερά» συναντούν το καλώδιο

• Μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τα δημοσιεύματα καταγράφουν ανοικτούς διαύλους Αθήνας και Άγκυρας, χωρίς συνάντηση κορυφής και χωρίς υποχώρηση των βασικών διαφορών. Η κυβέρνηση υπερασπίζεται τον διάλογο ως μέσο αποτροπής κρίσης και συνδέει την πρόοδο με το Διεθνές Δίκαιο. Η επικριτική ανάγνωση ζητεί αποτελέσματα στις έρευνες και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. (Political, σ. 4, Εφ.Συν., σ. 7, Δημοκρατία, σ. 6.)
• Η Δημοκρατία υποστηρίζει ότι εξετάζεται επαναχάραξη του καλωδίου υπό τουρκική πίεση. Πρόκειται για ισχυρισμό της εφημερίδας που χρειάζεται τεχνικό σχέδιο, χάρτη και απάντηση των αρμόδιων φορέων. Η Political φωτίζει ένα λιγότερο θορυβώδες ζήτημα, τον ανταγωνισμό στα θαλάσσια δεδομένα και την πορεία του ελληνικού συστήματος επιτήρησης. Η Attica Times της 27ης Σεπτεμβρίου, χρήσιμη ως προηγούμενο πλαίσιο και όχι ως σημερινή εξέλιξη, περιγράφει το καλώδιο ως επόμενο τεστ των διμερών σχέσεων. (Political, σ. 13, Attica Times, 27/9, σ. 19.)
• Για τους S-400 και ενδεχόμενη πρόσβαση της Τουρκίας στα F-35, οι εφημερίδες εξετάζουν διπλωματικές δυνατότητες και εμπόδια. Δεν καταγράφουν ολοκληρωμένη μεταφορά των ρωσικών συστημάτων ή ειλημμένη απόφαση παράδοσης αμερικανικών αεροσκαφών. (Δημοκρατία, σ. 6, Απογευματινή, σ. 20, Political, σ. 31.) Το πολιτικό υποκείμενο εδώ είναι πρωτίστως η κυβέρνηση: αυτή θα κριθεί για τη σχέση ανάμεσα στις δημόσιες κόκκινες γραμμές και στις εργασίες στο πεδίο.

6. Η κάλπη του 2027: τρία αφηγήματα, μία δυσαρέσκεια

• Η Απογευματινή οργανώνει το εκλογικό επιχείρημα γύρω από τη σταθερότητα και την ικανότητα του Μητσοτάκη να διαχειριστεί πολλαπλές κρίσεις. Τα Νέα περιγράφουν δυσκολία του Μαξίμου να διευρύνει την επιρροή του πέρα από παλιούς ψηφοφόρους της ΝΔ, ιδίως όσο η ακρίβεια κρατά ψηλά την αρνητική αξιολόγηση. Η Εφ.Συν. διαβάζει την προσπάθεια Ανδρουλάκη να αντιπαρατεθεί ταυτόχρονα με τον Μητσοτάκη και τον Τσίπρα. Πρόκειται για διαφορετικές ερμηνείες της πολιτικής δυναμικής, όχι για ενιαίο δημοσκοπικό εύρημα. (Απογευματινή, σ. 4–5, Τα Νέα, σ. 13, Εφ.Συν., σ. 8.)
• Το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να παρουσιάσει την ακρίβεια ως ένδειξη διαχειριστικής και ηθικής κόπωσης της κυβέρνησης. Ο Τσίπρας διεκδικεί εκ νέου χώρο στην αντιπολίτευση, με τα Νέα να αναφέρονται σε σχεδιαζόμενες περιοδείες από τα μέσα Οκτωβρίου. Η Δημοκρατία αμφισβητεί την επιχειρηματολογία υπέρ τρίτης θητείας, ενώ το Μανιφέστο προβάλλει πρωθυπουργικό έργο και επαναφέρει τις ευθύνες της περιόδου Τσίπρα. (Τα Νέα, σ. 5, Δημοκρατία, σ. 11, Μανιφέστο, σ. 6, 12.)
• Ο ρόλος Σαμαρά: η Απογευματινή συνδέει πιθανή ανακοίνωση νέου κόμματος με «γκρίζες» εξελίξεις στο καλώδιο. Αυτό είναι παραπολιτικό σενάριο, όχι επιβεβαιωμένη απόφαση του πρώην πρωθυπουργού. Πολιτικά, η αμφισημία του αρκεί για να πιέζει τη δεξιά πλευρά της ΝΔ: όσο δεν κλείνει το ενδεχόμενο, κάθε υποχώρηση που θα καταγγελθεί στα ελληνοτουρκικά αποκτά και εσωκομματική διάσταση. (Απογευματινή, σ. 11.)

7. Τα υπόλοιπα μέτωπα που δεν πρέπει να χαθούν

• Το Ορμούζ και η διεθνής ασφάλεια αποτελούν το εξωτερικό υπόβαθρο της εγχώριας ενεργειακής πίεσης. Τα Νέα καταγράφουν τις συλλήψεις κοντά στη βρετανική βάση RAF Fairford, ενώ η Εφ.Συν. δίνει βάρος στη διεθνή κριτική κατά Νετανιάχου. Η Απογευματινή προβάλλει την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας από την 1η Οκτωβρίου ως ευκαιρία διπλωματικής παρουσίας. Στο εσωτερικό, το ΚΚΕ επαναφέρει τις δικές του γραμμές αντιπαράθεσης μέσω του φεστιβάλ της ΚΝΕ και η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει ερωτήματα ρύθμισης και χρήσης της στη διοίκηση. (Τα Νέα, σ. 12, 16, Εφ.Συν., σ. 26–27, Απογευματινή, σ. 6, Τα Νέα, σ. 4.)
• Δεν έχουν όλα το ίδιο ειδησεογραφικό βάρος σήμερα. Έχουν όμως κοινή συνέπεια: μειώνουν τον χώρο για μια προεκλογική συζήτηση που θα διεξαχθεί αποκλειστικά γύρω από παροχές. Ενέργεια, ασφάλεια και θεσμική ικανότητα θα επανέρχονται σε κάθε οικονομική εξαγγελία.

Συγκριτική αποτίμηση των εφημερίδων

• Η Απογευματινή και ο Ελεύθερος Τύπος επιδιώκουν, όπως προκύπτει από την επιλογή θεμάτων τους, να αναδείξουν μια κυβέρνηση που προετοιμάζει μέτρα, περιοδεύει και κρατά διπλωματικές κόκκινες γραμμές. Η πρώτη αφήνει συγχρόνως χώρο στο παρασκήνιο Σαμαρά. Το πολιτικό τους στοίχημα είναι να μετατρέψουν την αβεβαιότητα σε επιχείρημα υπέρ της κυβερνητικής συνέχειας.
• Τα Νέα καταγράφουν κυβερνητική φθορά και σαρκάζουν την αλαζονεία, χωρίς να παρουσιάζουν ως δεδομένο ότι η δυσαρέσκεια έχει βρει πειστικό εκλογικό αποδέκτη. Διαβάζουν πιο προσεκτικά την απόσταση ανάμεσα στη φθορά της ΝΔ και στην ικανότητα ΠΑΣΟΚ ή Τσίπρα να την αξιοποιήσουν.
• Η Εφ.Συν. συνδέει την ακρίβεια, τα κονδύλια κατάρτισης και την Πλάκα σε ένα ερώτημα για την κρατική εποπτεία. Η ισχυρότερη συμβολή της είναι ότι αναζητεί μηχανισμούς και έγγραφα πίσω από την πολιτική δήλωση. Οι σοβαρές καταγγελίες της χρειάζονται την επόμενη πράξη του ρεπορτάζ: δημοσιοποίηση πρωτογενών στοιχείων και απαντήσεις των αρχών.
• Η Δημοκρατία ασκεί κριτική στην κυβέρνηση τόσο για την αγοραστική δύναμη όσο και για την εθνική ασφάλεια. Η επιλογή αυτή επιχειρεί να συναντήσει κοινωνική δυσαρέσκεια και δεξιά δυσπιστία στο ίδιο πρωτοσέλιδο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το δημοσίευμά της για φερόμενη δήλωση της πρέσβεως Γκίλφοϊλ: επικαλείται τη Wall Street Journal, καταγράφει διάψευση από τους δικηγόρους της και ζητεί εξηγήσεις. (Δημοκρατία, σ. 4–5.)
• Η Political προβάλλει το διπλωματικό μήνυμα Μητσοτάκη, αλλά δημοσιεύει και αιχμηρή κριτική για πρόσωπα ή διοικητικές πρακτικές. Το Μανιφέστο έχει καθαρότερη στόχευση στην ενίσχυση του πρωθυπουργικού αφηγήματος και στην υπενθύμιση παλιών ευθυνών του Τσίπρα. Οι παραπολιτικοί ισχυρισμοί του χρειάζονται χωριστό έλεγχο πριν χρησιμοποιηθούν ως γεγονότα. (Political, σ. 4, 6, 18–19, Μανιφέστο, σ. 4, 6, 12.)
• Η Ναυτεμπορική εξετάζει το κόστος ζωής μέσα από αποφάσεις, αγορές και δημοσιονομικά περιθώρια. Η One Voice και η Kontra News επιμένουν περισσότερο στο ποιος πληρώνει την ακρίβεια. Η Εστία συνδέει τη διπλωματία με τα ενεργειακά συμφέροντα και την κυριαρχία.
• Το Μακελειό και η Ελεύθερη Ώρα χρησιμοποιούν πολύ βαρύτερες προσωπικές καταγγελίες ή καταστροφολογικούς ισχυρισμούς. Αυτή η γλώσσα είναι στοιχείο του κλίματος που μελετάμε, όχι λόγος να υιοθετήσουμε τους ισχυρισμούς ως διαπιστωμένα περιστατικά.

Τι μας διαφεύγει και τι προμηνύεται

• Μας διαφεύγει ο επαληθεύσιμος λογαριασμός. Δεν έχουμε κοινή βάση σύγκρισης για την επίπτωση κάθε μέτρου στην αντλία και στον προϋπολογισμό. Δεν έχουμε τεχνικό πόρισμα για την Πλάκα, πλήρη δημόσια αλληλογραφία για τα κονδύλια κατάρτισης, τελικό σχεδιασμό ερευνών για το καλώδιο ή ανεξάρτητη επιβεβαίωση των βαρύτερων διπλωματικών καταγγελιών. Επίσης, πολλά φύλλα δίνουν στα εκλογικά σενάρια τη βεβαιότητα που ανήκει μόνο σε ανακοινωμένες αποφάσεις.
• Οι επόμενες ημέρες θα είναι πυκνές. Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις για τα καύσιμα θα κριθούν από την τελική τιμή, την κάλυψη και τη διάρκεια. Ο Οκτώβριος φέρνει το θέμα της θέρμανσης, την ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας και νέες απαιτήσεις για καθαρή εικόνα στη διασύνδεση. Αν η ακρίβεια επιμείνει και το καλώδιο καθυστερεί χωρίς πειστικές εξηγήσεις, η κοινωνική κριτική και η δεξιά κριτική θα πιέσουν συγχρόνως την κυβέρνηση. Πρόκειται για πρόβλεψη υπό αυτές τις προϋποθέσεις, όχι για πληροφορία περί ειλημμένων αποφάσεων.